[CPD Classification ]
[SL Vol Jina- ] [\z Jina-vd /] [\w I /]    
[SL Page --i] [\x   /]     

[PREFACE]

[This Pali Poem "Pabanda Siromani" a history of the Buddha was composed by us at the request of the late Mr.M.A. Fernando, a highly respected gentleman, who lived at "Meth Medura" in Moratuwa. It comprises the Buddha's history from His meeting with Dipankara Buddha to His Parinibbana.]

[The life of the Buddha, His many excellences, and His great personality has not been fully described in one particular place in the text and the Commentaries of the Dhamma. Hence he who wishes to study the Buddha's life has to read through the Tripitakas and though a very few Pali scholars might find the time to do so, the average persom would find it a difficult task.] 
[Consequently the collection in one composition of all that has been said of the Buddha in the various texts and commentaries is valuable not only to Buddhists but also to other religionists who seek for information about the founders of religions.]

[Though prose would be more convenient for a book of this nature, yet we decided to write this book in poetry because of the greater keenness of both the East and the West in the study of poetry and because of the paucity of Pali Poems, the few existing ones being only "Kandakavyas" or poems interspersed with prose.]

[Many are the prose works in Pali on Grammar, Vinaya and Abidhamma, but the only poems worth trudy are the "Dathawansa" written about 800 years ago by Bhikku Dharmakirti of Ceylon, the"Jinalankaraya" written about 700 years ago by Bhikku Buddharakhita of Ceylon, the "Pajjamadhu" about 500 years ago by Bhikku Buddhappiya, the "Samantakuta Warnana" by Bhikku Wedeha and "The Hatthawanagalla Vihara Wansa" by an anonynons author about the same time as the "Pajjamadhu," and in later times the "Paramisataaka" by Bhikku Anuruddha, the "Jinacarita" by Bhikku Medankara and less than a century the "Jinacarita" by Bhikku Medankara and less than a century ago the "Sasanawansadipa" by Wimalasara, Nayaka Thero of Welitara.]


[SL Page -ii] [\x  /]     

[All these poems are Khandakavyas and a Khandakavya compared with a Mahakavya] [a purely work] [seems but a pencil sketch of a great artist, whereas the latter in a most esquisite life-like painting in true colours by a master artist.]

[These poems, great as they are in Pali, stand no comparison with such Sanskrit poems as the "Raghuwansa," "Kumarasambhawa," "Sisupalawadha," "Bhattikavya" and the "Kiratarjuniya," The Sinhalese peoms "Sasada," "Muwadevda," "Kavsilumina" and the "Kavyasekere" should be held superior to these Pali poems as the former have been moddelled on Sanskrit poems.]

[Pali poems hold an inferior position because in them the story has been delineated like drawing in outline and is not adorned by poetic art and they serve more to give instruction than to souse the pleasure and delight of man. The authors of these poems were undoubtedly capaabsle, if they wished, of producing literary works in no way inferior to Sanskrit poems.]

[Hundreds are the great poems in Sanskrit, but the only two that take the Buddha as their theme are the "Padyacudamani" by the great teacher Buddhagosa and the "Buddhacarita" by the Brahman Teacher, Asaaghosa. Yet these do not treat suffciently of the Dhamma.]

[Even among the aforesaid Pali poems, though the "Jinacarita," "Samantajutawarnana," "Dathawansa" and the "Sasanawansadipa" in their introduction mention the life of the Buddha, none of them has a complete account of the Buddha's life. The "Jinalankara," which contains a thorough description of the Buddha's qualities,does not give His life-history. A few Sinhalese, Burmese and Siamese prose works and the "Light of Asia" by Edvin Arnold contain descriptive accounts of the life of the Buddha.]

[Except the "Kavyasekara" by Sangaraja Sri Rahula who lived about 500 years ago at Totagamuwa, none of the other works that deal with the Buddha][s life-history are poetic as wll as instructive of the Dhamma.]


[SL Page iii] [\x /]     

[With all due respect and veneration to the great masters of literary art that have produced these poems, we commend this effort of ours the "Pabanda Siromani" or the "Jinawansadipa" as a work posessing both those attributes.]

[The subject matter of our book is arranged in thirty Chapters, as follows:-]

[Chapter] 
 " 1. [Bothisatwa's birth as Sumedha Brahmana.]
 " 2. [Hix meeting with Dipankara Buddha.]
 " 3. [Bodhisatwa's Meeting with the 23 succeeding Buddhas.]
 " 4. [Extracts from the "Cariya Pitaka" -] [Dasa Paramita].
 " 5. [Life of King "Wessantara" and the invitation by the]  [Devas to become Buddha.]
 " 6. [Birth of Prince Siddhartha,]
 " 7. [Predictions of the Buddha's coming.]
 " 8. [Siccharta's childhood.]
 " 9. [His marriage.]
 " 10. [His renunciation.]
 " 11. [The six years of suffering.]
 " 12. [The conquest over Mara.]
 " 13. [Attaining "Pubbenivasa-nana," the Faculty of Seeing the Long Line of Previous Births, and "Dibbachakkunana," the Faculty of Seeing what is Invisible by the Human Eye or the Faculty of Seeing the Relation between Cause and Effect.]
 " 14. [Attaining "Magga," the Noble Fourfold Faculty of Destroying the Passions, "Phala" the Noble Fourfold Effects of Destroying the Passions, and knowing "Nibbana" or Nirwana, and becoming omniseient.]
 " 15. [The seven weeks of Meditation.]
 " 16. [The succeeding events.]
 " 17. [A description of Jetavanarama.]
 " 18. [The five-fold services of the Buddha.]
 " 19. [Description of  Araham.]
 " 20.  [Of  Samma Sambuddha.]
 " 21.  [Of Vijja Carana Sampanno.]


[SL Page iv] [\x  /]     

" 22. [Description of "Sugato." " 23. " Of "Lokavidu." " 24. " Of "Anuttro Purisadhamlmla Sarati.]"
 " 25. " [Of "Satta Deva Manussanam and of Buddho.]"
 " 26. " [Of "Bhagava.]"
 " 27. [The method of study of the Buddha's qualities.]
 " 28. [The end of his life.]
 " 29. [Skandha Prinibbana.]
 " 30. [Description of Buddha's Relics and their Parinibbana.]

[The work also includes descriptions of Cities, Woods, Kings, Eelipses of the Sun and the Moon. Evenings, the Seasons, Water games, Marriages and Tournaments, and also contains difficult metrical arrangements as the "Slesa" and the "Yamaka" and also expounds such deep sections of the Dhamma as the "Patticea Samuppada.]"

[We also express our deepest feeling of gratitude to all our teachers in this country and in Burma and in particular to Maha Thero W. Sanghananda of "Kshertrarama," Laxapatiya, Moratuwa.]

[We also offer the merits gained by this effort of ours to our mother]la [the late Ponnahannedige Anjela Dias and our father, the late Merennage Kalistoru Fernando of Moratuwa, generally known as Puran Appu Wedarala] [Native Doctor] [and also to the late respected Merennage Arnolis Fernando of Meth Medura of Moratuwa, at whose request the work was undertaken and who helped us in the printing of the book and also to his son James Alfred Fernando, who, on the death of his father, continued the good work begun by him.]

[This preface in English was also added because we expect this book to go to the hands of European and Indian Scholars through whom the knowledge of the Buddha may spread through the world.]

[MORATUWE MEDHANANDA]
[Buddhist Priest.]
[Abhayakarunaratnaramaya,]
[Walipitiya,]
[Panadure.] 


[SL Page 001] [\x   1/]     

Jinavaüsadãpaü

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

1
Mahādayo yo hadayo'dayo'dayo
Hitāya dukkhānubhave bhave bhave,
Akāsi sambodhipadaü padaü padaü
Tamābhivandāmi jinaü jinaü jinaü. (Yamakabandhanaü)


[SL Page 002] [\x   2/]     
2
Pahāya yatthā'bhiratiü ratiü ratiü
Ramanti dhammeva munã munã munã,
Vimuttidaü sabbabhavā bhavā'bhavā
Tamābhivande mahitaü hitaü hitaü. (Yamakabandhanaü)

[SL Page 004] [\x   4/]      
3
Nipãtasaddhammarasā rasā'rasā
Supu¤¤akhetto'rasataü sataü sataü,
Gatā vidhåtā vinayena yena ye
Tamābhivande'sigaõaīgaõa'īgaõaü. (Yamakabandhanaü)


[SL Page 005] [\x   5/]     
4
Jinā'natambhoruha haüsarājinã
Jinorasānaü mukhapa¤jarā'li nã,
Sadatthasāraü sarasaü visåda nã
Upetu me mānasameva vāõi nã.
5
Kammāvasesā vicito'pajātyā
Ganthā'hisaīkhāravibandhakā me,
Paõāma pu¤¤ātisayena'nena
Mā pākadānā'vasarā bhavantu.
6
Suvaõõavaõõassa jinassa vaõõaü
Vaõõeyya kapakpampi kajito suvaõõo,
Kappassi'vosāna manattatāya
Na pāpuõe buddhaguõāna mantaü.


[SL Page 006] [\x   6/]     

7
Niddhanta cāmãkara cāru råpaü
Sarassatã bhåsaõa bhāsanaüca,
Ana¤¤a sādhāraõa ¤āõamassa
Avāviyā'cintiya mapakpameyyaü.
8
Kuhiü asādhāraõa råpa lãlā
Kuhiü asādhāraõa vāõi lãlā,
Kuhiü asādhāraõa¤āõa lãlā
Kuhiü nu me mandamatissa lãlā.


[SL Page 007] [\x   7/]     

9
Vibhāvimānã paravamhino ye
Issā'bhimānena vibha¤¤amānā,
Gavesayantã'dha parassa ravdhaü
Tesaü pasaüsāgarahāhi kimme.
10
Pasattha satthāgama pāradassã
Ye sādhavo sādhu guõappasantā,
Ganthassa nimmāõaparissamaü no
Jānanti teyeva idhappamāõā.
11
âdiccavaüsappabhavassa tassa
Jinassa satthāgamakovidehi,
Vuttopi pubbācariyehi yesu
Ganthesu saīkhepavasena vaüso
12
Na tehi sakkā sugatassa vaüsaü
Ki¤cāpi vi¤¤ātu masesayitvā,
Sampuõõavaüsassa vibhāvanāya
Tasmā samussāhita mānasena


[SL Page 008] [\x   8/]     

13
Abhippasanno ratanattayamhi
Pasatthavaüsappabhavo pabhunaü,
Vibhusaõo vissutakittighoso
Yo bhāti laīkāya muëārabhāgyo
14
Amandacāgā'bhiratassa m.š.
Parnandu nāmassa dayādhanassa,
Buddhe pasādātisayassa tassa
Ajjhesana¤cāpi paņiggahetvā
15
Nassāya pubbācariyo'padesaü
Sotåna matthāya mayā hitāya,
Niruttiyā māgadhikāya sammā
Vidhãyate'daü jinavaüsadãpaü.


[SL Page 009] [\x   9/]     

16
Saddhāsinehānugatāya pa¤¤ā-
Dasāya sotåhi manovimāne,
Padãpito'yaü jinavaüsadãpa-
Dãpoharepāpatamappabandhaü.
17
Puraīgapuõõā sirijambudãpe
Sampattibhārena divā'vatiõõā,
Yā devarājassa'marāvatã'vā-
Marāvatãnāma purã pure'sã.
18
Vijjādharāna¤ca vihaīgamānaü
Vibandha vehāsagatiü bahāsa,
Yasmiü purasmiü jitaveri cakkaü
Pākāracakkaü viya cakkavāëaü.


[SL Page 010] [\x  10/]     

19
Sa¤cumbitamhoja rajo pabandha-
Supi¤jarāpā parikhāhirāmā,
Puritthi pākāra nitambabhāge
Samubbahã ka¤cana mekhalā'bhaü.
20
Rattindivā rattamaõi'ndanãla-
Maõippabhāra¤jita rājadhāni,
Babandha yā'mandasurindacāpa-
Samujjalākāsatalabbilāsaü.
21
Yahiüvadhånaü vadanambujehi
Katāvamānaü hariõaīkabimbaü,
Pabhāhi nãlopalatoraõātaü
Sokābhãbhåtaüca vivaõõamāpa.


[SL Page 011] [\x  11/]     

22
Saroruha'ntã maõimandirābhā-
Sa¤cumbitaü puõõasasaīkabimbaü.
Saīkāya rāmājanatā'bhirāmā
Kare pasāresi puramhi yasmiü.
23
Yattha'īganānaü paņibimbitāni
âdāsabhittãsu mukhambujāni,
âsuü vighātāya madhubbatānaü
Vilocanālãna manuggahāya.
24
Sammatta mātaīga dharādharehi
Yasmiü abhissanda madassavanti,
Turaīga raīgehã taraīga mālā
Samākulevā'si vidhåta dhålã.


[SL Page 012] [\x  12/]     

25
Nikkhittavãõā maõinupurānaü
Vilāsinãnaü mudupāõi pāde,
Mattālimālā kalanādinã kiü
Nālaīkaruü yattha katāvakāsā.
26
Dhavatthinãnaü kucasārasehi 
Nettālibhārā'nananãrajehi,
Yā hāsavãcãhi purã rajanyā
Rarāja samaphullasarojinã'va.
27
Candappabhā cumbita candakanta
Pāsāõadhārā maõicandikāså,
Candānanānaü yahi maīganāhaü
Parissamasso'pasamāya'hesuü.


[SL Page 013] [\x  13/]     

28
Yasmiü påre uddhamadho vinaddha-
Jutippabandho maõimandirānaü,
Samubbahã geruka paīka diddha-
Vitāna paccattharaõabbilāsaü
29
Suvaõõa muttā maõi vaüsavaõõā-
Pavāëa råpã vajirehi¤cā'pi,
Yā sattadha¤¤ehi dhanehi phãtā
Ahå puri dha¤¤avatã'va nārã. (Silesabandhanaü)
30
Pasāritā'nekadisāmukhesu
Vicittavatthā'bharaõādipårā,
Yatthā'paõā nijjitakapparukkhā
Kariüsu lokābhimatatthasiddhiü.


[SL Page 014] [\x  14/]     

31
Parāgarattā madhupātimattā
Samhinnavelā ghananãlavālā,
Haüsāsayā pa¤casarābhirāmā
Yasmiü taëākā viya kāmabhogã. (Silesabandhanaü)
32
Purantarasmiü ratanagghikānaü
Raüsippabandhehi hatandhakāre,
Kundāravindabbhudayenayasmiü
Rattindivābheda mavedi loko.


[SL Page 015] [\x  15/]     

33
Mātaīgajãmåtaghaņāya ghaõņā-
ōaīkāragambhãraravāya yasmiü,
Palambhãtā mattasikhaõķimālā
Akā vikālepi akhaõķakãëaü.
34
Puramhi yasmiü caraõambujehi
Vadhåjato bandhitanåpurehi,
Vikāsa kokāsana sãsa baddha
Mattāli sesa'mbujinã ajesi.
35
Rasātalaü nāgaphaõāvanaddhaü
Nabhotalaü vijjulatāvanaddhaü,
Yā chāditā råpiyajātaråpa-
Dhajāvalãhā'jini rājadhānã.


[SL Page 016] [\x  16/]     

36
Nānatthasāraü mitadhātuvaõõaü
Chandārahaü pāõagaõā'bhirāmaü,
Kavippasatthaü sarasaü silesā-
Laīkārapajjaü'va puraü yamāsi. (Silesabandhanaü)
37
Puramhi tasmiü karuõānidhāno
Buddhaīkuro brāhmaõasāravaüse,
Asaīkhakappāna mito catunnaü
Lakkhādikānaü udapādi pubbe.
38
Bhovādivaüse'kadivākarassa
Pu¤¤ānubhāvo'dayamaīgalehi,
Jātassa kho sampati jambudãpo
Vilumpayã maīgalavāsalãlaü.


[SL Page 017] [\x  17/]     

39
Jātakkhaõe tassa sarãrajena
Gandhena vaõõena sake nikete,
Hatappabhā candanateladãpā
Saõņhānamattehi vijāniyāsuü.
40
Vimuttadosāhi sukhedhitāhi
Dhātãhi kumbhorupayodharāhi,
Bhato kumāro sukumārakāyo
Khepesi so kānici vāsarāni.
41
Mahāmahecā'tha pavattamāne
Saveda vedaīakga vidå vidåhi,
Kārāpayuü te pitaro'rasassa
Nāmaü sumedho'ti padatthasāraü.


[SL Page 018] [\x  18/]     

42
Uëārabhāgyena samaü kumāre
Saüvaddhamāne jananã na tittiü,
Pāyāsi nãlāmakalalocanāliü
Mukhambujaü tassa'bhicumbamānā.
43
Sukhedhita'īgāvayavo kumāro
Vimānabhumyā maõinimmitāya,
Parodi mātāpitaro'bhiyācaü
Bimbaü kanijaü jānuyugena gacchaü.
44
Suvaõõabimbo'pamacāruråpo
Samācaraü dhātibhujā'valambaü,
Vi¤¤āsapāda'īgulima¤jarãhi
Salãlamāvāsamalaīkarittha.


[SL Page 019] [\x  19/]     

45
Nijena tejena ca jivalokaü
Yasena'pubbācarimaü phusanto,
Tirokaritvā ravicandasobhaü
Saüvaķķhi dhãro ubhato sujato.
46
So sattamā yāva pitāmahassa
Yugā sagabbhāsayasuddhiko'si,
Nihãnajacco'ti na jātivādā
Khitto'pakuņņho bhavi vippaseņņho.
47
Vedantayaü so sanighaõņu satthaü
Sakeņubhaü sākkharabheda satthaü,
Sādhabbatabbedi'tihāsa satthaü
Avedi vedaīgayutaü pa satthaü.
48
Ajjhāyako mantadharo pavãõo
Kalāsu lokāyatalakkhaõesu,
Papårakāri padako kavãnaü
Tetā'si veyyākaraõo gaõiso.


[SL Page 020] [\x  20/]     

49
Kandappadappā'naladhumarāji-
Lãlāvalambi nijamassurāji,
Na kevalaü komalagaõķabhāgaü
Manampi thãnaü malinãkarittha.
50
Tandebhavaõõāyatana'õõavamhi
Naråpataõhātaraõi narānaü,
Pāyāsi cakkhāyatanappiyāhi
Tãrantaraü cittaniyāmakaņņhā.
51
Dvijo sumedho suvisuddhamedho
Mātāpitunnaü nidhanāvasāne,
Pu¤¤ānubhāvappabhavaü agāra-
Majjhāvasaü kāmasukhaü'nubhu¤jã.


[SL Page 021] [\x  21/]     

52
Nisajja pāsādatale'kadā so
Pallaīkamādhāya rahogatova,
Punabbhavuppatti sarãrabhedo
Dukkho'ti cintesi sabhāvacintã.
53
Jāto sa'haü jātijarārujādi-
Dhammo'mhi tasmā bhavadukkhasu¤¤aü,
Niccaü ajātiü ajaraü arogaü
Gavesituü vaņņati nibbuti'nti.
54
Yathāpidukkhe sati ca'tthisātaü
Tada¤¤amuõhe sati sãtamatthi,
Bhavamhi sante vibhavo'pi evaü
Nibbāõamatthã tividhaggisante.


[SL Page 022] [\x  22/]     

55
Sāvajjadhamme ihavijjamāne
Saüvijjate bho niravajjadhammo,
Ajāti hoti sati jātiyā'ti
Evaü vicintesi sadatthavintã.
56
Disvā yathā guthagato taëākaü
Na tassa doso na tamotareyya,
Kilesadhove amatamhi sante
Tathā na sevetha na tassa doso.
57
Pāpāriruddho sati khemamagge
Na tassa doso na sukhaü vajeyya,
Pāpāriruddho sati khemamagge
Tathā nagaccheyya na tassa doso. (Yamakabandhanaü)


[SL Page 023] [\x  23/]     

58
Yathāpi vejje sati ghorarogã
Na tassa doso ta labhe tikicchaü,
Rāgādirogã sati buddhavejje
Dhammosadhaü ne'cchati kassa doso.
59
Yo kaõņhabaddhaü kuõapaü pahāya
Yathāsukhaü gacchati sericārã,
Tathevi'maü kucchita påtikāyaü
Yannåna gaccheyyamahaü jahitvā.
60
Uccāraņhānamhi janā'napekkhā
Katvā karãsāni kayathā vajanti,
Tathā sarãraü kuõapehi påraü
Yannåna gaccheyyamahaü jahitvā.


[SL Page 024] [\x  24/]     

61
Nāvaü yathā jajjaramāpagāhiü
Vajeyya netā atapekkhakova,
Tathā navadvārasavaü sarãraü
Yannåna gaccheyyamahaü jahitvā.
62
Corehi gacchaü avahārabhãtyā
Khemaü sumedho puramotareyya,
Tathā sarãraü kusalāvahāraü
Yannåna gaccheyyamahaü jahitvā.
63
Nekkhamma saīkappa paro'pamāhi
Anussaritve'vamuëāravãro,
Hato'rapāre tibhave asāre
Vihāsi ukkaõņhitamānaso so.


[SL Page 025] [\x  25/]     

64
Suvaõõa muttā maõi råpiyādi-
Dhanehi dha¤¤ehi ca påritāni,
Avāpuritvāna,tha kosakoņņhā-
Gārāni taü dassayi rāsivaķķho.
65
Pitāmahānaü pakapitāmahānaü
Mātāpitunnaü vibhavā panettha,
Anappakāthāvarajaīgamāte
Saüdissare dhãra sumedhavippa.
66
So sattamā yāva paveõivaņņā
Vibhāvayitvā vibhavassarāsiü,
Dhanāgamassāpi dhanabbayassa
Pamāõa'mācãkkhipamāõadassiü.
67
Kuņumbametaü paņipajjamāno
Kāmesu devoviya indriyāni,
Icchānuråpaü paricārayassu
Icceva mārocayi rāsivaķķho.


[SL Page 026] [\x  26/]     

68
Amuü mahantaü dhanadha¤¤arāsiü
Samāvinitve'ka kahāpaõampi,
Nā'dāya mātāpitaropya'ho to
Gatā yathākamma mito parattha.
69
Tabbatthusāraggahaõātisåro
Vossaggasanto atha sattasāro,
Ra¤¤o samārociya etamatthaü
Bheriü carāpesi sake puramhi.
70
Santappayi bherivirāvagandha-
Māghāya sampattajātā'lijātaü,
Bhovādi nānāratanādibhoga-
Madhåhi sattāha'manāthanātho.


[SL Page 027] [\x  27/]     

71
Tadagga ya¤¤ālaya vārivāha-
Dhārānipātaddhanavuņņhihetu,
Mahā janassā'dhikavatthutaõhā-
Taņāni bhinnāni manodahesu.
72
Sukhedhito kāmasukhaü pahāya
Gharā'bhãnikkhamma tato sumedho,
Ajjhogahetvā himavanta'māpa
Dhammesako dhammakapakabbata'ntaü.
73
Vitakkama¤¤āya'tha devara¤¤ā
Vyāpārito māpayi vissakammo,
Tahiü vivekakkhamaka massama¤ca 
Manoramaü caīkamabhumibhāgaü.


[SL Page 028] [\x  28/]     

74
Tamassamaü pabbajitehi su¤¤aü
Upecca so¤cāramavāpuritvā,
Ĩatvā tadantolikhita'kkharāni
Khāriüparikkhārabharaüavekkhi.
75
Nivatthavatthaünavavadosupetaü
Vivajjiyāvajjiyavajjadassi,
Dhāresitaübārasadhānisaüsa-
Manojapupphattharavākacãraü.
76
Punnāgapupphattharakā'bhirāmaü
Aüse vidhāyā'jinacammakhaõķaü,
Katvā jaņāmaõķala mittamaīge
Tivaīka mādāya'tha khārikājaü.
77
Bhujaīgabhogo'rubhujena dhãro
âdāya cālambanadaõķakoņiü,
Samaggahã tāpasavesamevaü
Virattacittoka vibhaveva bhave'pi.


[SL Page 029] [\x  29/]     

78
So caīkamã caīkamamotaritvā
Silātalasmiü ca divā nisajji,
Sāyaü paviņņho vasi paõõasālaü
Nipajji kaņņhattharasesama¤ce.
79
Pacacåsakālamhi pabujjhito so
âvajjayitvā'gamanappavattiü,
Vivekakāmassa mame'ttha vāso
Kāmaü gharāvāsasamo siyā'ti.
80
Aduü hi paõõacchadanaü kapota-
Pādāruõaü beluvapakkavaõõā,
Bhåmãpi bhittã rajatāvadātā
Ma¤co'pi cittattharavāruråpo.


[SL Page 030] [\x  30/]     

81
Subhāka manāpā mama pakaõõasālā
Sādãnavā dupparibhāriyā'yaü,
Paõãtabhikkhā pariyeņņhi måla-
Dukkhassa natthi'ti pamāõa manto.
82
Agārasa¤¤āya paņikkhapitvā
Ta¤ca'ņņhadosā kulapaõõasālaü,
Dasaīga sādhāraõa rukkhamålaü
Phalāphakhalāhāra mupecca bhojã.
83
Sumedhaso so divasāni satta
Mahāpadhānaü padahaü sumedho,
Patto abhi¤¤āsu vasisu pāraü
Sabbaüka samāpattisukhaü avindi.


[SL Page 031] [\x  31/]     

84
Tasmiükhaõe kānana devatāhi
Sādhå'ti nigghositapãtighoso,
Abbhuggato tassa yasena saddhiü
Visuddhavijjācaraõu'bbhavena.
85
Vijjādharā tagguõadãpakāni
Mutiīgavãõādhanibandhavāni,
Gāyiüsu gãtāni'va naccamāno
Himācalo sampati sampavedhi.
86
Muddhaīkuraü bhudharakuņabāhu-
Satehi tannijjhara cāmarehi,
Vidhåyamānehi vidhåtapāpaü
Katopahāreva mahāsarā'pã.


[SL Page 032] [\x  32/]     

87
Akālameghaddhani bherirāva-
Vyāpāritā mattasikhaõķisaõķā.
Ajjhāvasantaü vanasaõķamajjhaü
Mahiüsucā'khaõķanataõķavena.
88
Mandā'nilā'mandabhujā'valamba-
Sunãlasākhāmaõivijanãhi,
Lataīganā'liīgitasālasāmã
Saüvijayuü vitadarampi dhãraü.


[SL Page 033] [\x  33/]     

90
Kapãtanā'soka tamāla nãpā
Kapãtanā'soka tamāla nãpā,(samattapādabhyāsa mahā yamakaü)
Kapãtanā'soka tamāla nãpā
Kapãtanā'soka tamāla nãpā.
91
Na velalitā kiü pasavakā'vataüsā
Latāvitānā madhupālisālã,
Latāvitānā madhupā'lisālã
Na vellitā kiü pakasavā'vataüsā.(Samuggabheda yamakaü)


[SL Page 034] [\x  34/]     

92
Pupphāvalã kandala pāņalaggā
Kalāpinã sā vanarājinãlā,
Pupphākulã kandana pāņalakkhã
Kalāpanãlā vara rājinãva. (Addhagomuttikā bandhanaü)


[SL Page 035] [\x  35/]     

93
Natāsiro ma¤jarikāsuramhā
Natāsiro pa¤jalikāva ramme,
Vane nibaddhaü ramito vibhāsi
Vineyya bandhåracãto pahāro. (Pādagomuttikā bandhanaü)
94
Rajokirantā'vanatā latāsuü
Lājokirantā vanitā natāva,
Dvijoara¤¤aü vasitā pitāgho
Gajotarantova latā vitānaü. (Silokagomuttikā bandhanaü ākulajālamitipi)


[SL Page 036] [\x  36/]     

95
Mataīgajindā na masakkariüsu
Pādāni natvāna padipadhāmaü,
Pa¤¤ādhavaü pãna tapaü phalehi
Himaddipāde parisuttamaü hi. (Kabbanāma gabbha cakkaü)


[SL Page 037] [\x  37/]     

96
Mettāya chattaü'va phaõaü phaõindo
Dhāresi sãse vasino cacāra,
Nathāmavā'kāva'balesu ki¤ci
Medhāya nando thiravāci kheme. (Kavināma gabbha cakkaü)


[SL Page 038] [\x  38/]     

97
No'sitehi'ssa santāsa'nå'na tosa vato do,
Dāyato vasato na'nusantāsassa hitesino. (Gāthaddhavisaya paņiloma yamakaü)
98 Yokā'sā'vāsa kāyo kāma'kāma'makāma'kā,
Sakāyanā'nāya'kāsa vāma nā ga ganā'mavā. (Sabbato bhadda bandhanaü)


[SL Page 039] [\x  39/]     

99
Dayāya vasito dāye yāpajāsiva māsadā,
Yajārahaü ra¤jamāno vasihaüso ciraüvasi. (Addhabbhama bandhanaü)
100
Madhumada madhukara virute virute
Malayaja surahãta pavane pavane
Himavati vikasita padume padume
Adhisukha manubhavi savasi savakasi. (Pādanta yamakaü)

Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe dårenidāne
Sumedhabrāhmaõāpadānaparidãpo.

Paņhamo saggo.
---------



[SL Page 040] [\x  40/]     

1
(Mandā'kkantā) marapurasiriü sabbasampattisāraü
Jambuddãpā'sama sarasije kaõõikā sannikāsaü,
Rammaü rammavhaya puravaraü pāramãpāradassã
Buddho dãpaīkara dasabalo sabbalokekadã. (101) 2
Tasmiü kāle vipulakaruõā nārisa¤codita'tto
Nānā khãõāsava parivuto cārikaü sa¤caranto,
Saüvattento sunipuõatayaü dhammacakkaü kamena
Patvā tasmiü paņivasati sodassanavhe vihāre. (102)


[SL Page 041] [\x  41/]     

3
Sutvā dipaīkara bhagavato nāgarā kittisaddaü
Sambuddho so itipi arahaü tyādinā'bbhuggataü taü,
Gāhāpetvā tuvaņatuvaņaü vatthabhesajja pānaü
Tannittā'suü pamuditamatā gandhamakālādihatthā. (103)
4
Patvā dãpaīkaratarihariü gandhamālādikehi 
Påjetvāta'¤ajalimukulikā ekamantaü nisinnā,
Dhammaü sutvā savaõasubhagaü buddhapāmokkhasaīghaü
Saüyācitvā muditahadayā svāttayā'paga¤juü. (104)


[SL Page 042] [\x  42/]     

5
Sajjetvā te dutiyadivase sajjanā dānasālaü
Ussāpattā dhajakadaliyo puõõakumbhe ņhapennā, 
kubbantā'pi dhavalasuëinu'kkhepa lājopahāraü
Evaü tassā'gamana mayanaü laīkarontā vihāsuü. (105)
6
Abbhuggantvā atha himavatā so sumedho tapassi
Gacchaü tesaü upari nabhasā vākacãraü dhunanno,
Disvā pãtippamuditajate a¤jasaü sodhayante
Sa¤jhāmegho riva parilasaü dhataritthe'kamantaü. (106)
7
Saüsodhentā kalalavisamaņņhāna saīkāradhānaü
Kasmā tumhe paņipathamimaü'laīkarothā'ti pucchi,
Bhante dãpaīkaratarahari'dāni nissāya rammaü
Buddho hutvā viharati mahādhammasaīkhaü dhamanto. (107)


[SL Page 043] [\x  43/]     

8
So sambuddho parivutamahābhikkhusaīgho yato no
Gāmakkhettaü pavisati tato'laīkaromā'bruviüsu,
Buddhåppādo kimuta sutaraü dullabho buddhasaddo
Iccevaüso sumariya alaīkattukāmo'si maggaü. (108)
9
Jhānā'bhi¤¤ā ratatakavacu'jjotamāna'ttabhāvo
Saddhāye'so acalasadiso iddhimā tāpaso'ti,
Sallakkhetvā kalalavisamaü duggamaggappadesaü
Sajjetuü te sapadi muditā sādhavo tassa'daüsu. (109)


[SL Page 044] [\x  44/]     

10
Nānāpupphaü jalajathalajaü ocinitvā vanamhā
Tetvā devāsurabhavanato koviëārādipupphe,
ânetvā'haü bhujagabhavatā phullakaõķuppalāni
Chekosmã'ti vithariya pathaü iddhiyā saüvidhātuü. (110)
11
Katve'vaü me hadayamakuëaü tovikāseyya tasmā
Veyyāvaccaü visadamatino kāyikaü saüvidhāya,
Ajjevā'haü vipulakusalaü sa¤cinissa'ntã dhãro
Saüsodhetuü kalalakalusaü a¤jasaü ārabhittha. (111)
12
Passantānaü vimalanayano'bhāsa jimåtagabbhe
Buddhobuddho'tya'bhihitavaco vijjurājãva cārã,
Tasmiü paīke nijakaratala'mebhājapacchihi dhãmā
Paüsuü datvā rajatadhavalaü vālukaü vokiranto. (112)


[SL Page 045] [\x  45/]     

13
Tasmi ņhāne kallalulite suņņhu nā'laīkateva
Saddhiü dãpaīkara'nadhivaro'nekakhãõāsavehi,
Patto brahmā'maranaraphaõisiddhavijjādharānaü
Saüvattante suvipulamahe pāņihãre uëāre. (113)
14
Hema'mbhojo'pamasuvadanaü maõķitaü lakkhaõho-
Sãtyā'nubya¤janavilasitaü ketumālāvilāsaü,
Satthāraü taü disidisi pabhāniccharanta'¤jasambhi
âgacchantaü viya maõitale mattamātaīgarājā. (114)


[SL Page 046] [\x  46/]     

15
Oloketvā vimalanayana¤candaniluppalāni
Ummiletvā ratanaphalakaü akkamantova piņņhiü,
Nānākhãõāsavaparicuto kaddamaü nā'kkamitvā
Sambuddhoyaü vajatu iti me dãgharattaü hitāya. (115)
16
Sallakkhetvā khara'jinajaņāvākacãrāni kese
Omu¤citvā visamakalale pattharitvā'ttabhāvaü,
Setuü katvā paramapaõidhã kominã codita'tto
Pa¤cā'bhi¤¤āratanamaõimā svā'cakujjo nipajji. (116)
17
Sutvā gāthāpadampi na me bhāriyaü saükilese
Viddhaüsetvā varasivuraü pattumicche sacā'haü,
Saüvijjante tibhavabhavane dukkhitā'nantasatte
So'bhaü eko kathamadhigame dhamma ma¤¤ātaveso.(117)


[SL Page 047] [\x  47/]     

18
Yannånā'haü parahitarato sammada¤¤āya bodhiü
âropetvā nikhilajanataü'nuttaraü dhammanāvaü,
Uttāretvā varasivapuraü vaņņadukkhodadhimhā
Pacchā dãpaīkaramuni yathā nibbutiü pāpuõissaü. (118)
19
Iccevaü so pumariya samodhānayitvā'ņņhadhamme
Saüsāramhā'vataraõamahāseturåpo pajānaü,
Muddhābaddha'¤jalipuņajaņo paīkapiņņhe nipanno
Sambodhatthaü paõidhimakari tāva tappādamåle. (119)


[SL Page 048] [\x  48/]     

20
Ussisaņho sapadi bhagavā pa¤cavaõõappasādaü
Ummãletvā nayanayugalaü phullanãluppalābhaü,
Disvā nãlopalamaõimayaü vātapāna¤cayaü'va
Ugghāņento isivaramhāpaīkajaü paīkapiņņhe. (120)
21
Etassi'jajhissati iti ayaü patthanā'nāgataüsa-
Ĩāõaü sammā patiniya ito kappalakkhādhikānaü,
âvajjento upari caturāsaīkhiyānantya'vedi
Patvā bodhiü ahamiva siyā gotamo nāma buddho. (121)
22
Tumhe sampassatha iti imaü tāpasaü saīghamajjhe
Vatve'vaü so padamasadisaü dhammarājā dadanto,
Samhinditthā'dharakisalayā'lattakaü nāgataüya-
Pa¤¤āmuddā'īkitapadasataü vattasandesagabbhaü. (122)


[SL Page 049] [\x  49/]     

23
Vāsaņņhānaü kapilanagaraü nāma māsāmahesi
Mātā suddhodananarapati te pitā'diccavaüse,
Bimbā bimbā dharavati piyā hema bimbā bhirāmā
Tasmiükāle tanujaratanaü rāhulo hessate te. (123)
24
Hessante te paņhamadutiyassāvakā sāriputta-
Moggallānā dvijakulabhavā bhuripa¤¤iddhimanto,
ânandākhyo yati pati rupaņņhāyakosāvikānaü
Khemātheri parama yugalaü uppalabbaõõatheri. (124)


[SL Page 050] [\x  50/]     

25
Assattho te vijayaviņapã tvaü ca kho gotamavho
Chabbassānã padahiya gharā nikkhamitvā sakamhā,
Pāyāsaggaü parivisiya bho tvaü sujātāya dinnaü
Bodhiü bujjhissasi iti dhuvaü bodhimåle nisajja. (125)
26
Satthā sa¤jhāghanapaņalato muttavijjullate,va
Sandassetvā nijabhujalataü cãvarabbhantaramhā,
Pakhyākāsi jaladhararavā'kāragambhãraghoyaü
Nicchāretvā suradhanurivo'bhāsa chabbaõõaraüsi. (126)
27
Amhe dãpaīkarabhagavato sāsane nā'vabuddhā
Lacchāmā'ti tava parimukhe'vā'yatiü mokkhadhammaü,
Tasmiü pattā'khãla suranarāpatthayuü taīkhaõevaü
Påjetvā'ta¤jalisarasije pādapãņhamhi tassa. (127)


[SL Page 051] [\x  51/]     

28
Buddho brahmāmaranarasiro cumbitaīghã sarojo
Sampåjetvā'ņņhahi jaņilakaü pupphamuņņhãhi tamhā,
Pakkāmi so kanakasikharãhāri ki¤jakkhabhāre
Ubbhåta'mhoruhavanasire appayanto padāni. (128)
29
Rammaü rammaü mahãya jaņilaü pupphamuņņhãhi katvā
Khãõā khãõāsavavasigaõā dakkhiõaü pakkamiüsu,
Devā'devā pavuramakaruü vandanāmānapåjaü
Dãpaü dãpaīkaradasabala¤cā'nugantvā nivattā. (129)


[SL Page 052] [\x  52/]     

30
Tamhā ņhānā gatasati jane sannisinnassa tassa
Pallaīkenā'maranara pariccanta pupphāsanamhi,
Jātikkhettā tahimupagatā devatā etamatthaü
ârocesuü mahitavaraõā a¤jalima¤jarãhiü. (130)
31
Pubbe pupphāsanupari samāråëhabuddhaīkurānaü
Addhāne've'tarahi bhavatocā'sanārohaõamhi,
Ekālokā dasahi guõitā lokadhātu sahassã
Saüvattante tvamanavarataü hessase tena buddho. (131)
32
Tāsaü vācaü savaõamadhuraü devatānaü nisamma
Bhiyyo cittappabhavaviriyo pãtivipphāritatto,
Pubbe sattuttamaparicitā bodhisambhāradhammā
âvajjesi kati iti sudhã dhammadhātuü sahetuü. (132)


[SL Page 053] [\x  53/]     

33
Okujjitvā dharaõiņhapito puõõa kumbho sumedha
Vissandetvā salilamkhilaü kintupaccāharetha,
Evaü datvā dhanasutakalatta'īgapaccaīgajãve
Nibbinno mā bhavi'ti paņhamaü pāramiü'dhiņņhahi so. (133)
34
Nā'pekkhitvā yathariva nijaü jãvitaü jãvitaü'va
Rakkhanto sa¤carati camari cāmara candikābhaü,
Evaü sãlaü varasivapuradvāramārakkha dhãra
Ajjhiņņhāsi iti sadutiyaü pāramiü suddhasãlo. (134)


[SL Page 054] [\x  54/]     

35
Saüviggo yo ciraparivasaü ghorakārāgharamhi
Muttãü tamhā'gamayati yathā hohi nekkhammanitto
Nibbinno tvaü tathariva bhave bandhanāgāraråpe
Ajjhiņņhāsi tatiyampi so pāramintye'kacārã. (135)
36
Hãnukkaņņhaü kulamanugharaü bhikkhako bhikkhu bhikkhaü
Aõvāhiõķaü labhati naciraü saüvaraņņho yathe'vaü,
Sambodhattha bhaja paņibale paõķite puņņhapa¤ho
Ajjhiņņhāsi tvamiti matimā pāramiü so catutthiü. (136)
37
Niccussāho vicarati yathā kesarã sericārã
Evaü ņhāne gamanasayanecā'sane tvaü sumedha,
Ussoëhã tyāsithilaviriyo hoti sambodhanatthaü
Ajjhãņņhāsi thiraviriyavā pa¤camiü pāramiü so. (137)


[SL Page 055] [\x  55/]     

38
Iņņhāniņņhaü paņhaviriva bho sabbamānāvamānaü
Nāpajjitvā manasiviktiü tvaü sahanto khamanto,
Sambodhatthaü paravadhakhamo hohi'tã khantivādã
Ajjhiņņhāsi parahitarato chaņņhamiü pāramiü so. (138)
39
Vãthiü nātikkamati niyamaü osadhãtārakā'yaü
Evaü santuttama paricitaü saccavācaü sumedha,
Tvaü māvitikkami karahaci boddhukāmo subodhiü
Ajjhiņņhāsi'tya'vitathakathi sattamiü pāramiü so. (139)


[SL Page 056] [\x  56/]     

40
Tamhāņhānā balavapavane vāyamāne'pi thokaü
Kappaņņhāsi tacalati yathā pabbato suppataņņho,
Tvaü tiņņhāhi tathariva adhiņņhānadhammesu daëhaü
Ajjhiņņhāsã'tyavalasadiso ca'ņņhamiü pāramiü so. (140)
41
Otiõõesu udakarahado bho nihãnuttamesu
Sãtattaü sampharati hi samaü vārinā bhāvayeni,
Mettāyevaü tibhavabhavane sabbasattesu tulyaü
Ajjhiņņhāsi samuti navamiü pāramiü metta citto. (141)
42
Iņņhāniņņhe sati paņihate vatthujāte yathāhi
Majjhattā'yaü vasumativadhå hoti dukkhe sukheka vā,
Evaü bho tvaü bhava samatulāsantibho'pekkha ko'ti
Ajjhiņņhāsi savasi dasamiü pāramiü bhurimedho. (142)


[SL Page 057] [\x  57/]     

43
âlolento tidasapamitaü pāramisāgaraü so
Sattādhiso nisitamatimā ¤āõamatthā'calena,
âvajjesi vasumatavadhu sādhukāraü'va denti
Saükampi sampati satimato dhammatejena tena. (143)
44
Bhãråcchamhã ghaõapaņhaviyā kampamātāyi'māya
Patvā dãpaīkarabhagavato rammavāsã samãpaü,
Sampucchiüsu vasumati bhusaü kampi taükissahetu
âvajjetvā samuti munino tampavattiü kathesi. (144)
45
Nikkaīkhā te punapi nagarā nāgarā taü upecca
Sampåjesuü caraõayugalaü gandhamālādikehi,
Katvā tena'¤jalisarasije yena dãpaīkare'õo
Uņņhāsi so purisatisaho sannãsinnāsanamhā. (145)


[SL Page 058] [\x  58/]     

46
Mā te rogo bhavi paņibhayaü mā bhavi chambhitattaü
Saīkappo te paramapaõidhi sijjhataü khippameva,
Ittha¤cā'sithutipadasataü jātikhettā gatā taü
Pupphādãhi mahãya jaņilaü nijjarā byāhariüsu. (146)
47
Abbhuggantvā pavanapadaviü devatānaü manāni
Bodhātvo himavati sakaü assamaü tāpaso so,
Patto atthācalamupagamã taīkhaõe raüsimālã
Saīkocetvā sarasijavanaü saüharitvā'üsujālaü. (147)


[SL Page 059] [\x  59/]     

48
Rammaü dãpaīkarabhagavato rammavatyā'bhidhānaü
Vāsaņņhānaü janakajananã dve sudevassumedhā,
Niccopaņņhāyakayativaro sāgatomaīgaloca
Tissocā'suü paņhamadutiyassāvakā theranāgā. (148)
49
Nānākhãõāsavaparivuto cā'si nandā sunandā
Tassā'hesuü paņhamadutiyassāvikā aggabhåtā,
Kāyo'sitiratanapamito pipphalināmabodhi
Aņņhāsi so pacurajanataü tārayaü vassalakkhaü. (149)
50
Satthā dãpaīkaravho suranarasaraõodãpadãpocirassaü
Dãpevo dhammadãpaü tibhuvanabhavane vãta'vijjandhakāraü
Aggikkhandho'vabhāsaü vihariya parinibbāyi khãõāsavā'pi
Khãõasnehāpadãpāyathariva ariyā sāvakā nibbutā'suü. (150)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jitavaüsadãpe dårenidāne sumedha
Tāpasassa målapaõiņhānaņņhapanapavatti paridãpo
Dutiyo saggo.
---------


[SL Page 060] [\x  60/]     

1
Lokaü ('vasantatilako) kumudākaraü mā
Koõķa¤¤anāmabhagavā'tha pabodhayatto,
Jāto tadā varamatã vijitāvi rājā
Sampanna cakkaratano'bhavi cakkamatti. (151)
2
Saīghassa buddhapamukhassa uëāradānaü
Datvā vidhāya paõidhiü varabodhiyā so,
Rajjaü pahāya jinasāsanamotaritvā
Jhānānya'lattha paņilaīvarappadāno. (152)


[SL Page 061] [\x  61/]     

3
Tassā'si rammavatināma puraü sunando
Rājā ahosi janako jananã sujātā,
Bhaddassubhaddasamaõā varasāvakā'suü
Tisso'patissa'samaõi varasāvikāyo. (153)
4
Lakkhāyuko vijayabodhi visālasāla-
Kalyāõi nāma tadupaņņhahi cā'nuruddho,
Tassā'ņņha sãtiratanappamitaü sarãraü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (154)
5
Tassā'parena samayeni'ha'naīgabhaīgo
Uppajji maīgalajino janamaīakgalāya,
Buddhaīkuro'tiruciro surucã sama¤¤o
âsi tadā'vatisuro dvijavaüsaketu. (155)


[SL Page 062] [\x  62/]     

6
Datvā sasāvakajitassa dināni satta
Patthesi bodhimasamaü gavapānadānaü,
Pabyākato bhagavatā bhavanā'hãgantvā
Pabbajjito sukhamavitdi samādhijaü so. (156)
7
Tassu'ntaraü puravaraü pitaro'ttara'vhā
âsuü sudevasamaõo vasi dhammaseno,
Tassā'ggasāvakayugaü sakasāvikānaü
Bhaddaüyugaü abhavi sivalicā'pya'sokā. (157)


[SL Page 063] [\x  63/]     

8
Taü pālito jinamupaņņhahi aņņha'sãti
Hattho'si tassa vajiråpamaråpakāyo,
Bodhã'pi nāgataru sāvakasantipātā
âsuü tayo navutivassasahassamāyu. (158)
9
Tassā'parena sumano karuõānidhāno
Nātho manojamathano udapādi loke,
Buddhaīkuro'bhavi tadā'tulanāgarājā
Teja'ggijālajalito atuliddhimā so. (159)
10
Nāgo'pi nāgabhavanamhi sasāvakassa
Buddhassa dibbaturiyehi katupahāro,
Datvāna dānamatulaü paõidhiü akāsi
Buddho bhavissasi tuvanti ahāsi buddho. (160)


[SL Page 064] [\x  64/]     

11
Khemavhayaü puramahå janako sudanto
Rājā janetti sirimā nijasāvakānaü.
Aggā bhaviüsu saraõo vasi bhāvitatto
Soõā tadaggasamaõi'si tathu'pasoõā. (161)
12
Tassā'si nāgataru bodhi udenatero-
Paņņhāyako navutivassasahassamāyu,
Ubbedhato navutihatthamitaü sarãraü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (162)
13
Tassā'parena udapādi'ha revatākhyo
Devādivanditapado bhuvi devadevo,
Sattuttamo bhavi tadā atidevanāmo
Bhovādivaüsatilako catuvedavedã. (163)


[SL Page 065] [\x  65/]     

14
Baddha¤jalã sirasi dhammakathaü nisamma
Gantvāna taü saraõamuttaramuttariyaü.
Datvā'hipatthayi sukhodhimatho mahesi
Buddho bhavissasi tuvantã visākarittha. (164)
15
Tassā'si dha¤¤avatināma puraü jinassa
Mātā mahesi vipulā vipulo pitā'si,
Sabrahmadevavaruõo bhavi saīghamajjhe
Bhaddā ca bhaddayugalaü duvidhaü subhaddā. (165)
16
Taü sambhavo vasi upaņņhahi nāgabodhi
Rukkhopya'sitiratanaü bhavi attabhāvo,
âyuppamāõampi saņņhisahassavassaü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātāta.


[SL Page 066] [\x  66/]     

17
Tassā'paramhi samaye janapārijāto
Uppajji sobhitajino jitapa¤camāro,
Ajjhāyako sakalaveda muëārabhogã
Buddhaīkuro bhavi tadā'jitanāmavappo.
18
Dhammaü nisamma saraõesu patiņņhahitvā
Saīghassa buddhapamukhassa uëāradānaü,
Datvā padhānapaõidhāna makāsi dhãro
Tvaü lacchasi'ti varabodhi mahāsi satthā. (168)
19
Rammaü sudhammamahu tassa puraü sudhammo
Rājā ahosi janako janikā sudhammā
Tassā'ggasāvakayugaü asamo sunetto
Tassāvikā'ggayugalaü nakulā sujātā. (169)


[SL Page 067] [\x  67/]     

20
Nāgassa nāgataru bodhi sarãramaņņha-
Paõõāsahatthapamitaü tamatomathero,
Sopaņņhahã navutivassasahassamāyu
âsuü tayo ariya sāvaka sannipātā. (170)
21
Uppajji tassa aparena anomadassi
Buddho pabuddhakamalāmalanãlanetto,
Buddhaīkuro jitasurāri tadāni yakkha-
Senāpatã bhavi mahiddhimahānubhāvo. (171)
22
Sambodhi maggapuriso paõidhānayaü so
Saīghassa buddhapamukhassa uëāradānaü,
Pādāsi tisu saraõesu patiņņhahitvā
Buddho bhavissasi tuvanti jino'bruvitaü. (172)


[SL Page 068] [\x  68/]     

23
ōhānaü hi candavatināma yasodharākhyā
Mātā mahesi yasavā janako janindo,
Tassa'ggasāvakayugaü nisabho atomo
Dve sundarã ca sumanā carasāvikā'suü. (173)
24
Bodhã'pi tassa kakudho munidehamaņņha-
Paõõāsahatthapamitaü varuõābhidhāno,
Thero upaņņhahi ca lakkhapamāõamāyu
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (174)
25
Tassā'parena padumo dipadānamindo
Jāto pabujjhitamanopadumo pajānaü,
Dhãro babhåva varavāraõakumbhabhedã
Sãho tadā rucirakesarabhāragãvo. (175)


[SL Page 069] [\x  69/]     

26
Buddhaü nirodhasukhavediyanaü vatamhi
Sattāhamakkhipadåmehi tamaccayitvā,
Cittaü pasādiya punā'gatasāvakesu
Sãho vibhāsi paņiladdhavarappadāno. (176)
27
Tassā'si campakapuraü padumābhidhāno
Rājā ahosi janako asamā janettã,
Sālopasālayatayo varasāvakā'suü
Rāmā'pi tassa paramāsamaõi surāmā. (177)
28
Nāmenu'paņņhahi vasi varuõo tamaņņha-
Paõõāsahatthamita massa sarãramā'si,
Bodhi'pi soõataru lakkhapamāõamāyu
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (178)


[SL Page 070] [\x  70/]     

29
Tassā'parena varado muni nāradavho
Pāpandhakāranikaraü bhãduro'dapādi,
Buddhaīkuro bhavi tadā'khilajhātabhi¤¤ā-
Lābhã pavattaphalabhoji tapodhanãso. (179)
30
Katvānu'ëārapaõidhāna muëāraviro
Datvā sasāvakajinassa uëāradānaü,
Påjesi taü surabhinā haricandanena
Satthāpi sampati viyākaraõaü adāsi. (180)
31
Tassā'si dha¤¤avatināma puraü sumedho
Rājā ahosi janako jananã anomā,
Dve bhaddasālajitamittavasi vasina-
Maggo'ntarā samaõi phagguõi bhikkhunãtaü. (181)


[SL Page 071] [\x  71/]     

32
Vāseņņhabhikkhu tadupaņņhahi råpakāyo
Tassā'ņņhasitiratanaü mahasoõasākhã,
Bodhiddumo navutivassasahassamāyu
âsuü tayo ariyasāvakasantipātā. (182)
33
Tassā'parena padumuttara dhammarājā
Jāto tilokapadumo padumappitaīghã,
Aķķho uëāravibhavo maharaņņhiyo so
Buddhaīkuro bhavi tadā jaņilābhidhāno.(183)
34
Sambodhiyā'dhigama paccayapatthanaü so
Virovidhāya padumuttarapādamåle,
Saīghassa buddhapamukhassa ticivarāni
Pādāsi tãsuratanesu abhippasanno. (184)


[SL Page 072] [\x  72/]     

35
Tassā'si haüsavatināma puraü jinassa
ânandabhupati pitā janikā sujātā,
Dve tassa devalasujātavasi vasinaü
Aggā bhaviüsu samaõisvāmitāsamā'ggā. (185)
36
Lakkhāyuko sajayabodhika visālasāla
Rukkho upaņņhahi muniü sumanābhidhāno,
Tassa'ņņha'sitiratanappamitaü sarãraü
âsuü tayo bhagavato gaõasannipātā. (186)
37
Tassā'parena samayena sumedhanāmo
Lokamhi pātubhavi lokahitāya satthā,
Buddhaīkuro kira tadānyu'bhato sujāto
Svā'sitikoņivibhavo'ttara māõavo'si. (187)


[SL Page 073] [\x  73/]     

38
Vissajjiyāna vibhavaü tamsitikoņiü
Datvāna dānamasmaü sugate sasaīghe,
Pabbajjito paramabodhi mapatthayittha
Byākāsi somuni ta'mijjhanabhāva'maddhā. (188)
39
Rammaü sudassanamahå nagaraü sudanto
Tassā'si bhåpati pitā jananã sudattā,
Saīghesu'hosu saraõo vasi sabbakāmo
Rāmā yamāni paramānya'bhavuüka surāmā. (189)


[SL Page 074] [\x  74/]     

40
Bodhã'pi nãpataru sāgaranāmathero
'Paņņhāsi taü navutivassasahassamāyu,
Tassā'ķhasitiratanu'ggatamāsi gattaü
âsuü tayo satimato gaõasantipātā. (190)
41
Tassā'parena samayena janappadãpo
Jāto sujātabhagavā jitapa¤camāro,
Sampannasattaratato varacakkavatti
Rājā babhåvi'ha mahāpuriso tadāso. (191)
42
Dhammā'matena mudito ratanadvayassa
Datvā sasattaratanaü catudãparajjaü,
Pabbajji bodhipaõidhiü paõidhāya dhãmā
Ĩatvā mahāmuni tamijjhanabhāvamāha.


[SL Page 075] [\x  75/]     

43
Rammaü sumaīgalamahå puramuggatākhyo
Rājā pitābhavi pabhāvatināma mātā,
Aggābhaviüsu ca sudassanadevatherā
Nāgā gaõassadasi nāgasamālatheri. (193)
44
Taü nāradomuniru'paņņhahi ca'ttabhāvo
Paõõāsahatthapamito bhaviveõubodhi,
Tassā'bhavã navutivassasahassamāyu
âsuü tayo dhãtimato gaõasannipātā. (194)
45
Tassā'pareni'ha niråpamaråpasāro
Jātobabhåva piyadassisamantadassi,
Dhãro tadanya'bhavi kassapamāõavo so
Vedesu tãsu kusalo kusalaü gavesi. (195)



[SL Page 076] [\x  76/]     

46
So koņilakkhaparimāõadhatabbayena
Saīgassa buddhapamukhassa mahāvihāraü,
Katvā padāsi abhipatthitabuddhabhāvo
Buddho'pi tappaõidhisiddhi siyā'tya'bhāsi. (196)
47
Candāmahesi jananã janako pudinno
Rājā babhåva puramassa anomanāmaü,
âsuü tadaggayugalāni sujātadhamma-
Dinnā gaõassadasi pakālitasabbadassi. (197)
48
Taü sotavhasamaõo samupaņņhahittha
Bodhã piyaīgu bhagavā'si asitihattho,
Aņņhāsika so navutivassasahassama'ssa
âsuü tayo matimato gaõasannipātā. (198)


[SL Page 077] [\x  77/]     

49
Tassā'parena samayenu'dapādi loke
Lokatthasādhanarato munira'tthadassã,
Sattuntamo'pi niratikkamadhammasimo
Tejiddhimā isi tadā'si susimanāmo. (199)
50
ânãya dibbabhavanā kusumāni tassa
Mandāravāni supatiņņhitapādapãņhe,
Sampåjiyāna paõidhānamakāsi satthā
Tvaü mādiso'bruvi bhavissasi cā'yatinti. (200)
51
Tassā'si sobhitapuraü bhavisāgaravho
Rājā pitā janatidevi sudassanākhyā,
Santopasantasamaõā varasāvakā'suü
Dhammā tadaggasamaõipya'bhavuü sudhammā. (201)


[SL Page 078] [\x  78/]     

52
Ta¤cā'bhayo muniråpaņņhahi sopya'sãti-
Hatthuggato satasahassapamāõamāyu,
Campeyyasākhi bhavi bodhi subodhihetu
âsuü tayo ariyasavakasannitā. (202)
53
Tassā'parena udapādi'ha dhammadassã
Nissãmadhã'nadhivaro bhavapāradassi,
So tāvatiüsabhavatamhi mahānubhāvo
Buddhaīkuro bhavi tadā kira devarājā.(203)
54
Dibbāni gandhakusumāni kathāgatassa
Cakkaīkitorucaraõamburuhāsanamhi,
Påjesi dibbaturiyehi ca buddhabhāvaü
So patthayaü munitamijjha nabhāvamāha. (204)


[SL Page 079] [\x  79/]     

55
ōhāniyamāsi saraõaü sugatassa tassa
Rājā pitā'si saraõo janani sunandā,
Aggābhaviüsu padumovasi phussadevo
Khemā ca bhikkhusamaõisva'pi sabbanāmā. (205)
56
Thero sunettavisuto tadupaņņhahi so
Lakkhāyuko'si jayabodhi ¤ca bimbijālo,
Tassā'pya'sitiratanappamitaü sarãraü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (206)
57
Tassā'parena samayeni'ga siddhabodhi
Siddhatthanāmavidito udapādi satthā,
Buddhaīkuro bhavi tadā'khãlaīajhānalābhã
Bhoji pavattitaphalaü vasi maīgalākhyo. (207)


[SL Page 080] [\x  80/]     

58
Sampannagandharasikaü paripakkamekaü
ânãya so vipakulajambubhalaü vanamhā,
Pādāsi tassa paõidhãkatabuddhabhāvo
Ta¤cānubhuya bhagavāpi viyākarittha. (208)
59
Vehāramāsi nagaraü jayasenanāmo
Rājā ahosi janako jananã suphassā
Bhikkhåsu tassa vasi sambahulo sumitto
Dve sãvali ¤ca samaõãsu varā surāmā. (209)
60
Taü revatomuni munindamuņņhahittha
Bodhã'pi tassa kaõikāramabhãruho'si,
Lakkhāyuko sa'narasārathi saņņhihattho
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (210)


[SL Page 081] [\x  81/]     

61
Tassā'pareni'ha samubbhavi nissanāmo
Satthā pasatthacaraõo caturo'ghatiõõo,
Buddhaīkuro bhavi tadāni sujātarājā
Rāja¤¤amoëimaõilaīkatapādapãņho. (211)
62
Hitvā sa'rajjamisiveyadharo sudhãro
Dibbehi'nekakusumehi jinaü vajantaü,
Påjesi muddhani tamāpavitānasobhaü
Satthā'pi tappaõidhisiddhi siyā'tya'bhāsi. (212)
63
Khemaü puraü hi janako janasandhanāmo
Rājā janetti padumā nijasaīakghamajjhe,
Dve brahmadevudaya vissutatheranāgā
Phussā ca aggayugalānya'bhavuü sudattā. (213)


[SL Page 082] [\x  82/]     

64
Taü sambhavovasi vasindamupaņņhahittha
Tassā'sanavhataru bodhi sa'saņņhitattho,
Aņņhāsi vassagaõanāya mahesi lakkhaü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (214)
65
Tassā'parena bhavasāgarapādassi
Phusso mahāmuniri'hakabbhudapādi loke,
Dhãro tadāni vijitāvi jitārivaggo
Rājā babhåva surarājanibho'rutejo. (215)
66
Sambodhi maggapuriso paõãdhāya phãtaü
Rajjaü vivajjiya sa'pabbajito janassa,
A¤¤āya tãõipiņakāni kathesi dhammaü
Vyākāsi phussabhagavā'pi'va pubbabuddhā. (216)


[SL Page 083] [\x  83/]     

67
Tassā'si kāsinagaraü jayasenanāmo
Rājā pitā'si janati sirimā mahesi,
Saīghesu'bhosu'pi surakkhitadhammasetā
Cālā tadaggayugalāni tathå'pa¤cālā. (217)
68
Bodhiddumā'malakasākhi sarãramaņņha-
Paõõāsahatthapamitaü sabhiyābhidhāno,
Sopaņņhahã navutivassasahassamāyu
âsuü tayo bhakavato gaõasannipātā. (218)
69
Tassā'parena sanarāmarasattasāro
Satthā vipassi'ha samubbhavi sabbadassã,
Kammena kenaci mahiddhimahānubhāvo
Buddhaīkuro'bhavi tadā'tulanāgarājā. (219)


[SL Page 084] [\x  84/]     

70
Aīgãrasassa ghanaka¤canahaddapãņhaü
Pādāsi tassa khavitaü ratanehi nānā,
So buddhabhāvamahipatthiya bodhisatto
Vyākāsi tatthasunisajja jino vipassi. (220)
71
Tassā'si bandhumatināmapuraü tadeva-
Nāmo pitā janani bandhumatã mahesi,
Dve khaõķatissavasino varasāvakā'suü
Candā ca bhaddayugalaü bhavi candamittā. (221)
72
Dehaü asitiratataü tamasokathero-
Paņņhāsi bodhiviņapã bhavi kaõhavaõņā,
Vāsaüakā munira'sãtisahassavassaü
âsuü tayo ariyasāvakasannipātā. (222)


[SL Page 085] [\x  85/]     

73
Tassā'parena adhisãlasamādhipa¤¤o
Satthā samubbhavã sikhã janakappasākhã,
Dhãro tadā'bhavi arindamanāmarājā
Saddho pahåtaratato ratanattayamhi. (223)
74
Bhikkha¤ca sattaratanābharaõābhirāmaü
Atvāna hatthiratanaü sugate sasaīghe,
So buddhabhāvamahipatthayi sattasāro
Vyākāsi lacchasi sukhodhipadanti satthā. (224)
75
Buddhassa cāriõvatã nagaraü ahosi
Mātā pabhāvati pitā aruõavha rājā,
Saīghesu'bhosu abhibhuvasi sambhavo ca
Aggābhaviüsu makhilāpadumābhidhānā. (225)


[SL Page 086] [\x  86/]     

76
Khemaīkaro jinamupaņņhahi sattatiüsa-
Hatthucchito vijayabodhi ca puõķariko,
So sattatiüsatisahassa mitāyuko'si
âsuü tayo tadiyasāvakasannipātā. (226)
77
Tassā'pareni'ha samubbhavi ketumālā-
Byāmappabhāparilasaü munivessabhå'ti,
Buddhaīkuro kira tadāni sudassanavha-
Rājā babhåva pararājagajindasãho. (227)
78
Saīghassa buddhapamukhassa sacãvaraü so
Datvāna dānamatulaü jinasāsanamhi,
Sabba¤¤ubodhimabhipatthiya pabbajittha
Buddho bhavissasi dhuvanti tamāhasatthā. (228)


[SL Page 087] [\x  87/]     

79
Tassā'pya'nopamapuraü bhavi suppatãto
Rājā pitā yasavatã janikā mahesã,
Soõuttarā ca nijasāvakasāvikānaü
Dāmā matiddhiparamā paramā samālā. (229)
80
Bodhã'pi tassa bhavi sālamahãråho'pa-
Sampannabhikkhu tadupaņņhahi saņņhihattho,
Satthā vihāsi samasaņņhisahassavassaü
âsuü tayo tadiyasāvakasattipātā. (230)
81
Tassā'pareni'kaha samubbhavi saccasando
Veneyyabandhu bhagavā kakusandhanāmo,
Buddhaīkuro bhuvi tadā'bhavi khemarājā
Dānappabandhajalasekasudhotahattho. (231)


[SL Page 088] [\x  88/]     

82
So pattacãvarapabhåtikamannapānaü
Datvā sasāvakajinassa gharā'bhigantvā,
Pabbajji bodhipaõidhiü paõidhāya rājā
Satthāsayā'tya'vaca tappaõidhānasiddhi. (232)
83
Khemavahayaü nagaramassa pitā'ggidatto
Vippo vibhāvi abhavi janikā visākhā,
Sa¤jivatheradutiyo vidhuro ca thero
Sāmā tadaggayugalaü bhavi campakākhyā. (233)


[SL Page 089] [\x  89/]     

84
Taü buddhijo jinamupaņņhahi tassa gattaü
Tāëisahatthamitamāsi sirisabodhi,
Tāëisahāyanasahassapamāõamāyu
Eko'va tassa bhavi sāvakasannipāto. (234)
85
Tassā'paramhi samaye karuõānidhāno
Lokābhibhå kanakabhudharahāriråpo,
Uppajji koõagamanomuni pabbatākhyo
Bhumissaro bhavi mahāpuriso tadāni. (235)
86
Saīghassa buddhapamukhassa uëāradānaü
Datvā mahagghavaracivarasāņake ca,
So pakabbajittha abhipatthita buddhabhāvo
Buddho bhavissasi tuvanti tamāhasatthā. (236)


[SL Page 090] [\x  90/]     

87
Nāmena sobhavati tampuramuttarākhyā
Mātā pitā'vanisuro bhavi ya¤¤adatto,
Hãyosauttaravasã samaõi samuddā
Tasso'ttarā ca paramā parisāsu'bhosu. (237)
88
Taü sotthijo jinamupaņņhahi tiüsahattho
Aīgãraso bhavi udumbarasākhi bodhi,
So tiüsahāyanasahassamitāyuko'si
Eko'va tassa bhavi sāvakasantipāto. (238)
89
Tassā'pareni'ha mahāmuni kassapākhyo
Lokamhi pātubhavi khaggavisāõakappo,
Buddhaīkuro bhuvi tadā'bhavi jotipālo
Vedesu tãsu sakalāsu kalāsu cheko. (239)


[SL Page 091] [\x  91/]     

90
Kalyāõamittadutiyo sugataü upecca
Sutvāna dhammamathasāsana motaritvā,
Sabba¤¤ubhāvamhipatthayi māõavo so
Vyākāsi kassapamunã'pi munã'ca pubbā. (240)
91
Bārāõasi nagaramāsi pitā ca mātā
Dve brahmadattadhanavatya'bhidhānavanto,
Bhikkhusu tassa samaõisva'pi tissabhāra-
Dvājā ca bhaddayugalātya'nuloruvelā. (241)
92
Taü sabbamittasamaõo samupaņņhahittha
Nigrodhasākhã jayabodhi sa'vãsahattho,
Tassā'si visatisahassa pamāõamāyu
Eko'va'hå ariyasāvakasannãpāto. (242)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatitā viracite sakalakavijana
Hadayānanda dnanidāne jinavaüsadãpe dårenidāne
Bodhisattassa sesapaõidhātaņņhapana
Pavatti paridãpo
Tatiyo saggo.
---------


[SL Page 092] [\x  92/]     

1
Dãpaīkarādicatuvãsati buddhapāda-
Målesu laīapaõidhāna mahānidhāno,
Lakkhādhikaü caturasaīkhiyakapakpasaīkhaü
Pu¤¤ābhisandamabhisaīkhari bodhisatto. (243)
2
Etthantare vividhabāhiravatthujātaü
Sisa'kkhimaüsarudhirāni ca puttadāre,
So jivitampi kapaõaķikayācakānaü
Vãro pariccaji pajāya hitatthameva. (244)


[SL Page 093] [\x  93/]     

3
Dānādhimuttipariyesana vippaveso
Patvā tapovanamakitti tapodhanassa,
Tihaü alattha sakaņāhamaloõaķākaü
Yassā'bhibhåtajaņharassa jighacchitattā. (245)
(Akitticariyaü)
4
Kantāramagga paņipanna manātapattaü
Pacceka buddhamahipassiya saīakkhavippo,
Phuņņhaü sakiccapasuto suriyātapena
Yo chattupāhaõamadāsi sudhotapāõi. (246)
(Saīkhacariyaü)
5
Dubbhikkhapãëanabhayena kaliīgaraņņhā
Saüyācataü yadupagamma dhana¤jayavho,
Soõķāya gayha nijama¤jana nāgarājaü
Yo dakkhiõodaka nisekamakāsi rājā. (247)
(Kurudhammacariyaü)


[SL Page 094] [\x  94/]     

6
Hutvāna yo mahasudassana cakkavattã
Rājā kusāvatipuramhi divā ca ratto,
Vatthattapānamupatesi carāpayitvā
Bheriüka asesakapaõķikayācakānaü. (248)
(Mahāsudassanacariyaü)
7
Yo sattabhumibhujasāsi purohito'pi
Rājåhi laddhamakhilaü dhanadha¤¤arāsiü,
Sampattayācakajanassa paricchajitvā
Pu¤¤appabandhamabhisa¤cini bodhihetu. (249)
(Mahāgovindacariyaü)
8
Dhammānusāsi nimināma mahãbhujo'pi
Sālaü vidhāya mithilāya catummukhaü yo,
Acchinnamatthijanapakkhicatuppadānaü
Dānaü pavattayã purā dadataü variņņho. (250)
(Nimirājacariyaü)


[SL Page 095] [\x  95/]     

9
Yo ekarājasutacandakumārabhåto
Muddhābhiseka karaõāya janehi gacchaü,
Saüvejito savibhave tibhave'pi ya¤¤ā-
Vāņaü vidhāya'bhipavattayi dānavaņņaü. (251)
(Candakumāracariyaü)
10
Yo vatthusāragahaõena atittaråpo
Bhumissaro'pi sivināma surādhipassa,
Jaccandhavesagahitassa vilocanāni
Uppāņayitva padadaü labhi dibbacakkhå. (252)
(Sivirājacariyaü.)
11
Dānādhimuttiparamo sasapaõķito yo
Mittenu sāsiya adhiņņhituposathaīgo,
Aīgāramuddhani papāta sajãvitāsaü
Hitvā dvijassa tanumaüsapadātukāmo. (253)
(Sasapaõķitacariyaü. Itidānapāramãü)


[SL Page 096] [\x  96/]     

12
Yo mātuposakakari bhisamuddharatto
Andhāya hatthidamakena kareõukāya,
Soõķāya suņņhugahito'pya'vikaõķitassa
Sãlassa khaõķanabhayā najanesi kopaü. (254)
(Mātuposakacariyaü)
13
Yo bhuridattabhujago'parivammikaņņho,
Sãlabbataü visadharo samadhiņņhahitvā,
Peëāya khittabhujage ahiguõņhikamhi
Sãlassa kuppanabhayena jahāsi kopaü. (255)
(Bhuridattacariyaü.)
14
Sãlabbatādivibhavo jalitiddhimā yo
Campeyyanāmabhujago ahiguõņhikamhi,
Icchānuråpavicaro camarã'va vālaü
Sãlaü jugopa napi tabbadhake cukopa. (256)
(Campeyyacariyaü.)


[SL Page 097] [\x  97/]     

15
Yo cålabodhivisuto samadiņņhahatvā
Sãlabbataü vanamupecca vasaü piyāya,
Tāyaü pasayha gahitāya'pi kāsira¤¤ā
Sãlabbisodhanaparo pajahittha rosaü. (257)
(Cålabodhicariyaü)
16
Yo bhiüsaråpi mahiso'pi valimukhassa
âguü titikkhamakhãlaü parisuddhasilo,
Rukkhaņņhayakkhavacanāni paņikkhipitvā
Taü sãlabhaīgabhayato bhayato mumoca. (258)
17
Yo vuyhamānamapanãya nadãpavāhā
Mittadduhiü putasajãvitadānahetu,
Ra¤¤ā mumoca vadhiyaü avikopanena
Sãlassa råruhariõo'pi harissavaõõo, (259)
(Rårumigarājacariyaü.)


[SL Page 098] [\x  98/]     

18
Yo dantakaņņhasakalehi jaņākulehi
Kuddhena kuņajaņilena katāhisāpo,
Mātaīakganāmamuni sãladhanaü jugopa
Sampātasāparipumiddhibalena rakkhaü. (260)
(Mātaīgacariyaü.)
19
Maggāvatiõõamadhamaü kalhābhãlāsā-
Saīghaņņitobhayarathaīgamadhammayakkhaü,
Kopagginā naparijhāpayamiddhimā yo
Sãlaü rarakkha khalu dhammikayakkharājā. (261)
(Dhammādhamma devaputtacariyaü.)
20
Yo porisādavasagassa jayaddisassa
Ra¤¤o paņi¤¤amadhikicca vijivitāso,
Khãttāyudho tadupagamma alãnasatto
Yakkhaü damesi nanu sãlavataü nidānā. (262)
(Alãnasattacariyaü.)


[SL Page 099] [\x  99/]     

21
Yo saīkhapālabhujago nijabhogapåra-
Vyābhaīgibhārataravāhiti bhojaputte,
Kāru¤¤amāpa abhigantumapādatāya
Sãlassa bhaīgabhayato'pi hutāsatejo. (263)
(Saīkhapālacariyaü. Iti sãlapāramiü.)
22
Saīkhāradhammakhaõabhaīgasabhāvadassi
Ussāvabinduvilayaü'va yudha¤jayo yo,
Rājā janassa rudato pavihāya rajjaü
Nekkhammapāramimapurayi pabbajitvā. (264)
(Yudha¤jaya cariyaü.)
23
Yo somanassavisuto kururājaputto
Dussãlakuņajaņilabbacanaü paņicca,
Ra¤¤ā niyojitavadho vadhakāvakāsaü
Laddhānusāsiya'bhinikkhami cattarajjo. (265)
(Somanassa cariyaü.)


[SL Page 100] [\x 100/]     

24
Yo kāsirājatanujo'pi ayogharākhyo
ähaü bhato ciramayogharavāsahãrå,
Rajjaü pahāya paramaü pitarā padattaü
Nekkhammapāramiparo vanamotarittha. (266)
(Ayogharacariyaü.)
25
Yo pa¤cakāmaguõadãpanato'padiņņha-
Sambhattamittavacanampi paņikkhipitvā,
Niddhantaka¤cananibhacchavi ka¤canākhyo
Patvā tapovanamapabbaji bandhavehi. (267)
(Bhisacariyaü.)


[SL Page 101] [\x 101/]     

26
Pakkhittadaddulanahārurivā'nalamhi
Saīkhāradhammavisaye paņivaņņitatto,
Yo soõabhusurasudhã vibhavaü pahāya
Pabbajjituü sapariso pavanaü jagāma. (268)
(Soõapaõķitacariyaü. Iti nekkhamma pārami.)
27
Yo seõako sudhi pasibbakagabbhasāyiü
Vippassi mohakalusikatamānasassa,
Sappaü sughoramupadassiya dãghadassã
Pa¤¤āsupāramimapårayi bhurimedho. (269)
(Seõakapaõķita cariyaü.)
28
Yo yaü mahosadhasamākhyasudhã sudhãso
Ummaggasaüvutanisaggavatisamo'pi,
Ummaggato'va sabalaü mithilādhināthaü
Pa¤¤āpajāpatipati riputo mumoca. (270)
(Mahosadhacariyaü iti pa¤¤ā pāramã.)


[SL Page 102] [\x 102/]     

29
Vālenu'ëāraviriyo viriyena ghoraü
Saüsāradukkhamiva yo kisakālako'pi,
Gambhãrasāgarajalaü sapajānukampã
Ussi¤cituü satatamārahi sattasāro. (271)
(Kālaka cariyaü)
30
Rājāmahādijanako janakundacando
Gambhãrabhurisalilaü salilākaraü yo,
Såro'rubāhuviriyo viriyaü tatāra
Saüsārasindhutaraõe taraõãsaråpo. (272)
(Mahājanakacariyaü. Iti viriyapārami.)
31
Yo khantitintahadayo yatikhantivādã
Chedāpite'pi sakalaü sakalattabhāve,
Samapåtakhantijalamevabhåsaü siseca
Vyāpādapāvakapadittakalāburāje. (273)
(Khantivādã cariyaü)


[SL Page 103] [\x 103/]     

32
Yo dhammapālanaparo susu dhammapālo
Kārāpite'pi vadhakeha'simālakammaü,
âsannatāpanirayamhi patāparāje
Khantiü pavattayi manappitakhantimetto. (274)
(Dhammapāla cariyaü. Iti khantipāramã.)
33
Yo antarãpagabhayaükarasuüsumāra-
Muddhāsamappitapado kapirājabhåto,
Dinnaü paņi¤¤amanukubbamana¤¤alabbhaü
Najjā papāta paratãramasaccabhãrå. (275)
(Kapirāja cariyaü)


[SL Page 104] [\x 104/]     

34
Yo saccapāramiparo vasi paccanāmo
Saccena saccamahãsandhiya saccadassã,
Poriü samaggakaraõiü sirijambudãpe
Sampālayaü sakalalokamavoca vācaü. (276)
(Saccasavbhaya cariyaü.)
35
Yo vaņņapotakadijo aviråëhapakkha-
Pādo'tikhuddakakulāvakagabbhasāyã,
Saccena soëasakarisamitappadese
Dāvagginibbutimakā thiramāyugantaü. (277)
(Vaņņapotaka cariyaü.)
36
Yo gijjhakākabakabāõakabhakkhabhuta-
Bandhu nidāgharavitāpaparikkhayā'pe,
Ritte saramhi parimocayi maccharājā
Saccena'kālajaladāgamapaccayena. (278)
(Maccharāja cariyaü.)


[SL Page 105] [\x 105/]     

37
Duņņhāhidaņņhavisavegavimucchitaü yo
Maõķabbatāpasavaro'rasaya¤¤adattaü,
Katvāna saccakiriyaü karuõāya kaõha-
Dãpāyano muni mumoca tamāpadamhā. (279)
(Kaõhādãpāyana cariyaü.)
38
Yo porisādavasago sutasomarājā
Rajje tiyojanasate sakajãvite'pi,
Saccaü rarakkha nanu saccaparo nirāso
Dinnaü paņissavamubhinnamapānukubbaü. (280)
(Sutasomacariyaü. Iti saccapāramã.)
39
Nibbinnarajjavibhavo bhavabhãråtāya
Yo mågapakkhabadhirākati mågapakkho,
Nãte nikhātumapaki sãvathikāvakāse
Daëhaü adhiņņhitavataü vata nojahāsi. (281)
(Temiyacariyaü. Iti adhiņņhāna pāramã.)



[SL Page 106] [\x 106/]     

40
Mettavihāraparamo piturandhayaņņhi
Yo somasommayadayo'pi suvaõõasāmo,
Vāëehi samparivuto pavane vihāri
Mettākhyapāramimapårayi pāpabhãrå. (282)
(Suvaõõasāmacariyaü.)
41
Yo ekarājavisuto bhuvi kāsirājā
Mettākalattadutiyo sakajãvite'pi,
Avachinnarajjavibhāve paņipakkharāje
Mettāya samphari samaü paribhāvitāya. (283)
(Ekarājacariyaü. Iti mettā pāramã.)


[SL Page 107] [\x 107/]     

42
Yā lomaihaüsavisuto'pi tulāsarikkho
Mānāvamānanakaresu sukhe ca dukkha,
Vāsaü cavaņņhiparikiõõasusānamajjhe
Veraü averamanupecca rarakkhu'pekkhaü. (284)
(Lomahaüsacariyaü. Iti upekkhāka pakāramiü)
43
So bodhiyā'bhiniyato paripakka¤āõo
Buddhaīkuro'pacitapāramitābalena,
Nijjhāmataõha'sitaka¤jakkhuppipāsa-
Lokantarorunirayesu na jātu jāto. (285)
44
Nālattha paõķakanapuüsakamågapakkha-
Chaccandhajātibadhiritthijaëattabhāvaü,
So makkhikāmakasakutthakipillikādi-
Jātyā napātubhavi kãņapaņaīakgajātyā. (286)


[SL Page 108] [\x 108/]     

45
Nālattha gandhagajato puthulatta bhāvaü
Nālattha vaņņasusukā sukhumanta bhāvaü,
Nālattha umdanamammanakatta bhāvaü
Nālattha evamatihãnataratta bhāvaü.
46
Nāhosi mātuvadhako pitughātako vā
Nāhosi saīghabhiduro arahantaghāto,
Nāhosi duņņhahadayena tathāgatassa
Nāhosi saüjananako rudhirassa kāye. (288)
47
Kammaü phakhalaü tadubhayaü paņibāhino ye
Ucchedadiņņhigatikā vihariüsu tesaü,
Laddhiü kadāci naparāmasi saddahāno
Kammaü phalaü niyatabodhiparāyaõo so. (289)


[SL Page 109] [\x 109/]     

48
Yasmiü bhave bhavati nāmacatukkamattaü
Tatrā'pi pu¤¤akaraõattha masa¤¤asatte,
Aņņhānato napaņisandhimagaõhi suddhā-
Vāsesu pa¤casu kadāci papa¤cabhãrå. (290)
49
Buddhaīkuro niyatabodhipado kadāci
Dãghāyukesu'pibhavesu sukhānapekho,
Katvā'dhimuttivacanaü idha jãvaloke
Nibbatti so tidasapāramipåraõatthaü. (291)
50
Iccevaü so purisanisabho duppavesassa bodhi-
Pāsādassā'vataraõasamattiüsatisseõiråpaü,
Nipphādento parahitarato pāramãdhammajātaü
Saüsāre saüsari cirataraü ghoradukkhaü titikkhaü. (292)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānanda dānanidāne jinavaüsadãpe durenidāne
Pāramidhammābhisaīkharaõa pavatti paridãpo
Catuttho saggo.
---------
[SL Page 110] [\x 110/]     

1
Atthavattapadaü nānāvaõõamaõõavajānvitaü,
Patthyāvattamivāhosi jetuttarapuraü pure. (293)
(Silesa bandhanaü.)
2
Parikhāmekhalādāma baddhapākārasoõinã,
Rarāja rājadhānã sā vadhåva patimaõķitā. (294)


[SL Page 111] [\x 111/]     

3
Maõisiīgaüsumālābhi bālaüsumālivibbhamaü,
Sasaīkamaõķalaü tasmiü palamhesā'bhãsārikā. (295)
4
Indirāmandirā'mandamaõimandirasālinã,
Hemaddhajāvali tasmiü kiëāpayi kalāpino. (296)
5
Rarāja nāgarājānaü kappitābharaõehi ca,
Dāņhāhi dānadhārāhi meghavacchantā'va sā purã. (297)
6
Turaīganikaroõķutadhulidhåsaritambaraü,
Nivāritātapaüraīgavitānassirimāhari. (298)


[SL Page 112] [\x 112/]     

7
Nãlasevāladhammillā samphullakamalā'nanā,
Tahimuppalalola'kkhã haüsapãnapayodharā. (299)
8
Ki¤jakkharājirasānāruddharodhanitambinã,
Bhiīgālimaõima¤jirā nārã'vā'suü sarojinã. (300)
(Silesa bandhanaü.)
9
Kevakalaü kapparukkhehi vinā sā rājadhānya'hu,
Visāõārājadhānã'va sabbasampattisālinã. (309)
10
Kadāci purisāja¤¤o rājā'hosi pure tahiü,
Vessantaro'tināmena vissuto bhuvanattaye. (302)


[SL Page 113] [\x 113/]     

11
Kumāro'va samāno so dānakãëāparāyaõo,
Kāyåpagāni dhātãnaü ratanābharaõāni'pi. (303)
12
Khaõķākhaõķaü karitvāna navakkhantuü kapariccaji,
Evaü bāhiravatthånidadanto aņņhavassiko. (304)
13
Pāsādamabhirãhitvā sonisajjā'bhiyācanaü,
Dassāmã'ti vicintesi sisakkhimaüsalohitaü. (305)
14
Sukhedhito mahāsatto sukkapakkhe'va candimā,
Pālesi dasadhammena patvā rajjasiriü pajaü. (306)
15
Nisajjo paripāsāde so rājā ekadā raho,
Kāmānaü saīakkilesa¤ca vokārādãnavaü sari. (307)


[SL Page 114] [\x 114/]     

16
Pabbajjāhirato rājā nibbinto vibhavebhave,
Sampattisāramādāya hitvā rajjasiriü varaü. (308)
17
Mattamātaīakgarājā'va aggipajjalakānanā,
Rudato ¤ātisaīakghassa agārasmā'bhi nikkhamã. (309)
18
Campakāsokavakulatarusaõķasumaõķitaü,
Sikhaõķimaõķalākhaõķakãëaü kokilakåjanaü. (310)
19
Anekamigapakkhãnamāsayaü salilāsayaü,
Vãkāsakusumāmodappavāsitasamãraõaü. (311)
20
Madhumattā'liīdhaīkāranibbhara'mburuhākaraü,
Sampātanijjharā'rāvagambhãrabhuribhådharaü. (312)


[SL Page 115] [\x 115/]     

21
Pavavekakkhamaü vaīkapabbhāraü girigabbharaü,
Duppavesapakathaü vaīkagirināmatapovanaü. (313)
22
Patvā laddhe'sipabbajjā kavilāso so mahãbhujo,
Caranto brahmacariyaü cirassaü vãtināmayi. (314)
23
Tassara¤¤o mahesipi maddãnāma sukhedhitā,
Puttadhãtåbhisaddhiü taü tapovanamupāvisi. (315)
24
Mahiccho påjakovippo tadā bãgacchadassano,
Yena vessantarosattasāro tenupasaīkami. (316)


[SL Page 116] [\x 116/]     

25
Attho kammakarehã'ti jarājajjaritassa me,
Putta¤cadhãtaraü yācã dhãraü patvā dayāparaü. (317)
26
Ubho kaõhājinaü jāliü sasenahabhārabhājanaü,
Sammāsambodhikāmo so taõhādāsabyamuttiyā. (318)
27
Dakkhiõodakasamputajåjaka'¤jalibhājane,
Samappayittha bandhitvā agamā'dāya niddayo. (319)
28
Dānādhimuttãvãmaüsã vippākappenu'pāgato,
Saüyāci devarājā'tha maddideviü patibbataü. (320)
29
Dakkhiõodakaniddhotahattho so dakkhiõodakaü,
Katvā devesavippassa deviü devo pariccaji. (321)


[SL Page 117] [\x 117/]     

30
Sattakkhattuü pakampittha tassa pāramitejasā,
Sādhusādhåti pattānumodantã'va mahãvadhå. (322)
31
Iccevaü purisāra¤¤o paripācinapāramã,
Maõiraüsismujjota pāsādasatalaīkate. (323)
32
Mandamandāniloõķåta pa¤cavaõõaddhajālãnaü,
Maõikiükiõijālānurāvasotarasāyane. (324)
33
Dibbehi naccagãtehi vāditehi manorame,
Kandappamaõķapākāra raīgamaõķapamaõķite. (325)
34
Dibbantadibbarājånaü indacāpasatehi'va,
Cåëāmaõãmarãcihã sambādhãkaëita'mbare. (326)


[SL Page 118] [\x 118/]     

35
Accharāhi kuca¤candanamitaīgãhi dårato,
Vidhåtacandikārāji cārucāmara mārute. (327)
36
Suttappabuddhaposo'va tusite tidasālaye,
Tato cavitvā nibbatti hutvā santusita'vhayo. (328)
37
Dibbesu pa¤cakāmesu vasanto tusitālaye,
Pa¤cindriyāni lokekalocano paricārayi. (329)
38
Tadā dasasahassesu cakkavāëesu devatā,
Ekattha sannipatitā sutvā buddhahaëāhaëaü. (330)
39
Teno'pasaīkamitvāna yenā'si purisuttamo,
Katvā tabbadanambhojaü nayanālikulālayaü. (331)


[SL Page 119] [\x 119/]     

40
Cåëāmaõimayukhambutiddhotacaraõāsane,
Baddha¤jalipuņambhojamakulāti samappayuü. (332)
41
Cakkavattipadaü sakkamārabrahmapadatayā,
Nakho mārisa patthetvā pāramã paripācitā. (333)
42
Veneyyabandhubhutena sammāsambodhimicchatā,
Tayā mārisa kicchena påritā dasapāramã. (334)
43
Sadevakassa lokassa hitāya mātukucchiyaü,
Uppajjatåti yāciüsu taüdhãraü karuõāparaü. (335)
44
Satavassāyuheņņhāpi uddhaü sahasahassato,
Yasmā akālo buddhānaü tasmā kālaü vipassi so. (336)


[SL Page 120] [\x 120/]     

45
Yasmā a¤¤esu dãpesu sambuddhā nopapajjare,
Jāyanti jambudãpasmiü tasmā dãpaü vipassi so. (337)
46
Yasmā milakkhadesesu nåppajjanti tathāgatā,
Jāyare majjhime dese tasmādesaü vipassi so. (338)
47
Yasmā najāyare vessasuddatvayesu jāyare,
Khantiye brāhmaõe buddhā kulaü tasmā vipassi so. (339)
48
Yasmā ana¤¤avisayā kucchi sambuddhamātuyā,
Tasmā āyuparicchedavasena passi mātaraü. (340)
49
Lokekalocano evaü katvā pa¤cāvalokanaü,
Tāsaü paņi¤¤aü pādāsi karuõāpuõõamānaso. (341)


[SL Page 121] [\x 121/]     

50
Tappādatāmarasacumbita moëimālā
Sampattadevaparisā'ntaradhāyi tāva,
Ogayha nandanavanaü tusitādhirājā
Tamhā cavã matidayādayināsabhāyo. (342)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānatidāne jinavaüsadãpe durenidāne
Vessantaracariyappabhutidevārādhanā
Pavatti paridãpo
Pa¤camo saggo.
---------
Jinavaüsadãpe
Dårenidāna bhāgo paņhamo.
---------


[SL Page 122] [\x 122/]     

1
Yā sattasārapabhavā sirijambudãpe
Phãtā'marāvatipurã'va purãvataüsā,
âdiccavaüsikanarindapaveõi bhåmi
Lakkhyālayā kapilavatthupurã pure'si. (343)
2
Vaõõehi kaõõasukhasaddarasehi jāta-
Råpehi atthavisarehi yatãhi yuttā,
Yā rājadhāni puthupāõagaõappadehi
âsã (vasantatilakā) racanā yatheva. (344)
(Silesa bandhanaü.)


[SL Page 123] [\x 123/]     

3
Pācãdisābhujalatāya mahãyuvatyā
Sannaddhasaīkhavalayassirimāvahantaü,
Yassā sudhāsuparikammakataü rarāja
Pākāracakkamacalaü makuņānukāraü. (345)
4
Yassā rarāja parikhā nagarindirāya
Ki¤jakkhi¤jaritatãradasābhirāmā,
Saüsibbitālivittãmaõitantupantã
Pākārasoõibharato galitambaraü'va. (346)
5
Kandappadappamadirāmadamattadhuttā
Mandānileritasunãlalatāvitānaü,
Yasmiü vilolanayana¤jalipiyamānaü
âpānabhuminibhamopavanaübhajiüsu. (347)


[SL Page 124] [\x 124/]     

6
Mattaīganāya navayobbanagabbitāya
Raīgālayaggamaõidappaõabimbitehi,
Yā rājadhāni ghanapãnapayodharehi
Sommānanehi bhaji mānasavāpisobhaü. (348)
7
Saīkappitābharaõaraüsi sateratālã
Dāņhābalākavisarā madavuņņhidhārā,
Yasmiü pure gharamayårakulaü akāle
Kãëāpayiüsu varavāraõavārivāhā. (349)
8
Pākāracakkabahiniggata muggarāgaü
Yasmiü turaīganikaruddhaņadhålijālaü,
Racchāvatārajanatāya khaõaü janesi
Bhãtiü padittapalayānalajālasobhaü. (350)


[SL Page 125] [\x 125/]     

9
Yasmiü vimānamaõisiīgajutippabandha-
Sa¤cumbitaü jitaraviü hariõķakabimbaü,
Nārãjanānanasarojakatāvamānaü
Kodhābhibhutamiva vaõõavikāramāpa. (351)
10
Yatthissarehi samadhiggahitāni tuīga-
Kelāsakuņadhavalāti manoharāti,
Niccaü sudhāsuparikammakatāni cā'suü
Lakkhãniketananibhāni niketanāni. (352)
11
Yatthindanilamaõimāpitamaõķapagge
Hemaddhajāvaliparibbhamaõaüka puramhi,
Jãmåtakåņapamukhe satavijjumālā-
Lãlāvahaü virahinãnamaghaü janesi. (353)


[SL Page 126] [\x 126/]     

12
Sa¤jhānurāgamaõitoraõadãdhitãhi
Bhinnandhakāranikarā'khilanāgarānaü,
Yā rājadhāni janayantipi tuīgatuņņhiü
Pãtyā navāsi rajanãsma bhisārikānaü. (354)
13
Sevālakesarasamākulatãrabhāgā
Samphullarattapadumuppalakallahārā,
Haüsālisārasasamosaraõābhirāmā
Yasmiü sunimmalajalā kamalākarāsuü. (355)
14
Yasmiüpure kulavadhåvadanambujānaü
Laddhuü niråpamasiriü bhusamussahantā,
Yāvajja setasarasiruhasãtaraüsã
A¤¤o¤¤abaddhapaņighā'va vajanti nāsaü. (356)


[SL Page 127] [\x 127/]     

15
Yasmiü suvaõõamakaõiråpiyavaüsavaõõa-
Muttāpavāëacajirehi mahārahehi,
Nānāpaõā sukhumakāsikasāõahaīga-
Koseyyakhomavasanehi'bhavuü papuõõā. (357)
16
Cakkāsisattidhanukuntagadādibhatthā
Sannaddhahemakavacā vijitārivaggā,
Saīgāmasāgarasamuttaraõātisurā
Yodhā yahiü puravare akariüsu rakkhaü. (358)
17
Phåņņhā ka vāņanikaņe maõimandirānaü
Kappāsapaņņadhavalā saradabbharājã,
Yasmiü khaõaü javanikāsirimādadhānā
Thãnaü jugopa madhupehi mukhambujāni. (359)


[SL Page 128] [\x 128/]     

18
Nibbiddhavãthivisarehi susajjitehi
Niccussavāya puramussitatoraųehi,
Bhogindabhoganikarehi rasātalaü'va
Yaü sampasāritaphaõehi babhuva rammaü. (360)
19
Yasmiüpure vivaņamandirajālakānaü
Uddhåtadhulimalinãkaëitālakānaü,
Nārinamindurucãrānana dappaõesu
Lokassa locanamaõi paņibimbitā'suü. (361)
20
Gambhãrasaīkhapaņabhaddhanibhårighosaü
Kelāsakåņadhavalālayapheõapiõķaü,
Yaü puõõasattaratanaü purakhãrasindhuü
Lakkhã alaīkari turaīgataraīgavegaü. (362)


[SL Page 129] [\x 129/]     

21
Reõuppabandhamalinaü kavanarājinãlaü
Madhavātimattamadhupaü padumābhirāmaü,
Yaü rājahaüsabhajitaü avatiõõalokaü
âsi puraü vikacaka¤javanaü yatheva. (363)
(Silesabandhanaü.)
22
Yasmiüpuramhi ratanujjalanãlakaõņhā
Rāgāvamadditadharā'vivaņadvijāli,
âsuüpayodharabharā'viraëappadesā
Sampattavuņņhidivasāviyamātugāmā. (364)
(Silesabandhanaü.)


[SL Page 130] [\x 130/]     

23
Dhammānudhammapaņipatti parāyaõassa
Saüsārabhãrukajanassa tapovanābhā,
Yā rājadhāni pacurandhaputhujjanānaü
âpānabhumiva babhåvu'bhayappakārā. (365)
24
Buddhaīkurassa ravivaüsapabhaīkarassa
Sammā sukhānubhāvanāya subhumibhutā,
Bho yādisi kapilavatthupuri pure'si
Dhammassabhāvamadhunā paridãpaye sā. (366)
25
Tasmiü babhåva nagare nagarādhirāje
Rājā sunãticaturo catusaīakgahehi,
Dhammena sabbajanara¤janako kadāci
Suddhodanavhavisuto ravivaüsaketu. (367)


[SL Page 131] [\x 131/]     

26
Disvā'vatārakalusikatamattabhāvaü
Ukkaõņhite'va kamalā kamalāpatissa,
Bhåpālipālibhajitaü caraõāravindaü
Saüsevi yassa ravivaüsadhajassa ra¤¤o. (368)
27
Yassā'vanãsakavino kavikaõņhabhusā
Vāõivadhå madhurakomakalakattavāõã,
Patvā catummukhamukhambujakānanamhā
Haüsãva mānasataëākamalaīkarittha. (369)
28
Sabbāridappamathanopari ekadhatvā
Ajjhattikāriparājiyamappasayhaü,
Saüsuddhacittanikase nisitena tāva
Pa¤¤āyudhena avadhittha mahãbhujo yo. (370)


[SL Page 132] [\x 132/]     

29
Yasmā mahãpatimahãdharato upekkhā-
Veëātalāvadhi dayāsalilena puõõā,
Mettāsavanti pabhavā muditumimālā
Ajjhottharittha bhuvanattayagaüjanoghaü. (371)
30
Sampannadānasadanambudharehi yassa
Dānādhimuttiparamassa manodahesu,
Taõhātaņāni kapaõaddhikayācakānaü
Hinnāni sattaratanambunipātanena. (372)
31
Yassindanãlanayanaü rajatāvadāta-
Dantaü suvaõõavadana¤ca pavāëasãsaü,
Muttāmayaīgavayavaü ratanehi nānā
Dehaü sumāpitamivāsi pitāmahena. (373)
(Sãlesabandhanaü)


[SL Page 133] [\x 133/]     

32
Yassātipaõķarayasovisaro'sadhãso
Saīekkācitānanasaro'rinarādhipānaü,
Sokandhakārabhiduro ripurājinãnaü
âsāgarantapaņhaviü paridhikarittha. (374)
33
Rāja¤¤achappadakulaü sakalaü padesa-
Rajjādhipaccamakarandarasābhilāsaü,
Yassattabhāvakamalākaraphullitāni
Saüsevi cārucaraõambåruhāni bhatyā. (375)


[SL Page 134] [\x 134/]     

34
Setātapattamiva vissutakittipu¤jaü
Katvā'sipattamiva pāvakabhãmatejaü,
Yasmiü sarajjamanusāsati sesabhåpā
Chattāsibhåsitakarā sakakiīkarā'va. (376)
35
Dvārāni'nekakapaõķikayācakānaü
Ugghāņitopya'virataü ratanālayesu,
Saddhādisattadhanarakkhaõatapparo saü
Dvārattayaü pidahi yo kapilādhinātho. (377)
36
Yassussitaddhanueõo pabalārivaggaü
Vissaņņhābāõavisarabbisamubbahanto,
Bhasmikari karikarāyatapãnabāhu-
Sappo suphoņhitajiyāpariphandajivho. (378)


[SL Page 135] [\x 135/]     

37
Lakkhãnidhānanagaraõõavapātubhåto
Mantindakåņasikharãvalayāvuto yo,
Vālaggamattampi rājasiõerurājā
Kodhānilena ripura¤¤amakampiyo'si. (379)
38
Bhasmikatākhãlavipakkhanarindakaņņho
Kodhānalo sarasamãraõabhāvitopi,
Nibbāyi paghgaritabappajalehi yassa
Lolabbilocanaghaņehi vipakkhathãnaü. (380)
39
Sannãtimaggajalituggamatippadãpo
Kittippabandhadhavalãkatajivaloko,
Rājindamoëimaõilaīkatapādapãņho
Dhammena rajjamanusāsi ciraü sarājā. (381)


[SL Page 136] [\x 136/]     

40
Tassatipãvarapayodharabhaddakumbha-
Dvandātibhāraviraëãkatamajjhabhāgā,
Niddosabālaravimaõķalacārugaõķā
Dibbaccharājitavirājitaråpasobhā. (382)
41
Samphullanãlakamalāmalanãlanettā
Olambamānamaõikuõķalalambakaõõā,
Muttāvalivadasanāvali haüsadhenu-
Helāpahāsagamanā muducāruvāõã. (383)
42
Bimbādharā jaladharāyatakesapāsā
Sovaõõadappaõanibhānanacandabimbā,
Sannãrapupphamakuëopamacārujaīghā
Kandappa maīgalasilātalasoõibhāgā. (384)


[SL Page 137] [\x 137/]     

43
Nābhālavāëaruhanãlatamālavallã-
Lãlāvinaddhanavakomalaromarājã,
Lāvaõõavāridhitaraīgabhujā'bhinãla-
Subbhulatāmakaraketanacāparåpā. (385)
44
Bhupālavaüsakamalākararājabhaüsi
Māyāvadhu iva sujampatino sujātā,
Candassakomudi'va vijjuriva'mbudassa
Ra¤¤o'ticārucaritāsi piyā mahesi. (386)


[SL Page 138] [\x 138/]     

45
Tasmiü nagopamaghare nagare tadāsi
âsāëhimaīgalamaho divasānisatta,
Milāsugandhaparamaü vigatāsavaü taü
Nakkhattakãëamakarittha mahesi māyā. (387)
46
Vuņņhāya sattamadināgatapuõõamāya
Pāto sugandhaparivāsitavārinā sā,
Katvā sinānamatulaü kapaõķikānaü
Dānaü adāsi catulakkhadhanabbayena. (388)
47
Vatthāhatehi sunivatthasupārutā sā
Bhutvā'ggabhojanamadhiņņhituposatha'īgā,
Niddāturā supinamovarakaü pavissa
Kalyāõamaddasa sirãsayane nipannā. (389)



[SL Page 139] [\x 139/]     

48
Netvā nipannasayanaü himavantapasse
Heņņhā visālatarasāëamahãruhassa,
Naü saņņhiyojanakacārumanosilāyaü
âropayiüsu caturo kira devarājā. (390)
49
Netvā manussamalasaüharaõāya tamhā'
Notattanāmarahadaü sunahāpayitvā,
Devitthiyo sapadi dibbamayehi nesaü
Vatthehi gandhakusumehi alaīkaritvā. (391)
50
Tatthubbhavo lasati råpiyapakabbato yo
Tassodare'tirucire kanakabbimāne,
Pācãnasãsavati dibbamayamhi sammā
Pa¤¤āpitaggasayanamhi sayāpayiüsu. (392)
51
Oruyha setavaravāraõarājaveso
Buddhaīkuro ruciraka¤canapabbatamhā,
âruyha sajjhudharaõidharamuttarāya
Soõķāya setasarasiruhamubbahanto. (393)


[SL Page 140] [\x 140/]     

52
Patvā vimānavathaku¤canadaü naditvā
Katvā padakkhiõamalaīkatamātuseyyaü,
Bhetvāna tāyapana dakkhiõapassamanto
Kucchiü paviņņhasadiso supinena diņņho. (394)
53
Māyāya rājavadhuyā rucirānanāya
âsāëhipuõõamiyamuttara'sāëhabhena,
Buddhaīakkurassa paņhamena mahāvipāka-
Cittena sampati ahå paņisandhigabbhe. (395)
54
Buddhaīkurassa paņisandhigatassa gabbhe
Māyāya cārucaritāya ca khaggahatthā,
Nissesupaddavanirākaraõāya rakkhaü
Gaõhiüsu tāva caturo surarājaputtā. (396)


[SL Page 141] [\x 141/]     

55
Māyāya bhattuparamāya tatoppabhuti
Nåppajji ki¤ci purisesu sarāgacittaü,
Sā pa¤cakāmasukhinã akilantakāyā
Lābhenuëārayasasāpyabhivaķķhitāsi. (397)
56
Pa¤¤āyi dhotaratane janikāya anto
Kucchiü gato yatharivāvutapaõķusuttaü,
Taü kucchinā pariharã dasamāsamattaü
Pattena telamiva rājini appamattā. (398)
57
Pāto'va pāņipadage divase pabuddhā
Ra¤¤o kathesi supinaü atha so narindo,
Vedaīgavedacature catusaņņhįmatte
Pakkosayã dvijavare dvijavaüsaketå. (399)


[SL Page 142] [\x 142/]     

58
Lājuttarāya paribhaõķakatāya bhumyā
Pa¤¤āpitesu sukhumattharaõatthatesu,
Bhaddāsanesu bhavanamhinisinnakānaü
Nemittikānamavanãpati bhusurānaü. (400)
59
Pakkhittasappimadhusakkhirakhãramissa-
Pāyāsapuõõahariråpiyabhājanehi,
Vatthāhatāni dhanadha¤¤acaya¤ca dhenå
Datvāna diņņhasupinassa phakhalaü apucchi. (401)
60
Mācintayittha tava rājiniyā janinda
Kucchimhi tampati patiņņhahi puttagabbho,
Ajjhāvasissati sa¤cepana cakkavatti
Rājā bhavissati agāramasaüsayaü so. (402)


[SL Page 143] [\x 143/]     

61
Hitvā sasattaratanaü catudãparajjaü
So pabbajissati sace bhavanā'bhigantvā,
Buddho bhavissati dhuvaü catusaccabuddho
Iccabruviüsu supinatthavidå vidå te. (403)
62
Sā gabbhabhāravaņharikatamajjhabhāgā
Gantuü sakaü kulagharaü kulaka¤jahaüsi,
Icchāmahanti paņivedayi devi ra¤¤o
So sampaņicchi vacanaü karavãkavāõyā. (404)
63
Tamhā mahānagarato nagaraīgapuõõaü
So yāva devadahanāmikarājadhānã,
Muttā'vadātapuëinattharaõehi rājā
Lājopahāravidhinā kamaluppalehi. (405)


[SL Page 144] [\x 144/]     

64
Santãrapupphakalasehi samappitehi
Mandātileritapaņāka dhajāvalãhi,
Kārāpayã kanakaråpiyatoraõehi
Addhānamaggasamalaīkaraõaü'takhippaü. (406)
65
Vandã'bhigãtathutimaīakgalagãtikāhi
Pa¤caīgikehi turiyehi katupahāraü,
Tasmiü sumaõķitapasādhitama¤jasamhi
Dibbavcarāsiriviķambanaråpasobhaü. (407)
66
Deviü suvaõõasivikāya susajjitāya
âropayitva khacitāya maõãhi nānā,
Pesesi bhupati purakkhata¤ātisaīghaü
Saddhiü sahassasacivehi sukhedhitaü so. (408)


[SL Page 146] [\x 146/]     

67
Samthullapupphaphalapallavavattabhāra-
Rukkhākulaü ghanasunãlalatāvitānaü,
Hintālatālanaëakãcakanāëikera-
Sannãrapågatiõapādapapantisāliü. (409)
68
Sevālanãlasalilānilasãtalehi
Otiõõakahaüsavisarehi samullasattaü,
Jhaīkārarāvamukharālikulākarāla-
Ki¤jakkhajālabharitamburuhākarehi. (410)
69
Pupphābhigandhasurabhãkatagandhavāhaü
Addakkhisabbajanalocanapãyamānaü,
Nindantanandanavanaü vanajāyatakkhã
Sā lumbinãvanamanaīgavimānabhåtiü. (411)


[SL Page 146] [\x 146/]     

70
Sā rājinã navadalaīgulipantãcāru-
Sākhābhujopahitama¤jaricāmarehi,
Sannaddhakomalalatāvanitānamagge
Attupahārakaraõāya katāvakāsā. (412)
71
Senāya cārucaraõamburuhoddhaņehi
Reõåhi dhåsaritamaggamanakkamanti,
Saddhiü sakāya parisāya tatotaritvā
Taü lumbinãvanamupāvisi rāmaõeyyaü.(413) 72
Taü rājiniü vanavadhu jitahaüsagāmiü
âmodamandamalayānilahatthagehi,
Sambhāvayittha mukharālikulābhikiõõa-
Reõuppabandhaharisaīkhasatehi magge. (414)


[SL Page 147] [\x 147/]     

73
Gacchantiyā caraõanåpuranādapāsa-
Baddhānamunnatasiromigapotakānaü,
Ummãlitāyatavilocanapantipakkhe
Dassesi nãlanalinãvanarājisobhaü. (415)
74
Uddhaü samaggasikharehi katāvakāsa-
Maggantarehi kalikākusumākulehi,
Nānālatākulamahiruhatoraõehi
Uyyānabhumi upahārarate'va bhuya. (416)
75
Ukkhittapi¤chabharamantasikhaõķimālā-
Kãëāhi kokilakulaīanikāhaëehi,
Uyyānabhumi makaraīajaraīgabhumi-
Lãlaü bhajittha bhamaraddhanivallakãhi. (417)


[SL Page 148] [\x 148/]     

76
Niccaü vasantasamayassirimubbahantaü
Taükhovanaü vanavadhåhadayānutāpã,
Patto nidāghasamayopi janesi tuņņhiü
Tassā sirisakusumālikulāvataüso. (418)
77
Tasmiü nidāghasuriyātapatāpitāmbhaü
Rittālavāëamivakālamakālamegho,
Cintāturaü hadayamattasakhãjanopi
Pãõesi gabbhaparipākabharaü vāhantyā. (419)
78
Kaņņhāvasiņņhataravo parihãnapattā
Tassādharakkhidasanajjutisaīgamena,
âsuü navaīkurapalāsavikāsapuppha-
Saüvellitā'va ramaõãyavanappa dese. (420)


[SL Page 149] [\x 149/]     

79
Gimhābhãtāpaparipãëitaīdhallikānaü
Gambhãrarāvamukharãkatadāyarāji,
Dukkhāturabbirahinãpamadājanassa
âsi vilāpabadhirãkaëite'va sāëā. (421)
80
Tasmiü vikāsakalikāvalihārihārā
Ki¤cāpi pakkaphakhalavallarikaõņhabhusā,
Nāsakkhi pågatarupanti sumaõķitāya
Māyāya tāya sirimābharituü ghaņantã. (422)
81
Uyyānamubbhamitamattamadhubbatehi
Campeyyapupphamakulehi samākulaütaü,
Uddhutadhumapaņalehi manobhavassa
Dãpehi vāsabhavakanaü'va lasantamāsi. (423)


[SL Page 150] [\x 150/]     

82
Gabbhåpagaü bhamarakesakalāpabhārā
Buddhaīkuraü pariõataīkuralomahaüsā,
Vandantiyo viya tahiü thabaka¤jalãhi
Mandānileritalatāvanitā kanatā'suü. (424)
83
Gabbhåpagassa paripakkaphalehi nānā
Pu¤¤ānubhāvapabhavotusamubbhavehi,
Māyāya gabbhabalikammani tappare'va
Uyyānabhumi janataü bhavi tappayanti. (425)
84
Gabbhåpagassa hi mahāpurisassa gabbha-
Vuņņhānamaīakgalamahussavavāsaramhi,
Uyyānabhumi sakalotusamubbhavehi
âsi vikāsakusumehi samābhikiõõā. (426)


[SL Page 151] [\x 151/]     

85
Sālumbinãvanasiriü kalahaüsaghosaü
Samaphullapupphasurabhiüphalasambhavojaü,
Pa¤cindriyehi girinijjharasitavātaü
Paccakkhapa¤cavidhakāmarasaüavindi. (427)
86
Niyyāsasārasurahiüphakhalapallavehi
Jhaükāritālikulakujitakokilehi,
Samphullapupphanikarehi samābhikiõõa
Maddakkhisāyuvatimaīgalasāëasālaü. (428) 87
Samphullasāëakalikaütayatālimālā
Sa¤cumbitaükuvalayāmalalocanāya,
Sākhaüsukomalakaraīgulipallavehi
Māyāmahesisamalaīkari vitamāyā. (429)


[SL Page 152] [\x 152/]     

88
Bhāronatā'va ruciraīgulipallavānaü
Jhaīkārarāvamukharālikulābhirāmā,
Sākhā vikāsakusumehisamākulā sā
Olambayaņņhi bhavi gabbhabharāturāya. (430)
89
Tassā calittha pavano calalocanāya
Kammubbhavo varatirokaraõehi tāva,
Deviü niråpamasiriü suparikkhipitvā
Tamhā paņikkami jano kaëitāvakāso. (431)
90
Brahmāmarāsuranaroragapåjanãyaü
Battiüsalakkhaõasamujjalaråpa sāraü
Niddhotajātimaõisannibhasuddhagattaü
Sattuttamaü sapadi devi ņhitā vijāyi. (432)


[SL Page 153] [\x 153/]     

91
Duggandhamuttamalasoõitamakkhitaīgā
Jāyantya'sesamanujā manujesune'vaü,
Caīgoņakamhi jinadhāturivādhivāso
Thåpamhi soõõapaņimāriva mātugabbhaü. (433)
92
Nisseõitova puriso ratanāsanamhā
Therova dhammakathiko ņhitako'taranto,
Sammā pasāriya ubho mudupāõipāde
So nikkhamittha kuõapehi amakkhitaīgo. (434)


[SL Page 154] [\x 154/]     

93
Tatropagamma caturo caturānanā taü
Jālena ka¤canamayena visuddhacittā,
âdāya mātupurato tanayaü ņhapetvā
Candānane bhavatu nandamanā'tya'vocuü. (435)
94
âdiccavaüsakamalākarabhākarassa
Buddhaīkurassa subhasãtalavāridhārā,
Nikkhamma tāva nabhasā nijamātuyā ca
Gāhāpayuü utumubhosu kalebaresu. (436)
95
Tesaü karehi caturo surarājaputtā
Gaõhiüsu saõhasukhumāya'jiõappaveõyā,
Tesaü hi pāõitalato paõipātapubbaü
Gaõhiüsu taü dukulacumbaņakena'maccā. (437)


[SL Page 155] [\x 155/]     

96
Tesaü karehi paņhavitalamotaritvā
ōhatvā puratthimadisaü asamo vipassi,
Uddhaü adho catudisānudisā ca evaü
Ekaīganaü bhavitadā'khilalokadhātu. (438)
97
Tumhehi uttaritaro bhuvase tãsu
Natthãti matthakajaņāmakuņappitehi,
Katvānija¤jalipuņehi nipaccakāraü
Brahmāmarāsuranarā tamabhitthaviüsu. (439)
98
Soca'ttanā samamadisva disāsu tāså
Tappādavãtiharaõena padānisatta,
Gantvāna uttaradisā'bhimukho avanyā
Abbhuggatamburuhamuddhani tiņņhamāno. (440)


[SL Page 156] [\x 156/]     

99
Aggo'hamasmi ahamasmi janassa jeņņho
Seņņho'hamasmi ayamantima'jāti mayhaü,
Dhãro mametarahi natthi punabbhavo'ti
Nicchāritāsabhivaco nadi sãhakanādaü. (441)
100
Vesākhemāse suhakujadine puõõamāyaü visākhe
Nakkhatteyoge suragurugate so kuëãravharāsiü,
Sa¤jāto nātho paramakaruõābhāvanābhāvatatto
Māyākucchimhā kusumitalatāvelalituyyānabhumyā. (442)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala
Kavijana hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe
Avidurenidāne pacchimabhavika mahābodhi
Sattuppatti pavattiparidãpo
Chaņņhosaggo.
---------


[SL Page 157] [\x 157/]     

1
Atharammatarā'si jātikhetta-
Pariyāpatta'vakāsalokadhātu,
Kamaluppala (mālabhārinã) hi
Tadupaņņhānagatāhi devatāhi. (443)
2
Kamalāsanadevadānavānaü
Bhuvane'kattha samāgamo tadā'si,
Jinacakkapaņiggahassa ņhānaü
Avivādena sadevamānusānaü. (444)
3
Paņilābhanimittamādisantã
Vata sabba¤¤uta¤āõasampadāya,
Dasasaīkhasahassilokadhātu
Abhikampã pahaņe'va kaüsapātã. (445)


[SL Page 158] [\x 158/]     

4
Jananussavavāsaramhi tasmiü
Nijadehajjutipi¤jaro'dapādi,
Dasasaīkhasahassacakkavāëa-
Kuharālokakaro mahāvabhāso. (446)
5
Apatāëitacammanaddhabherã-
Vikatãnaü sayameva vajjanampi,
Tadanuttaradhammadesanāya
Bhavi ņhānaü anusāvaõassa loke. (447)
6
Ghaõakāhaëavaüsasaīkhavãõā-
Bharaõānaü sayameva vajjanampã,
Anupubbavihārabhāvanānaü
Paņilābhāya nibandhanaü babhåva. (448)


[SL Page 159] [\x 159/]     

7
Parimuttivarattapāsakārā-
Ghara,yosaīkhalikādibandhanehi,
Migapakkhinarānamasmimāna-
Vigamassā'si nidānamādibhutaü. (449)
8
Bhuvanesu mahājanassa rogā-
Pagamenā'disanaü ahosukhanti,
Caturāriyasaccadassanena
Bhavi ņhānaü catusaccadesanāya. (450)
9
Vividhabbhutaråpagocarānaü
Bhuvi jaccandhajanassalocanānaü,
Pabhavo pabhavo'si dibbacakkhu
Paņilābhāya tilokalocanassa. (451)


[SL Page 160] [\x 160/]     

10
Thutagãtisudhārasassa pānaü
Badhirānaü savaõa¤jalãpuņehi,
Atimānusadibbasotadhātu-
Paņivedhāya nidānamāsi tassa. (452)
11
Bhuvi jātijaëādipuggalānaü
Tadahe'nussatiyā supātubhāvo,
Bhavi pubbamupaņņhitassatissa
Satipaņņhānanibodhanāya ņhānaü. (453)
12
Visikhācaraõaü sarojacāru-
Padavi¤¤āsavasena paīgulānaü,
Purimaü caturiddhipādavega-
Paņilābhāya nimittamāsi loke. (454)
13
Madhurena sarena jātimågā
Thutigãtānya'vadiüsu vandino'va,
Bhuvi khujjajano'jugattalābho
Kuņilattā'pagamāya ņhānamāsi. (455)


[SL Page 161] [\x 161/]     

14
Saraõaü purisāsabho siyāno
Bhavato duggatito vimuttiyā'ti,
Karino'pi kariüsu ku¤canādaü
Turagā hesamakaüsu pãtiye'va. (458)
15
Visadā paņisambhidā catasso
Paņivijjhissati cā'yatiü sacā'yaü,
Sakapaņņanameva tannidānā
Taraõã sãghamupāgamuü videsā. (457)
16
Sayameva virocanaü tadāni
Ratanānaü bhuvanākarubbhavānaü,
Ravivaüsaravissa dhammaraüsã
Visarassu'jjalanāya ņhānamāsã. (458)


[SL Page 162] [\x 162/]     

17
Turiyāni sakaüsakaü ninādaü
Akaruü tagguõadãpakānivā'tra,
Vivaņā vidisādisā sakitti-
Visarokāsakate'va'hippasattā. (459)
18
Sakalassa kilesapāvakassa
Parinibbānasabhāvadãpanena,
Nirayesu hutāsajālamālā
Tadahe nibbutimāpa jātikhette. (460)
19
Parisāsu visāradassa tassa
Catuvesārada¤āõalābhahetu,
Bhuvanesu tadāmahānadãnaü
Anabhissandanamāsi kunnadãnaü. (461)
20
Udapādi pabhā nirākaritvā-
Bilalokantariyesu andhakāraü,
Hatamohatama'gga magga¤āõa-
Jjutilābhāya nibandhanaü tamāsi. (462)


[SL Page 163] [\x 163/]     

21
Suvimuttiraso siyā'va tassa
Caturāsitasahassadhammakhandho,
Madhuraü caturodadhãnamāsi
Salilaü santataraü taraīgarittaü. (463)
22
Vidisāsu catuddisāsu caõķa-
Pavanassā'pi avāyanaü tadāni,
Bhavi pubbanimittamattano'pi
Bhaņadiņņhyābhavadaņņhibhedanāya. (464)
23
Navapallavapattasekharānaü
Viņapãnaü kusumāhikiõõabhāvo,
Bhavi pubbanibandhanaü vimutti
Kusumehā'tumadehabhåsaõāya. (465)


[SL Page 164] [\x 164/]     

24
Kumudākarabodhakassa canda-
Kiraõassā'tivirocanaü tadāsi,
Satibuddhasudhākaro'dayamhi
Janasandohamanopasādahetu. (466)
25
Vimalattamanuõhatā nidāgha-
Suriyasså'pasamo nimittamaggaü,
Bhavi cetasikassa kāyikassa
Paņilābhāya sukhassa tamhijāte. (467)
26
Gaganā'ganagādito'taritvā
Paņhavisaīkamaõaü tadā khagānaü,
Saraõāgamanassa ņhānamāsi
Jinadhammaü sunisamma sajjanānaü. (468)
27
Nabhasā'bhipavassanaü tadāni
Catudãpesu akālavāridānaü,
Parisāsu akhaõķadhammavuņņhi-
Patanassā'si nibandhanaü jinamhā. (469)


[SL Page 165] [\x 165/]     

28
Chaõamaīgalakãëaõaü tadāni
Tidasānampi sakesake vimāne,
Upagamma tahiütahiü udāna
Samudānassanidānamā'si bodhiü. (470)
29
Vivaņā sayameva mandirānaü
Pihita¤cārakavāņavātapānā,
Bhavadukkhanirodhagāmimagga-
Paņilābhāya nimittamāhariüsu. (471)
30
Tadahe madhurāmisassa pettã-
Visayesvāharaõaü khudāturānaü,
Bhavi kāyagatāsatāmatassa
Paņilābhāya nimittamattano'pi. (472)


[SL Page 166] [\x 166/]     

31
Divase jananussave pipāsā-
Vigamo dãnajanassa petaloke,
Sukhitattassa upeccabuddhabhāvaü. (473)
32
Paņipakkhajanassa mettilābho
Tadahe vāyasavāyasārinampi,
Bhaviņhānamanantasattaloka-
Visayabrahmavihārabhāvanāya. (474)
33
Satimaggaphalubbhave yatheva
Bhavabhãtyāpagamo tathāgatānaü,
Sati jātamahāmahe bhayaü vā
Natiracchānagatānamāsi tāso. (475)
34
Piyabhāvupasaīkamo pajānaü
Hadayānandakarāya kho girāya,
Jinadhammakathāya sāvakānaü
Viya sāmaggirasassa pātubhāvo. (476)


[SL Page 167] [\x 167/]     

35
Sitakittilatāya ropitāya
Bhavato'smiü bhuvanālavāëagabbhe,
Viya nimmitayantavāridhārā
Jaladhārā dharaõãtaluņņhahiüsu. (477)
36
Bhamarāvalibhārapa¤cavaõõa-
Kamalacchannamahãtalaü rarāja,
Jalajaü thalajaü parāgahāraü
Bhuvi sabbattha apupphi pupphajātaü, (478)
37
Viņapãsu latāsu khandhasākhā-
Satapattāni tadā supupphitāni,
Naravãra'bhiråpadassanāya
Bhåsamummãlitalocanāni'vāsuü. (479)


[SL Page 168] [\x 168/]     

38
Uparåpari sattasatta hutvā
Satapattāni sãlātalubbhavāni,
Tava abbhudayo sudullabhoti
Kathayantivi'ha kapātubhāvato no. (480)
39
Nijapāramitālatāya katti-
Latayā'laīkatapupphahāsaråpā,
Samalaīkari yāvatā bhavaggaü
Dhajamālā jananussave tilokaü. (481)
40
Avakujjasaroruhābhirāmaü
Nabhavambhojavanassiriü babandha,
Bhuvi pokkharavassamãdisanti
Vadamānaüva pavassi dhammavassaü. (482)
41
Ramaõã ramaõãyaråpasobhā
Acaruü dhammamanaīgaraīgabhåmi,
Madhupā madhupānamandirāni
Tadahe nāvasariüsu dhammakāmā. (483)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamekaü)


[SL Page 169] [\x 169/]     

42
Kamalā kamalālayā vivesa
Bhuvanaü bhårinavāvatārahārã,
Dharaõã dharaõãdharāvataüsā
Upahārātibharātureva kampi. (484)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)
43
Ruciraü ruciraīganā tadāni
Akaruü kãëamanekacandikāsu,
Suvãraü suciraüsikiõõatārā-
Nikaro'bhāsataro'si bhākaro'va. (485)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)
44
Pavano'pavano'pavāyamāno
Pavinodesi parissamaü janassa,
Vanadā vanadāhavupasantiü
Akaruü sabbadhi sassasampada¤ca. (486)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)


[SL Page 170] [\x 170/]     

45
Visadā visadā sakittirāmā
Mukharaīgālaya māpakovidānaü,
Sujanā'sujanā bhajiüsu tassa
Caraõānyaīkitacakkalakkhaõāni. (487)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)
46
Vasudhaü vasudhampatã samaggā
Dasadhammena'nusāsayuü tadāni,
Hadayaü yadayaīgamāya vāõyā
Asataü mittaduhã vidhānayiüsu. (488)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)
47
Timadā'timadā gajādhipāpi
Migarājåhi tadā samācariüsu,
Pabalā'pabalā migā tada¤¤e
Paņisatthāramakaüsu a¤¤ama¤¤aü. (489)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)


[SL Page 171] [\x 171/]     

48
Bhuvane bhuvanekalocanassa
Jananasmiü divase samujjalānã,
Nihanitā'nihitāyudhāti bhitiü
Janayuü pāpimatova netaresaü. (490)
(Abyapeta paņhamadutiya pādādiyamakaü)
49
Parivāditadibbabherivãõā-
Turiyaü dassitadibbanaccabhedaü,
Gaganaü suraraīgamaõķalābhaü
Tidasānaü upahārasāramāsi. (491)



[SL Page 172] [\x 172/]     

50
Sovaõõavaõõavadhuyā garugabbhagasmiü
Taünandanabbanasamānavanaīgatasmiü,
Bhutabbhutanvitamahe nayana¤janasmiü
Jātamhi tamhi tanuje bhavi bhaddabhatti. (492)
(Mālābandhanaü)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandananidāne jinavaüsadãpe avidårenidāne
Vividhapubbanimittapātubhāvappavatti paridipo.
Sattamosaggo
---------


[SL Page 173] [\x 173/]     

1
Visuddha (vaüsaņņha) masesabandhavo
Kumāramādāya tilokalocanaü,
Agaüsu tamhā kapilavhayaüpuraü
Purãvataüsaü samalaīkata¤jasaü. (493)
2
Tadā abhi¤¤āsu vasisu pārago
Samādhivikkhambhitasabbakibbiso,
Vihāsi suddhodanabhumibhattuno
Kulåpago devalanāmatāpaso. (491)


[SL Page 174] [\x 174/]     

3
Tapodhano so pavivekakāmavā
Divāvihāratthamupāgato divaü,
Tamatthama¤¤ātumapucchi devatā-
Pavattitaü passiyamaīgalussavaü. (495)
4
Tavevupaņņhāyakabhumibhattuno
Varoraso māriya māravāhiniü,
Parājayaü lacchati bodhimāyatiü
Mahussavo tampati vattate, bravuü. (496)
5
Imāya vuttantakathāya codito
Tapodhano iddhibalena iddhimā,
Surālaye antaradhāna'nantaraü
Niketane pāturahosi rājino. (497)


[SL Page 175] [\x 175/]     

6
Kumāranijjhānamanorathoka vasi
Tahiü supa¤¤attamahārahakāsane,
Nisajja suddhodanarājino'bruvi
Tavatrajaü daņņhumidhāgatotya'haü. (498)
7
Narindacåëāmaõicumbitānya'tha
Padāni vandāpayitu tapassino,
Vibhusaõālaīkatamattasambhavaü
Narādhipo rājakumāramāhari. (499)
8
Tadattabhāvena'hivādanāraha-
Ssa'bhāvato tassa rarāja sånuno,
Pavaņņayitvā jaņilassa sampati
Jaņāsu cakkaīkitapādapaīkajaü. (500)
9
Kumāramādāya samappita¤jaliü
Vidhāya pādesvanisammakārino,
Sace ņhapeyyuü jaņilassa sattadhā
Phaleyya muddhā jaņitojaņāya'pi. (501)
10
Sakāsanuņņhāya athe'sibhåmiyā
Nihacca so dakkhiõajānumaõķalaü,
Akā mahākāruõikassa gāravaü
Siroviråëha¤jali pupphama¤jarã. (502)
11
Udikkhamāno vasinā samappitaü
Tama¤jaliü bhattibharena bhåpati,
Atho'nametvā tanumãsakaü sakaü
Pavandi pādamburuhāni sununo. (503)
12
Siyā'va buddho purisāsabho ayaü
Nadassanaü tassa siyā mamantã so,
Niråpamaü råpasiriü samekkhiya
Payāsi niņņhaü upadhārayaü vasi. (504)


[SL Page 177] [\x 177/]     

13
Vavatthayitvevamuëārabuddhimā
Vitiõõakaīkho hasamãsakaü rudaü,
Narindamorodhapurakkhataü vasã
Tadavasãdāpayi saüsayaõõave. (505)
14
Tamāharitvāna pakavattimabbhutaü
Purakkhato'rodhajanassa rājino,
Yatissaro saüsayasallamuddharaü
Sabandhave'nussari kāladevalo.(506)
15
Sakekule nāëakanāmadārako
Sayambhuno lacchati dassanaü iti,
Tamatthama¤¤ā samupecca taükulaü
Tvamāha pabbajjiti bhāgineyyakaü. (507)


[SL Page 178] [\x 178/]     

16
Nirāmayaü pa¤camavāsaramhi so
Varorasaü vāsitagandhavārinā,
Pavattamāne bhavane mahāmahe
Nahāpayi bhåpati bandhumajjhago. (508)
17
Pasatthamanvatthabhidhāna mattano
Kumāramāropayituü parosataü,
Savedavedaīgapabhedakovide
Dvije nimantāpayi so narādhipo. (509)
18
Surindaråpo suramandiropamaü
Tamindirādhāranarindamandiraü,
Janindasãho'pagatā'vanãsure
Amandapåjāvidhinā'bhirādhayi. (510)
19
Anenasiddhā samatiüsapāramã-
Sadatthasampattiparatthakārinā,
Tathā'ttha saīkhātadhanaü nidhānagaü 
Imamhi siddhaü sahajātiyā yato.
 (511)


[SL Page 179] [\x 179/]     

20
Dvijehi tantibbacanadvayārahaü
Samāsasaīkhittapadatthasaühitaü,
Sutassa siddhattha'bhidhānamattano
Tato'bhivohārasukhāya kārayi. (512)
21
Suyāmarāmaddhajamantilakkhaõa-
Subhojakoõķa¤¤asudattasa¤¤ino,
Ime dvijā rājasupåjitā tadā
Vicakkhaõālakkhaõapāņhakā'bhavaü. (513)
22
Subhāsubhaü passiya dehalakkhaõaü
Vibhāvayavho iti tesamabruvi,
Samukkhipitvā'īgulipallavadvayaü
Janādhipaü sattajanā'bravuü dvidhā. (514)


[SL Page 180] [\x 180/]     

23
Sace mahārāja agāramāvase
Varoraso te paricāritindriyo,
Samaīgibhuto ratanehi sattahi
Bhaveyya rājā vatacaktavatya'yaü. (515)
24
Mahādayo'yaü karuõāya codito
Gharā'bhigantvā yadi pabbajissati,
Bhaveyya buddho'khila¤eyyamaõķalaü
Sayaü abhi¤¤āya nahe'tthasaüsayo. (516)
25
Kaõiņņhabhåto vayasā tadantare
Pasatthasatthā'vagamena jeņņhako,
Samukkhipitvā'īakgulimekamabruvi
Itãha koõķa%%sama%%bhusuro. (517)


[SL Page 181] [\x 181/]     

26
Imassa veneyyajanākata¤jalã
Samaü phusantāni vasundharātalaü,
Subhāni bhopādatalāti sabbadā
Bhajanti bhatyā kamalānivālino. (518)
27
Imassa khemantamasesapāõino
Tipaņņakantārapathāvatāraõe,
Susajjitaü cakkayugaüva pāramã
Rathamhi pādaīkitacakkalakkhaõaü. (519)
28
Imassa bho kambalabheõķukopamaü
Sumaņņavaņņāyatapaõhimaõķalaü,
Sadā padambhojanivāsalakkhiyā
Tanoti pãnatthanapiõķavibbhamaü. (520)


[SL Page 182] [\x 182/]     

29
Imassa dãghaīgulipanti vaņņita-
Manosilālattakavattikopamā,
Vibhāti bho bāhulatāya pāramã-
Latāya vā nåtanapattapantiva. (521)
30
Imassa pārevaņapāda pāņalā
Sapāõipādā taëuõātikomalā,
Uëārapåjāvidhisampaņicchane
Pavāëapāti'va samullasanti bho. (522)
31
Imassaråpassirimandirodare
Samappamāõābhinavaīgulãhi bho,
Padissare jālakavāņasantibhā
Sapāõipādā tatajālalakkhaõā (523)


[SL Page 183] [\x 183/]     

32
Imassa ussaīkhapadassa gopphakā
Padambujānaü caturaīgulopari,
Patiņņhitā puõõaghaņesukandharā-
Vilāsamāliīgiya rājabhāsare. (524)
33
Imassa dehajjutivāripårita-
Sarãrakedārabhavā phalatthino,
Surattasālyodarasannibhā subhā
Duveõijaīghā abhipãõayantã bho. (525)
34
Imassa bho jānuyugaü parāmasaü
Anonamanto ņhitako mahābhujo,
Sahattanā sambhavabodhisākhino
Visālasākhāya vilāsamādise. (526)
35
Imassa kosohitavatthaguyhako
Abhinnakokāsakakosakosago,
Ana¤¤asādhāraõatādinā'yatiü
Anaīgasaīgāmaparammukho siyā. (527)


[SL Page 181] [\x 181/]     

36
Imassa bho gotamagottaketuno
Kalevare ka¤canasattibhattaco,
Suvanõavaõõo jinacãvarassapi
Tanoti sobhaü ghanabuddharaüsino. (528)
37
Imassa jambonadãpi¤jarāya bho
Sirisapupphassukumāracāriyā
Rajonumattaü chaviyā nalimpate
Sarojapatteriva vāribindavo. (529)
38
Imassa lomāni kalevare vare
Visuü visuü kåpagatāni sånuno,
Vilumpare råpavilāsalakkhiyā
Manoramaü bho kamaõika¤cukassiriü. (530)


[SL Page 185] [\x 185/]     

39
Imassa uddhaggamukhaü mukhassiriü
Padakkhiõāvatta mapekkhino yathā,
Tirokare romavitāna mindirā-
Niketanindãvarakānanassiriü. (531)
40
Imassa bhorāja sarojayonino
Yathojugattaü ujugattamāyatiü,
Ana¤¤asāma¤¤aguõāvakāsato
Pajābhipåjāvidhibhājanaü siyā. (532)
41
Imassa sattussadalakkhaõaü subhaü
Samaüsamaddiņņhasirāvaliü sadā,
Dadhāti bho pāramidhammasipakpino
Sudhantacāmãkarapiõķavibbhamaü. (533)


[SL Page 186] [\x 186/]     

42
Imassa puõõobhayakāyabhāgimaü
Migindapubbaddhasarãralakkhaõaü,
Kudiņņhivādãbhasirovidāraõe
Narindasāmatthiyamubbahe nakiü. (534)
43
Imassu'peto ghanamaüsavaņņiyā
Citantaraüso muducārupiņņhiyaü,
Bhavaõõavā ka¤canapaccarisiraüü
Tanoti sattuttaraõe narādhipa. (535)
44
Imassa nigrodhamahãruhassiva
Samappamāõo parimaõķalopya'yaü,
Kadāci dukkhātapakhinnadehinaü
Parissamaü bho pajahe bhava¤jase. (536)


[SL Page 187] [\x 187/]     

45
Imassa rājittayara¤jito'ttariü
Karãyamānu'ttamadhammanissano,
Sumaņņavaņņo samavattakhandhako
Mutiīgakhandhoriva rāja rājate. (537)
(Silesa bandhanaü)
46
Imassa bho sattasahassasammitā
Yathā'matajjhoharaõābhilāsino,
Rasaggasā santi rasādanummukhā
Rasaggasaggã'tya'bhidhãyate tato. (538)
47
Imassa'nubya¤janatārakākule
Anantaråpāyatanambaro dare,
Virocatebārasamãsasiriva
Narindasãhassahanåpamāhanå. (539)


[SL Page 188] [\x 188/]     

48
Imassa tāëisatidantapanti bho
Pahåtajivhārathikaü carantiyā,
Manu¤¤avāõivanitāya tatvate
Pasatthamuttāvalilãlamāyatiü. (540)
49
Imassa javhāvarakaõõikāvahe
Mukhambuje saccasugandhavāsite,
Samappamāõā dasanāvalã subhā
Vibhāti ki¤jakkhatatãva bhåpatã. (541)
50
Imassa bho khaõķitasaīkhapaõķarā
Dvijāvalã nibbivarantarāyatiü,
Samubbhavāyuttilatāya tāyati
Mukhālavāëe mukulāvalissiriü. (542)


[SL Page 189] [\x 189/]     

51
Imassa pãõānanacandacandikā
Susukkadāņhāvali saccavādino,
Padissate dhammataëākakãëane
Katābhilāsārivahaüsamālinã. (543)
52
Imassa cānuttaradhammadesanā-
Taraõyamālolalakāraråpinã,
Pahåtajivhā bhavasāgarā'yatiü
Narinda pāraü janatā'vatāraye. (544)
53
Imassa bho brahmasaropamo sadā
Sahassadhā'yaü karavãkarāvato,
Manoharaņņhaīgasamaīgisussaro
Sasotakānaü maõikuõķalāyate. (545)


[SL Page 190] [\x 190/]     

54
Imassa nãlaü nayanuppala¤cayaü
Niråpame råpavilāsamandire,
Niropitaü bho maõisãhapa¤jara-
Dvayaü va bhāse kusalena kenaci. (546)
55
Imassa pāņhãnayugaü'va dissate
Visiņņharåpāyatanāpagāsayaü,
Subhaü gavacchāpavilocanopamaü
Maõippabhaü gopakhumadvayaü sadā. (547)
56
Imassā uõõā bhamukantarubbhavā
ėāņamajjhopagatā virocati,
Yadatthi sa¤ajhāghanarājimajjhagaü
Sasaīkahãnaü sasimaõķalaü tathā (518)


[SL Page 191] [\x 191/]     

57
Imassa uõhãsakasãsalakkhaõaü
Sadhammarajjissariyaü anāgate,
Kariyamānassa hi cakkavattino
Dadhāti uõhãsakasisavibbhamaü. (549)
58
Imassa bhumissara supakpatiņņhita-
Padaīkite cakkayugamhi dissare,
Arāsahassāni ca neminābhiyo
Tivaņņarekhā sirivacchakādayo. (550)
59
Imehi battiüsatilakkhaõehi bho
Asãtyanubya¤janalakkhaõehi'pi,
Samujjalanto purisāsabhotyayaü
Bhaveyya buddho bhavabandhanacchido. (551)


[SL Page 192] [\x 192/]     

60
Sasotamāpāthagatāya tāvade
Dvijassa vitthārakathāya codito,
Apucchi rājā kimayaü samekkhiya
Anāgate brāhmaõa pabbajissati. (552)
61
Kadāci uyyānagato mahāpathe
Jarārujāmaccuviråpadassanaü,
Vidhāya nibbintamano bhavattaye
Tapodhanaü passiya pabbajissati. (553)
62
Itiha vatvāna sakaüsakaü gharaü
Tato'pagantvā'ddhanimittapāņhakā,
Mahallakā'dāni mayanti sunavo
Tamānupabbajjitumovadiüsu te. (554)


[SL Page 193] [\x 193/]     

63
Dvijesu vuddhesu matesu sattasu
Ayaühi koõķa¤¤asamavhayo sudhã,
Mahāpadhānaü purisāsabho'dhunā
Karoti sutvā karuõāya codito. (555)
64
Samānaladdhihi kulesu tesu hi
Catuhi vippehi saha'ntapa¤camo,
Atho'ruvelaü upagamma pabbaji
Bhaviüsu tepa¤ci'dha pa¤cavaggiyā. (556)
65
Kadāci laddhā pariyantasāgaraü
Imaü catuddãpikarajjamatrajaü,
Jitārivaggaü vicarantamambare
Karomi paccakkhamahanti cintiya. (557)
66
Nimittaråpakkhipathappavesanaü
Nivāraõatthaü tanijarājasånunā,
Narādhipo so purisehi sabbathā
Disāsu rakkhāvaraõaü akārayi. (558)


[SL Page 194] [\x 194/]     

67
Ayaü kumāro yadi cakkavattivā
Bhaveyya sambodhipadaü labheyyavā,
Sakekule khattiyabandhavehi so
Purakkhatoyeva carissataü iti. (559)
68
Kumāranāmaņņhapanamhi vāsare
Sahassamattesu kulesva'sitiyā,
Adāsi paccekajano paņissavaü
Padātukāmova visuüvisuü sute. (560)
69
Asesadosāpagatā sukhedhi tā
Suvaõõakumbhorupayodharo na tā,
Anekadhātã varavaõõagabbi tā
Sapaccupaņņhāpayi taīkhaõe pi tā. (561)


[SL Page 195] [\x 195/]     

70
Taëākatãramhi taraīgabhāsure
Yatheva haüsyā kalahaüsapotakaü,
Mahesiyā'īke sayane sitatthare
Suvāsare bhupati puttamaddasa. (562)
71
Adiņņhaputtānanapaīkajā ciraü
Lahuü parikkhãõavayoguõā ito,
Cutā'va māyājanani nirāmayā
Upāvisi sattamavāsare divaü. (563)
72
Mahesimāyābhaginã tadā mahā-
Pajāpatigotamināmarājinã,
Nijaü kumāraü bharaõāya dhātinaü
Vidhāya bhāraü paņijaggi taü sayaü. (564)


[SL Page 196] [\x 196/]     

73
Tadā'bhavuü dãpasikhā jagantaye
Kalebaro'bhāsalavena sununo,
Vinaņņhatejāriva raīgadãpikā
Vimānadipesu kathāvakā'ttano. (565)
74
Vicittabhummattharaõe abhikkhaõaü
Sajannukehā'cari mandirodare,
Mahāvanasmiü maõivālukātale
Vijambhamānoriva sihapotako. (566)
75
Sutassa kãëāpasutassa mandi re
Bhamantabimbaü maõidappaõoda re
Nibaddhamaddakkhi carantamamba re
Yatheva cakkaü ratanaü mahãbhu jo. (567)


[SL Page 197] [\x 197/]     

76
Tadaīghivi¤¤āsavasena bhumiyā
Vajantamaīko'panidhāya bhumipo,
Tadā'bhinicchārita māsabhiü giraü
Idāni maü sāvaya puttamabruvi. (568)
77
Nibaddhamantomaõivedikātale
Mukhendubimbuddharaõe payojayaü,
Sayaü palambhesi amaccasånavo
Vayena mando'pi amandabuddhimā. (569)
78
Uëārasokaü pitucittasambhavaü
Tilokadãpo nijapu¤¤atejasā,
Tamopabandhaü bhuvano'darubbhavaü
Nirākari bālaravã'va raüsinā. (570)
79
Vikiõõalājākusumākula¤jase
Vitānaraīgaddhajanibbharambare,
Pure tahiü maīgalakiccasammataü
Kadāci ra¤¤o bhavi vappamaīgalaü. (571)


[SL Page 198] [\x 198/]     

80
Sugandhamālābharaõādimaõķita-
Pasādhitā kāpilavatthavā narā,
Sakiīkarā kammakarā'pi kappitā
Tato tato sattipatiüsu taü kulaü. (572)
81
Mahaccasenāyapurakkhatohiso
Uëārarājiddhisamujjalaütato
Payāsikammantapadesamatrajaü
Kumāramādāyapurindadopamo. (573)
82
Chaõamhi tasmiü manuvaüsaketuno
Manoramaü maīgalanaīgalādikaü,
Suvaõõapaņņehi parikkhaņaüka mahā-
Janassa'pã råpiyapaņņachāditaü. (574)


[SL Page 199] [\x 199/]     

83
Visālasākhākulajambusākhino
Vidhāya heņņhā sayane mahārahe,
Nijaü kumāraü sajano janādhipo
Samārahã sampati vappamaīgalaü. (575)
84
Kumārarakkhāvaraõāyu'paņņhitā
Tamussavaü dhātijanā vipassituü,
Apakkamitvā bahi sāõito khaõaü
Pamattaråpā vicariüsvi'tocito. (576)
85
Pariggahetvā'namapāna māsane
Nisajja pallaīka malattha bandhiya,
Jinaīkuro nãvaraõehi nissaņaü
Vivekajaü jhānamagādhabuddhimā. (577)


[SL Page 200] [\x 200/]     

86
Vipassa puttassu'pavesanaü tahiü
Dumassa chāyāya nivattataü tathā,
Pavandi rājā paņihārikākathā-
Pacoditoputtamupecca taīkhaõe. (578)
87
Kalāsu vujjāsu ca puttamattano
Vinetukāmo vinayakkhamaü pitā.
Pasatthasatthantarapāradassinaü
Kadāci vippācariyaü kirā'nayi. (579)
88
Samappitaü taü guruno karambuje
Sadevalokassa guruü sagāravaü,
Mahãsuro so jalabindunā yathā
Suduttarāgādhamahodadhãrasaü. (580)


[SL Page 201] [\x 201/]     

89
Savaõõabhedaü sanighaõņukeņubhaü
Athabbabedeni'nihāsapa¤camaü,
Tivedamuddesapadena duddasaü
Tathā kalāsippataü nibodhayã. (581)
90
Ana¤¤asādhāraõapu¤¤avāsanā-
Vidhåtasammohavisuddhabuddhino,
Samattavijjā sakalākalā dhiyā
Kalampi nālaü bahubhāsanena kiü. (582)
91
Na kevalaü tassa kalebaraü bahi
Vibhāti battiüsatilakkhaõehi bho,
Bhusaü tadabbhantaravatthu dippate
Subuddhasatthantaralakkhaõehã'pi. (583)


[SL Page 202] [\x 202/]     

92
Tilocanassā'pi tilokacakkhuno
Ayaü viseso nayanehi dissate,
Lalāņanetto purimo nasobhati
Paro'va abbhattara¤āõalocano. (584)
93
Anubbajanto navayobbanassiriü
Yasopabandhena sake niketane,
Pavaķķhi dhãro sakalaü kalāntaraü
Kalānidhã raüsicayeni'va'mbare. (585)
94
Upaķķhagaõķāhitadāņhikāya so
Yasodhano soëasavassiko yadā,
Kapolaphuņņha¤janadānarājiyā
Kari yathā bāladasaü vyatikkami (586)



[SL Page 203] [\x 203/]     

95
Tadā narindo suramandiro'pamaü
Ututtayānucchavikaü manoramaü,
Payojayitvāna paviõasippike
Sutāya kārāpayi mandirattayaü. (587)
96
Nisitasambādhatalaü nivārita-
Saronilaü phassitasihapa¤jaraü,
Mahivataüsaü navabhumikaü gharaü
Babhuva rammaü bhuvi rammanāmikaü. (588)
97
Sasikara'mbhodhararāvanibbhara-
Vitāna mugghāņakavāņabandhanaü,
Surammanāmaü hataghammamindirā-
Nivāsarammaü bhavi pa¤cabhåmikaü. (589)
98
Ahiõhasituõbhaguõehi pāvuse
Sukhānulomaü samasattabhumikaü,
Suphassitā'phassitasihapa¤jaraü
Subhaü subhaü nāma niketanaü bhavi. (590)


[SL Page 204] [\x 204/]     

99
Vayonupattassa narindasununo
Uëārarājiddhivilāsadassane,
Katā'bhilāso janako janādhipo
Padātukāmo nijarajjasampadaü. (591)
100
Vasanti ce yobbanahāridārikā
Narindasandesaharehi pesayi
Sa sākiyānaü sacivehi sāsane. (592)
101
Nivedayuü yobbanagabbitassa te
Naki¤cisikappāyatana'ntadassino,
Sutassa dārābharaõāya dhãtaro
Kathannu dassāma mayanti khattiyā. (593)


[SL Page 205] [\x 205/]     

102
Sutena taü rājasutena codito
Pitā carāpesi puramhi bheriyo,
Mama'trajo kāhati sippadãpanaü
Itoparaü sattamavāsare iti. (594)
103
Varo kumāro hi kumāravikkamo
Kalāpasannaddha kalebaro tadā,
Vipassataü bandhujanānamosari
Anappadappo raõakeëimaõķalaü. (595)
104
Dhanuddharo so paņhamaü sake bhuje
Sahassathāmaü sasaraü sarāsanaü,
Vidhāya poņhesi jiyaü vasundharā-
Vidāraõākāramahāravaü ravi. (596)


[SL Page 206] [\x 206/]     

105
Catuddisā'dharadhanuddharā mamaü
Karontu lakkhaü nijakhāõapattiyā,
Itãha vatvā saravāraõena so
Abhutapubbaü sarasippamāhari. (597)
106
Catuddisāyaü caturo dhanuddhare
Mame'kabāõena haõāma'haü iti,
Akāsi tadadãpayama¤¤athā'bbhutaü
Sa cakkavedhavhayasippadãpanaü. (598)
107
Sarehi veõyā'yatayaņņhirajjukaü
Sarehi cā'rohaõamaõķapālayaü,
Sarehi pākārataëākapaīkajaü
Sarehi vassaü itisippamāhari. (599)


[SL Page 207] [\x 207/]     

108
Mahāsatto lokappabhavamasamaü sippajātaü janānaü
Tadā saüdassesi muditahadayā sākiyā dārikāyo,
Upaņņhāpesuü tā suratiratisaīgāmacaturā
Sahassānaü tāëisatiparimitā nāņikā'suü ghareså. (600)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānanda dānanidāne jinavaüsadãpe avidårenidāne
Lakkhaõapaņiggahaõa kumārasambharaõādi
Pavatti paridipo
Aņņhamo saggo.
---------


[SL Page 208] [\x 208/]     

1
Iti vihite sati sippadãpanasmiü
Tadabhimukhe'tarakhattiyā'tisårā,
Apagatamānamadābhaviüsuma¤¤o
(Taruõamigindamukhe) va mattadanti. (601)
2
Vijaņita saüsayabandhano padātuü
Sumariya devadahamhi supakpabuddho,
Narapavaro nijadhãtaraü kumāriü
Suvimala koliyavaüsaka¤jahaüsiü. (602)
3
Tahimathamantivarehi mantayitvā
Nikhilapavattinivedanāya dåte,
Pahiõi kavivāhamahe vidhiyatanti
Tava tanujena mamaü hi dhãtuka¤¤ā. (603)


[SL Page 209] [\x 209/]     

4
Valayitatāramupaņņhito'dayaü te
Himakarabimbamivo'paviņņhapãņhaü,
Parivutamantigaõaü paõamma rājaü
Kapilapuropagatā tamatthamāhu.
5
Atha paņiladdhapaņissavenu'daggā
Padayugama¤jalipupphama¤jarãhi,
Sumahiya taü paņivedayiüsu ra¤¤o
Sakavisayaü samupecca rājadåtā. (605)
6
Ubhayakulamhi mahãbhujā'¤¤ama¤¤aü
Punarapi mantivarehi mantayitvā,
Visadamatãhi nimittapāņhakehi
Niyamitamaīakgalavāsaramhitamhā. (606)
7
Kanakavitānavinaddhahārihāraü
Kusumasamākulahemapuõõakumbhaü,
Tidivavimānasamānamullasanna-
Ratanavicittavivāhamaõķapaggaü. (607)


[SL Page 210] [\x 210/]     

8
Gahitavitānasitātapattaketu-
Ddhajamaõivijanicarucāmarehi,
Pacurajanehi katupahāramagge
Suparivutaü catuīgiranidhajinyā.
 (608)
9
Vividhavibhåsaõabhusitattabhāvaü
Abhinavapãnapayodharābhirāmaü,
Harisivikāya yasodharaü kumāriü
Maõikhacitāya vidhāya cā'nayiüsu. (609)
10
Valayitamālatidāmahemamālā
Parimalabhāvitakuntalappaveõi,
Viraëabakāvalimappavijjurājiü
Jaladharamālamajesi komalāya (610)


[SL Page 211] [\x 211/]     

11
Niravadhiråpanabhotalamhi tassā
Janamanakundavikāsanaü babhāsa,
Kuņilatarālakakālamegharāji-
Jaņitalalāņataladdhacandabimbaü. (611)
12
Migamadakuīkumagandhapaīkalitto
Kulavadhuyā tilako lalāņamajjhe,
Makaradhajena niropitori'vā'si
Tibhuvanabhutajayāya pupphaketu. (612)
13
Jananayana¤janaråpasampadāya
Kulamapadāya rarāja nimmadāya,
Paramasiriü sarusãruhābhirāmaü
Vadanamanaīgasuvaõõadappaõābhaü. (613)


[SL Page 212] [\x 212/]     

14
Maõigaõamaõķitakuõķalehi tassā
Savaõyugaü ghaņitāvagaõķabhāgaü,
Manasijasākuõikena khittapāsa-
Yugalamivakkhivibhaīgamānamāsi. (614)
15
Suvimalakantipabandhasandanatthaü
Nayananadãnamubhinnamantarāëe,
Kanakapaõāëisamappite'va tāya
Varavadanāya rarāja tuīganāsā. (615)
16
Nirupamaråpavilāsamandirasmiü
Sajavanikāni'va sãhapa¤jarāni,
Ruciravilāsiniyā lasiüsu pambhā-
Valisahitāni sunãlalocanāni. (616)


[SL Page 213] [\x 213/]     

17
Kanakakapālanibhaü manobhavassa
Vimalakapolayugaü siniddhakanniü,
Navasasimaõķalapuõķarãkasaõķa-
Sasirimavarundhimanoharādharāya.
 (617)
18
Sucaritapāramitālatāya tāya
Pariõatarāgalatāya bhålatāya,
Adharayugaü taruõaīkuradvayaü vā
Kimiti vitakkahato'yamāsi loko. (618)
19
Kulavadhuyā vadanā'lavāëagabbhe
Navakalikāvaliphullite'vaki¤ci,
Sumadhuravāõilatāya mandahāsa-
Jjutidhavali dasanavali rarāja. (619)


[SL Page 214] [\x 214/]     

20
Kuvalayanãlavilolalocanāya
Mukhakamalā'likulānukārinãbhu,
Nayanamayåkhaguõeha'pāīgabhaīga=
Nisitsarehi anaīgacāparåpā. (620)
21
Kalaravama¤jugirā tivaņņarāji
Ghanakucabhaddaghaņāya kambugãvā,
Madhuragabhãravirāva raīgalekhaü
Ajini suvaõõamutiīgabherisaīkhaü. (621)
22
Abhinavapinapayodharo'padhānaü
Sukhumataracchavikojavābhirāmaü,
Urasayanaü samalaīkataü viyā'si
Nijapatisaīgamamaīgalāya tāya. (622)


[SL Page 215] [\x 215/]     

23
Kucakanakā'calasambhavāya nābhi-
Kuharataņābhimukhāya kantinajjā,
Chaņhāravalittayamindiropamāya
Avahari tuīgataraīgapantikantiü. (623)
24
Maõirasanāguõamantharāya tassā
Ghanakucabhārakiso kisodarāya,
Harisirivacchasuhajjamajjhabhāgo
Madadhanumuņņhivilāsamāharittha. (624)
25
Sarasijatantupavesanāvakāsa
Mavahari pãnapayodharantarāëaü,
Nijagaëabhāsurahāranijjharehi
Kanakadarimukhavibbhamaü yuvatyā. (625)


[SL Page 216] [\x 216/]     

26
Avikalaråpavilāsasindhuvelā
Viralavilagginiyāka visālasoõi,
Parihari rājakumārikāya tāya
Kusumasarābhavabhumibhāgasobhaü. (626)
27
Kulavadhuyā kamalāmalānanāya
Kuvalayakomalanilaromarāji,
Bhusamabhicumbi gabhiranābhigabbhaü.
Kamalavivāyatamattabhiīgarāji (627)
28
Rucirataroruyugaü suvaõõa rambhā-
Karikarapãvaramindiropamāya,
Bhaji makaraddhajaraīgamandirasmiü
Harimayathambhayugassiriü ramāya. (628)


[SL Page 217] [\x 217/]     

29
Madarayaråparasadvayaü tulāya
Suparimitāya catummukhena tulyaü,
Nijamihajānuyugaü pavāëapāti-
Yugalavivāsi avammukhopanãtaü. (629)
30
Visayavitakkatamākulaü yuvatyā
Madanupasaīkamaõe manovimānaü,
Jitamadamattamayårakaõņhabhåti
Jalitapadãpasikhe'va cārujaīghā. (630)
31
Maõimayanåpurabhāsurehi tassā
Caraõatalehi parājitāni thãnaü,
Mukhapadumāniva saīkucanti ma¤¤e
Bhamarabharamburuhāni ka¤janãnaü. (631)
32
Karacaraõaīgulipalla'vaggasālã-
Jalalavapantinibhā'tikomalāya,
Abhinavatambanakhāvalã babhåva
Makaradhajassa kate'va pupphapåjā. (632)


[SL Page 218] [\x 218/]     

33
Saparijano vanitāya tāya saddhiü
Maõigaõamaõķitamaõķapappadese,
Dinakaravaüsadhajassa rājaputta-
Ssupagamanaü apalokayaü nisãdi. (633)
34
Parivutabandhujanehi rājaputto
Yathariva devagaõehi devarājā,
Sapadi turaīgarathaü samāhiråëho
Tadabhimukho yasasā jalaü payāsi. (634)
35
Tahimupagamma ņhitassa maõķapasmiü
Paridahitu'ttarasāņakena tassa,
Harimaõimaõķanamaõķita'ttabhāvo
Himapaņalena himācalo rivāsi. (635)


[SL Page 219] [\x 219/]     

36
Maõimakuņena nivatthakāsikena
Narapatisunu sumaõķito rarāja,
Surabhavanena ca khãrasāgarena
Kanakasiõerugirã'va niccalaņņho. (636)
37
Nabhasi samākulatārakāvalã'va
Urasi virājitatārahārapantã,
Narapavaro pivi tāya råpasāraü
Amatamivā'yatalocana'¤jalãhi. (637)
38
Tadahani rājakumārapubbasela-
Ppabhavavarānanacandamaõķalena,
Mukuëitalocananãlanãrajāya
Abhavimanokumudākarappabodho. (638)


[SL Page 220] [\x 220/]     

39
Yuvatayuvānamapekkhataü janānaü
Animisalocananãlakantigaīgā,
Ruciravadhåhi vidhåtacāmarehi
Anilavilolataraīgasālinãva. (639)
40
Gaganatalopari tārakākulamhi
Yuvayuvatãnavacandacandikeva,
Nicitasuvaõõakahāpaõe varejuü
Athamaõimaõķapavedikātalamhi. (640)
41
Sakalakalākusalo'pagammavippā-
Cariyagaõo jayamaīgalāya tesaü,
Suparisamāpayi sabbapubbakiccaü
Sapadi pavassi akhaõķalāvujaņņhi. (641)


[SL Page 221] [\x 221/]     

42
Karatalatāmarasesu kuõķikāya
Maõikhavitāya purohito ubhinnaü,
Subhamabhisekajalaü nipātayaü te
Punahipayojayi pāõipãëaõasmiü. (642)
43
Suradhanuvijjulate'va vārivāhaü
Rathamabhiruyha gahãramandaghosaü,
Parivutakhattiyabandhavehi tamhā
Kapilapurā'bhimukhābhavuü ubhota te. (643)
44
Atha samalaīkatavãthimajjhigānaü
Vivaņaniketanasãhapa¤jaraņņhā,
Animisalocanapaīkajopahāraü
Bhåsamakaruü kapilaīganā pasannā. (644)


[SL Page 222] [\x 222/]     

45
Gamanavilāsamudikkhataü janānaü
Rucirasiropahita'¤jalãhi bhattyā,
Maõikalasappitapupphama¤jarãhi
Racitamivobhayavãthipassamāsi. (645)
46
Tikhiõavilocanabāõalakkhabhāvaü
Nirupamaråpini kāminãhi nãte,
Patita'nurāgasarehiyeva tāsaü
Hadayavidāraõamāsi tapphalaü'va. (646)
47
Kathamapi kāpilavatthavā ahesuü
Tadahani niccalalocanuppalehi,
Kapilapuraü tidasālayāvatiõõā
Tidasagaõā'va vipassanāyu'bhinnaü. (647)


[SL Page 223] [\x 223/]     

48
Tidivapurā nijavejayantanāma-
Surabhavanaü'va sujampatã sujātā,
Kapilapurā punarāgamiüsu tamhā
Patipatinã nijarājamandiraü dve. (648)
49
Dharaõipatisuto pattarajjābhiseko
Kapilapuravare tesu tisvālayesu,
Aparimitasukhaü tāya bimbāya saddhiü
Suciramanubhavi candabimbānanāya. (649)
50
Vikacakamala (nandãmukhi) ma¤jubhāõã
Tividhavayasi dibbaccharāråpasobhā,
Agami khayavayaü sā'pi bimbāmahesi
Saratha saratha saīkhāradhammassabhāvaü. (650)
---------
Iti mbedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe avidårenidāne
Pāõiggahamaīakgalussavapavattiparidãpo.
Navamo saggo.
---------


[SL Page 224] [\x 224/]     

1
Guõamaõimaõimā so devarājā'va rājā
Sukhamanubhavamāno vājiyānena yena,
Bhamarabharitamālā maīgaluyyānabhåmi
Tadavasari kadāci sālinã (mālinã) hi. (651)
2
Upagatasamayo'ti bujjhanatthāya bodhiü
Sumariya suraputtā bodhisatte vajante,
Bhavaviratisamatthaü dassayuü māpayitvā
Jarasakaņasaråpaü jiõõaråpaüka viråpaü. (652)


[SL Page 225] [\x 225/]     

3
Kimidamitihapuņņho jiõõaråpaü vipassa
Vimatiparavaso so sārathiü råpasāro,
Nijahadayanidhāne devatācoditassa
Nidahi dhanamivagghaü tassadhammopadesaü. (653)
4
Haritanaëakalāpaü maīgaluyyānamagge
Yathariva'himukhaņņhā ku¤jari bha¤jamānā,
Tathariva'bhibhavantã sabbayobba¤¤adappaü
Kharatarajaratā sā attapaccakkhabhåtā. (654)
5
Mukhakukavalayagabbhā bhaņņhaki¤jakkhasobhā
Bhavi kaņhinajarārikhaõķadantaņņhipanti,
Kuņilapalitajātaü ta¤jarāyā'bhiseke
Sirasi racitasetacchattasobhaü babandha. (655)


[SL Page 226] [\x 226/]     

6
Aviraëavaliyo tā jiõõaråpassa camme
Pabhavabalavatejodhātuveguņņhitā'suü,
Taralasalilapiņņhe seyyathāpo'dadhissa
Taralasalilapiņņhe seyyathāpo'dadhissa
Palayapavanavegu'ttuīgakallolamālā (656)
7
ōhitamupavanapanthe vaīkagopāõasi'va
Anujukamujubhutaü daõķamolubbha bhumyā,
Nijataruõavilāsaü lakkhamāpādayantaü
Dhanumiva saguõaü taü råpamaddakkhi dhãro. (657)


[SL Page 227] [\x 227/]     

8
Jiniajagarabhoge jiõõanimmokabhāraü
Tilakavibatacammaü tantirojattabhāve,
Apagataghanamaüso phāsukaņņhippandho
Ajinitiravalepaü kuķķadāruppabandhaü. (658)
9
Vigatabalamadādiü vissavantaü sarãre
Navhi vaõmukhehi guthamuttādya'såviü,
Valivisamakapolaü kampamānuttamaīgaü
Suvisadamatino taü passato jiõõaråpaü. (659)
10
Bhuvanamanavasesaü tassu'paņņhāsi sampa-
Jjalitamatha jarāyā'dittagehattayaü'va,
Ahamapaki anatãto dhammametanti vatvā
Bhavanavanamaga¤chi jātiyu'kkaõņhitatto. (660)


[SL Page 228] [\x 228/]     

11
Punarupavanamaggaü ogahantassa ra¤¤o
Sukhamanubhavanatthaü devatāmāpayitvā,
Parapariharanãyaü ghorarogāvatiõõaü
Aparamapi viråpaü dassayuü vyādhiråpaü. (661)
12
Visadamati vimatyā sakyavaüsekaketu
Kimimivapalipannaü vaccapassāvapaīke,
Pabhavabalavadukkhaü taü parādhãnavuttiü
Kimidamiti padisvā pājitāraü apucchi. (662)
13
Varamati varadhammaü tena såtena vuttaü
Amatamiva pibanto sotadhātva¤jalãhi,
Agamapi anatito byādhidhammanti tamhā
Nijabhavanavanaü sopā'ga saüviggaråpo. (663)


[SL Page 229] [\x 229/]     

14
Tadupavanavimānaü vājiyānena nāthe
Vajati sati kadāci māpayuü devatāyo,
Suõakhakulalagijjhādãhãvā khajjamānaü
Narakuõapasarãraü uddhumātaü paņhamhi. (664)
15
Pabhavakimikulānaü cālayaü nãlavaõõaü
Vaõavivaramukhehi lohitaü paggharantaü,
Sakuõagaõvitacchiü makkhikāmakkhitaīgaü
Sumati matasarãraü addasā sārahãnaü. (665)
16
Abhigami gamayanto bhāratiü sārathissa
Nijasavaõayugasmiü hematāķaīkasobhaü,
Ahampi maraõaü bho nātivatto ti vatvā
Vanamiva migarājā sakyarājā vimānaü. (666)


[SL Page 230] [\x 230/]     

17
Punapi sapariso so yānamāruyha bhadraü
Katipayadivasānaü accayenā'dhirājā,
Kapilapuravaramhā'naīgaraīgālayābhaü
Tadupavanamaga¤chi pa¤cabāõābhiråpo. (667)
18
Guõamaõi maõivaõõaü pattamādāya patthe
Panasasarasarāgaü vãvaraüpārupitvā,
ōhitamavikalacakkhuü nimmitaü devatāhi
Sumati samaõaråpaü buddharåpaü'va passi. (658)
19
Tadahani vibudhā'dhiņņhānato bhāvanãyo
Yatipatiriva såto atthadhammānusāsi,
Samaõaguõamanekādãnavaü pa¤cakāme
Tamavadi gamanasmiü ānisaüsa¤ca gehā. (669)


[SL Page 231] [\x 231/]     

20
Kuhanalapanamicchājãvamohāya kucchi-
Paraharaõasamatthaü mattikāpattamassa,
Kara kamakalagataü so pāramãcoditatto
Visadamati padisvā sampasādaü janesi. (670)
21
Vikasitakalikālaīkāramuddālasāla-
Miva samaõavilāsaü cãvarobhāsamagge,
Nayanamadhukarānaü bhāramādhāya dhãro
Nijamanasi janesi cãvare sampasādaü. (671)
22
Khaõikamaraõadukkhāvaņņamābādharāsi-
Makaranikarabhimaü taü jarāvãcivegaü,
Bhavajaladhimagādhaü jātivelāvadhiü so
Ayamiva paņipannā nittareyyuntya'vedi. (672)


[SL Page 232] [\x 232/]     

23
Samaõavadanapãnaccandabimbodayena
Vikasitamanakundo nandanuyyānasobhaü,
Upavanamabhãgantuü sandanaü cāraye'ti
Tadahani manujindo sandanācārimāha. (673)
24
Valayitanaëatāëãtālahintālapantiü
Malayajatarujāyāsãtalaü nimmalāpaü,
Upavanamavatiõõo nandanaü vāsavo'va
Akari divasabhāgaü sādhukãëaü sarājā. (674)
25
Dasasatakiraõasmiü yassa kittippabandha-
Saradajaladarājichāditasmiü nabhasmiü,
Uparisirasi setacchattasobhaü bhajante
Tadiyacaraõalakkhyā'laīkari vāpitãraü. (675)


[SL Page 233] [\x 233/]     

26
Sarasijavadanehi haüsapãnatthanehi
Kuvalayanayanehã nãlikākuntalehi,
Madhumadamuditālãnåpurebhā'varodha-
Janamiva ramaõãyaü otari so taëākaü. (676)
(Silesabandhanaü)
27
Varayuvatijanānaü kumbhagambhãranābhi-
Vivaragahitavāri vāpi sā rittaråpā,
Ghanathanajaghanānaü saīgamene'tarāsaü
Punarabhavi kapapuõõā pãtivipphārinãva. (677)
28
Abhinavaramaõinaü jātulajjāturānaü
Vimukhanayanamãne mãnaketupamena,
Upavadhitumãvagge khittajālabbilāsaü
Khaõamavahari ra¤¤ā viddhahatthambudhārā. (678)


[SL Page 234] [\x 234/]     

29
Navajalakaõikālaīkāravattāravindā
Ghanakucakalahaüsā kesasevālanãlā,
Patimathitataraīakgākiõõasussoõivelā
Sarasi sarasi'vā'si tatra kãëāture'kā. (679)
30
Sasiråciramukhãnaü khomavatthantarãye
Sanikamapanayante vicãhatthehi ra¤¤ā,
Racitanayanakantã byanta gambhãranābhã-
Sarasijapariyantā nāëapantãri'vā'si. (680)



[SL Page 234] [\x 234/]     

29
Navajalakaõikālaīkāravattāravindā
Ghanakucakalahaüsā kesasevālanãlā,
Patimathitataraīgākiõõasussoõivelā
Sarasi sarasi'vā'si tatra kãëāture'kā. (679)
30
Sasiruciramukhãnaü khomavatthantarãye
Sanikamapanayante vivibhaõthehi ra¤¤ā,
Racitanayanakantã byanta gamhãranāhã
Sarasijapariyantā nāëapantiri'vā'si. (680)


[SL Page 235] [\x 235/]     

31
Punarapi kucakumbha¤candahārenivā'pe
Nijagaëaparimāõe sannimuggaīganānaü,
Malinakamalinã sā locanehā'nanehi
Abhavi bhamarabhāra'mbhojasaõķā'kule'ca. (681)
32
Madhumadamadhupehi gãyamānehi vici-
Bhujasatapahaņāhi soõibherãhi thinaü,
Lalitakamalasãse naccamānindirāya
Ajini jalajinã sā dibbasaīakgãtasālaü. (682)
33
Tuhinakaramukhãnaü tantaëāka'ntalikkhe
Sulalitabhujavallã vijjulekhābhirāmā,
Kuvalayavanarāji nãlajãmutarāji
Patinayanamayåre kãëayantã rarāja. (683)


[SL Page 236] [\x 236/]     

34
Phuņakuvalayahatthaü rājabhaüsehi khittaü
Vividhamadhupabhuttaü dhammavelātivattaü,
Yathariva gaõikaü taü ka¤janiü so janindo
Tadahani paribhutvā'mandamānanvdamāpa. (684)
(Silesabandhanaü)
35
Caraõa'nuvajamānabbãcisaīkhobhatãraü
Jahati sati taëākaü sāvarodhe narinde,
Sarasivirahinãsaüruddhanissāsaråpo
Mudusurabhisamãro mandamandaü pavāyi. (685)


[SL Page 237] [\x 237/]     

36
Paribhavi ravibimbaü taīkhaõatthācalaņņhaü
Tahimupalatalaņņho bhānuvaüsekabhānu,
Atha sarasivadhånaü ki¤cisaīkovitāni
Sarasijavadanāti sokadãnānivā'suü. (686)
37
Asitanabhasi sa¤jhāmeghamālāvilāsaü
Abhibhaviya nisinne tatra sakyādhināthe,
Tuvaņamupagatā taü kappakā'nekavatthā-
Bharaõavikatihatthā bhåpatiü bhåsaõatthaü. (687)
38
Ravikularavino kho dhammatejābhibhåto
Surapati suraputtaü vissakammābhidhānaü,
Sapadi pahiõi sammā dibbavatthādinā bho
Tibhuvanasaraõaü taü bhåsayasså'ti vatvā. (688)


[SL Page 238] [\x 238/]     

39
Gahitamanujaveso so'pasaīkamma sãse
Sukhumapaņasatehã veņhana¤cā'pi datvā,
Maõikanakamayehi bhåsayi bhåsaõehi
Tadahani bhavi sakko devarājā'va rājā. (689)
40
Timirahamarabhāra'kkantapācãnapassaü
Mukulitasatasa¤jhāmeghapattāvalãnaü,
Gaganatalataëākādhāramandāranāëaü
Kamalamakulasobhaü bhānubimbaü babandha. (690)
41
Pahiõi pitunarindo sāsanaü tāva tassa
Nijatanujakumāru'ppattimārocayitvā,
Pamuditabhadayo so lekhaõālokanena
Avaditi mama jātaü bandhanaü rāhujāto. (691)


[SL Page 239] [\x 239/]     

42
Tadahanipitura¤¤ā vuttavākyānuråpaü
Tahimakhilapadatthaü saddasatthakkamena,
Karahacã manujindo ayyako saīgahetvā
Avaditi mamatattā rāhulonāmahotaü. (692)
43
Vanasuravanitānaü locanindãvarehi
Mahitasirisariro bhadramāruyha yānaü,
Sabhavanamabhigantuü osari nāgarānaü
Suvimalanayanālãtoraõākiõõavãthiü. (693)
44
Vivaņamaõikavāņo'pantikaņņhā vimāne
Jitasuravanitā'si yā pitucchāya dhãtā,
Nayanakarapuņehi råpasāraü nipãya
Samitaratipipāsā sā kisāgotamã thã. (694)


[SL Page 240] [\x 240/]     

45
Jitamanasijaråpaü ãdisaü yesamatthi
Tanujaratanamaddhā nibbutā sā'pi mātā,
Pitujagatipatã so nibbuto sãtibhåto
Nijapiyabhariyā'pi nibbutā'tye'vamāha. (695)
46
Hadayagatakilese nibbute våpasante
Yatipatiriva diņņho nibbuto so'hamasmi,
Iti varamati sutvā tāya gāthaü sugãtaü
Vividhanayavibhattaü tappadatthaü avedi. (696)
47
Ahamitipadamassā nibbutiü sāvito'smi
Sumariya garubhatyā tāya lakkhagghamaggaü,
Dhavalakiraõabhāraü bhāsuraü hārihāraü
Pahiõiya bhavanaü so pāvisi sāvarodho. (697)


[SL Page 241] [\x 241/]     

48
Mayamiva varabodhiü bujjhamānassa jātu 
Manasi vupasame'ti tuyhamekādasaggi,
Upagamumupasantiü vyākarontã'va tāva
Aparadisi vinaddhā'nekasa¤jhāghanālã. (698)
49
Atuladhavajachattaü dhotamuttāvalãhi
Valayitamiva ra¤¤o tassa sihāsanasmiü,
Udayasikharisãse tāvatārāvalãhi
Parivutamatisobhaü candabimbaü bahāsa. (699)
50
Ghanataratimirehā'vattharattehi loke
Masimalinavilāsaü taīkhaõe dassayanti,
Rajanikarakarehi vipphurattehi phãtā
Katanavaparikamme'vā'si sā rājadhāni. (700)


[SL Page 242] [\x 242/]     

51
Himakarakarabhārakkattarattandhakāra-
Galitatimiralekhākāramāvã karonti,
Phuņakumuda vanesu cāsikundāņavãsu
Sumadhura madhumattā bhiīgamālā pamattā. (701)
52
Jitasurapativeso dhammacintāparo so
Jalita maõipadãpālokabhinnandhakāre,
Nijasiribhavanasmiü hemasãhāsanasmiü
Nacira mabhinisajjã pa¤cakāme viratto. (702)
53
Sapadi turiyahatthā nãlajimutakesā
Kuvalayadalanettā candalekhālalāņā,
Vikacakamalavattā mekhalābhārasoõã
Kucaharaviraëaīgã cāruvāmorujaīghā. (703)


[SL Page 243] [\x 243/]     

54
Kumudamudakapolā kuõķalolambakaõõā
Avivaradasanālimālatãdāmalilā,
Kanakaratanamālābhāragãvā, bhirāmā,
Abhinavavanitāyo naccagãtesu chekā. (704)
55
Rahadamivapasannaü niccalāsinaminaü
Sumatimupanisinnaü saüvutadvārupetaü,
Tamabhiratinirāsaü buddhabhāvābhilāsaü
Abhiramayitukāmā otaruü raīgabhåmiü. (705)


[SL Page 244] [\x 244/]     

56
Maõimayavasumatyā pādasaīghaņņanena
Kanakavakalayaghosaü kāci nicchārayantã,
Calakisalayalãlā aīguli cālayanti
Anulayamabhinaccuü hemavallãvilāsā. (706)
57
Narapatimukhabimbaüka lakkhamāpādayantã
Nayanakharasarānaü raīgasaīgāmabhåmyā,
Jitakalaravavāõã kāci rāmā bhirāmā
Savaõasubhagagãtaü gāyamānā vibhāsuü. (707)
58
Jitasuralalanāyokāvi pa¤caīgikāni
Tadahani turiyāni vādayuü lolapāīgā,
Savaõamadhuravãõā bherinādehi tāsaü
Gaganatala mivā,si pāvuse raīgabhåmi. (708)


[SL Page 245] [\x 245/]     

59
Varamati ramaõãnaü taü mahābhåtaråpa-
Ppabhavamivavikāraü naccamaddakkhi tāsaü,
Visamabhavakuņãre rājarogāturānaü
Asunituriyarāvaü gãtamaņņassaraü,va. (709)
60
Bhusamanahirato so naccagãtesu tāsaü
Sirisayanavarasmiü sãhaseyyaü akāsi,
Itigahitavihesā laddhaniddāvakāsā
Sapadi madanapāsā tā nipajjiüsunārã. (710)
61
Sahakumudiniyā so suttamattappabuddho
Nijasirisayanasmiü sannisinno rajanyā,
Gahitaturiyabhaõķe tatthatattho, ttharitvā
Yuvatijanamapassi daëhaniddābhibhåtaü. (711)


[SL Page 246] [\x 246/]     

62
Anilacalakapo lā kāci lālaü gilante
Galitabahaëakhe ëā kāci khādanti dante,
Bhagamapagataco ëā kāci saüdassaya nne
Khalitavacanamā lā kāci yaüyaü lapante. (712)
63
Khipitamapi karontã kāci kāsantikāci
Iti pacuravikāraü nissirikaü asāraü,
Bhavanamanavasesaü tassu, paņņhāsi daëhaü
Narakuõapavikiõõaü āmakāëāhaõaüva. (713)
64
Tadahani tibhavaü cā,dittagehattayaü,va
Sumariya vatabho, passaņņhamopaddutaü bho,
Iti paramamudānaü kavattayaü tabbimutyā
Manasi purisasåro sårabhāvaü janesi. (714)


[SL Page 247] [\x 247/]     

65
Suratacaturarāmārakkhasivāsabhåte
Siribhavanavanasmiü mohayantamhi bāle,
Alamiti mama vāso handa nikkhamma tamhā
Tibhavabhayavimuttiü esayissāmahaü,ti. (715)
66
Upakamiya vimānadvāramummārupante
Sayanupari nipannaü channamuņņhāpayitvā,
Tamavadi abhigantuü kappayitvaü, nayeti
Pabalajavabalaggaü vājirājaü sarājā, (716)
67
Gatasati hayasāëaü taīkhaõe channamacce
Sakapatigamanatthaü esamaü kappanattho,
Agami,ti sahajāto katthako vājirājā
Akari vipulahesārāvamānandabhāro. (717)


[SL Page 238] [\x 238/]     

68
Pavisiya sirigabbhaü teladãpujjalantaü
Ratanakhacitama¤ce gandhapupphābhikiõõe,
Dharaõipatinipannaü hemabimbopamānaü
Nijatanujakumāraü passibimbāyasaddhiü. (718)
69
Yadi ahamapanetvā deviyā hatthapāsaü
Mama tanujakumāraü aīkamāropayāmi,
Vadanajitasarojā rājinã vuņņhahitvā
Vanamahãgamanaü me vāraye dunnivāraü. (719)
70
Tanujamukhasarojaü buddhabhåto samāno
Nayanamadhukarānaü jātu kāhāmibhāraü,
Sumariya caraõaü so uddharanto,va meruü
Avatari bhavanamhā ukkhipitvā pavãro. (720)


[SL Page 249] [\x 249/]     

71
Kuvalayadalanetta¤candamamhojavattaü
Madanaratharathaīgākārasussoõibhāraü,
Kathamavatari bimbānāmadeviü pahāya
Narapati bhavanamhā hemabimbābhirāmaü. (721)
72
Marakatapaņimābhaü sambhavaü sakyavaüse
Samupacitasupu¤¤aü lakkhaõākiõõagattaü,
Pajahiya sukumāraü rāhulākhyaü kumāraü
Kathamavatari pādamandamukkhippa dhãro. (722)
73
Ripugajamigarājaü jambudãpaggarājaü
Tadahani piturājaü puttasokaõõavamhi,
Kathamamitadayo so niddayo pakkhipitvā
Avatari bhavanamhāka uddharitvāna pāde. (723)


[SL Page 250] [\x 250/]     

74
Sakalapaņhavicakkaü cakkavāëāvadhiü so
Abhivijiya asattho sattame vāsaramhi,
Narahari katapu¤¤o cakkavatti ahutvā
Kathamavatari tamhā ukkhipitvāna pāde. (724)
75
Avatariya vimānā ajja maü tārayatvaü
Tvamapitibhavato)haü uttareyya'nti vatvā,
Tamabhiruhi janindo vājirājinda'maņņhā-
Rasaratanapamāõaü dhotasaīakkhāvadātaü. (725)
76
Pavanaturitavego kanthako vājirājā
Yadahani padasaddaü cā'pi hesaü kareyya,
Nanu sakalapuraü so yāti ajjhottharitvā
Tadahani katasaddaü vārayuü devatāyo. (726)


[SL Page 251] [\x 251/]     

77
Karakamalatalesu devatānimmitesu
Panihitapadavāraü assa māruyha dhãro,
Lahumupagami channaü vāladhiü gāhayitvā
Thirapihitakavāņadvārapākārupantaü. (727)
78
Yadi pihitakavāņugghāņanaü nā'bhavissā
Hayavaramapi channāmaccamādāya sohaü,
Asari purisasiho uppateyyanti aņņhā-
Rasaratatapamāõu'ttuīgapākāracakkaü. (728)
79
Tathariva hayarājā channanāmo ca mantã
Viriyabalasamaīgã cãntayuü tāvadeva,
Vivari tadadhivatthā devatā coditattā
Purisadasasatenu'gghāņiyaü dvārabāhaü. (729)


[SL Page 252] [\x 252/]     

80
Mama visayamasesaü esasiddhatthanāmo
Abhibhaviya subodhiü jātu bujjhissatãti,
Atha sumariya māro pāpimā'tãvakuddho
Paņipathamupaga¤chi nikkhamitvā vimānā. (730)
81
Turitamahivajante māraverimhi māro
Asitanabhasi ņhatvā itthamārocayittha,
Varapurisa ito kho sattame vāsaramhi
Tvamahivijiya lokaü hessase cakkavattã. (731)
82
Sukhamanubhavamāno cakkavattã bhavitvā
Gharamadhivasa cakkaü vattayaü yāvajãvaü,
Amitamati tuvaü mā nikkhamasså'ti māro
Abhigamananisedhaü kātumiccānusāsi. (732)


[SL Page 253] [\x 253/]     

83
Namuvilapitavācaü sotadhātva¤jalãhi
Savisamiva pibanto taü tuvaü ko'si pucchi,
Pavanapathaņhito'haü issaro devatānaü
Naravara vasavattã pāpimā'tye'va māha. (733)
84
Suranarasaraõo so nibbhayo dibbacadda-
Ratanajananamaddhā mārajānāmaha'nti,
Paņivacanamadāsi mādiso duppasayho
Bhavati dasasahassehā'pi tumhādisehi. (734)
85
Yadi manasi siyā te kāmadosabbihiüsā-
Pabhutiparivitakko tāvajānāma'hanti,
Paņighaparavaso so ki¤ciotārapekho
Anupadamanubandhi tassa chāyāyatheva. (735)


[SL Page 254] [\x 254/]     

86
Punarabhivajatovā'sāëhiyā puõõamāya
Kapilapuravibhåtiü daņņhukāmamhi jāte,
Vasumati parivattã dassayi assara¤¤o
Puravarabhimukhaņņho cetiyaņņhānabhumiü. (736)
87
Sapadi dasasahassicakkavāëesu devā
Tibhuvanasaraõassā'rakkhaõe vyāvaņāsuü,
Maõikanakamayehi daõķadãpādikehi
Animisatanaye'ke maggamālokayiüsu. (737)
88
Surabhikusumadāmolambamānabbitāna-
Kanakakalasasetacchattaketuddhajehi,
Tadahigamanamaggaü devatā'laīkariüsu
Bhuvanakuharamāsi pupphapåjābhirāmaü. (738)


[SL Page 255] [\x 255/]     

89
Gaganamasanighosacchantamevaņņhasaņņhi-
Turiyasatasahassāravavipphāramāsi,
Mahitasurabhipupphākiõõamaggāvatiõõo
Aturitamabhigantvā yojanantiüsamattaü. (739)
90
Vimalasalilapuõõaü pheõamālābhikiõõaü
Vikacakamalarājiü tuīgakallolarājiü,
Sasiratarasamãraü vāëukākiõõatiraü
Samupagami anomānāmagaīgaü savãro. (740)
91
Asitamaõitalābhā channa kā nāmikā'yaü
Iti varamati pucchi so anomānadãti,
Tamavadi yadi tãre ettha'haü pabbajeyyaü
Ativiya saphakhalā me sā anomāsiyā'ti. (741)


[SL Page 256] [\x 256/]     

92
Ravikulatilako so paõhiyā vājirājaü
Sajavamadadi sa¤¤aü tāya aņņhosabhāya,
Suvimalasalilāyā'nomagaīgāya tãre
Taraõiriva ņhito'si uppatitvā turaīgo. (742)
93
Sitapulinatalaņņho tiõhadhārā'sihattho
Visadamati samoëiü cåëamādāya daëhaü,
Aluni sirasi sesā dvaīgulā nãlakesā
Na tadupari paråëhā dakkhiõāvattayiüsu. (743)
94
Abhavi tadanuråpaü dāņhikā massucā'pi
Ayamupari sacā'haü ņhātu buddho bhaveyyaü,
Nabhasi khipi sikhaü taü iccadhiņņhāya dhãro
Paribhaviya ņhitā sā meghamālāvilāsaü. (744)


[SL Page 257] [\x 257/]     

95
Sapadi surapuramhā devarājābhi'gantvā
Tamabhihariya cåëaü cāricaīgoņakena,
Ratanamayamuëāraü cetiyaü māpayittha
Suragaõamahanãyaü tatra cåëāmaõinti. (745)
96
Vidhirabhavi sahāyo yo ghaņikāranāmo
Adadi samaõakappaüka so kaparikkhāramassa,
Gahitasamaõaveso pubbabuddhā'va nātho
Nabhasi khipi nivatthaü sāņakaü saüharitvā. (746)
97
Tamabhihariya dussaü pakkhipitvā samugge
Ratanamayamatulyaü yojanadvādasuccaü,
Akari parahitatthaü brahmalokeka vidhātā
Makuņamaõimaricãcumbiyaü cetiyaüso. (747)


[SL Page 258] [\x 258/]     

98
Pitunarapatino tvaü bhusaõādãni datvā
Iti mama vacanenā'rogyamārocayassu,
Sacivamanupalabbhā' dāni pabbajjituü te
Pahiõi hayasahāyaü ovaditvāna channaü. (748)
99
Paņipathamavatiõõo gantukāmo saraņņhaü
Dharaõipativiyogā sokanibbiddhagatto,
Turagapati cavitvā kanthako devaputto
Bhavi kanakavimāne taīkhaõetāvatiüse. (749)
100
Sakalavanasurānaü a¤jalima¤jarihi
Mahita¤caraõapãņho yena pabbajjito so,
Tadavasarianomānāmanajjā samãpe
Vanamanupiyanāmaü ambarukkhābhirāmaü. (750)


[SL Page 259] [\x 259/]     

101
So nikkhamma abhinnakhattiyakulā nekkhamma dhammālayo
Bhogakkhandhamuëāracakkaratanaü uccārabhāraü viya,
Ohāyā'nupiyambanāmavipine sattāhamajjhāvasaü
Pabbajjāpaņilābhasambhavasukhaü vedesi buddhaīkuro. (751)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana
Hadayānanda dānanidāne jinavaüsadãpe avidåre nidāne
Mahābhinikkhamana pavattiparidãpo
Dasamosaggo.
---------


[SL Page 260] [\x 260/]     

1
Mandānileritatarusaõķamaõķite
Tasmiü tapovanagahaõe tapodhano,
Bhutvā (pabhāvati) vanadevatā yathā
Dibbaü sukhaü sukhamanagāriyaü tato. (752)
2
Yo seniyo narapati māgadho tadā
Yasmiü pure vasati puraīgabhāsure,
Rājaggahaü tamahipavesanatthiko
Addhānamosari samatiüsayojanaü. (753)
3
Cakkaīkitassiricāraõo susa¤¤amo
Dãgha¤jasaü vasi tadahena khepayaü,
Rājaggahaü kapuravaramindirālayaü
Sampāvisi jitagajarājagāmi so. (754)


[SL Page 261] [\x 261/]     

4
Indāsudhāvalivalayikato mahā-
Maggamhi jaīgammaõipabbatoriva,
Khattiüsalakkhaõasamalaīakkato mahā-
Vãro taponidhi yugamattadassano. (755)
5
Bodhāpayaü budhajanamānasambuje
Avhāpayaü pathikajana'kkhipakkhino,
Vimhāpayaü nijasiriyā sadevake
Tasmiü pure cari sapadānacārikaü. (756)
6
Piõķāya gacchatisati råpadassana-
Pabyāvaņā'khilajanatāya gotame,
Saīghobhitā'suramisarehi sā puri
Patte yatheva'surapuri purindade. (757)


[SL Page 262] [\x 262/]     

7
Khattiüsalakkhaõasuracāpabhāsure
Råpambare varapurisassa gacchato,
Lokassa locanasakuõāvalitadā
Antaü napāpuõi parisaīkamantãpi. (758)
8
Ma¤jãrapi¤jarakara kandharāmaõi-
Keyårabhāsuracaraõā sirimato,
Sãmantinã paramasiriü vipassituü
Dhāviüsu nijjitakalahaüsakāminã. (759)
9
Nārijanā mahitumivā'bhigacchato
Råpindirāya' nimisalocanuppale,
Dhammillavellitabhujacampakāvalã
Dhāviüsu pãvarakucahārapãëitā. (760)


[SL Page 263] [\x 263/]     

10
Nissāsinã samajalabinducumbita-
Vattambujā sithilitakāsikambarā,
Kācitthiyo samaõamudikkhituü pathe
Dhāvantiyo kimupatisaīkiyā'bhavuü. (761)
11
Ugghāņitā'sitamaõisihapa¤jarā
Rāmāpasāritavadanambujāka vasiü,
Daņņhuü pabhujanabhavanesu taīkhaõe
Mandākinisarasivilāsamāharuü. (762)
12
Ucchaīgatopatitasutā'bhiråpino
Råpappalamhitahadayāka pårãvadhå,
Passantiyo pathikajanassahatthage
Nākaüsu kiü adhikaraõā'dhiropaõaü. (763)


[SL Page 264] [\x 264/]     

13
Eke janā yatipatiråpadassana-
Kotuhaëā sakapaņibhānamabravuü,
Sãmantinã manakumudāni bodhayaü
Patto'tya'yaü pakatinisāpatãnukho. (764)
14
Sutvāna taü sakalakalāntaropagaü
Bimbaü tadaīkitahariõaīkamambare,
Tumhe napassatha himaraüsino iti
Gabbābhijappitavacanā'parejanā. (765)
15
Accherapaīkajavisarāni cintiya
Sa¤cumbituü puralalanānana'mbuje.
Verocano idhupagamā viråpimā
Iccabravuü punaranisammakārino. (766)
16
Sutvāna taü gaganatalaīgane'dhunā
Verocanassa'bhicarato napassatha,
Caõķātapaü thiraparivesamambuja-
Pāõinti gajjitavacanā'parejanā. (677)


[SL Page 265] [\x 265/]     

17
Uttuīgamandiramaõicandikātale
Dibbaccharānibharamaõihi va¤cito,
Eyā'marāvatinagariti cintiya
Sakko care nanu sakavādamapakpayuü. (768)
18
Sakkassa dānavavijayā'bhilāsino
Pāõimhi dissati vajirāyudhaü kharaü,
Saüvijjare dasasatalocanāni'pi
Notādiso ayamiti tabbipakkhino. (769)
19
Yā sālavatya'dhivacanā'bhiråpinã
Sa¤codito jitagirijāya tāya ho,
Kelāsapabbatanibhapaõķavācala-
Ĩattaü vajaü ayamitiissaro'bravuü. (770)


[SL Page 266] [\x 266/]     

20
Tumhe napassatha paramissarassa kiü
Naggattanaü pasusayano'pavesanaü,
Pāõiü kapālakamadhikakkhimaõķalaü
Itthaü paveditavacanā'parejanā. (771)
21
Esā'valambitapurakhãranãradhiü
Lakkhiü samekkhiya nijalakkhisaüsayo,
Pãtambaraü paridahiya'¤jase caraü
Nārāyano iti matimappayuü sakaü. (772)
22
Nārāyano kuvalayanãlaviggaho
Kopantaro'ragasayanindirādhano,
Cakkāyudho'llasitakaro'tivāmano
Tabbādamaddanacature'tare janā. (773)


[SL Page 267] [\x 267/]     

23
Vedattayaü vibudhajanānamānane
Sva'jjhāyataü vasatinukho sarassatã,
Sa¤jātasaüsaya jaņito pitāmaho tassāgavesanapasuto'tyu'dãrayuü. (774)
24
Sutvāna taü sarasijayonino sadā
Pāõimhi vijjati varamattapotthakaü,
Cattāricānanapadumāni dissare
Gacchaü ayaüpana puriso natādiso. (775)
25
Suddhodanavhayavasudhādhipa'trajo
Buddho bhavissati iti vedakovidā,
Koõķa¤¤abhusurapamukhā dvijā tadā
Pabyākaruü tanu bahubhāsaõena kiü. (776)


[SL Page 268] [\x 268/]     

26
Ukkaõņhito sakabhavanā mahāmatã
Nikkhamma sattamadivasoti vissuto,
âpāthagaü nijasavaõa¤jalihi bho
Taü byappathaü napivatha kiü yathāmataü. (777)
27
Vedāgataü varapurisaīgalakkhaõaü
Dehamhi vijjati samaõassa gacchato,
Andhā'va bho apagataråpadassanā
Tumhe'pi kiü talahatha råpadassanaü. (778)
28
Nikkhamma chaķķitavibhavo mahākulā
Suddhāsayo sugahiya pattacãvaraü,
Pabbajjiyā'nahiramito bhavattaye
Atthācaraü anugharama¤jase'dhunā. (779)


[SL Page 269] [\x 269/]     

29
Suddhodanāvanipatino varoraso
Eso samujjalasatapu¤¤alakkhaõo,
Vyāpārito kusalabalena bodhiyā
Hote'va gotamasamaõo nasaüsayo. (780)
30
Disvā tapodhanamahiyantama¤jase
Ye mānavā sakasakavādamappayuü,
Tabbādabandhanaviniveņhanā paraü
Iccāhu paõķitapurisā yathāvato. (781)
31
Dutā tadā surasi samappita¤jalã
Ra¤¤o tamacchariyapavattimāharuü,
Addakkhi bhupati caramānama¤jase
Piõķāya'thabbivariya sihapa¤jaraü. (782)
32
Nā go siyā paņhaminimujjanaü ka re
Yakkho siyā sahayamadassanaü ka re,
De vo siyā gaganatalaīgaõaü ca re
Poso siyā yadi paņiladdhamāha re. (783)


[SL Page 270] [\x 270/]     

33
Dåtenu'sāsiya magadhādhipo iti
Vãmaüsituü pakatimanaīgahaīgino,
Pāhesi te padamanugammu'pāgamuü
Saddhiü mahāsamaõavarena paõķavaü. (784)
34
Vikkhālayaü mukhakamalaü kule kule
Bhikkhāņanena' bhihaņamissabhojanaü,
Laddhā jigucchiya vasi paõķavācala-
Cchāyāya mārabhi sunisajja bhu¤jituü. (785)
35
Bhattamhã kukkuravamathåpame muhuü
Antodaraü pavisati dhãmato sati,
Antāni bāhirakaraõāni'vā'bhavuü
Taükho sahã vasisanisampaja¤¤avā. (786)



[SL Page 271] [\x 271/]     

36
Pabbajjitaü sugahitapattacãvaraü
Disvā ratiü pajahiya rājabhojane,
Siddhattha no tvamabhigamittha attanā
Attānamovadiya pabhu¤ji bhojanaü. (787)
37
Dåtehi coditahadayo dayādhano
So māgadho narapati tena pāvisi,
Yenā'si paõķavagiri bhadravāhanaü
âruyha dassanarasaghedhalocano. (788)
38
A¤¤āya sākiyakulasambhavaü vasiü
Rājā pasidiya ariye'riyāpathe,
Mā kāhase sakha iti dukkaraü kharaü
Rajjena taünarapavaraü pavārayi. (789)


[SL Page 272] [\x 272/]     

39
Rajjena kiü tava caturaõõavāvadhiü
Rajjaü nijaü pajahiya āgatassa me,
Bodhiü pabujjhiya paņhamaü tathāsati
âgacchataü mama vijitantya'voca naü. (790)
40
Datvā paņissavamatha bhumibhattuno
Lokassa locanamaõitoraõākule,
Dãgha¤jase vasi ņhapitaīghipaīkajo
âëārākaü isipavaraü upāvisi. (791)
41
Patvāna kiü kusalagavesi so vasi
âëārakaü virajamuëārajhāyinaü,
Icchāmahanti'si tava santike'dhunā
Dhammaü samācaritumidhāgato bruvi. (792)


[SL Page 273] [\x 273/]     

42
Sutvāna taü tatiyamaråpikaü vasi
Jhānaü viyākari paņiladdhamattanā,
Khippaü taponidhipaguõaü akāsi taü
Dhammaü sakācariyanayā'valambiya. (793)
43
Nā'yaü vasi tanutarasaddhayā mamaü
Dhammaü sayaü samadhigataü viyākare,
Gosāmiko yathariva pa¤cagorasaü
Addhāphalaü anubhavatãti tintiya. (794)
44
Kālāma dve adhigatajhānasambhavaü
Tvaü yāvatāsukha manubhosi maü vada,
Puņņhassa tassi'ti nacaki¤ci bhāviyaü
âki¤canaü avaca aki¤canālayo. (795)


[SL Page 274] [\x 274/]     

45
Saüvijjare mamapaki imassi've'sino
Saddhāsatãviriyasamādhibuddhiyo,
Evaü vitakkiya naciraü katussaho
Jhānaü labhã tatãyamaråpikaü vasã.
46
Yaükho tuvaü viharasi jhātamapakpito
Sampajja sampati viharāmahanti taü,
âëāri'si varapurisena sāvito
Lābhā'vusotyavaca suladdhamāvuso.
47
Jānāmi pāvacanamahaü yathā tuvaü
Jānāsi pāvacanamahaü yathā tuvaü,
Tvaü tādiso ahamapi yādiso bhave
Tvaü yādiso ahamapaki tādiso bhave.


[SL Page 275] [\x 275/]     

48
Ehā'vuso samaõa mayaü ubho janā
Kāhāmi'to pariharaõaü gaõassi'daü,
Vatvāna ācariyasamānako sakaü
Sissaü akā tamasamamattanā samaü. (799)
49
Dhammopya'yaü nabhavati nibbidāya vā
Bodhāyavā navupasamāya kevalaü,
âruppabhumiyamupapattiyā siyā
Iccānalaīkariya tato apakkami. (800)
50
Kālamato uparivisesamuddako
Ja¤¤ā'tya'yaü sumariya rāmaputtako,
Patvā'ssamaü samadhigataü tvayā'pa'haü
Dhammaü samācaritumidhāgato'bruvi. (801)


[SL Page 276] [\x 276/]     

51
Ĩatvā sakācariyamata¤hi buddhimā
Dhamma¤care mama samayo ca tādiso,
Vatve'vamuddakavasi khipakpamattano
Sikkhesi pāvacanapathe tapodhanaü. (802)
52
Saddhāya maü sakasamayā'nusāsako
Addhā samādhijaphalamāhare'tya'yaü,
Cintāparo varapuriso aråpikaü
Jhānaü vala¤jasi katamantya'pucchi naü. (803)
53
Sutvā tamuddakavasi santamānaso
Santaühi'daü paramamidanti bhāviyaü,
Sāmaü vala¤janakamaråpabhumikaü
Jhānaü catutthakamavikampamāharã. (804)


[SL Page 277] [\x 277/]     

54
Saüvijjare mamapi manoniketane
Saddhādisagguõaratanāni'massi'va,
Evaüsaraü naciramaråpikaü vasi
Jhānaü labhã viriyabalenavā'ntamaü. (805)
55
Laddhaü tayā yamadhigatanti tammayā
ârocite samaõa vare'sipuīgavo,
Amhe gaõaü supariharāmu'bho'timaü
Vatvā tamācariyadhurena mānayi. (806)
56
Nā'yaü patho bhavaparimuttiyā siyā
Addhābhave mamapaki bhavaggapattiyā,
Evaü vavatthitahadayo mahādayo
Nibbijjaso tadapagato'nalaüiti. (807)


[SL Page 278] [\x 278/]     

57
Mokkhesako jitavaravāraõakkamo
Ekocaraü vasi magadhesu cārikaü,
Senānivissunnigamo yahiüsiyā
Taü tāpasālayamuruvelamosari. (808)
58
Addakkhi so hariõavihaīgamākulaü
Mandānileritatarusaõķamaõķitaü,
Nera¤jarāsalilapavāhasitalaü
Pāsādikaü paramatapovanaü tahiü. (809)
59
Antojaņaü jaņilajaņā'livumbita-
Pādambujo vijaņayituü ghaņaü vasã,
Attāhitāpanapaņipattiyā tahiü
Vijjādhare jaņilavare pasādayã. (810)


[SL Page 279] [\x 279/]     

60
Sa¤cārito janapadacārikaü tadā
Patvā tapovanamatha pa¤cavaggiyā,
Bhikkhu mahāpurisamupaņņhahiüsu taü
âraddhadukkarakiriyaü yathābalaü. (811)
61
Dhãro'tidukkarapaņipattipårako
Dantāni vãsatidasanehi vãsati,
Tāluü nirumhiya rasanāya cetasā
Cittaü nipãëayi paritāpayi tahiü. (812)
62
Paggayha muddhani balavā'tidubbalaü
Nipphãëaye yathariva dhãmato tathā,
Attāhitāpanapasutassa paggharuü
Kacchādinā'dhãkatarasedabindavo. (813)


[SL Page 280] [\x 280/]     

63
Maggobhavatya'yamiti bodhisiddhiyā
Appāõakaü paņipada mācaraü ciraü,
Vāsaü akā vasi mukhato ca nāsato
Assāsamappaņipaņimo'parundhiya. (814)
64
Ruddhesu tesva' pihitasotarandhato
Vāto'bhinikkhami adhimattanissano,
Kammāragaggarimukhato ravo bhusaü
Niggacchate abhidhamanena seyyathā. (815)
65
Yāvedanā kharasikharena jāyare
Sãsassa vijjhanasamaye sukhatthino,
Evaü tadā kaņhinasirorujā'bhavuü
Ruddhānilassa hi mukhakaõõanāsato. (816)


[SL Page 281] [\x 281/]     

66
Vātābhighātanasamaye sudhimato
Sãse'bhavuü punarapisisavedanā,
Daëhena yo sirasi varattakena yaü
Daëhaü dade yathariva sisaveņhanaü. (817)
67
Sammā nirumhitamukhakaõõanāsato
Dhãro samãraõamuparundhicu'ttariü,
Gabbhantaraü kharataravedanā'turaü
Vātā'bhimanthiya parikantayuü tato. (818)
68
Goghātako caturataro vikattaye
Kucchiü gavaü tikhiõavikantanena ce,
Ruddhātileha'nariyamaggagāmino
Jātā tathā kharatara kucchivedanā. (819)


[SL Page 282] [\x 282/]     

69
Appānakaü punarapi jhānamācaraü
Vãro samãraõa muparundhi sabbathā,
Cãntubbhavaü sakamukhakaõõanāsagaü
Tenā'si kāyikadaratho dhitãmato. (820)
70
Daëhaü ubho carapurisā mahabbalā
Bāhāsu gaõhiya purisaü'tidubbalaü,
Aīgārakāsuyamahitāpayantice
So tādisiü anubhavi dukkhavedanaü. (821)
71
Khittaü kaliīgaramivakāvidevatā
Ruddhānilubbhavakharavedanāturaü,
Vãraü vilokiya patitaü tapovane
Pabyākaruüka varapuriso mato iti. (822)


[SL Page 283] [\x 283/]     

72
Kālaükarotya'yamiti kāci devatā
Nocāhukiü taditara devatā vataü,
Asse'va gotamasamaõassa mārisā
ârocayuü viharaõamãdisaüiti. (823)
73
Yannåna'haü paņipadaheyyamāyatiü
âhārayāpanaharaõāya sabbaso,
Evaü sacintayi karuõāya coditā
Tā devatā tuvaņumupecca gotamaü. (824)
74
ârocayuü yadipana niccabhojano-
Pacchedanaü samaõatuvaü karissasi,
Kāhāma te mayamitilomakupato
Dibbojamokiriya sariratappaõaü. (825)
75
Ghāsassachedanaviriyaü karomi ce
Yāpenti tā madhura sudhārasena maü,
Tenā'bhiyāpanavidhimicchato sato
Taükhotapaü nabhavati kiü musā mamaü. (826)


[SL Page 284] [\x 284/]     

76
Nālanti so kuhanavasena devatā-
Vimhāpaneti'ha nijadehatappaõaü,
Evaü anussariya'nuvāsaraü vasã
âhāramāhari virasaü parittakaü. (827)
77
Svācelako vicarikarāpalekhaõo
âcāramuttya'bhavi nacehitiņņhiko,
Uddissakaü abhihaņakaü nimantanaü
Nāsādayi piņakakalopikumbhikaü. (828)


[SL Page 285] [\x 285/]     

78
So daõķamuggaramusale'ëakantaraü
Pāyantigabbhinipanitãhi cā'haņaü,
Sāmakkhikāvisaya muhinnamekikaü
Saīkittinodanamapi nābhisādayã. (829)
79
Sovãrakaü napivi suraü namerayaü
Sukkhāmakaü yadapi tikovisuddhikaü,
So macchamaüsakavikatiü paņikkhipi
Appekadā tapasi nirāmagandhiko. (830)


[SL Page 286] [\x 286/]     

80
So sattatoppabhuti kamena hāpayaü
Yāvekamāhari kabalaü balatthiko,
So sattatoppabhuti kamena hāpayaü
Ekaü kulaü upagami yāva bhikkhituü. (831)
(Yamakabandhanaü)
81
Ekāya dãhipi ticatåhi pa¤cahi
Dinnaü paņiggahi chahi dattisattahi,
Ekāhikappabhutikamaddhamāsikaü
Målaü sayaü patitaphalaü pabhu¤ji so. (832)
82
Sāmākataõķulamathasākamaddakaü
Nãvārakuõķakahaņadaddulādikaü,
Pi¤¤ākagomayatiõa jhāmakodanaü
Vãro mahāvikaņamapānubhu¤ji so. (833)


[SL Page 287] [\x 287/]     

83
Thokaü pivi pakasatamitaü hareõuka-
Yåsaü tathā canaka kulatthamuggajaü,
So appabhojanaparamo sajãvitaü
Ekena yāpayi tilataõķulena'pi. (834)
84
Sāõammasāõa:jina'jinakkhipacchava-
Dussaü tirãņakakusavākacãrakaü,
So kesakambalamapivāëakambala
Moëukapakkhikaphalakānya'dhārayi. (835)


[SL Page 288] [\x 288/]     

85
Dubbaõõanattakamayamaggapuggalo
Appekadā paridahi paüsukålakaü,
Attantapovaraõa parāyaõo bhavi
So massukuntalatanulomalocako. (836)
86
Ubbhaņņhako'bhavi parivajjitāsano
Ukkaņņhamukkuņikavataü adhiņņhahã,
Uddhaggakaõņakavãsame apassaye
Seyyaü akā tadupariņhānacaīkamaü. (837)
87
So sāyatatiyakamudakāvarohaõa-
Yutto pavāhayitumaghaü samussa hã,
âtāpayaü iti paritāpayaü sakaü
Dehaü ciraü parihari pāpabhãruko. (838)


[SL Page 289] [\x 289/]     

88
Yo nekahāyanagaõiko'tthi'tinduka-
Rukkhassa kho papaņikajātakhāõuko,
Evaü tathā papaņikajātamattano
Gatta¤ca sannivitarajomalaü bhavi. (839)
89
Sovā paro natu parivajjayã rajo-
Jallāni kajjalamalināni pāõinā,
Dehaü subhojanajahanena jajjaraü
Telaü vilepiya rajasā'bhithålayã. (840)
90
So dve'kapassayikavataü papårayã
âpānako' bhavi phalake'pi thaõķile,
Seyyaü akāka vihari vivekakāmavā
Ajjhogahaü adutiyako mahāvanaü. (841)


[SL Page 290] [\x 290/]     

91
Pāõe ime visamagate'tikhuddake
Nā'haü vadhissamiti paņicca'nuddayaü,
Ussāvamaddanahirabhãrutāya so
Nātho abhikkami ca sato paņikkami. (842)
92
Ninnatthalā vanagahanā vanāsayo
Ninnatthalaü vanagahanaü migo yathā,
Hãto vipassiya vipinopage jane
Tāsābhibhå papanati evamevakho. (843)
93
Disvāna luddakavanakammikādayo
Gopālake tiõanaëakaņņhahārake,
Mācaddasaü ahamapi tetya'yaüjano
Mā maü vipassatu samadhiņņhahaü vataü. (844)
94
Ekovasaīgaõikavihārabhãtiyā
Ninnatthalā vanagahanā taponidhã,
Ninnatthalaü vanagahanaü papāta so
Tassā,si tādisi pavivittatā tadā. (845)


[SL Page 291] [\x 291/]     

95
Yasmiüvane caratamavãtarāgãnaü
Romuggamo caraõatalāni kampare,
Disvāna bhiüsaõakavanaü tathāvidhaü
Ajjhogahaü vasi pavivekakāmavā. (846)
96
Ussāvapātatasamaye'ntaraņņhake
Hemantike sisiratarāya rattiyā,
Abbhāvakāsika mabhipårayi vataü
Kicchaü vasi vasi vanasaõķago divā. (847)
97
Gimhotu pacchimadivasantare divā
Abbhāvakāsikadhutadhammapårako,
Rattiü vane vihari javaņņhikānyu'pa
Nissāya so asayi susānabhåmiyaü. (348)


[SL Page 292] [\x 292/]     

98
Buddhaīkuraü upagamiyo'ņhubhanti'pi
Omuttayantipi rajaso'kiranti'pi,
Gomaõķalā savaõakhilesu daõķakaü
Datvā vadāpayitumupakkamanti'pi. (849)
99
Sovādhivāsayi satimā upekkhako
Taüvedanaü kaņukaka mana¤¤avediyaü,
Dukkhe sukhe sumati tulāsarikkhako
Bālesu tesva'pi navikopayimanaü. (850)
100
âhāratappaõavidhinā visuddhi'ti
Eke vadanti'ha samaõā¤¤atitthiyā,
Kolādibhojanavikatiü tathāvidhaü
Appicchatāya'nubhavi suddhikāmavā. (851)


[SL Page 293] [\x 293/]     

101
Appojabhojanavikatiü pabhu¤jato
Khattiüsalakkhaõasiriyā samujjalaü,
Kāyo suraddumaruciro'dhimattaka-
Sãmānamaņņhikataca māpadhãmato. (852) 102
Pabbānivā asitalanāsva'sitika-
Vallisu unnata'vanatāni seyyathā,
âsuü tathā karacaraõādikāni'pi
Tassu'nnatonata'vayavāti viggahe. (853)
103
Mokkhesino karabhapadaüva nissiriü
Nimmaüsa mānisada mahå sirimato.
Tassu'ntatāvanatakapiņņhikaõņako
âsi yathāvalayitavaņņanāvali. (854)


[SL Page 294] [\x 294/]     

104
Gopāõasi sithilitabandhanā jara-
Sāëāya heņņhupariņhite'va dhãmato,
Nimmaüsalohitakakalebare pya'va-
Bhaggā bhavuü pavisamaphāsukāvalã. (855)
105
Appaü kubhojanavikatiü pabhu¤jano
Tassa'kkhikåpagayugalakkhitārakā,
Okkāyikā abhavu magādhagā tadā
Gambhãrakupagadakatārakāka viya. (856)
106
Vātātapena' bhiphusito yathā'maka-
Cchinno'bhisamphuņani alābu tittako,
Sãsacchavã sukhumachavissa bhojano-
Pacchedanena'bhiphuņitā ņhitaü tathā. (857)


[SL Page 295] [\x 295/]     

107
Tassodaracchavi pana piņņhikaõņakaü
Alliyi so muni malamuttamocako,
Okujjito paripati påtimålaka-
Lomāni tabbapugalitāni bhåmiyaü. (858)
108
So piņņhikaõņakamavasaīgapāõinā
Kucchicchaviü phusitumito parāmasi,
So piņņhikaõņakamavasaīakgapāõinā
Kucchicchaviü phusitumito parāmasi. (859)
(Yamakabandhanaü)
109
Kālonukho varapuriso'ti no tathā
Sāmonukho napi nanumaīguracchavi,
âsuü tadā kavimatikathāparā narā
Disvā malaggahitamasobhanacchaviü. (860)


[SL Page 296] [\x 296/]     

110
Ye santã sampatã samaõā'bhavuü pure
Attantapā tapasi anāgate siyuü,
Te vedanaü kaņukamitodhikaü kimu
Vedenti vedayu mabhivedayissare. (861)
111
ähāya dukkarakiriyāyi'māya'pi
Neva'jjhagā yamariya¤āõadassanaü,
Attåpatāpanakasirassa kevalaü
Bhāgã bhavi anariyamaggagāmiso. (862)
112
Saüsāre sātisāre barataradarathe saüsaraü saccasandho
Khedevedesi devāsiranarasaraõoesayaüsattasantiü,
Dhãrovãrovaroyopabhavabhavabhayopāpatāpabbipatto
âyogaü yogiyogã parihari hirimāevamevacchavassaü. (863)
(Muttāhāra bandhanaü)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala
Kavijana hakayānandadānanidāne jinavaüsadãpe
Avidurenidāne mahābodhisattassa mahā
Padhānānuyogappavattiparidãpo
Ekādasamosaggo.
---------


[SL Page 298] [\x 298/]     

1
Kāmaü kāmasukhallikā'nuyogo
Hãno'natthakaro'tya'ne('karåpaü),
Cintetvāna tapovanaü vimānā
Tvaü siddhatthu'pagamma kāhase kiü. (864)


[SL Page 299] [\x 299/]     

2
Konāma'ntu'patāpanā'nuyutto
Patto hoti sukhappadaü kadāci,
Tasmā attu'patāpanā'nuyogo
Hãno'natthakaro'ti cintayassu. (865)
3
Attānaü sayamevamovaditvā
Piõķāyā'nugharaü caritva laddhaü,
Bhattaü bhuttavato sakamhi kāye
âsuü pākatikāni lakkhaõāni, (866)
4
Hãnantadvayavajjanena jātu
Ĩāõukkaüsagatamhi tamhi vãre,
Bodhāyå'pasamāya nibbidāya
Ukkaņņhaü paņipattimācarante. (867)


[SL Page 300] [\x 300/]     

5
Chabbassānya'nidukkaraü karitvā
Bodhiü nājjhagato subhojanāni,
Bhu¤janto kimu kubbate' padhānā
Vibbhanto iti pa¤cavaggiyāyaü. (868)
6
Madaditvā sikataü sinehaladdhā
Kevā'suü samaõaü hi'maü upecca,
Ko måëho'dhigamādhigantumicche
Cintetvā migadāyamotariüsu. (869)
7
Senānãnigame tadāni seņņhi-
Dhãtā sāmikulaü alaīkatā'si,
Bhārenā'vanataīginã kucānaü
Haüsivā'lasagāminã sujātā. (870)


[SL Page 301] [\x 301/]     

8
Jāte patthitapatthanāsamiddhe
Rukkhā'dhiggahitāya devatāya,
Kātuü sābalikammaka mānayitvā
Dhenå laņņhivanopagā sahassaü. (871)
9
Tāsaü pa¤casatāni duddhakhãraü
Pāyetvā katapuna yāvatā'ķhadhenå,
Khãrānaü parivattanaü vidhāya
Paccåsamhi dudoha tā'ķhadhenå. (872)
10
Missetvā sayamevava duddhakhãraü
Pāyāsaü pacituü samārabhittha,
Devā tattha sudhārasaü khipitvā
ârakkhādimakaüsu uddhanasmiü. (873)
11
Tassā'si himāvācalo'padhānaü
Pallaīko paņhavitalaü ahå ce,
Hatthā pacchimapubbasāgaresu
Pādā dakkhiõasāgare bhaviüså. (874)



[SL Page 302] [\x 302/]     

12
Uggantvā tiõajāti nāhirandhā
Tassā'hacca ņhitā nabhaü asesaü,
Chādesuü caraõuņņhitā'ssa kaõha-
Sãsā'jānuyugā'pya'kaõhakãņā. (875)
13
Cattāro sakuõā catuddisāhi
Patvā tappadapa¤jaraü vivaõõā,
Setā'suü puthumãëbhapabbatassa
Sãse caīkami so alimpamāno. (876)
14
Iccevaü sumati'ņņhapākadāni
Passitvā supināni pa¤ca niņņhaü,
Patto ajja bhavāmahanti buddho
Nigrodhaü samupecca sannisãdi. (877)


[SL Page 303] [\x 303/]     

15
Sodhetaü sahitā tu puõõadāsã
Paccåse vaņamålapubbasele,
Taü lokekaraviü virājamānaü
Disvā'voca sujātametamatthaü. (878)
16
Lakkhagghaü haripātimāharitvā
Sā āvajjayi pakkabhājanaü so,
Pāyāso vinivaņņito ņhito'si
Tāyaü pokkharapattatova'toyaü. (879)
17
Sā a¤¤āya suvaõõapātiyā taü
Chādetvā muditā pasantacittā
Gantvā maõķana maõķitā sasãse
Katvā påjayi bhojanaü sujātā. (880)
18
Kālaü ettakamevabodhisattaü
Nātikkamma vidhātudinnapatto,
Sampatto'si adassanaü tato taü
Pātiü soõõamayaü paņiggahetvā. (881)


[SL Page 304] [\x 304/]     

19
Haüsālimalinãkatāravinda-
Reõucchannasunãlanãrapurā,
Yā nera¤jaravissutā'si tāya
Najjātãramaga¤ji sattasāro. (882)
20
Pāyāsāmisapuõõasoõõapātiü
Kāsāvāni jinaīkuro ņhapetvā,
Tãre tāya savantiyā nahātuü
Titthaü gandhagajorivo'tarittha. (883)
21
Rolambākulanãlanãrajehi
Sevālehi nadãjalaü sunilaü,
Nikkhantajjutisa¤cayehi dehā
Otiõõassa jagāma pi¤jarattaü. (884)


[SL Page 305] [\x 305/]     

22
Gaīgākāmini ka¤jareõugandha-
Cuõõaü tuīgataraīgabāhunā taü,
Bhattāraü salilena sãtalena
Makkhetvāsunahāpayantã'vā'si. (885)
23
Tulyaü tabbadanambujena laddhuü
âyantaü raviraüsisaīgamena,
Haüsasseõi sarojakosarāsiü
Saüdåsesi āvāriyo hi pāko. (886)
24
Tãre sārasacakkavākapakkhã
Sosāya'ssavisāritaü'sapakkhā,
Gambhãrambhasi mattamāhariüsu
Ma¤¤e nikkaruõāya ettakantã. (887)


[SL Page 306] [\x 306/]     

25
Tuõķe maõķitapuõķarãkadaõķo
Pakkhe keravapaõķare pasārã,
Nāthassu'bbahi mattahaüsarājā
Setacchattavibhutimuttamaīge. (888)
26
Vattamhojapalobhitālicakkaü
Cakkhavāpāthagataü jinaīkurassa,
Saüdassesi padhānabhuņhitassa
Nilasmiü kasiõamhi bhåtibhāraü. (889)
27
Veyyāvaccakarārivāpagāyaü
Sevālādimalāpanena mãnā,
Pāda¤candagamãnalakkhaõassa
Tassa'gge vimalikariüsu vāriü. (890)


[SL Page 307] [\x 307/]     

28
Uttiõõassa visālasāëasākhã-
Sākhāhatthapuņehi pu¤knāya,
Gattaü mandasugandhagandhavāha-
Vatthaü sāëavanaīganā adāsi. (891)
29
Lokindo parimaõķalaü nivattho
Chādetvāna timaõķala'ntariyaü,
Bandhitvopari kāyabandhanampi
Kāsāvaü paridhāyi paüsukålaü. (892)
30
Pāyāsassa nirådakassa åna-
Pa¤¤āsappamite vidhāya piõķe,
Pācãnābhimukho nisajja najjā
Tãre tāya akāsi bhattakiccaü. (893)


[SL Page 308] [\x 308/]     

31
Pāyāso madhuro'yamassa satta-
Sattāhaü paņividdhabodhino hi,
Ojāsamapharaõāya ņhānamāsi
Tasmā so pavihāsi nibbihesaü. (894)
32
Bujjheyyaü yadi bodhimajja sohaü
Uddhaüsotamayaü suvaõõapāti,
Gaīgāyaü khipaki gacchatåti vatvā
Dhãmā dakkhiõahatthagaü tamagghaü. (895)
33
Sotaü bhindiya sā savantimajjhe
ōhatvā pāti yato asãtihatthaü,
Uddhaüsotamupecca sannimujji
Tasmā so'pi nimujji pãtinajjaü. (896)


[SL page 309]

34
Nāgānaü bhavanaü upecca tiõõaü
Buddhānaü panimamhi bhaddakappe,
Sāpātiparibhuttasoõõapāti
Ghaņņetvāna ņhitā katānurāvā. (897)
35
Taü dãghāyukakālanāgarājā
Sutvā saddamathajjape'kabuddho,
Uppannoti jinaü abhitthavanto
Aņņhāsi thutigãtikāsatehi. (898)
36
Chāyābaddhavisālasāëasālaü
Patvāsāëavanaü nadãsamãpe,
âjãvaņņhamasãlasaüvarena
âdoyeva visuddhakāyavāco. (899)
37
Katvāņņhārasapiņņhikaõņakānaü
Koņãnaüpaņipādanaü kamena,
Pallaīkassanisajjabandhanena
Kammaņņhānasatiü upaņņhapetvā. (900)


[SL Page 310] [\x 310/]     

38
ânāpānasatiüpariggahetvā
Nibbattesimalaggahãtapubbe,
Råpāråpasamādhayo'ņņhapa¤cā-
Bhi¤¤āyo vasitāca so vasãso (901)
39
Jhānassādarato divāvihāraü
Katvā sāëavane surāsurehi,
Dhãro maggamalaīkataü karãva
Gantuü otariyatrabodhimålaü. (902)
40
Lājādãkusumehivippakiõõo
Muttāpaõķaravāëukātthato so,
Maggo tuīgataraīga bhaīgahāri
Lakkhãvāsapayodadhãri'vā'si. (903)


[SL Page 311] [\x 311/]     

41
Majjhā'ropitapaīkajābhirāmaü
Muttādāmasamākulaü samantā,
Kaõõolambasuvaõõaghaõņamassa
Deņā dibbavitāna mukkhipiüsu. (904)
42
Lokatthaü karaõāya coditasmiü
Tasmiü lokadivākare'kavãre,
Gacchante sahajātabodhimålaü
âloko udapādi sabbaloke. (905)
43
âyantaü tiõhārako pathamhi
Disvā sotthiyanāmabhåsuro taü,
Pādāsi tiõamuņņhiyo'ņņhamattā
Nātho tāni tiõāni sampaņicchi. (906)


[SL Page 312] [\x 312/]     

44
Vattatte varapāņihāriyamhi
Magge gandhagajo'ca jamhamāno,
Sampatto karuõākalattabhattā
Sambodhādhigamāya bodhimålaü. (907)
45
Tassosãdaņhitaü'va cakkavāëaü
Heņņhā dakkhiõato'ttarā)nanassa,
Pa¤¤āyu'ttaracakkavāëamuddhaü
Laīghitvānaņhitaü'va ābhavaggaü. (908)
46
Evaü pacchimamuttaraü disampi
Aņņhānanti padakkhiõaü karonto,
Gantvā ņhānavaraü puratthimasmiü
Aņņhāsi vasi pacchimānano so. (909)


[SL Page 313] [\x 313/]     

47
Dhãmā dakkhiõapāõipallavena
Agge tāni tiõāni sattharã so,
Tamhā cuddasahatthamuppatitvā
Pallaīko samalaīkarã dumindaü. (910)
48
Dakkho kārupavãõacittakāro
Kātuü vā'likhituü yathānasakkā,
Aņņhaüsu haritāni santhatāni
Evaü tāni tiõāni uppatitvā. (911)
49
Maüsādã upasussare nahārå
Aņņhãcepyavasissare sarãre.
Mu¤ceyyaü caturāsavehi yāva
Bhindissāmi natāvimaü ahanti. (912)


[SL Page 314] [\x 314/]     

50
Daëhaü cintiya daëhamānaso so
Pācãnābhimukho dumindabandhaü.
Katvā piņņhigataü nisãdi bodhi-
Pallaīkamhi yugandhare ravã'va. (913)
51
Lokeso sasimaõķalāvabhāsaü
Setacchattamadhārayã tada¤¤e,
Suddhāvāsatalaņņhadevatā taü
Påjesuü makuņappita¤jalãhi. (914)
52
Ye råpāvacare vasanti devā
Te ca'¤¤atra asa¤¤asattadeve,
Sampatvā vajirāsane nisinnaü
Påjesuü kusumākula¤jalãhi (915)


[SL Page 315] [\x 315/]     

53
Ekacce paranimmitādilokā
Patvā bhattibharā'marā mahiüsu,
Påjābhaõķasamābhikiõõahatthā
Mārāriü tahimāpa pāpimā kiü. (916)
54
Ye nimmāõaratimhi nijjarā te.
Patvā gandhakaraõķamaõķalehi,
Sampåjesumalaīkataīghipãņhaü
Naü seņņhaü vijayāsanopaviņņhaü. (917)
55
Aņņhāsi tusitālayā saseno
Patvā santusitavhadevarājā,
Vijento harimora pi¤chapu¤ja-
Sobhaü ka¤canatālavaõņapantiü. (918)
56
Patvā yāmasurālayā saseno
Saüvijesi suyāma devarājā,
Dhãraü soõõapaõāëikānipāta-
Dhārāsannibhacārucāmarehi. (919)


[SL Page 316] [\x 316/]     

57
Devindo vijayuttarākhyasaīkhaü
Vãsaü hatthasataü dhamãtada¤¤e,
Påjesuü tamupecca koviëāra-
Pupphādãhi ca tāvatiüsadevā. (920)
58
Yakkhādãhi purakkhatā'pi deva-
Rājāno caturo catuddisāsu,
Rakkhaü saüvidahiüsu devalokā
Taü patvāna vinaņņhalomahaņņhaü. (921)
59
Vādento saramaõķalaü vidhāya
Vãõaü pa¤casikho'pi beëuvākhyaü,
Taü sampåjayi kālanāgarājā
Thomento thutigãtikāsatehi. (922)


[SL Page 317] [\x 317/]     

60
Evaü kāhaëabherisaīkhavãõā-
Ghaõņāvãjanichattacāmarehi,
Naccādãhicalājapa¤camehi
Dãpaddhupadhajehi mānayuü taü. (923)
61
Siddhattho paņisiddhamāradheyyo
Kattuü attavase sadevalokaü,
Sutvā vāyamatãti bodhimaõķe
Māro tatra samārabhitthagantuü. (924)
62
Tasmiü kho samaye bhayāvahāni
Mārasso'taraõāya kāraõāni,
Cakkhacāpāthagatāni dunnimitta-
Råpādãni tilokalocanassa. (925)


[SL Page 318] [\x 318/]     

63
Sukkha'mhodhararāvabherirāva-
Vipphārābadhirãkatambarampi,
Bhãmaü vijjulatā'sighaņņaõehi
Mārassā'havambķalābhamāha. (926)
64
Mārassā'gamana¤jase rajova
Vājãnaü khuraghaņņaõena jāto,
Ukkāpātasataü janesi tassa
Cakkhavāniņņhaphakhalaü disāsu ķāho. (927)
65
Vehāse vicaruü kabandharåpā
Kākolā balipuņņhavāyasārã,
Unnādiüsu kharānilo pavāyã
Abbhuņņhāsi rajo disāsu dhåmo. (928)
66
âloko vigato ghaõandhakāro
Otiõõo mahikāsamābhikiõõo,
âkāso paņhavi bhåsaü pakampi
Meghacchannadinaü dinaü babhåva. (929)


[SL Page 319] [\x 319/]     

67
Siddhatthaü hi asiddhamatthametaü
Kātuü assavamārakiīkarāme,
Vatve'thā'ti pajāpatã saseno
Tattheva'ntaradhāyi tāvadeva. (930)
68
Sā setā purato pajāpatissa
âsã bārasayojanaü vinaddhā,
Evaü dakkhiõavāmano ca loka-
Dhātvantāvadhãmāsi pacchato'pi. (931)
69
Uddhaü sā navayojanappamāõā
Saddo bhåmividāraõori'vā si,
So'paķķhaü satayojanaü babhåva
Uccaü so girimekhalo gajindo. (932)


[SL Page 320] [\x 320/]     

70
Nāhesuü parisāsu nimmitāsuü
Dveyodhā sadisāyudhādadhānā,
Tabyāsena alaü hi lomahaüso
Yassā'nussaraõena ce siyā me. (933)
71
Māpetvā sahasā sahassabāhuü
Gaõhitvā vividhāyudhāni tehi,
âråëho girimekhalaü saseno
Māro pāturahosi baddhavero. (934)
72
Deveso yasasā samaü sakena
Setacchatta maga¤chi saüharitvā,
Deveso yasasā samaü sakena
Saīakkhaü piņņhigataü vidhāya dhāvã. (935)
(Yamakabandhanaü)


[SL Page 321] [\x 321/]     

73
Saīkocā'nanakāhalo jagāma
Pātālaü khalu kālanāgarājā,
Vãõādoõisakho sakhānapekho
Tamhā pa¤casikho kalahuü palāyi. (936)
74
Disvā mārabalaü samosarantaü
Sampattā janatā palāyi bhãtā,
Sosãho'va vihāsi sakyasãho
Eko kamārakarindakumhabhedã. (937)
75
Passitvā'dharakantibhāramassa
Vattamhoruha mindirāvihāraü,
Siddhatthena samo nacatthi loke
Iccevaü kalimā'ha mārasenaü. (938)


[SL Page 322] [\x 322/]     

76
Etasasā'bhimukhā mayaü kadāci
Nosakkoma'bhiyujjhitunti tātā,
Vatvā uttarapassato samāro
Khandhāvāramabandhi baddhavero.
77
Disvā'jjhottharamānamārasenaü
ârakkhāvaraõaü thiraü vidhāya,
Khandhāvāramabandhi sopi vãro
Jetuü taü dasapāramã bhaņehi. (940)
78
Māro bhudharamerucakkavāëe
Rukkhādãni vicuõõituü samatthaü,
Khobhetvā bhuvanattayaü disāsu
Uņņhāpesi samãraõaü sughoraü. (941)
79
Vāto pāramidhāmavārito so
Nittejaü palayānilassamopi,
Patto cāmaramandamārutova
Tandehotuparissamaü jahāsi. (942)


[SL Page 323] [\x 323/]     

80
Dhārāvegavihinnabhåmibhāgaü
Gambhãrā'sanirāvanibbharā'ghaü,
Māro māpayi tuīgavãcabhaīgaü
Vassoghaü paripātarukkhaselaü. (943)
81
Vãro pāramipāëibandhanena
Rakkhaü bandhi nijantabhāvakhette,
Teno'gho vipathaīgamo vipakkha-
Senāyā'si pavāhaõe nidānaü. (944)
82
Tejokhaõķasamānamattano so
Tattaü pajjalitaü sajotibhåtaü,
Māpetvo'palavassamappasayhaü
Jhāpetuü tamupakkamittha māro. (945)


[SL Page 324] [\x 324/]     

83
Mārasseva patantamuttamaīge
Ghoraü pāramivāyuvegaruddhaü,
Taüvassaü vajirāsanåpacāre
Påjāpupphaguëattanaü jagāma. (946)
84
Assaddho visadiddhatiõhadhāraü
âdittaü pihitambaro'daraü so,
Māpesi asisattitomarādi-
Vassaü sabbadisānipātamānaü. (947)
85
Tasmiü pāramivammavammitasmiü
Vissaņņhā'yudhavuņņhi kuõņhitaggā,
Patvā sampati pupphavuņņhibhāvaü
Tappādāsanamatthake papāta. (948)


[SL Page 325] [\x 325/]     

86
Māro vicciņacicciņāyamānaü
Saüvaņņānalakhaõķavibbhamaü so,
Vassaīgāramayaü savipphuliīgaü
Uņņhāpesi palāsapakupphavaõõaü. (949)
87
Khippaüpāramimantajappanena
Aīgārāninivāritānitāni,
Taübuddhaīkurapuõõacandabimbaü
Sevantānivikiõõabhānivāsuü. (950)
88
Bhasmãkātumalantimāraveriü
Dhåmākiõõamaniggataggijālaü,
Mārobheravarāvamussadābha-
Mabbhuņņhāpayikhārabhasmavassaü. (951)
89
Setāmuddhanivippakiõõabhasmiü
Taüvassaücitapāramãbalena,
Patvācandanagandhacuõõabhāvaü
Mārārissapapātapādamåle. (952)


[SL Page 326] [\x 326/]     

90
Asmiü guvalayālavāëagabbhe
Sampātānaladaķķhavaõõudhāraü,
Uttāsāvahamattano'pi kaõho
Vassāpesi uëāravaõõuvassaü. (953)
91
Disvā'īakghãnakharāliraüsigaīgā-
Tãrussāritavaõõurāsi massa,
Aīgāro'va'dhikodhapāvakena
Kaõho kaõhataro'si jhāpitatto. (954)
92
Dhåpāyantamavãcimaccimantaü
Samphuņņhaü ghanapheõaõabubbulehi,
Vassaü paīkamayaü bhusaü nimuggo
Māro māpayi pa¤cakāmapaīke. (955)


[SL Page 327] [\x 327/]     

93
Tasmiüpāramisattãsitibhåte
Paīke candanapaīkabhāvayāte,
Māro passiya phullapaīkajāhaü
Kopā paīkahatānanorivāsi. (956)
94
Mārāriü iminā hanāmahantã
So lokantariyatdhakāraghoraü,
Māro såvividāriyaü disāsu
Uņņhāpesighanandhakārakhandhaü. (957)
95
So'yaü pāramijātaraüsijāla-
Bhinnā'sesatamojinaīkureõo,
Pallaīkodayapabbatodito'si
Kāmaü māratusārasosanāya. (958)


[SL Page 328] [\x 328/]     

96
Etaü gaõhatha bandhathā'ti vatvā
Niņņhaü kappamavaõõiyaü kavãhi,
Saddhiü mārabalenu'pāgato so
Kuddho yuddhamakā pamattabandhu. (959)
97
Taü disvā'calaniccalaņņhamesa
Pallaīko nacapāpuõāti tuyhaü,
Mayhaü he'su'pakapakpateva tasmā
Asmā vuņņhahathā'vusotya'voca. (960)
98
Ekā'pã samatiüsapāramãnaü
Pallaīkatthamapåritā tayā'ti,
Vutte so khipi nijjito'racakkaü
Cakkaü cakkavaraīkitassa sãse. (961)
99
Taü cakkāyudhamujjhitappabhāvaü
Yuddhe laddhajayassa mārajissa,
Ussisamhi varāsanåpacāre
Setacchantamivussitaü rarāja. (962)


[SL Page 329] [\x 329/]     

100
Tuyhaü sa¤cinanamhi pāramãnaü
Ko sakkhã'ti ahaü ca sakkhihomi,
Sakkhã'ganti pavattamārasenā-
Ghoso bhumividāraõori'vāsi. (963)
101
Dāpentonijasakkhimuggatejo
Bāhuütāvapasārayã paviro,
Sakkhãhantãvadaü'va mārasenaü
Tajjento'va babhåva bhumicālo. (964)
102
Mātaīgo girimekhalo chitāriü
Vandanto'vapapāta jannukehi,
Māro laddhaparājayo nivattha-
Vatthassā'pi anissaro palāyi. (965)


[SL Page 330] [\x 330/]     

103
Ghoramārabalavāraõādhipa-
Mānadappanibhakumbhadāraõo,
Bodhimålavajirāsanopari
Kesarãva virarāja māraji. (966)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavakijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe avidåre nidāne
Devaputta mārabala viddhaüsana pavattiparidãpo
Dvādasamo saggo.
---------


1
Nikhilamāratusāravisosino
Athajinaīakkuradãdhitimālino,
Ravi katāvasaro'va'parācalaü
(Duta'vilambita) gāmimupāgamã. (967)



[SL Page 331] [\x 331/]     

2
Jaladhivārisinehasupurite
Abhavi paüsumahãtalamallake,
Paõihitāparabhudharavattikā-
Jalitadãpasikhe'va nabhomaõi. (968)
3
Udayapabbatagabbhasamubbhavaü
Sakayasopaņibimbasamaüsubhaü,
Sapadi tappamukhe sasimaõķalaü
Kasiõamaõķalavibbhamamubbahi. (969)
4
Aruõavaõõasudhākara bhākarā
Divasasandhivilāsiniyā khaõaü,
Parihariüsu'dayāparabhudhara-
Savaõagaü maõimaõķana vibbhamaü. (970)


[SL Page 332] [\x 332/]     

5
Ravidhurā vidhurā sarasãvadhu
Kamalakomalakosapuņa¤jalã,
Upavane pavane'ritabhåruhā
Panamitānamitāva tapodhanaü. (971)
(Yamakabandhanaü.)
6
Aparasāgaramuddhani bhāsuraü
Timirajālaparaü ravimaõķalaü,
Mukulitamburuhassirimāhari
Bhamaracakkabharaü sarasåpari. (972)
7
Lavaõavāridhikācasarāvake
Aparabhådhara kåņa bhujappitā,
Suriyamaõķalapāti nimujjiya
Purimayāmamukhaünakimāhari. (973)


[SL Page 333] [\x 333/]     

8
Maõipabhāruõa bhākara maõķalaü
Tamanubhuya mahambudhirāhunā,
Mukhagataüvamitaü viyaka lohitaü
Jaladarāji rarāja dinaccaye. (974)
9
Vitatameghapabhāhi muhuü muhuü
Kaëita pāņala pallava sampadaü,
Vanaghaņaü viņapantaragaü kamā
Phåņatamopaņalaüpariõāmayã (975)
10
Subhajanebhajanenirapekkhinã
Vipatinã patinãva rajassalā,
Sumadhupe madhupe parivajjayuü
Kamalinãmalinãkatanirajā. (976)
(Yamakabandhanaü.)


[SL Page 334] [\x 334/]     

11
Madhumadālikulā makulāvalã
Anilabhaīga taraīga bhujeritā,
Paduminã ramaõãhi sirimato
Sumahitāmaõikiīkiõiseõiva. (977)
12
Rasikapakka phalāphala sālisu
Tarusiresu samosaramānakā,
Timirakhaõķanibhā badhirãkaruü
Ravipathaü virutehi vibhaīgamā. (978)
13
Kumudinãpamadā'thasudhākara-
Karasatehi parāmasanāparaü,
Kusumahāsavilāsadharā bhusaü
Bhuvanavandiragabbhamalaīkari. (979)


[SL Page 335] [\x 335/]     

14
Himakaro hariõa¤janahārinā
Nijakarena nirākari taīkhaõe,
Sakalaloka'vilocana sambhavaü
Ghanatamopaņalaühisajo yathā. (980)
(Silesabandhanaü)
15
Sapadipāramitāramitāsayo
Navama'nussatiyāsatiyā paraü,
Adhikatā'dhi samādhi samāhito
Purimajātibhave tibhave sari. (981)
(Yamakabandhanaü)
16
Sumatipādaka jhāna samuņņhito
Purimakhandhasamåhamanukkamaü,
Asariso'panisinnajayāsana-
Ppabhuti yāvasumedhabhavāvadhiü. (982)


[SL Page 336] [\x 336/]     

17
Idhabhave samanantarajātiyaü
Tadiyakhandhapabandhamanussari,
Ticatupa¤cachasatta nava'ņņhapi
Dasapi visatitiüsati jātiyo. (983)
18
Lahumanussaritāëisa jātiyo
Pabhava khandhavasena tahiütahiü,
Bhavasataübhavupaķķhasataübhava-
Dasasataübhavalakkhamathāparaü (984)
19
Aparimāõa yugantagajātiyo
Aparimāõa vivaņņagajātiyo,
Aparimāõa yuganta vivaņņagā
Aparimāõa guõo sarijātiyo. (985)


[SL Page 337] [\x 337/]     

20
Catusuyonisusattamanaņņhiti-
Tibhavapa¤cagatãsuparibbhamiü,
Kasirabhāravaho ahama¤jase
Sakaņabhāravaho gavajoyathā. (986)
21
Itisama¤¤a dharo'simamutra'haü
Iti nihãnapasattha kulo bhaviü,
Iti bhaviü abhãråpaviråpimā
Iti pi bhatta phakhalāphala māhariü. (987)


[SL Page 338] [\x 338/]     

22
Anubhaviükusalākusalārahaü
Vividhadukkhamadukkha madukkha khaü,
Dasasatāyu satāyumitobhaviü
Itibhavaütibhavaüsamanussari. (988)
(Yamakabandhanaü)
23
Itiha yāvasumedha bhavaü sudhã
Sumariyā'tigatā'mitajātiyo,
Asari sopaņilomavasā tato-
Ppabhuti yāva ito tatiyaü bhavaü. (989)
24
Punaramutra tatobhavato cuto
Samupapajji manantarajātiyaü,
Tahimahaütusite tidasālaye
Bhavimatijjuti santusitābhidho. (990)


[SL Page 339] [\x 339/]     

25
Tusitadevanikāyasamatvayo
Paramaråpa vilāsadharo'bhaviü,
Sumadhurāmatamāhari midisaü
Anubhaviüsukhamindriya gocaraü. (991)
26
Samupajãvimamānusahāyana-
Catusahassa mahaütusitālaye,
Marugaõamburuhāsanayācanaü
Iha paņicca tato bhavato cuto. (992)
27
Jananirājiniyā maõicetiye
Sugatadhātumivā'samakucchiyaü,
Ravikule paņisandhimahaü pitra-
Narapatiü adhikicca samappayiü. (993)
28
Itiha råpamaråpamanādikaü
Viparivattati vattati nāparaü,
Visatiyā sati yāva dhiyā'sanaü
Vihatamohatamo'si bhave sudhã. (994)
(Yamakabandhanaü.)


[SL Page 340] [\x 340/]     

29
Cutupapattipabandhavasenahi
Avasavakattanadhātuparamparā,
Jalitadãpasikhe'va pavattati
Nayidhapuggalavedakakārako. (995)
30
Purimakhandhapabandhamanekadhā
Itivavatthayato hi kudiņņhiyo,
Apagatā'ttani vãsativatthukā
Tamihadiņņhivisuddhi'ti vuccati. (996)


[SL Page 341] [\x 341/]     

31
Satimato ravimaõķalasantibhā
Sakaņamagganibhā'yamanussati,
Purimajātisu nābhivirajjhati
Saravaye sarabhaīgasaro yathā. (997)
32
Acutiyācutiyāmati māsane
Sutavatã'tavatã'hati bujjhituü,
Samudite'mudite kumudāni'ma
Nakamalā kamalāni alaīkari. (998)
(Yamakabandhanaü.)
33
Ruciracandamaricivilepinã
Kumudasaõķavikāsavihāsinã,
Rajanimajjhimayāmavilāsinã
Tadadhisãladhanaü vijābhāsi kiü (999)


[SL Page 342] [\x 342/]     

34
Ghanasunãlavisālatapovanaü
Analabhāsurakãņakulākulaü,
Rajanirājiniyā kusumākulā-
Viraëakesakalāpasiriü bhajã. (1000)
35
Tadupahāraratāyi'va komudã-
Bhujalatāya vibhāvaribhãruyā,
Gahitalājakabhājanavibbhamaü
Phuņitakeravakānana māhari. (1001)
36
Tibhuvanekaraviü ravibhattari
Aparadãpagate sarasãvadhå,
Rajaniyā vihitāvasarā'pi kiü
Paricariüsu patibbatamabbhutaü. (1002)
37
Parilasiüsu bhusaü bhuvane'vu bho
Ravipathe vitatā, vitatārakā,
Animisehi mahāya mahimato
Jalitadãpasikhāca mahãtale. (1003)


[SL Page 343] [\x 343/]     

38
Makaratenaketanasantibhā
Tuhinadãdhitidãdhiti majjhime,
Nisi dadāra sadārasarāginaü
Hadayakeravakeravakānanaü. (1004)
(Yamakabandhanaü)
39
Atha bhavābhavadiņņhivibheda naü
Vimati moha tamopuņapāņa naü,
Cutupapātapabhuti vijāna naü
Kathamalattha sadibbaviloca naü. (1005)
40
Kusalakammapabhāvasamubbhavaü
Sukhumaduragatāni'pi gocaraü,
Animisāna pasādavilocanaü
Rudhirasembhamakalāpagataüka yathā. (1006)


[SL Page 344] [\x 344/]     

41
Tathariva'kkhisamena sudhāsinaü
Vimatidiņņhimisodhanahetunā,
Hatamanopakilesamalena so
Vigatamānusakenahi cakkhunā. (1007)
42
Karatalamburuhoparicakkhumā
Yathārivā'malakãbadarãphalaü,
Cutupapattigatepi tathāgate
Tibhuvanamhi yathicchita maddasa. (1008)
43
Navupapātakhaõeca cutikkhaõe
Visayabhāvamupenti tathāgatā,
Tadupacāravaseni'hadassanaü
Khamati aņņhakathācariyāsabho. (1009)


[SL Page 345] [\x 345/]     

44
Upadhihãna'dhihanãnatathāgate
Anapanãtapaõãta tathāgate,
Anabhiråpa'bhiråpatathāgate
Sugati duggati dugga mupāgate. (1010)
(Yamakabandhanaü.)
45
Tiriyamuddhamadhopatitãya so
Matipahaü abhipassi yathārahaü,
Nicitakammapatheca tathāgate
Upari pādakajhānasamuņņhito. (1011)
46
Akusalāni kariüsu ime tidhā
Sucaritāni kariüsu tidhā ime,
Ariyamaggaphalehika samaīgino
Nasamaõā'tipi antimavatthunā. (1012)


[SL Paage 346] [\x 346/]     

47
Guõanirākaraõena asādhavo
Upavadiüsu nasanti guõā'ti'me,
Apicasapakpurisā'riyapuggale
Tadanuråpaguõehi pasaüsayuü. (1013)
48
Vitathaladdhiparāmasanā ime
Paramaladdhiparāmasanā ime,
Gahitaladdhivasena tahiütahiü
Nicitakammapathā janatā ayaü. (1014)
49
Caturapāyamapāyamapāyatiü
Upagatā sugati sugatiüiti,
Yati samāhitavāhitavā' ddasa
Animisakkhisamakkhisamanvito. (1015)
(Yamakabandhanaü)


[SL Page 347] [\x 347/]     

50
Sammāsammasatosato satimato kammādihetubbhavaü
Råpāråpamanāgataīni mahā mohandhakāro dhiyā,
Abbhatthaīgami yāya soëasavidhā kaīkhācatekālikā
Sākaīkhātaraõabbisuddhu dutiyeyāme pavattā mati. (1016)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe avidure nidāne
Pubbenivāsa¤āõadibbacakkhu¤āõādhigama
Pavattiparidãpo
Terasamo saggo.
---------


[SL Page 348] [\x 348/]     

1
Sudhākare vikasitakeravākare
Kamenu' pāsati sati pacchimaü disaü,
Vihāvarã sasirucirānanaü jinaü
Bhajanti pacchimamathayāma motari. (1017)
2
Khaõaü nisāpati virahātureva'yaü
Nisāvadhå malinapayodharambarā,
Catuddisāyatanayanehi sampati
Mumoca sãkaranikarassubindavo. (1018)
3
Kilesanāsanapasuto samādhinā
Puthujjano tadanusayaü yathubbahe,
Tathaü'sunā bhuvanakalaīkasodhano
Nahe kalānidhi sakalaīka mubbahã. (1019)


[SL Page 349] [\x 349/]     

4
Puratthime nabhasi vikiõõa tārakā-
Pabandhanibbharatimiraü viyākarã
Nisāvadhu valayitahārabhāsura-
Sunãlakomalanavakuntalassiriü. (1020)
5
Vipassanābalavimalãkatantaro
Jinaīkuro duritamalaüva candimā,
Maricisa¤cayadhavalãkatambaro
Tamocayaü tamanucaraü nirākarã. (1021)
6
Pavāyi sãtalamalayānilo bhusaü
Disaīganā sisiratusārabindavo,
Mumoca sā vicari nisā nisākara-
Marãcima¤jariparicumbite bhuvi. (1022)


[SL Page 350] [\x 350/]     

7
Niraīgaõe nirupakilesa niccale
Mudumhi kamakmaniyavisuddhibhāvage,
Samāhite manasi vipassanāmanaü
Athāsavakkhayamatiyā' bhãnãhari. (1023)
8
Sabārasaīgikabhavacakka majjhagā
Anukkamena'pi paņilomato sudhã
Vavatthayaü yamariya¤āõadassanaü
Visuddhiyā visaddhiyā taduccate. (1024)
9
Khaõena yo sarati sahassalocano
Yathāvato dasasatamattha massapi,
Vidhātuno nijacaraõaīgulippabhā-
Vibhusitā'khilabhuvanodarassa'pi. (1025)


[SL Page 351] [\x 351/]     

10
Asesanãvaraõatusārasosino
Samādhisambhava' khilajhānalābhino,
Jagattayaü karabadaraü'va dassino
Nayassa kassaci visayatta māgataü. (1026)
11
Adiņņha mappaņi viditaü sayaüpurā
Anuttaraütamariya¤āõadassanaü,
Imassa gotamasamaõassa sijjhate
Garåpasevanavirahassa abbhåtaü. (1027)
12
Bhavebhave parivitadānapārami-
Balena'hå vijaņitalobhabandhano,
Samettikhantyanugatasãlapāramã-
Jalena nibbutapaņighādipāvako. (1028)


[SL Page 352] [\x 352/]     

13
Bhavebhave bhavi thira¤āõapāramã-
Padhaüsitā'khilaviparãtadassano,
Vināyakapakpabhuti garåpasevana-
Vasena pucchiya hatamohasaüsayo. (1029)
14
Bhavebhave budhajanapujanādinā
Garåbhivādanabahumānanādinā,
Janāpacāyanavidhinā vinodayi
Sadappa munnati mabhimāna muddhaņaü. (1030)
15
Bhavebhave vibhavaratiü ratiübhave
Anaīgasaīgamarati maīganāratiü,
Gharā'bhinikkhamiya'nagāriyaürato
Apānudã paņilabhi jhāna mattanā. (1031)


[SL Page 353] [\x 353/]     

16
Bhavebhave sa'viriya saccapāramã-
Parāyaõo adhikusalesu cāratiü,
Jahaü vacãduritamalaü catubbidhaü
Visodhayã nijahadaya¤ca paggahã. (1032)
17
Bhave bhave iti samatiüsapāramã-
Visujjhitā' kusalamanomalimaso,
Kamena indriya paripākataü gato
Naca¤¤asampada mahipatthayã sudhã. (1033)
18
Bhave bhave agaõitameva bodhiyā
Dayāya coditahadayo'hi kapatthanaü,
Akā catubbidhaphalasampadā tato
Padissare niravasarā riva'ntani. (1034)


[SL Page 354] [\x 354/]     

19
Bhave bhave sakapaõidhānasattiyā
Tidhā'hisaīakkhatakusalaü imassa bho,
Nasādhaye kimariya¤āõadassanaü
Ana¤¤apuggalavisayaü nasaüsayo. (1035)
20
Aniccato'dayavayatāya dukkhato
Sadukkhatāyapi avidheyatādinā,
Anattato varamati khandhapa¤cakaü
Punappunaü samupaparikkha mussahã. (1036)
21
Kalāpasammasanamukhena bārasa-
Vidhe anādikabhavacakkanissite,
Kamena sattasu anupassanāsu so
Jinaīkuro tadavayave'bhinãhari. (1037)


[SL Page 355] [\x 355/]     

22
Aniccatobhusamanupassamuddhari
Asesasaīkhatagataniccasa¤¤itaü,
Anattato samanuvipassa dukkhato
Sasaīkhatepajahi sukhattasa¤¤itaü. (1038)
23
Vinodayã sumati virāganibbidā-
Vasena saīkhatagatarāganandiyo,
Nirodhanissajanavasā'nupassiya
Tathodayādiyanamasesaīghate. (1039)
24
Vidhāyadubbidhamanupassato kasato
Asesasaīakkhatamapi nāmaråpato,
Nidānato punakhaõato'dayabbayaü
Upaņņhahi dviguõitapa¤cavisadhā. (1040)


[SL Page 356] [\x 356/]     

25
Sudhãmato taruõavipassanāyi'me
Vipassakassi'ti dasupakkilesakā,
Bhavuüpabhāsatimatipãtinicchayo
Sukhã'hanāsamathanikantyupekkhanā. (1041)


[SL Page 357] [\x 357/]     

26
Pasannalohita paripuõõaviggahā
Viniggatā niravadhilokadhātusu,
Vipassanābalapabhavā'bhipatthari
Sudhantaka¤canarasapi¤jarappabhā. (1042)
27
Ayaüpatho nabhavati tappabhādayo
Visattikāpabhutikilesavatthukā,
Punodayabbaya manupassato tato
Patho samubbhavi dasupakkilesagaü. (1043)
28
Pathāpathaü samupaparikkhatoiti
Sudhãmato taruõavipassakassayā,
Samuņņhitā nisitavipassanāmati
Pathāpathikkhaõakavisuddhi vuccate. (1044)


[SL Page 358] [\x 358/]     

29
Narāsabho adhigata¤ātatãraõa-
Pari¤¤avā uparipahāõasaīkhayā,
Pari¤¤ayā ubhaya visuddhisiddhiyā
Tisaccadassanapasuto samārabhã. (1045)
30
Aniccalakkhaõamapaki dukkhalakkhaõaü
Anattalakkhaõamatha sabbasaīkhate,
Yathāvato nasamanupassi santati-
Riyāpathehica pihitaüghaõenaso. (1046)
31
Visodhayaü matimudayabbaye tato
Lahuü tilakkhaõavisadattago bhusaü,
Vipassanāpathapaņipanna mattanā
Alatthabhaīgadhibhaya¤āõamādikaü. (1047)


[SL Page 359] [\x 359/]     

32
Sayambhuno uparinavānupassanā-
Vibhāvanā navaguõavaõõanāyidha,
Vidhãyate navavidha¤õabhāvanā
Pavuccate sapakaņipadāvisuddhiti. (1048)
33
Matãhitihipi catusaccachādaka-
Tamovidhaüsana samanantaraü thiraü,
Nirodhagocaramalabhittha gotrabhu-
Matiü sudhã anariyagottabāhiraü. (1049)


[SL Page 360] [\x 360/]     

34
Pasatthagotrabhumatidinnasa¤¤akaü
Samålamuddhaņakalusattayaü sudhã,
Vibandhaduggativinipātanādikaü
Athādimaüpaņilabhã ¤āõadassanaü. (1050)
35
Yadevanantaraphaladanti paõķitā
Vadantitapphalamapi paccavekkhaõaü,
Alattha so puna dutiyāya bhumiyā
Vipassanaü samadhigamāya bhāvayã. (1051)
36
Bhusovisosita bhavadukkhakaddamaü
Akālikaü tanukatakibbisattayaü,
Anuttaraü dutiyamalattha tapphalaü
Sapaccavekkhaõamatha ¤āõadassanaü. (1052)


[SL Page 361] [\x 361/]     

37
Vipassanaüpunarapibhāvayaü sayaü
Samuddhaņālayapaņighaü bhavāpahaü,
Sapaccavekkhaõaphala¤āõamajjhagā
Anuttaraü tatiyaka ¤āõadassanaü. (1053)
38
Tilakkhaõaü thiramatimā'bhipattiyā
Subhāvayika upari catutthabhumiyā,
Avāriyāsaniriva tālamatthake
Kilesamuddhaniranihaccacārinaü. (1054)
39
Nivāritākhila bhavacakkavibbhamaü
Savāsanāparimita pakāpanāsanaü,
Ana¤¤agocara vara¤āõadassanaü
Alattha tapphalamapipaccavekkhaõaü. (1055)


[SL Page 362] [\x 362/]     

40
Tadāsavakkhayamatig¤āõadassana-
Visuddhivuccati arahattapattiyā,
Sahevacuddasavidha buddhabuddhiyo
Jino catubbidha paņisambhidālabhã. (1056)
41
Asādhāraõaü ¤āõachakkaübalāni
Dasa'ņņhārasāveõikā buddhadhammā,
Catuddhāvisārajjamiddhānubhāvā
Samiddhāsahecārahattena tassa. (1057)
42
Abhi¤¤eyyadhamme abhi¤¤āya sāmaü
Pari¤¤eyya dhamme pari¤¤āya sāmaü,
Pahātabba dhamme pahantvāna sāmaü
Sanibbānamaggapphalaü sacchikatvā. (1058)



[SL Page 363] [\x 363/]     

43
Siyāyāvatā¤eyya dhammappavatti
Siyātāvatā tassa ¤āõappavatti,
Abhi¤¤āya sabba¤¤utā¤āõa māsi
Sahevārahattena sabba¤¤u buddho. (1059)
44
Mahāmohaniddāpagomagga¤āõa-
Ppabuddho'hisambodhiyā sobhamāno,
Munindo dinindaü' susandohahāsi-
'Ndirāmandirindivarābhaüahāsi. (1060)
45
Subuddhābhisambodhipubbācalambhā
Sahevāruõo buddhasårodayena,
Samuņņhāsi veneyya bandhåhisaddhiü
Pabujjhiüsu abbhuggatamhojakosā. (1061)


[SL Page 364] [\x 364/]     

46
Uëārāvabhāso tadā jātikhette
Bhusaüpātubhuto mahãsampavedhi,
Siëāsāëaseëāvataüsā subhāni
Nimattāni battiüsajātātiloke. (1062)
47
Tamojālaviddhaüsanādãni loke
Karontova cattārikiccāni'māni,
Samuņņhāsi tasmiükhaõe raüsimāli
Rivādiccavaüsubbhavo buddhasåro. (1063)
48
Mahãlājavuņņhãhi sa¤channabhutā
Nabhaü kanibbharaü gandhadhupaddhajehi,
Chaõhokulā kevalaü lokadhātu
Mahāmaīakgalāvāsa kalãlāvalambiü (1064)


[SL Page 365] [\x 365/]     

49
Tadātappadambhoja påjāgatānaü
Siro bhattibhāra¤jalãnaü surānaü,
Nirālambamākāsa randhaü babhāsa
Pabhāsāra cåëāmaõihakā'karāëaü. (1065)
50
Guõonāma sakkhandhasantāna suddhi
Sakosuddhakhanvdhappabandhohi buddho,
Namobuddhabhutassa nipphanta¤āõa-
Ppahāõānubhāvāhiråpassatassa. (1066)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe avidure nidāne
Mahā bodhisattassa ariyamagga¤āõābhisambodhi samadhigama
Pavattiparidãpo
Cuddasamo saggo.
---------
Jinavaüsadãpe
Avidure nidānabhāgo dutiyo.


[SL Page 367] [\x 367/]     

1
Asseva pakallaīkavarassakāraõā
Sãsakkhimaüsāni ca dārasunavo,
Datvā cirassaü akarinti dukkaraü
So (indavaüsā')bhidhajo vicintayã. (1067)
2
Pallaīkato tāva navuņņhahaü tahiü
Pallaīkamādhāya nisajja sattahaü,
Saīkappapuõõo'dhisamādhayo muni
Sammā samāpajji anekakoņiyo. (1068)
3
Nā'yaü jahāte vijayāsanā'layaü
Yaüki¤cikiccaü karaõiyamassahi,
Saüvijjate dānipi kāci devatā
Saīkābhighā'tābhivitakkayuü iti. (1069)


[SL Page 368] [\x 368/]     

4
Tāsaü viditvāna vitakkamāsanā
Abbhuņņhito so gaganaīgaõaü khaõaü,
Saüdassayanto yamapāņihāriyaü
Nissaüsayo saüsayasallamuddharã. (1070)
5
Nissāya pallaīkamimaü mahãruhaü
Sampattasambodhipado'smi cintiya,
Oruyha pakallaīkaņhitappadesato
Pubbuttarānaü hi disāna mantarā. (1071)
6
Sattāha mindivaracārulocana-
Pa¤cappabhāsāranisecanena so,
Samapåjayanto jayabodhimāsanaü
Aņņhāsi lokekavilocano jino. (1072)


[SL Page 369] [\x 369/]     

7
Gantvā ņhãtaņņhānajayāsanantarā
Pubbāparassaü disi sattavāsaraü,
Nikkhittacakkaīkitapādapaīkajo
So caīkamã nimmitaratanacaīkame. (1073)
8
So bodhito uttarapacchimantarā
Devehi nānāratanehi nimmite,
Sattāhamattaü maõimandire muni
Sammābhidhammaü pavihāsi sammasaü. (1074)
9
Manthācale'nambunidhiü'va kesavo
Vi¤¤āõakaõķādiņasā catubbidhaü,
Tasmiü nisinno muni dhammasaīgaõi-
Mālolayã ¤āõabalena duddasaü. (1075)


[SL Page 370] [\x 370/]     

10
Vebhaīgiyaü khandhavibhaīgamādikaü
Gambhãramaņņhārasadhā sudubbudhaü,
So mārabhaīgo'tha vibhaīgasāgaraü
Saükhobhayã g¤āõayugantavāyunā. (1076)
11
So dhātusu¤¤attapajānano jino
Nissattanijjivasabhāvadhātuyo,
Vitthārayanto tadanantaraü varaü
Nānānayaü dhātukathaü vavatthayã. (1077)
12
Khandhādipa¤¤attivasena chabbidhā 
Pa¤¤attiyo'ti suvibhattamātikaü,
Pa¤¤āya sabba¤¤ujino'tha puggala-
Pa¤¤atti mālolayi aggapuggalo. (1078)


[SL Page 371] [\x 371/]     

13
Vādãbhasãho sakavādamaõķalaü
Oruyha sammā paravādamaõķalaü,
Suttāni saīgayha sahassamaņņhadhā
Saīkhitta mādo mukhavādayuttikaü. (1079)
14
Ĩāõena vitthāriyamāna mattano
Ki¤cāpya'nantāpariyanta muttamaü,
Takkãhi nakkāvacaraü nakehici
Nātho kathāvatthu mathā'bhisammasi. (1080)
15
Yaü målakhandhādivasā dasabbidhaü
Uddesaniddesapadā'nuråpato,
Niņņhānato saüsayato vibhāgiyaü
Gambhãra¤āõena'tha sāgaråpamaü. (1081)


[SL Page 372] [\x 372/]     

16
Santaü paõitaü nipuõaü sududdasaü
Guëhaü atakkāvacaraü acintiyaü,
Nānānayaü taü yamakaü susa¤¤amo
Dhammassaro sammasi nippadesato. (1082)
17
Nānānayu'ttuīgataraīganibbharaü
Neyyatthanãtatthamaõihi maõķitaü,
Dhammantarāvaņņasataü athāparaü
Saddhammakhandhodakakhandhapåritaü. (1083)
18
Satthā catubbisa timattapaccaya-
Velaü paricchedavisālapaņņanaü,
Gambhãrapaņņhāna mahaõõavaü kathaü
âlolayaü sammasi ¤āõamerunā. (1084)


[SL Page 373] [\x 373/]     

19
Nissaīga¤āõo muni hetupaccayo
Iccādinā'ropitamātikārahaü,
Niddiņņhanidedasapadaü papa¤cita-
Ĩeyyaü catubbãsavidhaü sudubbudhaü. (1085)
20
Nissāya bāvãsavidhe tike tika-
Paņņhāna mantogadhanāmaråpike
Nissāya nissesake tathā duka-
Paņņhāna mantogadhanāmaråpike (1086)
21
Bāvisamattā tikamātikā duke
Pakkhippa paņņhānavidaü dukantikaü,
Bāvãsamattāya tike sataüduke
Pakkhippa paņņhānamidaüka tikaddukaü. (1087)


[SL Page 374] [\x 374/]     

22
Katvā tikesve'va tike duvãsati
Paņņhāna mantogatike tikattikaü,
Katvā dukesve'va tathā sataüduke
Paņņhāna mantāgaitike dukaddukaü. (1088)
23
Iccānulome janayāni pakkhipaü
Cha ppaccanãye'pi nayāni pakkhipaü,
Evaü khipitvā anulomapaccani-
Yecā'pi cha ppaccaniyā'nulomake. (1089)
24
Gambhãrapaņņhānamahodadhiü iti
Saīkhobhayaü sammasi ¤āõamerunā,
Taü sammasantassa savatthukaü chavi-
Vaõõo pasanto'si pasãdi lohitaü. (1090)


[SL Page 375] [\x 375/]     

25
Tasmiükhaõe cattajavaõõadhātuyo
Aņņhaüsu ņhānamhi asitihatthake,
A¤¤atra'dhiņņhānabalaü sarãrato
Chabbaõõaraüsã visarā'hiniccharuü. (1091)
26
Sevālakālindinadi'ndirāpati-
Nilambari'ndivaravaõõasantibhā,
Kesa'kkhimassåhika viniggatā bhusaü
Nãlappabhā'sesadisā alaīkaruü. (1092)
27
Tāsaü vasā' sesadisāvilāsinã
âsuü yathā pārutanãlakambalā,
Tā cakkavāëāti papårayantiyo
Dhāviüsu nilopalacuõõasannibhā. (1093)


[SL Page 376] [\x 376/]     

28
Nissesalokaü haritālakuīkuma-
Cuõõehi sovaõõarasehi missakaü,
âlepayantãviya pãtaraüsiyo
Yā niggatā ka¤canasannibhattacā. (1094)
29
Tāsaü vasenā'si siõerupabbata-
Rājā vilino'va mahaõõave jalaü,
Saükappitā'va'ņņha disāgajā'bhavuü
Niddhantacāmãkarakappanādinā. (1095)
30
Lākhārasānaü parisecanaü viya
Nindåracuõõo'kiraõaü'va yādisi,
Sa¤jhāpabhārattasurattaraüsiyo
Nikkhamma dhāviüsu samaüsalohitā. (1096)
31
Tāsaü vasenā'khilabhåmikāminã
âsã nimuggāriva uttaraõõave,
Ambhojarāgehi sunimmitāni'va
Sabbāni dabbānya'bhavuü jagattaye.(1097)


[SL Page 377] [\x 377/]     

32
Yākundasogandhikacandacandikā-
Kappårakhãrodadhivãcipaõķarā,
Aņņhãhi dāņhāhã vitassaņā bhusaü
Odātaraüsã dhavalãkaruü disā. (1098)
33
Tāsaü vasenā'si yathā mahãvadhu
Odātavatthehi nivatthapārutā,
Tā khãradhārāparisekabandhurā
Dhāviüsu buddhassa yasonibhāpabhā. (1099)
34
Sabbādisāyo 'khilalokadhātuyo
Ma¤jiņņhapaīkehi vilepayanti'ca,
Nikkhamma ma¤jiņņhapabhā tatotato
Dhāviüsu sa¤cuõõapavāëasantibhā (1100)


[SL Page 378] [\x 378/]     

35
Nãlādidhātussarasehi pa¤cahi
Vaõõehi pupphehi maõãhisattahi,
Sampårayantã'va pabhā pabhassarā
Nikkhamma lokaü sakalaü alaīkaruü. (1101)
36
Tā raüsiyo byāpiya mediniü mahã-
Sandhārakaü vāri matho samãraõaü,
Heņņhā'jaņākāsatalaü tathåpari
Gaõhiüsu lokaü tiriyaü nirāvadhiü. (1102)
37
Devaddumu'yyānavimānabhusaõa-
Canda'kkatārānikarā'marā tato,
Saõņhānamattehi vijāniyā'bhavuü
Tā niggatā ajjatanā'pi dhāvare. (1103)


[SL Page 379] [\x 379/]     

38
Tamhā'bhãgantvā ghananãlasākhino
Nigrodhasākhissa'japālasa¤¤ino,
Måle nisajjā'dhisukhaü vimuttijaü
Satthā'nubhonto pavihāsi sattahaü. (1104)
39
Oruyha tasmiüsamaye vimānato
Dānādayo pāramiyo bhavābhavaü,
Dhāvaü asādhāraõa¤āõasiddhiyā
Eso'va nā'haü abhisaīkhariü iti. (1105)
40
Otārapekho navipassa ettakaü
Kālaü kalaīkaü akalaīkaråpino,
Sokā'kulo acchi chamāya soëasa-
Lekhā vilekhaü kalimā avammukho. (1106)


[SL Page 380] [\x 380/]     

41
Kasmā napa¤¤āyati'dāni nopitā
Olokayanti kva gato'ti dukkhitaü,
Sokena lekhā likhamāna ma¤jase
Disvā nisinnaü pitaraü sudummukhaü. (1107)
42
Tatro)pagantvā vasavattidhãtaro
Pucchiüsu taõhā aratã ragā lahuü,
Kiü tāta kiü tāta kimettha jhāyasi
Ko te paro kena parājito tuvaü. (1108)
43
Suddhodanassā'vanipassa oraso
Patvā'hisambodhipadaüka mukhe masiü,
Makkhesi me chinditamārabandhano
Tasmā'nusocāmi kathesi pāpimā. (1109)


[SL Page 381] [\x 381/]     

44
ânãya taü mattagajaü'va mārajiü
Rāgādipāsehi mayaü subandhiya,
Dassāma vo passatha tāta no balaü
Māsoci mājhāyi'ti dhãtaro'bravuü. (1110)
45
Siīgārasaīgāmadharā'vatārinã
Bhubhaīgabāõāsanamattadhārinã,
âropitā'pāīgasarā'pya'nissarā
Kāmārimārārisaravyadāraõe. (1111)
46
Sevālanãlāmalakuntalākulā
Bālindulekhe'valalāņamaõķalā
Niluppalakkhã calahemakuõķalā-
Laīkārakaõõā'likalāpabhā'lakā (1112)


[SL Page 382] [\x 382/]     

47
Vāõilatāvellitaphullamālatã-
Dantāvalã pallavapāņalādharā,
Kandappakãëālayahemakāhaëa-
Saīkāsanāsā kamalāmalānanā. (1113)
48
Vijjullatā cārubhujā calācala-
Lãlāvalambatthanahaüsamaõķalā,
Cāmãkarāliīgavilāsakandharā
Lāvaõõa vallidalakomalaīgulã. (1114)
49
Nimmekhalālinavilaggabhāginã
Kãëānadãkulavisālasoõinã,
Kandappadappānaladhåmakajjala-
Romāvalivellitanābhimaõķala. (1115)


[SL Page 383] [\x 383/]     

50
Pãnorujaīghā kalikānakhāvalã
Tā'naīakgaraīgaīajahāriviggahā,
Māraīganā yatra niraīgaõo jino
Tatrā'gamuü rāgasurāmadā'turā. (1116)
51
Aīgãrasassā'nanasoõõadappaõe
Tā sundarã bimbitalocanindirā,
Kandappakãëākalahaü vidhātave
Kāloyamiccāhu tuvaü yadicchasi. (1117)


[SL Page 384] [\x 384/]     

52
Vyāpāritā te paricārikā mayaü
Etthāgatā homa manobhunā'dhunā,
Vattambujānaü paricumbane ayaü
Kālonu bhogotama kiünayicchasi. (1118)
53
Bho puõõakumbhe'va tavo'ramandire
Uddhaggalomu'ssitanãlaketane,
Kāmāhisekussavamaīgalāya no
Sajjethi'me pãnapayodhare nakiü. (1119)
54
Vattambuje no adharaü'subandhure
Nettālimālā nahivumbare tava,
Amhesuyevā'bhipatanti bhomuni
Kandappabāõā karuõā kuhiü tavaü (1120)


[SL Page 385] [\x 385/]     

55
Tvaü yobbano sāmi maya¤ca yobbanã
Kālo vasatto vipinaü manoramaü'
Mandānilo vāyati kiü cirāyate
Tuyhaü anaīgo'va niraīgaõo'si kiü. (1121)
56
Dibbāni vatthābharaõāni'māni'pi
Lajjāya saddhiüka sithilibhavanti no'
Amhesvanaīgena samaü anaīgaõaü
Daëahatta māyāti manaü tava'bbhutaü. (1122)
57
Iccānigammaü hadayaīgamaü giraü
Vatvāna dibbena sarena ma¤junā,
Kāmāturānanti pumānamāsayā
Uccāvacā cintiyamāradhãtaro. (1123)


[SL Page 386] [\x 386/]     

58
Ka¤¤āvilāsādivasena viggahe
Nimmāya paccekasataü padassiya,
Pāde mayaü bho paricārayāma te
Vatvā tamārādhayituü parakkamuü. (1124)
59
Gāthā imā dhammapade mahāmuni
Saīgāyi tāsaü tamanaīgabhaīgãnaü,
Vatvā nasakkoma mayaü pakalobhituü
Tā rittahatthā pitaraü upāgamuü. (1125)
60
Gantvā tato so mucalindasa¤¤ino
Rukkhassa måle mucalindabhogino,
Bhogāvaligandhakuņiüka samappito
Sattāhamajjhāvasi jhānamuttamaü. (1126)


[SL Page 387] [\x 387/]     

61
Mulamhi rājāyatanassa sākhino
Pallaīka mādhāya nisajja sattahaü,
Tamhābhi'gantvā bhavabandhanacchido
Satthā vala¤jesi vimuttijaü sukhaü. (1127)
62
Satthā evakaü vasanto parahitatirato sattasattāhamattaü
Yaüki¤cāhārakiccaü dhuvaparihariyaü kiccamuccāvacampi.
Nākāsi jhānamaggapphakhalasukhamakhilaü samphusanto vibhāsi
Pādāsi dantapoõodaka magada'bhayaü tassa devanamindo. (1128)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Bhagavato sattasattāhavitikkamappavatti
Paridãpo
Paõõarasamo saggo
---------


[SL Page 389] [\x 389/]     

1
Måle rājāyatanaviņapacchāyāmano (hārini)
Vikkhāletvā bhagavati mukhaü tasmiü nisinne sati,
Vāõijjatthaü nija janapadā dve bhātikāka vāõijā
Gacchantā majjhimajanapadaü taüņhāna majjhotaruü. (1129) 2
Buddhaü disvā nirupamasiriü saddhāya sa¤coditā
Sampādetvā madhurivamadhuü manthaü madhåpiõķikaü,
Bhante tumhe anubhavatha no bhikkhaü paņiggaõhiya
Evaü vatvātadubhayajanā aņņhaüsu baddha¤jalã. (1130)
3
Sabbe buddhā nahi karatalambhojesu gaõhanti kho
Saīkappettassi'ti bhagavatokismiü paņicchāmahaü,
Cittācāraü sumariya silāpatte pamāõupage
Pādāsuü sampati catumahārājā kuverādayo. (1131)


[SL Page 390] [\x 390/]     

4
Ekaü katvā samuti caturo patte adhiņņhāya te
Bhutvā'hāraü bhuvananayano bhuttānumodaü kari,
Buddhaü dhammaü saraõamagamuü te tenuho'vāõijā
Jātā loke sakalapaņhamaü dvevāciko' pāsakā. (1132)
5
Tesaü dvinnaü suparihariyaü dethā'ti saüyācataü
Jālaīkā'laīkatakaratalo rupindirā mandire,
Sãsaü nilopalamaõighaņãlãlāvilāsaü phusaü
Sevāli'ndãvaradalasiriü so kesamuņņhiü adā. (1133)


[SL Page 391] [\x 391/]     

6
Patvā tesaü janapadamubho pakkhippa tā dhātuyo
Jãvantasmiü bhagavati mahāthåpaü patiņņhāpayuü,
Vimhāpento vanasuragaõaü yatrā'japālābhidho
Nigrodho'si tahimupagamã muņņhāya tamhā jino. (1134)
7
Svā'yaü dhammo sayamadhigato dubbodhanoduddaso
Iccevaü so samabhivivinaü dhammassa gambhãrataü,
Appo'ssukko'bhavi bhagavato cittaü viditvā mahā-
Brahmā'gantvā sayamadhigataü desetumāyācã taü. (1135)
8
Gaõhitvā so bhuvanasaraõo ajjhosanaü brahmuno
Deseyyaü kho paņhamamasamaü dhammaü imaü duddasaü,
Kassā'hanti sumariya vasã āëārakocuddako
Abbha¤¤ātuü vata paņibalātesaü cutiü addasaü (1136)


[SL Page 392] [\x 392/]     

9
âvajjento munikatavidå te pa¤cavagge bhavā
Bhikkhu dhamme kataparicayā kutrā'dhunā vijjare,
Bārānasyaü itisipatane ¤atvāna āsāëhiyā
Māse pa¤caddasiya masamo bārāõasiü pāvisi. (1137)
10
âgacchantaü samuni upakaü ājãvakaü antarā-
Magge disvā gamanasamaye buddhattanaü attano,
âcikkhitvā vimati matarã sa¤¤āya taü dårato
Nibbinditvā katika makaruü vaggā samaggā vasã. (1138)


[SL Page 393] [\x 393/]     

11
Ĩatvā tesaü manasi vikatiü odissakaü samphari
Mettaü cittaü narahari tato phuņņhāsamānā vasã,
Nāthaü natvā dasanakhasamodhāna'%jalãhā'gataü
Paccuggantvā tahimahiharuü papphoņhayitvā'sanaü. (1139)
12
Mākho tumhe pariharathamaü eyā'vusotyā'dinā
Sa¤¤āpetvā samuni samaõe sabba¤¤utaü attano,
Koņãha'ņņhārasahi navuto brahmehi cā'laīkari
Bārāõasyaü pani'sipatane pa¤¤attabuddhāsanaü. (1140)
13
Saüvattetvā parahitakaro so dhammacakkaü jino
Koõķa¤¤ākhyassamaõapamukhe koņãnamaņņhārasa,
Brahmāno te paņhamakaphale sammā patiņņhāpayi
Kampitthā'yaüka vasumativadhå suttāvasāne bhusaü. (1141)


[SL Page 394] [\x 394/]     

14
Vappatthero dutiyadivase' tye'vaü dinānukkamaü
Sotāpannā taditaravasã ātappamanvāya te,
Sabbetherā bhaõitasamaye vitthāritassu¤¤ate
Suttattasmiü vigatadarathā āsuü pahiõāsvā. (1142)
15
Nibbinditvā nikhilavisaye nikkhanta māvāsato
Disvā satthā yasakulasutaü pakkosayitvāna taü,
Tāyaü ratyaü paņhamakaphalaü ratyāvasāne dine
Pabbājesi uparimakhilaü maggapphalaü pāpayaü. (1143)


[SL Page 395] [\x 395/]     

16
Pabbājetvā yasakulasutassambhattamitte jane
Sampāpesi adhikacaturo pa¤¤āsa maggapphalaü,
Evaü khãõāsavavasigaõe jāte'kasaņņhyā bhuvi
Vassāna'nte pahiõi muni te bhikkhu disācārikaü. (1144)
17
Gacchanto so haririva mahāvãro'ruvelaü sayaü
Disvā kappāsikavanaghaņe tiüsappamāõe jane,
Pabbājesi katavinayanā te bhaddavaggeyyakā
Bhikkhåmaggapphalarasamudā anvācaruü cārikaü. (1145)
18
Netā jetā vijaņitajaņo patto'ruvelaü tato
Saüdassetvā vimatiharaõaü so pāņihãraü varaü,
Pabbājetvā jaņilapavare tebhātike'nekadhā
Chindāpetvā vinayamakā antobahiddhajaņaü. (1146)


[SL Page 396] [\x 396/]     

19
Pabbājetvā pacurajaņile katve'tare nijjaņe
Saddhiü tehã dasasatamahākhãõāsavehā'samo,
Nicchārento disidisi bhusaü chabbaõõaraüsiüka subhaü
Ra¤¤o vācaü sumariya puraü rājaggahaü pāvisi. (1147)
20
Tatrā'sante vasati sugate laņņhibbanuyyānage
Vuttantaü taü savaõasubhagaü uyyānapāloditaü,
Sutvā baddha¤jalisarasije pādāsane påjayã
Bhunātho bārasahi nahutehā'gamma so māgadho (1148)


[SL Page 397] [\x 397/]     

21
Bhetvā diņņhiü ciraparicitaü te kassapādã vasã
Disvā rājā bhagavati tadā dhammaücarante tahiü,
Nikkaīkho so sumadhurataraü pitvāna dhammāmataü
Saddhiü ekādasahi nahutehā'dophalaü pāpuõi. (1149)
22
Laddhassāso darathavigamā hutvā mahopāsako
Svemebhikkhaü kasugatapamukho saüīghādhivāsessatu,
âyācitvā namiya caraõadvandāravindadvayaü
Paccuņņhāyā'gami sapariso so bimbisārābhidho. (1150)
23
Pāto rājaggahanagarato koņãnamaņņhārasa
Daņņhuü buddhaü nirupamasiriü laņņhãvane nāgarā,
Rāsibhåtā dutiyadivase ekassa bhikkhussa'pi
Sambādhattā nahipavisanokāso'si digha¤jase. (1151)



[SL Page 398] [\x 398/]     

24
âvajjetvākimanabhimataü sakko nisinnāsanaü
Uõhākāraü janayi'ti tadā hutvā navo māõavo,
Maggo'tiõõo abhavi purato gāthāhi vatthuttayaü
Saüvaõõetto bhavatu bhagavā māchintabhatto iti. (1152)
25
Dānaü datvā sugatapamukhassaīghassa rājaggahaü
Sampattassā'vanipatipuraü a¤¤atravatthuttayā,
Bhante sohaü kathamihavase velāya'velāya,pi
âkaīkheyyaü tvadupagamituü iccevamārocayã. (1153)


[SL Page 399] [\x 399/]     

26
Sandacchāyaü vijanapavanaü yaü veëudāyavhayaü
Uyyānaü me jitasuravanaü taü nātidurantike,
Sampåjento jinakaratale jālāvanaddhe hari-
Bhiīkārenā'hariyaka salilaü pātesi taü patthivo. (1154)
27
Lokālokācalataņakaņã vi¤jhāņavãlocanā
Gaīakgāpāīakgā danakasikharibāhā tikuņatthanā,
Ugghosentã jaladhivasanā pu¤¤ānumodanti va,
Sādhå'tyā'yaü vasumativadhå saīkampi tasmiükhaõe. (1155)
28
âramaü taü parama ruciraü satthā paņiggaõhiya
Dhammaü vatvā'gami parivuto bhikkhåhi vuņņhā'sanā,
Tasmiü kāle paramamamataü ye daëhamittā ubho
Taü taü gāmaü nigamanagaraü anvesamānā'caruü. (1156)


[SL Page 400] [\x 400/]     

29
âhiõķantaü tahimanugharaü piõķāya tesva'ssaji-
Ttheraü disvā samitadamitaü vippo'patissā'bhidho,
Laddho'kāso padamanuvajaüka sutvādvi gāthāpadaü
Sotāpanno' bhavi vijaņayaü saüyojanāhaü tayaü. (1157)
30
Gāthaü sutvā amatamadhuraü taü sāriputto'ditaü
Moggallāno kaapanuditathāsa¤¤ojanānaü tayaü,
Pabbajjitvā tadubhaya janā netvā paribbājake
Patvārāmaü amataparamā satthāramārādhayuü. (1158)


[SL Page 401] [\x 401/]     

31
Sattāhene'va'dhigami mahābhute pariggaõhiya
Moggallāno vasi taditaraü maggattayaü tapphalaü,
Māsassa'ddhaü kataviriyavā suttaü parasso'ditaü
Sutvā dhammaü adhigami vasã taü dhammasenāpatã. (1159)
32
Dhammassāmã karahaci ubho te sāvakānaü mamaü
Aggaü bhaddaü yugamiti ime pabyākarotto munã,
Aggaņņhāne purimacaritaü ¤atvā patiņņhāpayã
Sampinento sakalaparisaü cando'va kundāņaviü. (1160)
33
Sutvā suddhodananarapati putto mamaü sampati
Buddho hutvā padahiya ciraü nissāya rājaggahaü,
Uttārento sakalajanataü saüsārakantārato
Saüvattetto vasati sivadaü saddhammacakkaüiti. (1161)


[SL Page 402] [\x 402/]     

34
Jiõõovuddho pariõatavayappatto' hamasmyā dhunā
Jãvantoyevahi mamasutaü icchāmi daņņhuü bhaõe,
Evaüvatvā'dhikadasasataü ekaü amaccaü tahiü
Uyyojesi nayanavisayaüka puttaü karohãti me. (1162)
35
Gantvā'macco catuparisatiü dhammaü bhaõantaüjinaü
Disvā baddha¤jali sapariso tatre'kamantaü ņhito,
Sutvādhammaü paramamadhuraü patvā'ggamaggapphalaü
Pabbajjitvā hadayakamalaü kasaīkocayã rājino. (1163)
36
Aņņhakkhattuü puna saparise pāhesi rājāpare
Aņņhā'macce tathariva gatā'maccā napaccā'gatā,
Pabbajjitvā adhigataphalā tecā'pi ra¤¤omanaü
Nā'rādhesuü sunisitadhiyā sa¤chintasa¤¤ojanā. (1164)


[SL Page 403] [\x 403/]     

37
Dujjāno me maraõasamayo jiõõo'smi tātā'dhunā
Tasmā puttaü nayanavisayaü kātuü samattho'sikiü,
Evaü vatvā kapuna saparisaü sokāphadāyiü tahiü
Dinnokāsaü pahiõi sacivaü pabbajjituü bhubhujo. (1165)
38
Patvā'rāmaü parivutajano saccaddaseno'ditaü
Sutvā'macco thiramati catussaccā'nupubbikathaü,
Pabbajjitvā hatabhavabhayo hutvāna khãõāsavo
Aggaņņhānaü paņilabhi kulappāsādikānaü idha. (1166)


[SL Page 404] [\x 404/]     

39
Bārāõasyaü kaisipatanato pattassa rājaggahaü
Sambuddhassā'dhikadinakatã pa¤cevamāsā' bhavuü,
Hemantā'tusamayavigamā sante vasante maõi-
Bhusākārā upavanavadhå cåtaīkurā' laīkaruü. (1167)
40
Kālaü ¤atvā kapilanagaraü kāla¤¤uno satthuno
Gantuü kālo'yamiti adhunā so kāludāyi vasã,
Saüvaõõento gamanasamayaü kātuü alaü saīgahaü
Ĩātinantã sumadhurasaro gāthābhigāyã puthu. (1168)
41
Mandaümandaü surabhipavano sito'dhunā vāyati
Pupphākiõõā vipinaviņapã mattālimālākulā,
Gaīgāvāpã vimalasalãlā samphullaka¤juppalā
Sāyaüka pāto ahani vivaņā sabbādisā pākaņā. (1169)


[SL Page 405] [\x 405/]     

42
Bhante magge navadalasikhā jālo'jjalā ma¤jarã-
Bhasmacchannā bhamaravisaraddhumandhakārā bhusaü,
Jhāpennā'pe'tarahi virahã samphullacåtāņavi-
Dāvaggã te lavamapi manotāpāya vattanti kiü. (1170)
43
Kāmandhānaü bhadayamadhunā socāpayattā bhusaü
Sākhacchinnā vigalitadalā magge asokaddumā,
A¤¤atrā'pã vanacaravadhå pādappahārā'turaü
Tatvante te karakisalayassobhaüka viråëhaīkurā. (1171)


[SL Page 406] [\x 406/]     

44
Pitvā cutaddåmaphalarasaü sammattapuīkokilā
Saükujante sarasamadhuraü vetāëikā'va'¤jase,
Seõãbhutā janapadavadhå te pādapãņhe muni
Sampåjetuü navasarasije hiyyo'vinante dhunā. (1172)
45
âmulaggā dalitaviņapi puppha¤jalihakā'dhunā
âgacchantaü tvamahimahituü saüdissare'vo'natā,
Vātoddhutā bhamaramukharā ki¤jakkhapu¤jā'¤jase
âtatvante tavaparimukhe sovaõõasaīkhassiriü. (1173)


[SL Page 407] [\x 407/]     

46
Bhante antokalalasalilāvāsena kālaü ciraü
Ambhojānaü mukulavikatã siteti'vā'ku¤citā,
Esantã've'tarahi saraõaü te pādabhaddāsane
Uggacchante pajahiya manotāpaü vasantātapaü. (1174)
47
Pātheyya'mbhoruhakuvalayā'laīkāratuõķā kalaü
Saīkujantã pavanapadaviü uķķãyamānā'dhunā,
Haüsasseõika sirasi vajato te bhuyate kiīkiõi-
Ghosākiõõaü kusumavikaticchannaü vitānaü yathā. (1175)
48
Sampåjenti ratanakanakālaīakkārabhāra¤jalã
Maggo'tiõõā vanasuravadhå te lājavuņņhãhi'va,
Ki¤jakkhehi caraõayugalaü kamandātilandolitā
Vallã bhiīgāvalikisalayā'laīkārasākhāvalã. (1176)


[SL Page 408] [\x 408/]     

49
Sammāråëho pavanaturagaü kāmākaro ma¤jari-
Tuõireså madhukarasare sandhānayanto 'dhunā,
Campeyyādãkusumakalikāsannāhasambhāsuro
Naņņho loko bahujanamanosaīakgāma mogāhati.(1177)
50
Yasmā suddhodananarapabhu ādiccavaüsaddhajo
Jiõõo vuddho mamihapahiõi tvaü daņņhukāmo pitā,
Tasmā bhante kapilanagaraü veneyyasattākaraü
Kantvā ra¤¤o hadayamakulaü bodhetu sokākulaü. (1178)


[SL Page 409] [\x 409/]     

51
Sādhu'dāyi savisayamahaü patvā narādhissaraü
Uttāreyyaü pitaramitare bandhå'pi dukkhaõõavā,
Evaüvatvā radanakira õālaīkārabimbādharo
Dhammassāmiparivutavasãrājaggahānikkhami. (1179)
52
Patvā ra¤¤o uparibhavanaü sokāludāyi'ddhiyā
Bhuttā'hāro tadupagamanaü atvāha mārocayaü,
Sambuddhatthaü pituru'pahaņaü bhikkhaüka pakaņiggaõhiya
Assāsento vajati nabhasā sokākulaütaü kulaü. (1180)
53
Taü bhu¤janto divasadivase so yojanaü yojanaü
Saīkhepento paramakaruõārāmāya sa¤codito,
Netvā khãõāsavayativare vãsaü sahassaü jino
Lakkhãvāsaü kapilanagaraü māsehidvãho'tari. (1181)


[SL Page 410] [\x 410/]     

54
Nānuppatte bhagavati puraü no ¤ātiseņņhaü kuhiü
Passissāmā'tya'jahitamanokotuhaëā sākiyā,
ârāmoyanaü vijanapavano nigrodhasakkassa taü-
Sāruppoti tahimabhinave senāsane māpayuü. (1182)
55
Paccuggantvā surabhikusumākiõõa¤jaliha'¤jase
âgacchantaü sumahakiya jinaü rājiddhiyā'laīkate,
Ketuggāhe daharadahare katvā kumāre pure
Rājā'maccā paramaruciraü ārāma motārayuü. (1183)


[SL Page 411] [\x 411/]     

56
Pallaīkeno'dayagirisire cando'va tārāvuto
Nānākhiõāsavaparivuto pa¤¤attabuddhāsane,
âsino'yaü manakumuduniü sakyānamunniddayaü
Nissoko so muni parihari sokandhakāraü pitu. (1184)
57
Siddhattho'yaü paramadaharo amhehi vuddhā mayaü
Jāmātā'yaübhavati tanujo nattānujo no iti,
Mānatthaddhā daharadahare sakyā kumāre'bravuü
Tumhegantvā paõamatha jinaü vo piņņhitāhomai no. (1185)
58
âvajjetvā sakalaparisaü ¤atvā tadajjhāsayaü
Mānummattā vibhavamadirāmattā ime khattiyā,
Muddhābaddha¤jalikisalayā yasmā navandanti maü
Vandāpetuü alamiti tato jhānaü samāpajjiya. (1186)


[SL Page 412] [\x 412/]     

59
Pattā'bhi¤¤o nijapadarajoraüsihi sa¤cumbite
Tesaü cåëāmaõigirisire sambuddhasuro lasaü,
Saüdassento yamakamasamaü mānandhakāraü haraü
Bodhāpesi vadanakamale gaõķambamåle yathā. (1187)
60
Disvā suddhodananaravaro taü pāņihãraü varaü
Pādambhoje paõami sirasā ānandabhāronato,
Cakkaīkālaīkatapadarajo samphuņņhamuddhā¤jali
Rāja¤¤ānaü kamalakalikāsaõķassiriü vyākaruü. (1188)


[SL Page 413] [\x 413/]     

61
Sa¤jhāmeghāvaliparivuto suroriva'tthācalaü
Khamhā bhaddāsanamavatarã sovaõõavaõno jino,
Subabhuji¤che nayanabarihã keëāyanaü pokkhara-
Vassaü vassi nijanakharuciü tesaü samāje sati. (1189)
62
Sutvā vuttaü purimacaritaü vessantarākhyaü tato
Pakkantānaü phusiya sirasā tappādacåëāmaõiü,
Bhante bhikkhaü sugatapamukho saīghodhivāsetu no
Icce'kopi paņhamadivase nākāsi ajjhesanaü. (1190)
63
Nānākhãõāsavaparivuto lokānukampāparo
Lokādhiso dutiyadivase āciõõakappārahaü,
Sambuddhānaü kapilanagare pāto'va lakhyākare
Hãnukkaņņhaü kulamavijahaü piõķāya sampāvisi. (1191)


[SL Page 414] [\x 414/]     

64
âhiõķattaü tahimanugharaü piõķāya santindriyaü
Satthāraü taü nirupamasiriü chabbaõõaraüsujjalaü,
Pāsādaņņhā'nimisanayanambhojehi sampåjayuü
Ugghāņetvā harimaõimayaü jālāvaliü nāgarā. (1192)
65
Ohāretvā kusumasurabhãsaīkhārasambhāvite
Kese massuü rajanamalinaü kāsāvavatthaü kharaü,
Acchādetvā kapaõapuriso'va'yyo gahetvā sãëā
Pattaü patto kapilanagaraü pakiõķāya āhiõķati. (1193)


[SL Page 415] [\x 415/]     

66
Vuttantaü taü savaõakaņukaü sutvāna bimbādharā
Bimbādevã marakatasiëājālantarā vithiyaü,
âhiõķantaü parivutagaõaü mattebhagāmiü jitaü
Olokentã nayanamaõike assåhi sampårayi. (1194)
67
Cumbanti sātanujaratanaü tandassanabyāvaņā'-
Sityā'nubya¤janavilasitaü byāmapakpabhālaīakkataü,
Råpaü råpassiri nirupamaü saīgāyi gāthaņņhakaü
Saüvaõõetvā caraõatalato yāva'ssa uõhisato. (1195)
68
äsaü kālaü alasagamanaü sā kālahaüsopakari
Oropenti abhinavakucandā'tibhārāturā,
Gantvā sãghaü khaëitavacatā putto mahārāja te
Piõķāya'smiü carati nagare rājānamiccabruvi. (1196)


[SL Page 416] [\x 416/]     

69
Rājā senāparivutasamo tejonubhāvādinā
Taü sutvāü'se sukhumavasanaü katvā navaüsāņakaü,
Acchādetvā nihitamakuņo nikkhittakhaggo bhusaü
Lajjāpanno tuvaņatuvaņaü gantvā tadagge ņhito. (1197)
70
Koņņhagārānya'pi pitukule rittāni kimma¤¤asi
Kasmā lajjāpayasi pitaraü tvaü bhānuvaüsubbhavo,
Bhante tuyhaü pakarivutavasãsaīghassi'to bhojanaü
Mā kapiõķāyā'cari anudinaü dajjeyya miccabruvi. (1198)


[SL Page 417] [\x 417/]     

71
Tuyhaü vaüso anariyapado ādiccavaüso siyā
Mayhaü vaüso sadariyapado sambuddhavaüso siyā,
Asmiüvaüse anuvicaraõaü piõķattha manvālayaü
Cārittaü bhopurimasugatā'ciõõanti kavatvā jino. (1199)
72
Uttiņņhādiü avadi kasugamaü gāthaü ņhito vãthiyaü
Sotāpanto'vanipati bhavã sotāvadhānena so,
Gāthādhammaü suõiya madhuraü dhammaücare'tyā'dikaü
Patto maggaü dutiyamavãraü dhammānudhammaü caraü. (1200)
73
Sutvā rājā cariyamaparaü yo dhammapālavhayaü
Patto maggaü tatiyamakhilaü kāmālayaü cālayaü,
Setacchattu'llasitasayane'nuņņhānaseyyu'pago
Saīkhārānaü visadamatiyā yo lakkhaõaü sammasi. (1201)


[SL Page 418] [\x 418/]     

74
Viddhaüsetvā namuviparisaü saükelasamārādikaü
Suro ramhāvanamiva'sinā so aggamaggāsinā,
Tuņņho maggapphalasukhasudhāpānena verisame
Pa¤cakkhandhe vijaya malbhã nibbānarajjassiriü. (1202)
75
âropetvā uparibhavanaü pattaü gahetvā tato
Rājā saīghaü sugatapamukhaü khajjena bhojjena ca,
Santappetvā puna sapariso nãce nisajjāsane
Sārānãyaü kathayamavasi sammodanãyaü kathaü. (1203)
76
Itthāgāraü hadayasarasimajjhe nimuggatthana-
Haüsaü dinānanasarasijaü soke'õatāpeniva,
Buddhaü baddha¤jaliharasirokumbhehi sampåjayã
Taü vātabbhāhataharilatālãlaü jagāmo'nataü. (1204)


[SL Page 419] [\x 419/]     

77
Antogabbhe nayanasalalaü samapu¤chamānā jinaü
Bimbādevã saparijanatāvyāpāritā vandituü,
Appatvā me yadiguõadhanaü attha'yyaputto sayaü
Taü kamaü daņņhuü nanupavisatã'tve'vaü vadantã ņhitā. (1205)
78
Ra¤¤ā saddhiü purisanisaho tāyindirāmandiraü
Antogabbhaü maõigaõapahābhinnandhakāraüsadā,
âdāya'ggaü yatipatiyugaü patvā'cchi bhaddāsane
Pa¤¤atte so'dayagirisire bālaüsumālã yathā. (1206)


[SL Page 420] [\x 420/]     

79
Disvā pãnatthanabharanatā sā rājadhãtā jinaü
Patvā mālā kanakaratanālaīkārahãnā lahuü,
Haüsima¤¤e sarasijavanaü pāde yathājjhāsayaü
Sa¤cumbantã paõami sirasā ādāyagopphadvayaü. (1207)
80
Pāsāda'ntovarakasarasi dhammillasevālake
Omujjantã nijabhujalatālãlātaraīgākule,
Nāthassa'īghãtalanakhasikhākantippabandhāmbhasi
Laddhassāsā ciravirahajaü tāpaü vinodesi sā. (1208)
81
Sutvā nesā kanakaratanā'saüdhāraõaü dhāraõaü
Kāsāvānaü tavahiridhanā'vissajjanaü sajjanaü,
Nā'jjhācāre anabhiramaõaü uccāsane cā'sane
Rājā'voca tvamanukurute snehodayā'hodayā. (1209)


[SL Page 421] [\x 421/]     

82
Sutvā tassāniravadhiguõādhārāya'nånaü guõaü
âvãkatvā'gami bhavapaņicchannāpadānaü jino,
Netvā gehappavisanakaraggāhā'bhisekussave
Saüvattante dutiyadivase nandākhyarājatrajaü. (1210)
83
Gacchanto'pã saha bhagavatā so pa¤cakalyāõiyā
Sãghaü jālaü vivariya thiyā vãthiü vilokentiyā,
Bhaīgāpāīgāyatabhujalatāsaīakkaķķhitabbhantaro
Pattaü bhante haratha vacanaü bhatyā na taü vyākari. (1211)


[SL Page 422] [\x 422/]     

84
Pabbājetvā visayamadirāmattāya tassā gãraü
Sutvā nandāpahanahadayaü nandaü narindatrajaü,
Icchāpetvā kakuņacaraõidibbaccharāliīgane
Ĩāyenā'nuttarasukhamahārajje patiņņhāpayã. (1212)
85
Bimbādevi sukhaparibhataü kãëāparaü rāhulaü
âliīgitvā tanujaratanaü sā sattame vāsare,
Ugghaņetvā ratanakhacitaü jālaü vimānodare
âgacchantaü purisatisabhaü nijjhāyamānā ņhitā. (1213)
86
Nānākåņācalavalayito devindacāpākulo
âgacchanto kanakasikharãrājāka yathā jaīgamo,
Tatā khãõāsavaparivuto jabbaõõabhānujjalo
Eso tuyhaü naraharika pitā iccākaha pakassāhi naü. (1214)


[SL Page 423] [\x 423/]     

87
Etassā'suü vividhanidhayo pu¤¤ānubhāvuņņhitā
Nāhaüja kapakassāma'bhigamanato paņņhāya tekhonidhã,
Bhåsāpetvā tanujaratanaü sā sattavassāyukaü
Yācasså'ti pahiõi pituno ¤attaü dhanaü pettikaü. (1215)
88
Uppādetvā pitari balavaü pemaü jalevu'ppalaü
Puttotyā'haü tvamasijanako chāyā'pi teme sukhā,
Aķhāse'vaü lapitavacano vuņņhāya bhaddāsanā
Bhuttāhāroka parivutavasi gantuü jinocā'rabhã. (1216)
89
Dāyajjaü me samaõa dadataü atthodhanenā'ti me
Yācaü yācaü jinamanuvajaü sāraīgarājakkamaü,
Sãhacchāporiva bhagavato daëhaü surattaīgulã-
Mālāyālaīkari bhujalataü bhogindabhogāyataü. (1217)


[SL Page 424] [\x 424/]     

90
Saüyācannaü vibhava kamanugaüka vaņņānugaü rāhulaü
Pabbājetvā'riyadhananidhiüdemãti cintāparo,
Patvā'rāmaü ajahitasuto saddhammarājā imaü
Pabbājehi'tya'vadi sumukhaü tvaü dhammasenāpati. (1218)
91
Chetvā nãluppaladalamuduü cåëākalāpaü mahā-
Moggallāno kavasi abhinavaü kāsāvamacchādayã,
Tasso'vādaü akari dhutavā thero mahākassapo
Pabbājesi tanujaratanaü taü sāriputto vasi. (1219)


[SL Page 425] [\x 425/]     

92
Sikkhākāmo aparasamaye thero mahārāhulo-
Vādaü sutvā'dhikataraguõaü sampāpuõã rāhulo,
Sutvā kasuttaü puna taditaraü sikkhāgarånaü garu-
ōņhānaü patto tibhavamatari patvā'ggamaggapphalaü.Ka (1220)
93
Tasmiü suddhodananaravaro pabbajjite nattari
Ajjhogāëho ravikuladhajonissãmasokaõõave,
Dinno'kāsaü kamapitanayaü mātāpitåhā'yatiü
Pabbājeyyuü alamitivaraü saüyāci vosāvakā. (1221)
94
Ra¤¤o datvā varamati varaü bhuttāsano āsanā-
Vuņņhāya'ntobhavanavanato nikkhamma mandānilaü,
Rukkhacchāyāviraëasarasãtãraü vivekakkhamaü
Sãtaü sitabbanamavasarã chaddantadantã'vaso. (1222)


[SL Page 426] [\x 426/]     

95
Tasmiükāle gahapatikule jāto mahāseņņhipi
Patto rājaggahapuravaraü saddho sudattābhidho,
Buddhoka hutvā yamadhivasate'tya'ssosi suddhodanã
Paccåsasmiü amaravivaņadvārena tatrā'gamā. (1223)
96
Appetvā'īakghãratanaphalake khitta¤jalãma¤jariü
Bhatyācåëārajatakalasaü cittappasādāvahanaü,
Dhammaü sutvā paņhamadivase laddhādimaggapphalo
Dānaü datvā sugatapamukhe saīghe sudattodhanã. (1224)


[SL Page 427] [\x 427/]     

97
Bhante lakkhãkamakalamalakā saīakkāsamatthāya no
Iddhaü phakhãtaü sujanabhajitaü sāvatthisaīkhaü puraü,
Dhammassāmi vajatu karuõāchāyāsakahāyo lahuü
Laddhassāso savisayamagāevaü katajjhesano. (1225)
98
Buddhatthaü so gahapati mahāmagge samagge divā-
Rattiņņhānappabhutisubhage paccekalakkhaü dhanaü,
Vissajjetvā pacuravibhavo daņņhabbasārepure
Kāropesi amarabhavanākāreka vihāre vare. (1226)
99
Koņãha'ņņhārasahã asamaü bhåmiü kiõitvā samaü 
Koņãha'ņņhārasahi pacuraü māpetva senāsanaü,
Koņãha'ņņhārasahi paramaü ārāmapåjāmahaü
Sajjetvā so gahapati navaükamakmaü suniņņhāpayi. (1227)


[SL Page 428] [\x 428/]     

100
Evaü jetavanaü vihārapavaraü kārāpayitvā mahā-
Vãrassā'gamanāya dåtapurise pesesi seņņhissaro,
Tesaü sãsahara¤jalihi mahito sutvāna taü sāsanaü
Sambuddho jalitiddhimā sapariso rājaggahā nikkhami. (1228)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana
Hadayānandadāna nidāne jinavaüsadãpe santikeka nidāne
Bhagavato pakiõõaka caritappavatti
Paridãpo
Soëasamo saggo.
---------


[SL Page 429] [\x 429/]     

1
Satthu jetavananāmamindirā-
Rāma motaraõamaīgalussave,
Rāmalakkhaõabhagã (rathoddhatā)
Seņņhiputtapamukhā sumaõķitā. (1229)
2
Pa¤camattasatamāõavā navā
Pa¤cavaõõadhajabhāsura'¤jalã,
Pa¤cakhāõasiriyu'jjalā'bhavuü
Pa¤camārajinarājino pure. (1230)
3
Hemakumbhakucakumbhavibbhamā
Seņhidhãtupamukhā kumārikā,
Puõõakumbhasatanibbhara'¤jalã
Tassa satthu purato tato bhavuü. (1231)


[SL Page 430] [\x 430/]     

4
Seņņhipādaparicārikāsakhã
Mantharā'vajitahaüsadhenuyo,
Pa¤camattasatanāriyo'bhavuü
Pacchato gahitapuõõapātiyo. (1232)
5
Setavatthasunivatthapāruto
Pa¤caseņņhisatamattasevito,
Lokanāyaka manāthapiõķiko
Seņņhi pãtierito tamanvagā. (1233)
6
Nãlapãtapabhåtãhi mārajã
Deharaüsivisarehi jotayaü,
A¤jasaü sahacarācaraü bhuvi
Jaīgamo kanakabhådharoriva. (1234)
7
Maggadesakajanassa piņņhito
Bhikkhusaīakghaparivārito yahiü,
Jetanāmavanamotarã tahiü
Lokalocananipãyamānako. (1235)


[SL Page 431] [\x 431/]     

8
Pucchitassa paņipajjanakkamaü
Tāya jetavanapujanāya so,
Dehi buddhapamukhe tapovanaü
Bhikkhusaīghavisaye'ti pabruvi. (1236)
9
Dammi buddhapamukhe tapovanaü
Bhikkhusaīghavisaye'ti bhindiya'
Byappathaü thiramanāthapiõķiko
Seņņhi dhotakarapaīakkajoka sadā. (1237)
10
Jālalakkhaõavicitrakomaëa-
Pāõipallavatalesu satthuto,
Dakkhiõodakamadāsi ka¤cana-
Kuõķikāya surabhippavāsitaü. (1238)


[SL Page 432] [\x 432/]     

11
Sitamuõhamanilātapaü paņi-
Hanti ķaüsamakase siriüsape,
Svā'numodanamakā jino paņi-
Ggayha jetavanamevamādinā. (1239)
12
So sudattavisuto samāpayi
Vatrabhåpamapabhåvibhåsaõo,
Seņņhi jetavanapåjanāmahaü
Cattakoņidhanasa¤cayo sadā. (1240)
13
Indirāya suramandiropamā
Candanāgarusugandhabandhurā,
Tatra gandhakuņi bhāti medinã-
Sundarisirasi sekharo yathā. (1241)
14
Tāya gandhakuņiyā'dhirohiõã
Dhammarājacaraõindirā'dharā,
Saggamokkhabhavanappavesani-
Sseõipaddhatirivā'ti nomati. (1242)



[SL Page 433] [\x 433/]     

15
Tabbihāraparito sudhāmaõi-
Baddhamāvaraõacakka māhare,
Satthu kittisirikhãrasāgaru-
Tatuīgavãcivalayassiriü sadā. (1243)
16
Tabbihārapariveõamosadhi-
Tārakādhavalavāëukākulaü,
Vyākaroti jinakundabandhuno
Saīgamena saradambarassiriü. (1244)
17
Tattharattamaõiketusaühatã-
Raüsibhinnatimirambare na kiü,
Kovidehi ravicanda tārakā
Jotiriīgananibhā'ti vuccare. (1245)


[SL Page 434] [\x 434/]     

18
Bhāti phullavanarājilakkhiyā
Rattakambalamivā'hisanthataü,
Caccaraü caraõasampaņicchane
Satthuno kusumareõu nibbharaü. (1246)
19
Bhiīgapantimaõitantusibbitaü
Mandamārutatharussitaü tahiü,
Pupphareõupaņalabbitāna mā-
Bhātisatthu'pari vāritātapaü. (1247)
20
Rājarukkhakaõikārasākhino
Phullitā parisamantato tahiü,
Satthu dhammasavaõena dissare
Cãvarāni'va nivatthapārutā. (1248)


[SL Page 435] [\x 435/]     

21
Uggatā'likuladhåmakajjalā
Nibbikāsakalikāsikhāvalã,
Campakadadumapadãpasākhino
Ujjalanti satavaõņavattikā. (1249)
22
Jhāyataü kamadhuradhammabhārati-
Nijjharehi sikharidari tahiü,
Sammavegaparisositā da'pi
Kiü navåpasamayanti sādhavo. (1250)
23
Kujitālikulakokilā tahiü
Phullitaggasahakārasākhino,
Tibbarāgacarite'pi målage
Bhāvanāsu naramāpayanti kiü. (1251)
24
Lājapa¤camakapupphasanthataü
Tantapovanapavesana¤jasaü,
Vãtarāgacaraõaīkasajjitaü
Saggamaggamapahāsate sadā. (1252)


[SL Page 436] [\x 436/]     

25
Nārivāmacaraõāturā'pi ye
Saīgamena vigataīgaõaīginaü
Lomahaüsajanite'va pãtiyā.
Tatra'sokatarurāji rājate, (1253)
26
Kiüsukādikusumehi bhāsuraü
Taü tapovana manālayālayaü,
Tesa muggatapatejasā bhusaü
Aggipajjalitameva dissate. (1254)
27
Uddhavaõņagaëitehi phullase-
Phālikākuķumalehi sālinã,
Mālakā rajatavedikā kaviya
Vidadumehi khavitā virājate. (1255)


[SL Page 437] [\x 437/]     

28
Pãta cuta makaranda bindavo
Tatra kãrakaravikasārikā,
Kiüka haranti madhuraü ravantipi
Ma¤jubhāõãmunibhāratissiriü. (1256)
29
Hemakåņamakuņehi nijjhara-
Bhārabhāsurataņo'rapãvarā,
Bhuribhuridharabhubhujā tahiü
Cumbare jinasuta'īghipaīkaje. (1257)
30
Cāruca¤cupuņatuīgacucukā
Cakkavākakucamaõķalā tahiü,
Nãlikākacakalāpasālinã
Nãlanãrajavilolalocanā. (1258)


[SL Page 438] [\x 438/]     

31
Seõibaddhakalahaüsamekhalā-
Dāmabhārataņapãnasoõinã,
Bhiīgacakkaratanaīgadāvalã
Bhaīgavãcikaõahārabhāsurā. (1259)
32 Kaõõikāgaëitaka¤jakesara-
Pi¤jarambuvimalambarā subhā,
Gandhavāhasukhaphassadā siri-
Mandirā kumudamandahāsinã. (1260)
33
Kesarāliradanā sarojinã-
Kāminã vikacapaīkajānanā,
Vãtasabbadarathehi sevitā
Dibbapokkharaõiyo najenatikiü. (1261)


[SL Page 439] [\x 439/]     

34
Muddikāpabhutivallivellita-
Jiõõacãvarakuņãhi jhāyataü,
Pi¤chāsāritasikhaõķimaõķalā-
Khaõķataõķavasumaõķitaü vanaü. (1262)
35
Satthu kasāvakasatehi bhāvanā-
Sattibhinnatimisāti katthaci,
Dissare niracakāsato tahiü
Gabbharo'darasamosarāni'va. (1263)
36
Kālakā dhutapisaīgavāladhã
Māëakesu kalaviīkasāëikā,
Bhattasitthamanubhåya nibbhayā
Dhammarāvamanukåjare tahiü. (1264)


[SL Page 440] [\x 440/]     

37
Vitamaccubhayabhantalocanaü
âlavālajalapānadohaëaü,
Satthu ma¤jusarapāsaniccalaü
Dissate hariõamaõķalaü tahiü. (1265)
38
Hatthavellitalatāhi vāraõā
Vānarāca maõivijanãhi'va,
Vijayanti bhavatāpabhãruke
Rukkhamålagatajhāyino tahiü. (1266)
39
Meghavaõõavanarājirājinã
Kandamålaphalabhojanehi sā,
Dānapāramirate'va pãõaye
Bhikkhåsaīghasahitaü tathāgataü. (1267)


[SL Page 441] [\x 441/]     

40
Dhammamaõķapavitānamuddhati
Lambamānamaõibubbulodare,
Niccapajjalitavijjurājiyo
Bhanti nijjitaravindutārakā. (1268)
41
Rukkhakoņarakulāvakodare
Kujitehi sakuõehi taüvanaü,
Jeti saīkhaghaõavaüsavallakã-
Rāvasārasuraraīgabhusiriü. (1269)
42
Indanãlamaõitoraõippabhā-
Bhinditabbatimiropamaü tahiü,
Candacaõķakaramaõķaladvayaü
Vindateva asurindavibbhamaü. (1270)


[SL Page 442] [\x 442/]     

43
Khãrasāgarataraīgapaõķarā
Nekacaīkamanamālakā tahiü,
Phuņņhacārucaraõindirā bhusaü
Bhanti jhānapasutāna massame. (1271)
44
Bhā vanā ya pavanā ni pā vanā de sanā ya rasanā vibhå sanā, se vakā da navakā sasā vakā
Mā naya ntã kavi kanayaü sukhā nayaü. (1272)
(Yamakabandhanaü.)
45
Kã ca kā tyanilakåja kã cakā
Vāca kā rivagaõassa vā cakā,
Moca kā navaphalassa mocakā
Meca kā camaõithambha mecakā. (1273)
(Yamakabandhanaü.)


[SL Page 443] [\x 443/]     

46
Kå jitā'libha jitā'parāka jitā
Rājitā' laka jitā hi påjitā,
Gāravā' kararavāyakeravā
Keravā kararavā sagāravā. (1274)
(Yamakabandhanaü.)
47
Ketakã kusumahantacā takã
Ambare õukaõikā'vala mbare,
Va ¤citā utuniyāmaya ¤jitā
Rāmabhu mi paramābhirā mabhå. (1275)
(Yamakabandhanaü.)
48
Tā sadā havi sadāna mā sadā
Yo sadā tiya sadā kama taü sadā,
So tamo daha tamo hi ta ttamo
Vã tamo muha tamo hã go tamo. (1276)
(Yamakabandhanaü.)


[SL Page 444] [\x 444/]     

49
Sālakā nanavilāsapā latā
Mālakā valisubhāsamā lakā
Māëakā valisubhāsamā lakā
Sāëakā nanavilāsapā lakā. (1277)
(Yamakabandhanaü)
50
Vāneva jāto vijito vaneva
Jinova'nejo kavanajānano no,
Netā vinetā vijanānu vāte
Vanã janaü jetavane vinento. (1278)
(Caturakkharika citta yamakaü.)
---------
Iti medhānandābhidhānanayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Jetavana vihārālaīkāra
Paridãpo
Sattarasamo saggo.
---------


[SL Page 445] [\x 445/]     

1
Bhuvika yassa jinassa tādino
Vidurānaü mukharaīakgamandire,
Arahādi guõāti sundarã)
Lasate kitti vilāsa sundarã. (1279) 2 Migadāyatapovane isi-
Patane gotama gotta ketuso,
Narasārathi vassa mādimaü
Vasi bārāõasirājadhāniyaü. (1280)
3
Puna veëuvane vināyako
Nagare rājagahe giribbaje,
Dutiyaü tatiyaü catutthakaü
Avasi vassamanuddayāparo. (1281)


[SL Page 446] [\x 446/]     

4
Muni pa¤camavassa mindirā-
Layavesāli puraü mahāvane,
Pavihāsi puraīgapãvaraü
Upanissāya yatheva kesari. (1282)
5
Timirāpaharo'sadhãlatā-
Jalite sãtala nijjharākule,
Munichaņņhamanālayo sukhaü
Vasi vassaü puthumaīkulācale. (1283)
6
Tidasālayago sudubbudhaü
Abhidhammaü kathayaü silāsane,
Sunisajja savãtināmayã
Sugato sattamavassa manvahaü. (1284)


[SL Page 447] [\x 447/]     

7
Haricandanagandhapāvana-
Pavane bhesakalābhidhe vane,
Sanarāmara lokanāyako
Munināgo vasi vassamaņņhamaü. (1285)
8
Madhurassarabhāõi ghosita-
Visute ghosita seņņhikārite,
Navamaü vasi vassamassame
Varakosambi pure munissaro. (1286)
9
Munikesari pārileyyaka-
Karinājãvitadānato bhato,
Dasamaü vasi pārileyyake
Vanasaõķe tarusaõķamaõķite. (1287)
10
Varadhammasudhārasena sa-
Jjana mekādasamaü samaü jino,
Dvijagāmavare'bhipãõayaü
Vasi nāëāvidite nirālayo. (1288)


[SL Page 448] [\x 448/]     

11
Dharaõãsuragāma māsadā
Punavera¤ja mani¤jano jino,
Pucimandadumindamålago
Asamo bārasamaü samaü vasã. (1289)
12
Vikacappalacārulocano
Munirājā vajirācalācalo,
Sikharākulacāliyācale
Avasã teëasamaü guõālayo. (1290)
13
Salilāsayasãtale mudu-
Pavane jetavane tapovane,
Vasi cuddasamaü samaü mahā-
Samaõo assamaõā'pasādano. (1291)


[SL Page 449] [\x 449/]     

14
Kapilavhayarājadhāniyā
Avidure nararāhaseyyake,
Pavihāsi tipa¤camaü samaü
Muni nigrodhatapovane subhe. (1292)
15
Khara mālavaka¤ca rakkhasaü
Damayaü bhådhara pãvarodaraü,
Rucirālavirājadhāniyaü
Viharã soëasamaü samaü jino. (1293)
16
Puna veëuvanaü tapovanaü
Upanissāya giribbajaü puraü,
Dasa sattama vassa māvasã
Munisãho hatamāravāraõo. (1294)
17
Bhavadukkharujāhi mocayaü
Janataü dhammakathā'gadena so,
Vasi cāliyapabbatālaye
Jinavejjācariyo dasaņņhamaü. (1295)


[SL Page 450] [\x 450/]     

18
Tadanantaravassa muggadhi
Vipule cāliyapakabbate'va so,
Vasi vãsatimaü giribbaje
Nagare veëuvane tapovane. (1296)
19
Anibaddhavihārato iti
Viharanto bhagavā tahiütahiü
Maõijotiraso'va kāmado
Sarade vãsati vãtināmayã. (1297)
20
Muni jetavane tapovane
Bhavane cā'pi migāramātuyā,
Mahite vasi pa¤cavãsati-
Mitavassāni tibaddhavāsago. (1298)


[SL Page 451] [\x 451/]     

21
Anibaddhanibaddhavāsato
Vasato tassa sato tahiü tahiü,
Nanu vijjati kiccapa¤cakaü
Katakiccassa kathananuvāsaraü. (1299)
22
Aruõuggamane samuņņhito
Tadupaņņhākajanassa'nuggahaü,
Munirānanapādadhovanaü
Pavidhāyā'khilakicca mattano. (1300)
23
Sunisajja susajjitā'sane
Sapadānācaraõāya yāvatā,
Samayo samaya¤¤u vindati
Naciraü jhānasukhaü rahogato. (1301)


[SL Page 452] [\x 452/]     

24
Paribandhiya tāyabandhanaü
Sunivatthantaravāsako'pari,
Arahaddhajachāditaīgimā
Maõivaõõopalapatta mubbahaü. (1302)
25
Abhisaīkhatapu¤¤asattiyā
Vivaņadvāravihāragabbhato,
Girigabbharato'va kesarã
Bahinikkhamma kadāci ekako, (1303)
26
Valayikatatārakāvalã
Navacandoriva vāridodarā,
Yatisaīghapurakkhato tato
Bahi nikkhamma kadāci so muni. (1304)
27
Pakatãgatiyā'pi bhikkhituü
Gatiyā sappaņihāriyā'yapi,
Yugamattadaso samācare
Nigamaggāmapurãsu katthaci. (1305)


[SL Page 453] [\x 453/]     

28
Carato varapāņihāriyaü
Samadhiņņhāya kadāci bhikkhituü,
Vimalãkurute mahãtalaü
Purato mandasugandhamāruto. (1306)
29
Purato'pasamenti dhåliyo
Carato cārutara¤jase sire,
Vilasanti vitāna vibbhamā
Navameghā phusitāni mu¤care. (1307)
30
Kusumāni samãraõā'pare
Vipinenā'hariyo'kirantipi,
Nijapādatalaü'va bhåtalaü
Samataü yāti pathe padappite. (1308)


[SL Page 454] [\x 454/]     

31
Mudukā sukhaphassadā mahã-
Vanitā tappadasaīakgame'kadā,
Kamalānipi cumbare'kadā
Paņhaviü bhejja tadaīghãpaīkaje. (1309)
32
Caraõakkamitā'ravindaja-
Makarandā'ti sugandhabandhurā,
Jinagandhagajinda māsiraü
Parivāsenti samokirantipi. (1310)
33
Makarandapabandhavibbhamaü
Juti sindhåravicuõõabandhurā,
Abhibhåya supi¤jarāyate
Carato lokamimaü carācaraü. (1311)
34
Kalahaüsa mayårasārikā
Karavãkā'pi sakaüsakaü ravaü,
Dvipadā'pi catuppadā'pare
Vajato tassa napåjayanti kiü. (1312)


[SL Page 455] [\x 455/]     

35
Turiyāni vibhåsaõāni'pi
Sayamevā'bhiravanti taīkhaõe,
Tamudikkhiya pāņihāriyaü
Sugate koka hi nasampasãdati. (1313)
36
Vividhabbhutapāņihāriya-
Katasa¤¤āya mahājano jino,
Janayaü janatāya'nuddayaü
Idhapiõķatthamupāgato iti. (1314)
37
Kusumādiyamākula¤jalã
Sadaneha'ntaravithi motare,
Jinaraüsi pabandha kambala-
Satasa¤channa vivaõõaviggahā. (1315)


[SL Page 456] [\x 456/]     

38
Janatā nakharālidãdhiti-
Nikarākāsanadãnimujjitā,
Abhivandati vandanārahaü
Munino pādayugaü pamoditā. (1316)
39
Dasavisativā mahājano
Jinapāmokkhayatã satampivā,
Abhiyācati detha noiti
Bhagavantaü vibhavānuråpato. (1317)
40
Adhivāsanamassa jāniya
Janatā'dāya jinassa hatthato,
Tamadhiņņhitapatta mindirā-
Sadanaü dānagharaü pavesaye. (1318)


[SL Page 457] [\x 457/]     

41
Catujātikagandhabhāvite
Bhuvi pa¤¤attavarāsanopari,
Ahatāhatavatthajātite
Sunisinnaü sugataü sasāvakaü. (1319)
42
Paņiyattapaõãtabhojana-
Vikatãhe'va sahatthapaīkajā,
Abhitappayate mahājano
Patimāneti ca cãvarādinā. (1320)
43
Saraõāgamane'pi pa¤cayu
Adhisãlesu patiņņhahanti ye,
Catumaggaphalesu katthavi
Tadabhi¤¤ā'nusayāsayādito. (1321)
44
Bhagavā katabhattakiccavā
Anuråpāya kathāya dhammiyā,
Ravibandhu vineyya bandhunaü
Hadayambhojavanaü pabodhaye. (1322)


[SL Page 458] [\x 458/]     

45
Harimerugiri'va jaīgamo
Parinaddhindasarāsanāvalã,
Visate satapu¤¤alakkhaõo
Muniru'ņņhāya vihāramāsanā. (1323)
46
Varamaõķalamāëake tahiü
Muni pa¤¤attamahārahāsane,
Khaõamāgamayaü nisidati
Yaminaü bhojanakiccasādhanaü. (1324)
47
Maõivammasuvammitā viya
Karino pārutapaüsukålikā,
Yatayo yatirājayåthapaü
Parivārenti upecca taīkhaõe. (1325)


[SL Page 459] [\x 459/]     

48
Samayaü samaya¤¤uno tato
Tadupaņņhākavaro nivedaye,
Jinagandhagajo suvāsitaü
Visate gandhakuņiü sugandhinā. (1326)
(Purebhattakiccaü)
49
Athagandhakuņãmukhe jino
Virajo pādarajo nacatthipi,
Paridhotapadāni nikkhipaü
Maõisopāõatale khaõaü ņhito. (1327)
50
Udayo'pi jinassa dullabho
Khaõasampattisamiddhi dullabhā,
Manujesu'papatti dullabhā
Jinadhammassavaõampi dullabhaü. (1328)
51
Samaõatta mape'ttha dullabhaü
Tividhaü sāsana mappamādato,
Yatayo'vadatā'nusāsati
Abhisampādayathā'ti bhikkhave. (1329)


[SL Page 460] [\x 460/]     

52
Abhivandiya keci bhikkhavo
Bhagavantaütaka paņipattipårakā,
Atha sampaņipādanakkamaü
Paņipucchantivipassanādisu. (1330)
53
Padadāti vipassanādisu
Muni tesaü cariyānuråpikaü,
Paņigaõhiya satthusāsanaü
Maõidāmaü viya makaõķanatthiko. (1331)
54
Pavidhāya jinaü padakkhiõaü
Atha te bhattisamapakpita¤jalã,
Pavisanti yatã sakaüsakaü
Vasatiü santanivātavuttino. (1332)


[SL Page 461] [\x 461/]     

55
Vatapabbatapādakandara-
Pabhåtãsva'¤¤ataraüka padhānikā,
Pavisanti surāsuroraga-
Garuëānaü bhavanesucā'pare. (1333)
56
Atha gandhakuņiü yadicchati
Pavisitvā pavivekakāmavā,
Muni dakkhiõapassato sato
Sayanaü kapakpayatã'sakaü divā. (1334)
57
Vupasantasarirajassamo
Muniru'ņņhāya anekakoņiyo,
Anubhåyaka samādhayo khaõaü
Bhuvanaü passati buddhacakkhunā. (1335)


[SL Page 462] [\x 462/]     

58
Samathamhi vipassanāyavā
Dhuranikkhepakate tathāgate,
Tahimiddhibalenu'paņņhito
Puna vuņņhāpayate dayānidhi. (1336)
59
Iti pa¤casatampi sāvake
Atikhippaü kabhagavā'nusāsiya,
Padumāniva te pabodhayaü
Nabhāsā yāti vihāra mattano. (1337)
60
Jinasindhavapādavikkamaü
Jinachaddantagajindaku¤canaü,
Jinakesarasãhagajjanaü
Abhipassāma suõoma no iti. (1338)
61
Vihareyya yahiü jino tahiü
Aparaõhe kusumākula¤jalã,
Sunivatthasupārutā bhusaü
Muditā sannipatantikho janā. (1339)



[SL Page 463] [\x 463/]     

62
Atha dassitapāņihāriyo
Pavisatvā varadhammamaõķapaü,
Suriyova yugandharo'pari
Sunisajjā'sanamatthake jino. (1340)
63
Karavikavirāvahārinā
Madhuro'dārasarena sotunaü,
Caturā'riyasaccamãraye
Anupubbāya kathāya nissitaü. (1341)
64
Paņigaõhiya dhammamādarā
Nijavohāra'nuråpagocaraü,
Abhiyāti padakkhiõena sā
Parisātaü sirasā'bhivandiya. (1342)
(Pacchābhattakiccaü)


[SL Page 464] [\x 464/]     

66
Varavāraõakumbhadāraõo
Migarājā,va kudiņņhįbha¤jano,
Atha niņņhitadhammagajjano
Muniru'ņņhāyu'pavesanā'sanā. (1343)
65
Kamalaü'va kalevaraü varaü
Vimalaü vitarajomalaü jino,
Avasi¤citukāmavā sace
Pavisitvāna nahānakoņņhakaü. (1344)
67
Tadåpaņņhitikena bhikkhunā
Paņiyattenudakena viggahe,
Samitotuparissamo muhuü
Punarāgamma nivatthacãvaro. (1345)


[SL Page 465] [\x 465/]     

68
Sunisajja sina'ssame same
Pariveõe ņhapitāsanopari,
Anubhoti muhutta mattanā
Suvimutto'pi vimuttijaü sukhaü. (1346)
69
Tadupaņņhitipaccupaņņhitā
Abhinikkhammatatotatoyatã,
Mahita¤jalipupphama¤jarã
Parivārentitilokanāyakaü. (1347)
70
Paņipattipapåraõakkamaü
Paņipucchanti vipucchanāni'pi,
Yatayo hi visuüvisuü jinaü
Savaõaü dhammakathāya yācare. (1348)
71
Bhagavā karuõāya codito
Tadadhippāya mavecca buddhiyā,
Abhisādhaya matthamuttamaü
Purimaü yāmamatikkame iti. (1349)
(Purimayāmakiccaü)


[SL Page 466] [\x 466/]     

72
Bhagavanta manantadassinaü
Sirasā tesugatesu bhikkhusu,
Abhivandiya jātikhettato
Labhamānā'vasaraü surāsurā. (1350)
73
Upagamma tapovanaīgaõaü
Kurumānā chavivaõõapi¤jaraü,
Maõimoëimaricisa¤caya-
Paricumbãkaëitaü sirimato. (1351)
74
Nakhakesaramaīgulãdalaü
Caraõambhojayugaüka pavandiya,
Caturakkharikampi pucchare
Varapa¤ha'ntamaso'hisaīkhataü. (1352)


[SL Page 467] [\x 467/]     

75
Sivado vadataüanuttaro
Muni vissajjati tabbipucchanaü,
Atha vitakathaīkathi tada-
Bbhanumodanti abhitthavantipi. (1353)
76
Nijadhammapadãpatejasā
Janasammoha tamovidhaüsano,
Iti majjhimayāma manvahaü
Katakicco muni vãtināmaye. (1354)
(Majjhimayāmakiccaü)
77
Abhibhutasarãrajassamo
Katakiccehi'riyāpathehica,
Atha caīkamaõena pacchime
Paņhamaü bhāga matikkame muni. (1355)


[SL Page 468] [\x 468/]     

78
Paņivāta'nuvāta vāyita-
Guõagandhehi sugandhitaīgimā,
Maõidãpapabhāsamujjalaü
Sugato gandhakuņiüka upāgato. (1356)
79
Sayanopari sampasārayaü
Paņimāråpasaråpaviggahaü,
Sayanaü kurute'va kesarã
Dutiyasmiü satisampaja¤¤avā. (1357)
80
Asamiddhakilesamiddhavā
Bhagavā bhaīgabhavaīgasattati,
Sunisajja pabujjhito mahā-
Karuõājhāna mupeticā'sane. (1358)


[SL Page 469] [\x 469/]     

81
Purimesu bhavesu pāõino
Yadi vijjanti katādhikārino,
Raviraüsivikāsanåpaga-
Padumānã'va pabodhanārahā. (1359)
82
Karuõāya samuņņhito tato
Karuõāsãtalamānaso muni,
Abhipassati buddhacakkhunā
Bhuvi te maggaphalopanissaye. (1360)
83
Iti pacchimayāma manvahaü
Tatiyaü bhāga matikkame jino,
Purimoditakiccakārino
Katakiccassa acintiyāguõā. (1361)
(Pacchimayāmakiccaü)


[SL Page 470] [\x 470/]     

84
Pasidanti råpappa māõapi buddhe
Pasidanti ghosapakpa māõapi buddhe
Pasidanti ëukhappa māõapi buddhe
Pasidanti dhammappamāõapi buddhe (1362)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Pa¤javidhabuddhakicca paridãpo
Aņņhārasamoka saggo.
---------


[SL Page 471] [\x 471/]     

1
Niravadhibhuvanālavālagabbhe
Sucaritamålaviråëhakittivallã,
Navaguõaniyamotu saīakgamena
Bhagavatamāsiyatheva (pupphitaggā). (1363)
2
Suvisadamatimā savāsanehi
Sakala kilesa malehi cārakāyo,
Itipi bhagavato budhābhigãto
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1364)


[SL page 472]

3
Gahita nisita magga¤āõa khaggo
Varamati duccaritārayo achindi,
Itipi bhagavato hatārinoyo
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1365)
4
Tibhavarathasamappitaü avijjā-
Bhavatasiõāmayanābhika māsavakkhaü,
Vicitupacitakamma sa¤cāyā'raü
Jaņitajarāmaraõerunemi vaņņiü (1366)


[SL Page 473] [\x 473/]     

5
Avidita pariyanta kālasãmaü
Paribhamitaü bhavacakkamatthi tassa,
Thiraviriyapadehi bodhimaõķe
Suvimalasãlamahãtaleņhito yo. (1367)
6
Hanivihani are visuddhasaddhā-
Karakamalena samādhisāõapiņņhe,
Sunisita masamaü nihanti kamma-
Kkhayakara¤āõakuņhārimādadhāno. (1368)


[SL Page 474] [\x 474/]     

7
Hatabhavaratha vibbhamassa magga-
Rathamabhiruyha sivaüpuraü gatassa,
Itipi bhagavato hatārakassa
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1369)
8
Avidita pariyanta dukkha vaņņaü
Athabhavacakkaka mituccate avijjā,
Tahimupahitanābhã målakattā
Bhavatijarāmaraõaü tadantanemi. (1370)
9
Ghaņita tadubhayantarā arāssu
Dasa abhisaīkharaõādisesa dhammā,
Kasirasamudaye nirodha magge
Bhavati pajānamajānanaü avijjā. (1371)


[SL Page 475] [\x 475/]     

10
Bhavati tividhabhumikā avijjā
Catuvidha saccasabhāva chādakā'yaü,
Abhivicinana cetanāna maddhā
Vividhanayena bhavattaye nidānaü. (1372)
11
Sakasaka paņisandhicittahetu
Dvaya mabhisaīkhata kammameva kāme,
Cita kusala maråpa råpa gāmiü
Tadubhayabhupaņisandhihetu hoti. (1373)
12
Kusalamakusalaü tidhā vibhattaü
Purimabhavenicitaü yathānuråpaü,
Nabhavati paņisandhitoparaü kiü
Tibhava pavatti vipāka citta hetu. (1374)


[SL Page 476] [\x 476/]     

13
Samudayamaya kāmaråpapākā
Sati paņisandhi pavattiyaü bhavantã,
Saka saka bhavanāma råpahetu
Vividha nidānavasena cānuråpaü, (1375)
14
Tathariva caturo aråpapākā
Sakasakabhumikanāmapaccayāva,
Samupacita manaü asa¤¤asatte
Nabhavatikiüka bhuvi råpamattahetu. (1376)


[SL Page 477] [\x 477/]     

15
Tadubhaya mavipāka cittatopi
Pabhavati tãsubhavesu cā'nu råpaü,
Sugati dugatiyaü padaühi kāme
Bhavati saëāyatanassa nāma råpaü. (1377)
16
Bhavati padaka masa¤¤i vajjaråpa-
Bhuvi tividhāyatanassa nāma råpaü,
Havati samudayo bhave aråpe
Sukhuma manāyatanassa nāma mattaü. (1378)
17
Iti tividhabhave bhavanti taü taü-
Bhava pabhavāyatanāti phassahetu,
Tathariva kamato bhavānu råpaü
Tividhabhavesu chaphassavedanejā. (1379)


[SL Page 478] [\x 478/]     

18
Vividha bhavagatiņņhitãsu taü taü
Chaņita jaņā gahaõassa hetu hoti,
Punarubhaya bhavassa daëhagāho,
Bhavati bhavotibhavamhi hetujātyā. (1380)
19
Tividha bhavu'papattijātiresā
Bhavati jarāmaraõādi dukkha hetu,
Sakalakasirupaddavā'savānaü
Samudayahetutatosiyā avijjā. (1381)
20
Thiragahaõavasena yohi koci
Sucarita duccaritaücareyya tassa,
Sugati dugati gāmi kammamettha
Kathayati kammabhavo'ti kammavādã. (1382)


[SL Page 479] [\x 479/]     

21
Vicitupacita kammasattijātā
Vadatupapatti bhavo'ti pa¤cakhandhā,
Tadabhijanana māhajāti tesaü
Cuticavanaü paripākatājarā'ti. (1383)
22
Pahavaphalapabandhato ņhãtānaü
Sarasagabhãrapaņicca sambhavānaü,
Kayirati visadāya yāya dhamma--
ōhitimatināmadhiyā pariggahaüsā. (1384)
23
Idhapana caturosiyuüsamāsā
Purimabhavo'daya moha kammameko,
Bhavatihanabhavacittanāma råpā--
Yatana cha phassa cha vedanāti ceko. (1385)


[SL Page 480] [\x 480/]     

24
Api bhavati bhavo nikanti gāho
Janana jarāmaraõaü anāgate'ko,
Pabhava phalavasena sambhavānaü
Iti catu saīkhipanaü siyātiyaddhaü. (1386)
25
Idha yathariva'tãtahetupa¤ca
Abhiratigāhabhavehi kammamohā,
Tathariva saha mohakammunāpi
Abhiratigāhabhavā idāni hetå. (1387)
26
Nabhavati phalapa¤cakaü kimeta-
Rahipaņisandhika manādipa¤ca dhammā,
Bhavati phakhalamanāgate tatheva
Janana jarāmaraõādi pa¤ca dhammā. (1388)


[SL Page 481] [\x 481/]     

27
Bhavati bhavupapattiya'ntare'ko
Abhirati vedayitāna mantare'ko,
Tathariva citacetanāmanānaü
Iti bhavacakkatisandhayo bhavanti. (1389)
28
Suvisadamativãsatā' katāraü
Sa'tiparivaņņa tisandhikaü tiyaddhaü,
Tadavagamiyatāya dhātu dhamma-
ōņhitimatiyā catusaīakgahaü dvimålaü. (1390)
29
Hanivibhani jagattaye bhavanta-
Bhavaratha cakkasamappitākhilāre,
Itipi bhagavato budhāhigãto
Bhuvi visuto arahanti kittighoso. (1391)


[SL Page 482] [\x 482/]     

30
Bhagavati udite mahānubhāvo
Tamahimaheyya bhusaü sadevaloko,
Tadahimahi kadāvi neru matta-
Maõiratanāvaliyā sahampatãpi. (1392)
31
Pacurasuranarā balānuråpaü
Yamabhimahiüsu anātha piõķikopi,
Gahapati tamupāsikāvisākhā
Saparisa kosalabimbisārabhåpā. (1393)
32
Bhagavati parinibbute asoka--
Vahayadharaõãpati dãpacakkavatti,
Dasabalamasamaü pariccajitvā
Abhimahi channavutippamāõakoņã. (1394)


[SL Page 483] [\x 483/]     

33
Agaõita vibhavaü paricca chitvā
Iharatanāvali cetiyaü vidhāya,
Suranarasaraõassa dhātudehaü
Narapatimānayi duņņhagāminã'pi. (1395)
34
Dasabalamabhipåjayiüsu påjā-
Vidhibahumānana bhājanaü tada¤¤e,
Itijana mahanãya cãvarādã-
Catuvidhapaccaya påjanāka visesaü. (1396)
35
Guõajaladhi yadagga dakkhiõeyyo
Arahati cāhuõa pāhuõā rahassa,
Itipi bhagavato kavippa sattho
Bhuvi visuto arahanti kittighoso. (1397)


[SL Page 484] [\x 484/]     

36
Idhaparamanipacca kāra giddhā
Samaõaka bhusurakā vibhāvimānã,
Rahasi akusalaü silokakāmā
Na kimasilokabhayena sa¤cinanti. (1398)
37
Nacakarahaci ki¤cideva pāpaü
Kayirati resarahopipāpabhãrå,
Itipi bhagavato rahāpagassa
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1399'
38
Anupasamita rāgadosa mohā
Thiramanabhāvita kāyacitta pa¤¤ā,
Ariyapaņipadāya ye vipannā
Anariya dhammacarā narādhamāte. (1400)


[SL Page 485] [\x 485/]     

39
Sugahita sugatārahaddhajantā
Jinamanubandhiya santikeka varāpi,
Itipi bhagavato bhavanti dure
Bhuvivisuto arahanti kittighoso (1401)
40
Tathariva suvidura bhāvamāpa
Munirapitehinihãna puggalehi,
Itipi bhagavato satampa sattho
Bhuvivisuto arahanti kittighoso.Ka (1402)
41
Vihata sakalasaükilesa dhammā
Satata subhāvita kāya cittapa¤¤ā,
Ariyapaņipadaü papårakārã
Anariyadhammapathārakāka sudhãrā. (1403)


[SL Page 486] [\x 486/]     

42
Satadasasata yojanehi dåre
Yadiviharanti jinassa ārakāte,
Itipi bhagavato na tāva dåre
Bhuvi visuto arahanti kittighoso. (1404)
43
Tathariva avidåra bhāvamāpa
Munirapi sappurisāna mãdisānaü,
Itipi bhagavato bhavantagassa 
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1405)


[SL Page 487] [\x 487/]     

44
Budha jana rahitabba pāpadhammā
Pavåramanatthakarāka rahāvadanti,
Itipi bhagavato rahā na yassa
Bhuvivisuto arahanti kitti ghoso. (1406)
45
Garahiya rahitabbatā'riyehi
Paramaputhujjana puggalehi yasmā,
Itipi bhagavato naca'tthi'massa
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1407)
46
Apica bhagavatā natekadāci
Vigarahiyā rahitabbakā bhavanti,
Itipi bhagavato rahānayassa
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1408)


[SL Page 488] [\x 488/]     

47
Gamana miharahoti vuccate taü
Tibhavaparibbhamaõaü raho na yassa,
Itipi bhagavato gatassa pāraü
Bhuvi visuto arahanti kittighoso. (1409)
48
Niratisaya'dhisãlacittapa¤¤o
Parama vimutti vimutti ¤āõalābhã,
Asandisa guõa bhājanoka anejo
Asamasamo asamo anuttaro'ti. (1410)


[SL Page 489] [\x 489/]     

49
Kusalabala samiddharåpavāti
Vividhaguõehi siyā pasaü siyo yo,
Itipi bhagavato pasaüsiyassa
Bhuvivisuto arahanti kittighoso. (1411)
50
Iminā imināpi kāraõena
Bhagavā gotama gotta ketu bhåto,
Arahaü arahanti kittirāvo
Dakatelaüvatatāna sattaloke. (1412)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Bhagavato arahantināmapa¤¤attiyāabhidheya
Paridãpo
Ekånavãsatimoka saggo.
---------


[SL Page 490] [\x 490/]     

1
Sammā sāmaü sabbadhammāna maddhā
Buddhattā pa¤¤ānubhāvena tassa,
Sammā sambuddhoti abbhuggatāya
âsikityā(sālinã) loka dhātu. (1413)
2
Yo cā bhi¤¤eyye pari¤¤eyya dhamme
Bhāvetabbe sacchikātabba dhamme,
Sammāsāmaü bujjhi tasmāsa buddho
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1414)
3
Tatrā'bhi¤¤eyyā catussacca meva
Dukkhaü saccaü kho pari¤¤eyya dhammā,
Bhāvetabbā magga saccaü nirodha-
Saccaü tacchaü sacchikā tabba dhammā. (1415)


[SL Page 491] [\x 491/]     

4
Taõhāpakkhe sambhavaü dhamma jātaü
Maggānaüvajjhaüka pahātabba dhammā,
Saddhiü jātyādãhi dukekhahi pa¤cu-
Pādānakkhaõdhā siyā dukkha saccaü. (1416)
5
Yāyaü taõhā kāma taõhādibhedā
Dukkhānaü sāhetu saccaü dvitiyaü,
Bandhānaü yatrāpya'bhāvo nirodha-
Saccaü ya¤cā gamma taõhāya cāgo. (1417)


[SL Page 492] [\x 492/]     

6
Sammādiņņhādyaņņhamaggaīga dhammā
Nibbānaü sampāpakā magga saccaü,
Tesaü dhammānampi sambujjhinattā
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1418)
7
Cakkheva'daü dukkhaü taduppāda hetu
Taõhā nesānaü abhāvo nirodho,
Maggo bodhåpāya pa¤¤āti tassa
Evaü paccekaü padaü coddharitvā. (1419)
8
âropetvā sacca dhammesu sacca-
Sandhātā yo saccadassã sa buddho,
Sammā sāmaü tikkhapa¤¤āya bujjhi
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1420)


[SL Page 493] [\x 493/]     

9
Channaü dvārāna¤ca chārammaõānaü,
Channaü cittāna¤ca chabbeda nānaü,
Channaü sa¤¤ānaü cha sa¤cetanānaü
Channaü phassā naü vitakkādi kānaü. (1421)
10
Evaü channaü råpa taõhādikānaü
Taõhākāyānaü samāropaõena,
Sammā sāmaü bujjhi saccesu tasmā
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1422)
11
Pa¤cannaü khandhāna maņņhārasannaü
Dhātånaü cakkhādinaü bārasannaü,
Sammā sāmaü bujjhitattā sayambhu
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1423)


[SL Page 494] [\x 494/]     

12
Råpajjhānānaü catunnaü aråpa-
Jjhānāna¤cānussatãnaü dasannaü,
Khatti sākāra'ppama¤¤āsubhānaü
Kammaņņhānānaü navannaü bhavānaü. (1424)
13
Buddhattā saüsāra cakke avijjā-
Dyaīgānaü saccesucāropaõena,
Sammāsāmaü esa nissaīga ¤āõe
Sammā sambuddho vikhyāsi loke. (1425)
14
Paccuppannānāgatātãta dhamme
Nibbānaü nissesa paõõatti dhamme,
Sāmaü abbha¤¤āsya'na¤¤opa deso
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1426)


[SL page 495]

15
Sabbaü¤eyyaü tassa ¤āõanti kaühi
Ĩāõampevaü ¤eyya dhammantikaühi,
Ĩeyyantaņņhānoma¤āõassalābhā
Sammāsambuddhoti vikhyāsi loke. (1427)
16
Klesānaü yāvāsanāsatatãtāya
Saddhiüyoka sammohaniddāya sammā,
Sāmaübuddho magga ¤āõena tasmā
Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke. (1428)


[SL Page 496] [\x 496/]     

17
Sattādhãso pāramãcoditatto
Pallaīkenāsajjayo bodhimule,
Ambhojaüka bhānuppahāka saīgamena
Sobhaggappattaü pabuddhaü'va sāmaü. (1429)
18
Sāmaü sammā'na¤¤a sādhāraõagga-
Maggobhāsenappabuddho samāno,
Sampatto sabba¤¤utā¤āõa sobhaü
Sammā sambuddhoti vikhyāsi tasmā. (1430)
19
Evaü sabbesaü dhammānaü
Sammā sāmaü buddhattā so,
Sammā sambuddho buddhoti
Saddo loke abbhugga¤ji. (1431)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikeka nidāne
Bhagavato kasammāsambuddhoti nāmapa¤¤attiyā
Abhidheya paridãpo
Vãsatimo saggo.
---------



[SL Page 497] [\x 497/]     

Taü khopana bhavantaü
Gotamaü evaü kalyāõe kittisaddo abbhuggato
Itipi so bhagavā vijjācaraõa sampannoti.

1
Sampannavijjācaraõe avijjā-
Ghaõandhakāraü bhiduro pavãro,
Rarāja vijjācaraõubbhavāya
Uëārakittissiriyā kathaü taü. (1432)
2
Asaīkhakappepi nivutthakhandhe
Peyyālapāëiü viya ¤āõagatyā,
Kaõņhiravassu'ppatanaü yatheva
Saīkippa khipakpaü visayāvalambaü.
 (1433)


[SL Page 498] [\x 498/]     

3
Saro'tisåro sarabhaīgaka satthu-
Khitto saravyamhi virajjhate kiü
Evaü atitesu bhavantaresu
Asajjamānaü avirajjhamānaü. (1434)
4
Yathicchitaņņhāna matitakhandha-
Saīkhāta māhacca pavattamānaü,
Pubbenivāsānugataü hi ¤āõaü
Ana¤¤asādhāraõamāsi yassa. (1435)
5
Pahãõa'vijjānusayo jino so
Vijjāyu'peto paņhamāya tāya,
Iccassa daõķāhatakaüsapāti-
Saddova sampatthari kittisaddo. (1436)


[SL Page 499] [\x 499/]     

6
Hanãnappaõãtādi pabheda vatte
Uppajjamāne ca nirujjhamāne,
Satte yathākammu'page gatãsu
Pasādacakkhā'visaye ca råpe. (1437)
7
Ana¤¤a sādhāraõa dibbacakkhu-
Saīkhāta¤āõena pahassarena,
Dibbena cā'loka pariggahena
Yenā'hijānāti jino anejo. (1438)
8 Cutupapātabbisayāya satthā
Vijjāyu'peto dutiyāya tāya,
Iccassa sampatthari hema ghaõņā-
ōaīkāraghosoriva kittighoso. (1439)
9
Dukkha¤ca dukkhappabhavo nirodho
Maggo ca dukkhassa nirodhako'ti,
Cattāri saccāni yathāsabhāvaü
Pavedi ¤āõena sayambhu yena. (1440)


[SL Page 500] [\x 500/]     

10
Yecā'savā āsavasambhavo yo
Tesaü khayo yavā'savanāsupāyo,
Taü sabbama¤¤āsi sayambhu ¤āõa-
Balena yenā'sava vippamutto. (1441)
11
Khãõa'ti jātã vusita'nti seņņha-
Cariyaü kataü'tã karaõiya maddhā,
Nacā'parantye'va mananta¤āõo
Ĩāõena'bhi¤¤āya vihāsi yena. (1442)


[SL Page 501] [\x 501/]     

12
Sayambhu sabbāsava saīkhayāya
Vijjāyupeto tatiyāya tāya,
Iccassa vipphāragahãrateri-
Rāvo'va sampatthari kittirāvo. (1443)
13
Vijjāhiheņņhā gaditāhi tãhi
Samaīakgi bhutassa tathāgatassa,
Tadubbhavaü kitti sarãra bimbaü
Sataümanodappaõagaü vibhāti. (1444)
14
Cātummahābhåtikaråpiko yaü
Mātāpitunnaü karajamhi jāto,
Yo bhattakummāsahatopi kāyo
Aniccaviddhaüsanabheda dhammo. (1445)
15
Parittakāmāvacaramhi bhuto-
Pādāya bhedamhi tadattabhāve,
Yaü nissitaü vedayitatta sa¤¤ā-
Saīkhāra vi¤¤āõa pabhedanāmaü. (1446)


[SL Page 502] [\x 502/]     

16
Yo vippasanno maõivaüsa vaõõo
Tatrāvutaü suttamivakkhimā taü,
Ĩāõakkhināråpa mavekkhi yena
Sacakkhumā tatrasita¤ca nāmaü. (1447)
17
Sãtādinā ruppaõalakkhaõanti
Råpa¤ca nāmaü natilakkhaõanti,
Taduttariü vedakakārako vā
Attāttabhāvã paramatthato na. (1448)
18
A¤¤o¤¤asambandhavasena yantã
Nāpaīgulandhā puthageva yanti,
Tathā'¤¤ama¤¤o'panidhāya nāma-
Råpāni vattanti'ha novisunti. (1449)


[SL Page 503] [\x 503/]     

19
Vavatthayantassi'ti nāmaråpaü
Nissattanijjivasabhāva massa,
Yā diņņhi duddiņņhivisodhanena
Samuņņhitā diņņhi visuddhisaīkhā. (1450)
20
Avijju'pādānanikantikamma-
Hetubbhavaü råpamaråpamādo,
Pakavattiyaü hetucatåhi råpaü
Vatthādihetuppabhava'nti nāmaü. (1451)
21
Sabbattha sabbesu sadā samo na
Nā'hetukaü tena naniccahetu,
Evaü taduppādaka paccayānaü
Pariggahaü yāya dhiyā akāsi. (1452)


[SL Page 504] [\x 504/]     

22
Ahaünukho'siü nanukho ahosiü
Iccā'dya'tãtādipabheda bhutā,
Kaīkhā'ssa kaīkhātaraõabbisuddhi-
Saīkhātapa¤¤āya viga¤chi yāya. (1453)
23
Khandhā atãtādi pabhedavanto
Parikkhayaņņhena anicca dhammā,
Bhayāvahaņņhena dukhā anattā
Asārakaņņheni'ti sammasanto. (1454)
24
Tāëisadhā lakkhaõapāņavatthaü
Khandhāna mesaü navadhā'tha nātho,
Tikkhindriyo so)bhaya sattakānaü
Vasena sammadditanāmaråpo. (1455)


[SL Page 505] [\x 505/]     

25
Pa¤¤āsadhā bandhudayabbayānaü
Pariggahaü yāyadhiyā akāsi,
Yadā'ssa tāru¤¤avipassanāya
Upakkilesā dasa pātubhåtā. (1456)
26
Ĩāõakkhiõā yena tilakkhaõaü so
Addakkhi dhammesu tadā'pi tesu,
Jahāsu'pakelasapaduņņhamaggaü
Vipassanā sodhitamaggagāmi. (1457)


[SL Page 506] [\x 506/]     

27
Vavatthapetvāna pathāpathe'vaü
Vipassanāvãthi manokkamitvā,
Yā magga'maggikkha visuddhi nāma
Samubbhavā tãraõatikkha buddhi. (1458)
28
Anantaraü tãraõa%õapāraü
Patto pari¤¤āya parikkhayāya,
Nipphattiyā yo nava¤āõupetaü
Visuddhi mākaīkhi visuddhikāmo.
29
Pabandhato ce'riyato ghanena
Channesu dhammesva'nupaņņhahanne,
Tilakkhaõe yenu'dayabbayena
Punāpi so sammasi nāmaråpaü.


[SL Page 507] [\x 507/]     

30
Uppādabhaīgaņņhitito yadā'ssa
Vivaņņayitvāna vipassato yaü,
Saīkhārabhaīge'va pavatta maņņha-
Vidhānisaüsaübhavi bhaīga¤āõaü. (1461)
31
Vipassato bhaīgamahiõhamassa
Hutvā bhayaü vāëamigādayo'va,
Upaņņhitā'tãtabhavādibheda-
Bhavattayaü yaü bhaya¤āõamāsi. (1462)
32
Atha'ssa khandhāyatanādhi dhammā
Ukkhittakhaggā madhakādayo'va,
Upaddavādãnavato vibhutā
Patvā yadādãnava¤āõa māsuü. (1463)


[SL Page 508] [\x 508/]     

33
Suvaõõahaüsādi'va pa¤jaresu
Bhavesu diņņhādinavesu tãsu,
Nibbinditatto bhuvanekanetto
Yaü nibbidā¤āõa malattha tibbaü. (1464)
34
Pāsādito pāsagate'va sattā
Vimuttikāmassa bhavehi tãhi,
Nissesasaīkhāra vimokkha kāmaü
Babhuva yaü mu¤citukāma ¤āõaü. (1465)
35
Aniccadukkhā'subhato ca khandhe
Anattato bhāvayato abhiõhaü,
Tassā'si saīkhāravimokkhåpāya-
Sampādakaü yaü paņisaīkha¤āõaü. (1466)


[SL Page 509] [\x 509/]     

36
Attena vā attaniyena su¤¤o
Dvidhātya'yaü saīkhata dhammapu¤jo,
Evaü catuddhā bahudhā chadhā'pi
Vipassato buddhimato abhiõhaü. (1467)
37
Yā kho sikhāppattavipassanākhyā
Vuņņhānagāmãnica sānulomā,
Sāmuddakākãriva kåpayaņņhiü
Tilakkhaõalambanikā babhåva. (1468)
38
Nahārudaddålla mivaggipattaü
Saīkhāradhammaü paņiliyamānaü,
Vissaņņhadāraü'va upekkhakassa
Saīkhārupekkhā'si mahesinoyā. (1469)


[SL Page 510] [\x 510/]     

39
âgrotrabhu¤āõa masesakhandhe
Tilakkhaõa'ropaõa ninnapoõaü,
Vipassanā¤āõa manekabhedaü
Yade'ttha saīkhepanayena vuttaü. (1470)
40
Vijjāya so māraji tāya tāya
Vipassanā¤āõagatāyu'peto,
Iccassa saüvaķķhita kittivalli
Lokālavālamhi vikāsa māpa. (1471)
41
Mu¤jā isikaü asikosiyā'siü
Yathā karaõķā phaõi muddhareyya,
Sabbaīga paccaīakgika mindriyaggaü.
Manomayaü råpimito sarãrā. (1472)


[SL Page 511] [\x 511/]     

42
A¤¤aü sarãraü abhinimmiõitvā
Mahiddhimā iddhimatānu råpaü,
Cetovasipakpattavasippadhāno
Yvākāsi veneyyajanānamatthaü. (1473)
43
Mahiddhiko tāyamanomayiddhi-
Saīkhāta vijjāya samanvito so,
Iccassa abbhuggatakittirāvo
Nissesalokaü badhirãkarittha. (1474)
44
Ekopihutvā bahudhāca hoti
Yo hotice'ko bahudhāpi hutvā,
Kare tirobhāva mathāvibhāvaü
Mahiddhiko iddhimataü cariņņho. (1475)


[SL Page 512] [\x 512/]     

45
Yathā nirālambanabhotalamhi
Yo iddhimā viõõavasi vasindo,
Vaje tiropabbata gehabhitti-
Pākāra macchidda masajjamāno. (1476)
46
Karoti ummujjanimujjaniddhiü
Yo vāripiņņheriva bhumipiņņhe,
Abhejjamāno salile salãlaü
Padappito yāti yathā pathavyā. (1477)
47
Pakkhã'va yo saīkamate nabhamhi
Pallaīka mābhujja mahānubhāvaü,
Mahiddhimantaü ravicandabimbaü
Sapāõiphuņņho parimajjate yo. (1478)


[SL Page 513] [\x 513/]     

48
âbrahmalokāpi kalebarena
Vasaü pavatteti mahiddhimā yo,
Suvaõõakāroviya yaüyadeva
Icchānurupābharaõabbisesaü. (1479)
49
Yathicchitaü paccanubhoti jātu
Nānāvidhaü iddhividhaü jino yo,
So tāya vijjāya pi saīgato'ti
Abbhuggato tassa yasopabandho. (1480)
50
Sotappasādabbisayaü yatheva
Addhānamaggaü paņipannaposo,
Visuüvisuü kāhaëasaīkhabheri-
Vãõādisaddaü vividhaü suõeyya. (1481)
51
Dårantike mānusake ca dibbe
Ubhopisadde sukhume uëāre,
Visuddhanimmānusaketa yena
So dibbasotena suõāti nātho. (1482)


[SL Page 514] [\x 514/]     

52
Samaīgibhåtoti sadibbasota-
Saīkhātavijjāya jitāri tāya,
Abbhuggato tassa kavãbhigãta-
Silokasaddo'va silokasaddo. (1483)
53
Sarāgacittampi virāgacittaü
Sadosacittampi adosacittaü,
Samohacittampi vimoha cittaü
Saīkhittavikkhittagatampi cittaü. (1484)


[SL Page 515] [\x 515/]     

54
Mahaggatampã amahaggatampã
Sauttaraü citta manuttarampi,
Samāhitampã asamāhitampi
Vimuttacuttampya'vimuttacittaü. (1485)
55
Sakaü mukhaīkaüviya dappaõamhi
Acchodake maõķanajātiko yo,
Paricca ceto parapuggalānaü
Yenā'bhijanāti vimuttaceto. (1486)
56
So tāya cetopariyābhidhāna-
Vijjāyu'peto,ti dayānidhāno,
Tilokagabbhe'ka vitānasobhā
Tatāna tassu'bbhavasetakitti. (1487)


[SL Page 516] [\x 516/]     

57
Vijjāttayena'ņņhavidhāhi'māhi-
Vijjāhu'peta'ssa tathāgatassa,
Veneyyakundākaracandikābhaü
Vibhāti yāvajja yasosarãraü. (1488)
58
Sumaõķito saüvutapātimokkha-
Saīkhātasãlābharaõena yena,
Irãyate yo karuõa nidhāno
Tapodhano sãlavataü padhāno (1483)
59
Veëupakpadānadivasena cāņu-
Kammyena duteyyapahenakena,
So pāribhaņyenapi muggasåpya-
Samena saccālikabhāsaõena. (1490)


[SL Page 517] [\x 517/]     

60
Agocaraņņhāna mupāsanena
Vikopaye kimpana pātimokkhaü,
Hitvā anācāramagocaraü taü
Care sadācārasugocaraü so. (1491)
61
Anuppamāõesupi sabbadassi
Sāvajjadhammesu bhayānupassi,
Laddhaggamaggapaphalasiddhasãla-
Sikkhāya sikkhāgaru sikkhate so. (1492)


[SL Page 518] [\x 518/]     

62
Khemaü disaü sa¤caratã'ti pāti-
Mokkhādhisikkhācaraõena tena,
Abbhuggato taccaraõanu bandho
âdiccabandhussa yasopabandho. (1493)
63
Kantampiråpāyatanādi chakkaü
Cakkhādinā so visayãkaritvā,
Nimitta'nubya¤janagāhi nātho
Nahoti yeni'ndriyasaüvarena. (1494)
64
Cakkhādichadvāra masaüvaritvā
Rāgādidhammā viharanta menaü,
Atvāssa veyyuü satisaüvarena
Tassaüvaratthaü paņipajji yena. (1495)


[SL Page 519] [\x 519/]     

65
Khemaüdisaü so caraõena tena
Jitindriyo indriyasaüvarena,
Abbhuggato saücaratãti tassa
Tilokanāthassa siloka saddo. (1496)
66
Ye lābhasakkārasilokakāmā
Pāpicchake'cchāpakatāsamānā,
Kevi'dhaloke catupaccayānaü
Paņikkhipitvā paņisevanena. (1497)
67
Sāmantajappāya catubbidhassa
Iriyāpathassā'ņhapanādināca,
Kuhāyanenā'lapanādināca
Saccaü hiyā'nuppiya bhāsanena. (1498)


[SL Page 520] [\x 520/]     

68
Attā'vacaņņhānu'paropaõena
Muggassa såpyenava pāribhaņyā,
Nemitta kattādivasena micchā-
Jãvena dujjãvika mācarantã. (1499)
69
Yatheva te no bhagavā kadāci
Koha¤¤avutyā'lapanādināca,
Nemitta nippesikatāya ki¤ci
Lāhena lābhaüka nijigiüsa nena. (1500)
70
Nimittasatthā'dipakāsanena
âjãvasãlaü avikopayitvā,
Namaõķanatthaü na vibhusaõatthaü
Davāya vā neva madāya neva. (1501)


[SL Page 521] [\x 521/]     

71
Anuppabandhaņņhitiyā imassa
Kāyassa cā'bādha nisedhanatthaü,
Pavattiyā paggahanāya seņņha-
Cariyassa porāõa khudāpanetuü. (1502)
72
Nåppādanattha¤ca navaü jighacchaü
Yātrāya kāyassa'navajjatāya,
Sukhaü vihārāya ca bhojanamhi
Matta¤¤uko bhu¤jati piõķapātaü. (1503)


[SL Page 522] [\x 522/]     

73
Tilokanātho caraõena tena
Matta¤¤ubhāvena hi bhojanamhi,
Khemaü disaü sa¤caratãti loke
Abbhuggato tassa siloka saddo. (1504)
74
Divā nisajjāya ca caīka mena
Tathā rajanyā'varaõãya dhammā,
Suddhantaro dvãhi'riyāpathehi
Sapacchimevā paņhamamhi yāme. (1505)
75
Vuņņhānasa¤¤o satisampaja¤¤o
Sa'majjhimasmiü muni dakkhiõena,
Passena kappeti ca sãha seyyaü
Pāde padaü thokaka matibbidhāya. (1506)


[SL Page 523] [\x 523/]     

76
Aīgãraso jāgariyānuyoga-
Dhammena sammācaraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Abbhuggato abbhutakitti ghoso. (1507)
77
Sambodhiyā saddahanā samiddha-
Visuddhasaddhācaraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Abbhuggato abbhutakitti ghoso. (1508)
78
Guthaüyathā pāpa jigucchanena
Ariyena lajjācaraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti loke
Abbhuggato tassasilokasaddo. (1509)


[SL Page 524] [\x 524/]     

79
Pāpāsamuttāsanalakkhaõena
Ottappasaīkhācaraõena tena,
Khemaü disaü sa¤caratãti loke
Abbhuggato tassa siloka saddo. (1510)
80
Ana¤¤a sādhāraõa bāhu sacca-
Dhammena dhãmā'caraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Samubbhavo'dāta yasosadhãso. (1511)
81
Thāmena daëhena parakkamena
Viriyena vãro caraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Samubbhavo' dāta yasosadhã so. (1512)


[SL Page 525] [\x 525/]     

82
Cirakriyānussaraõe'tisåra-
Tarāya satyā'caraõena satthā,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Yasopabandho visaribabhuva. (1513)
83
Ana¤¤asāma¤¤agabhãra¤āõo
Ariyena pa¤¤ācaraõena tena,
Khemaüdisaü sa¤caratãti tassa
Yasopabandho visarãbabhuva. (1514)
84
Yo diņņha dhammamhi sukhāvahassa
Vinissaņassā'caraõehi yassa,
Catukkajhānassa nikāmalābhã
Akicchalābhã bhagavā'si buddho. (1515)
85
Nikāmalābhehi catåhi råpa-
Jjhānehi nātho caraõehi tehi,
Khemaüdisaü sa¤caratãti loke
Abbhuggato tassa yaso pabandho. (1516)


[SL Page 526] [\x 526/]     

86
Tãha'ņņhahi vijjāhi
Tipa¤cacaraõehi'mehi sampantassa,
Vijjācaraõa visuddhaü
Yasosarãraü virājate yāvajja (1517)
---------
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Bhagavato vijjācaraõa sampannoti
Nāmapa¤¤attiyāabhidheya
Paridãpo
Ekavãsatimo saggo.
---------


[SL Page 527] [\x 527/]     

Taükhopana bhavantaü gotamaü evaü kalyāõo kittisaddo
Abbhuggato itipi so bhagavā sugatoti.

Sobhanagamanattā sugatoti.

1
Gamana māhu gatanti susobhanaü
Ariyamaggagatena sivaüdisaü,
(Dutavilambita)tā'pagato gato
Itipi so sugato sugato siyā. (1518)
2
Gamana mācariyā ya manuttara-
Vibhavadaü pavadanti'ha sobhanaü,
Tadariyena gatena gato yato
Itipi so sugato sugato siyā. (1519)
3
Muni timaõķalachādanatapparo
Suparimaõķala mantaravāsakaü,
Kanakakattariyā sunivāsaye
Navadalaü kamalaü'va vikantayaü. (1520)


[SL Page 528] [\x 528/]     

4
Kanakadāmavarena parikkhipaü
Paduma hattha mivo'pari bandhati,
Samuni thāvaravijjulatāsiri-
Musitacārikalebarabandhanaü. (1521)
5
Sirighaõo ghanaka¤canacetiye
Ratanakambalavattha mivā'hataü,
Taruõabhānupabhāruõacãvaraü
Sirisarãravare paņisevati. (1522)
6
Samuni jālavinaddhamanohara-
Karatalehi sunãlamaõippabhaü,
Upalapatta malaīkurute yathā
Bhamaramamburuhehi sarovaro. (1523)



[SL Page 529] [\x 529/]     

7
Vajati sobhana mindasarāsana-
Jaņitajaīgamameruriva'¤jase,
Samaõamaõķanamaõķitaviggaho
Itipi so sugato sugato siyā. (1524)
8
Suragajo'riva nandanakānanā
Maõiguhāya harã'va yugandharā,
Navaravinduri'vā'maravāpito
Samadahaüsavaro'va'hinikkhamaü. (1525)
9
Vanaguhāditapovanato subhaü
Vajati nikkhamiyā'samaråpimā,
Nirupamassiriyā bhusa mullasaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1526)


[SL Page 530] [\x 530/]     

10
Visaravipphuritā'mitaraüsinā
Suparisekasuvaõõaraseni'va,
Vajati pi¤jarito vasudhambaraü
Itipi so sugato sugato siyā. (1527)
11
Karivaro'va karãhi purakkhato
Sakalapāpamalā'pagato sayaü,
Vajati vitamalehi nisevito
Itipi so sugato sugato siyā. (1528)
12
Asamabuddhavilāsalavena yo
Abhibhavaü sanarāmaravibbhamaü,
Paņipathaü paņipajjati sobhanaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1529)


[SL Page 531] [\x 531/]     

13
Purimapacchimadakkhiõavāmato
Pabhavadehapabhāhi pahāsayaü,
Ratana'sãtimitaü vajate bhuvi
Itipi so sugato sugato siyā. (1530)
14
Nigamagāmapurisu ca cārikaü
Carati yo karuõāparicāriko,
Amitasattamanoratha māvahaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1531)
15
Kumudapaīkaja campakamālati-
Kusumavuņņhisuphassitaviggaho,
Vajati cārutaraü jalitiddhimā
Itipi so sugato sugato siyā. (1532)


[SL Page 532] [\x 532/]     

16
Tagarakuīkumalohita candana-
Surabhicuõõavikiõõamahāpathe,
Vajati gandhagajo viya sobhanaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1533)
17
Turiyarāva satānugatatthuti-
Padasatehi abhitthutasagguõo,
Vajati haüsavilāsitagāmiyo
Itipi so sugato sugato siyā. (1534)
18
Suranarādivilocanabhājana-
Pivitaråpavilāsasudhāraso,
Vajati sãhavijambhitavikkamo
Itipi so sugato sugato siyā. (1535)


[SL Page 533] [\x 533/]     

19
Caraõatāmarasassiribhārataü
Anadhivāsini'vā'vanikāminã,
Vajati tamhi pavedhati kampati
Itipi so sugato sugato siyā. (1536)
20
Sukhumakunthakipakilalikamakkhikā-
Makasakãņapaņaīakga manuddayo,
Vajati yo aviheņhaya ma¤jase
Itipi so sugato sugato siyā. (1537)
21
ōhapitacakkavaraīkitadakkhiõa-
Caraõa paīkaja pi¤jarita¤jaso,
Vajati yo paņhamaü yadi nikkhipaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1538)


[SL Page 534] [\x 534/]     

22
Anupalitta malehi samaü phusaü
Kamalakomalapādatalehi yo,
Vajati dhåtamalaü vasudhātalaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1539)
23
Bhavati bheritalaü'va pakasārita-
Caraõatāmarasehi suduggamaü,
Avanatunnataņhāna mapāvanã
Itipi so sugato sugato siyā. (1540)
24
Paņhavitu'bbhavapaīkajamuddhani
ōhapitakomalapādatalambujo,
Vajati reõupisaīgasubhaīgimā
Itipi so sugato sugato siyā. (1541)


[SL Page 535] [\x 535/]     

25
Vajati antamaso'palasakkharā
Sakalikākaņhelā'pi sakaõņakā,
Apavajanti pathā dipaduttame
Itipi so sugato sugato siyā. (1542)
26
Nijapadaü atidura manuddharaü
Atisamãpa manikkhipa ma¤jase,
Vajati gopphakajānu maghaņņayaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1543)


[SL Page 536] [\x 536/]     

27
Atilahuü sanikaü samitindriyo
Na carate carate jutiyu'jjalaü.
Bhuvi same visame asamo samaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1544)
28
Anavalokiya uddhamadhodisaü
Anudisa¤ca catuddisa ma¤jase,
Vajati yo yugamatta mapekkhako
Itipi so sugato sugato siyā. (1545)
29
Timadabandhurasindhurakesarã-
Gativilāsaviķambanavikkamo,
Vajati pādatalaīka madassayaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1546)


[SL Page 537] [\x 537/]     

30
Nirupamajjutiyā purisāsabho
Vasabharājaparājitavikkamo,
Vajati sa¤janayaü janasammadaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1547)
31
Suriyaraüsi sameti pavāyati
Kusumagandhasugandhasamãraõe,
Vajati tabbimala¤jasamajjhago
Itipi so sugato sugato siyā. (1548)
32
Jaladharā purato jalabindavo
Naramarå kusumāti kirantipi,
Tadupasattarajamhi pathe vaje
Itipi so sugato sugato siyā. (1549)


[SL Page 538] [\x 538/]     

33
Ruciracāmarachattadharāmarā-
Suranarehi'pi gacchati sakkato,
Garukato mahito patimānito
Itipi so sugato sugato siyā. (1550)
34
Yadi migindagajindaturaīgama-
Migavihaīgamanādasupåjito,
Vajati pupphavitānadharo sire
Itipi so sugato sugato siyā. (1551)
35
Nayanatoraõacārutara'¤jase
Parilasanti gate jinaku¤jare,
Sakasakā'bharaõāni'pi pāõinaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1552)


[SL Page 539] [\x 539/]     

36
Bhavati acchariyabbhutamaīgala-
Chaõamahussavakeëinirantaraü,
Tibhuvanaü sugate sugate pathe
Itipi so sugato sugato siyā. (1553)
37
Siva masaīkhatadhātu manuttaraü
Paramasundaraņhāna manāsavaü,
Vigatajātijarāmaraõaü gato
Itipi so sugato sugato siyā. (1554)
38
Murajadundubhichidda mivo'pari
Nabhasi yāvabhavagga masaüvuņaü,
Vivaņa kameti yadubbhavapaīkaja-
Pamitiyā jinasaīkha mapādise. (1555)


[SL Page 540] [\x 540/]     

39
Yadapi maõķanabhumi subodhiyā
Acalaņhāna mana¤¤avala¤jiyaü,
Lalitapi¤jakalāpanibho yahiü
Vijayabodhi idāni'pi rājate. (1556)
40
Paņhama mubbhava mantapabhaīguraü
Vasumatãyuvatihadayopamaü,
Tada'pi kasundaraņhāna mupāgato
Itipi so sugato sugato siyā. (1557)
41
Yadapi bodhipadanti pavuccati
Ariya¤āõamihagga manuttaraü,
Yada'pi ¤āõa manāvaraõaü tathā
Nikhila¤eyyapathā'nativattanaü. (1558)


[SL Page 541] [\x 541/]     

42
Purimajātisu påritapārami-
Balavapaccayasantiparāyaõo,
Tada'pi sundaraņhāna mupāgato
Itipi so sugato sugato siyā. (1559)
43
Ariyamaggacatukkapahãõakaü
Napunare'ti kilesagataü sataü,
Apunarāgamanaü sugato yato
Itipi so sugato sugato siyā. (1560)


[SL Page 542] [\x 542/]     

44
Sumati suņhugato paõidhānato
Ppabhuti yāva jayāsanupāsanaü,
Tidasapāramiyo paripårayaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1561)
45
Tadubhayantabhavābhavadiņņhiyo
Anupagamma gato hitamāvahaü,
Paņipadāya hi suņņhutarāya yo
Itipi so sugato sugato siyā. (1562)
46
Rucirabhāratibhattutibhocatu-
Parisamajjhagato viyakesari,
Gadati vãtabhayo giramāsabhiü
Itipi so sugato sugato siyā. (1563)


[SL Page 543] [\x 543/]     

47
Surabhinā mukhatāmarase vacã-
Sucaritappabhavena subhāsitaü,
Gadati dhammasabhaü parivāsayaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1564)
48
Ratikaraü karavãkavirāvato
Paņutaraü sutaraü sarasaü giraü,
Gadati sotarasaü parisattare
Itipi so sugato sugato siyā. (1565)
49
Gadati sabbavacãduritehi yo
Pavirato abhisandhiya bhindiya,
Avitathena tatha¤ca kathaīkathā
Itipi so sugato sugato siyā. (1566)


[SL Page 544] [\x 544/]     

50
Thirakathaü nakadāvi visaüvado
Gadati paccayikaü acalācalaü,
Parisago catusaccadaso sadā
Itipi so sugato sugato siyā. (1567)
51
Sahitabhinnajanesudayāparo
Anupadāniyameva'bhisandhiyaü,
Gadatiyovacanaüpaņigaõhiyaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1568)
52
Piyakaraü sukumārataraü giraü
Sutisukhaü sugamaü hadayaīgamaü,
Gadati nela manelagalaü yato
Itipi so sugato sugato siyā. (1569)


[SL Page 545] [\x 545/]     

53
Vihitavāõivilāsinisaīgamo
Sumati sāmayikaü samayaü vidå,
Gadati bhuta pavatti mana¤¤athā
Itipi so sugato sugato siyā. (1570)
54
Gadati ¤eyyapadatthavido sadā
Janahitattha manatthapanådanaü,
Gadita matthagataü ubhayatthadaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1571)


[SL Page 546] [\x 546/]     

55
Sakalasaīkhatadhammavimuttiyā
Gadati damma masaīkhadhātuyā,
Ariyamaggaphalehi'pi nissitaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1572)
56
Vinayavādi vineyyajane yato
Vinayanattha manattanayatvitaü,
Vinayanissitakaü gadate kathaü
Itipi so sugato sugato siyā. (1573)
57
Hadayakosanidhānavatiü sadā
Sadupamaü pariyantavatiü kathaü,
Gadati ma¤jugado vadanaü varo
Itipi so sugato sugato siyā. (1574)


[SL Page 547] [\x 547/]     

58
Muni rasaīkuvitānanapaīkajo
Purimameva giraü parisantare,
Gadati aņņhavidhaīgikaka māsabhiü
Itipi so sugato sugato siyā. (1575)
59
Avitathaü vitathampi niratthaka-
Mapi kathaü suõataü piya mappiyaü,
Nahivadanti kadāci tathāgatā
Itipi so sugato sugato siyā. (1576)


[SL Page 548] [\x 548/]     

60
Avitthaü suõataü pakiya mappiyaü
Abhivadantã sadatthasitaü kathaü,
Ya'dahivoharaõe samaya¤¤uno
Itipi so sugato sugato siyā. (1577)
61
Tāya tāya'bhisāvayaü janataü sakāya niruttiyā
Ehisāgatavādi gotamagottaketu tathāgato,
Målamāgadhibhāsayā gadate sabhaü kaparitosayaü
Tena so bhuvanattaye sugato siyāti suvissuto. (1578)


[SL Page 549] [\x 549/]     

62
Lokaü lokappabhavaü
Lokanirodha¤ca lokamokkhåpāyaü,
Catubhã abhisamayehi
Nātho sammā gato tato so sugato. (1579)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatināna viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikeka nidāne
Bhagavato sutagoti pa¤¤attiyā
Abhidheya paridãpo.
Bāvãsatimo saggo.
---------


[SL Page 550] [\x 550/]     

Taükhopana bhavantaü gotamaü evaü kalyāõo
Kittisaddo abbhuggato.
Itipiso bhagavā lokavidåti.

1
Tassa sa (dodhaka) lakkhaõacāru-
Cakkavara'īkitapādatalassa,
Lokavidå'tipi yāva bhavaggā
Ekasilokaravo udapādi. (1580)
2
Lakkhaõamålanirodhanirodho-
Pāyavasena paki lokakamasesaü,
Yo paņivijjhi tilokahito kagho
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1581)
3
Lokamidheva kalebaramatte
Lokanidānanirodhamavedi,
Lokanirodhakaraüka paņipattiü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1582)


[SL Page 551] [\x 551/]     

4
Lokamahambudhipāragu satta-
Saīkhatabhājanalokapabhedaü,
So bhagavā'navasesamavedi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1583)
5
So hi bhavābhavadaņņhisabhāva-
Ĩāõanulomikakhantipabhedaü,
âsayadhamma mabujjhi pajānaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1584)


[SL Page 552] [\x 552/]     

6
Pātubhavaü sati kāraõalābhe
Sattavidhānusayampi janānaü,
So paņivijjhi vicaņņitaloko
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1585)
7
Rajjanadussanamuyhanasaddhā-
Buddhivitakkavimissavasena,
So caritaü paņivijjhi pajānaü
Lokavidåti pavuccati tasmā, (1586)
8
Hãnapaõãta'dhimuttivasena
Dubbidhameva'dhimutti mavedi,
Lokaniruttivido janatāya
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1587)


[SL Page 553] [\x 553/]     

9
Apparajakkha manussadapāpaü
Ussadapāpa muëārarajakkhaü,
Dubbidhalokamabujjhi yatoso
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1588)
10
Indriyapubbaparopariyatti-
Ĩāõapabho tikhiõindriyalokaü,
So paņivijjhika mudindriyalokaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1589)
11
Vaņņavivaņņapatiņņha masādhu-
Sādhusabhāvagataü bhagavā so,
Dvāktike'taraloka mavedi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1590)


[SL Page 554] [\x 554/]     

12
Sādhupasatthasadattaniyāmaü
Ĩāpayituü sukarāsukarampi,
Sattanikāyamavedi yato so
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1591)
13
Kammakilesavipākavibandha-
Muttyavimuttigate paņivijjhi,
Bhabbajaneya mabhabbajane so
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1592)
14
Nipphalatāya navuttamananta-
Sattapamāõa manāvaraõena,
Ĩāõabalena sayaü viditaühi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1593)


[SL Page 555] [\x 555/]     

15
Vuttanayeni'ha so muni satta-
Lokamanekavidhaü paņivijjhi
Sattanikāyasarojavane'õo
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1594)
16
Paccayasaõņhitikaü paņivijjhi
Saīkhatalokamasaīkhatadassi,
Ekavidhampyavaropitaloko
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1595)
17
Ruppaõalakkhaõato'khilaråpaü
Nāmasalakkhaõato catunāmaü,
Dubbidhaloka mavedi munindo
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1596)


[SL Page 556] [\x 556/]     

18
Lokahito sukhadukkhamupekkhā-
Vedayitattikato suvibhattaü,
So bhagavā kapaņivijjhi tilokaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1597)
19
Pa¤cavidhaüka muni bandhavasenā-
Hāravasena catubbidhalokaü,
Lokapadãpanibho paņivijjhi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1598)
20
Advayavādi saëāyatanākhya-
Chabbidhalokamavedi jino so,
Sattavidhampi manaņņhitilokaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1599)


[SL Page 557] [\x 557/]     

21
Lābhapabhutika maņņhavidhampi
Lokasabhāvamavedi yato so,
Sakyamunã navasantanivāse
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1600)
22
So dasabārasadhā'yatanānaü
Bhedavasena tilokapadãpo,
Lokamavedi tilakkhaõavedã
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1601)
23
Dhātuvasena yato suvibhattaü
Loka matha'ņņhadasapparimāõaü,
Saīkhatalokabhido paņivijjhi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1602)


[SL Page 558] [\x 558/]     

24
So maõika¤canaråpiyamuttā-
Saīkhapavālasilākaņhalādiü,
Lokamavedi atindriyabaddhaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1603)
25
Rukkhalatāphalapallavapatta-
Pupphapakarāgapabhedavasena,
So sukhumantaralokamavedi
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1604)
26
Yattakamevu'tujaņņhakalāpa-
Rapagataü ihabhājanaloke,
Vijjati tampaņivijjhi asesaü
Lokavidåti pavuccati tasmā. (1605)


[SL Page 559] [\x 559/]     

27
So bhagavā himavatta pamāõaü
Aņņhamahānirayādi pamāõaü,
Nāgasupaõõavimāna pamāõaü
Brahmasurāsuraloka pamāõaü. (1606)
28
Paüsujalānilabhumi pamāõaü
Dãpasavantisamudda pamāõaü,
Merumahidharakåņa pamāõaü
Kappataråravicanda pamāõaü. (1607)
29
Paccayasaīkhatadhammasamuhaü
Bhājanalokagataü sakalampi,
Uddhamadhotiriyaüpaņivijjhi
Lokavidåti pavuccatitasmā. (1608)


[SL Page 560] [\x 560/]     

30
Lokālokakaro tilokatilakoso sattalokaü imaü
Bujjhitthā'nusayāsayādividhinā saīkhāralokaü tathā,
âhārādipamāõatādividhinā okāsalokaü yato
Tasmā lokavidåti vuccati jino saīkhāraloka'ntago. (1609)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Bhagavatolokavidåti nāmapa¤¤attiyā
Abhidheyaparidãpo
Tevãsatimosaggo
---------


[SL Page 561] [\x 561/]     

Taükhopana bhavantaü gotamaü evaü kalyāõo kittisaddo
Abbhuggato itipi so bhagavā anuttaro
Purisadammasārathãti

1
Abhāvato paramatarassa kassaci
Janassa sagguõavisarehi attanā,
Samāsanibbacananayena so muni
Anuttaro sasi (rucirā)'nanambujo. (1610)
2
Tathāhi so narahari sãlasampadā-
Guõeni'maü abhibhavate sadevakaü,
Samādhinā varamatiyā vimuttiyā
Vimuttidassanaguõasampadāyapi. (1611)
3
Yato navijjati adhisãlasampadā-
Samādhidhipabhutiguõehi tassamo,
Kutonu vijjati'ha taduttarãtaro
Siyā tatopya'ya masamo mahāmuti. (1612)



[SL Page 562] [\x 562/]     

4
Niråpamo asamamunãhi somuni
Yato samo asamasamo siyā tato,
Tathāgatassi'ha dutiyassa kassaci
Abhāvato adutiyako tathāgato. (1613)
5
Yato navijjati paņimāpi tassamā
Samo tadā'samatanusampadāyapi,
Sahāyako nahi paņividdhabodhiyā
Tato yamappaņima'sahāyako muni. (1614)
6
Kalebarenapi abhiråpahārinā
Guõehi tappaņisamapuggalo nahi,
Nacatthi pāvacanavibhāgakapakpane
Sayaü vinā bhuvi paņibhāgapuggalo. (1616)


[SL Page 563] [\x 563/]     

7
Ana¤¤agocaravarabodhisiddhiyā
Sa'haü sayambhuti paņipuggalonahi,
Paņi¤¤amappayitu malaü sayaü vinā,
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1616)
8
Sudantapuggaladamitabbapuggale
Dameti sārayati adantapuggale,
Yato jino vinayanupāyakovido
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1617)


[SL Page 564] [\x 564/]     

9
Yathā haye mudukaguõekhana sārathi
Tathāgato sugatikathāya dhammiyā,
Dameti sārayati tathā tathāgate
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1618)
10
Yathā haye pharusaguõena sārathi
Apāyatajjanavidhinā tathāgato,
Dameti sārayati tathā tathāgate
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1619)
11
Adammiye mudupharusena sārathi
Yathā'bhimārayati tathā tathāgato,
Jahātya'novadiya nacānusāsiya
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1620)


[SL Page 595] [\x 595/]     

12
Karã'bhidhāvati damakena sārito
Puratthimādisu disameva kevalaü,
Anuttarena hi naradammasārathi-
Jinena sāritapurisānatādisā. (1621)
13
Nisajja katthaci sayanāsanamhi te
Disāsu aņņhasu atisaīakgacārino,
Vidhāvare turitamanuttaraü disaü
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1622)
14
Patiņņhite muni'radhisãlasikkhayā
Vasã'nusāsiya adhicittasikkhayā,
Yathārahaü damayati bhabbapuggale
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1623)


[SL Page 566] [\x 566/]     

15
Samāhite muni radhicittasikkhayā
Vipassanāya'pi samaõe'nusāsiya,
Yathārahaü damayati bodhanārahe
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1624)
16
Tathuparåpari paņivedhapattiyā
Yathākkamaü anariyasekkhapuggale,
Dameti so vinayati lokanāyako
Anuttaro'tipi naradammasārathi (1625)


[SL Page 567] [\x 567/]     

17
Vineyyabandhavamanakundacandimā
Vinesi kosalamagadhādhipādayo,
Anekakhattiyapurise vināyako
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1626)
18
Kudiņņhiku¤jarahari kåņadantabhu
Surādibhåsurapurise vibhāvino
Jināsabho vinayi yato'nusāsiya
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1627)
19
Upālināmikapamukhe durāsade
Vināyako gahapatipaõķite puthu
Vinesi so upanayanakkhame yato
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1628)


[SL Page 568] [\x 568/]     

20
Asaccadiņņhikamapi saccakavhayaü
Ana¤¤avenayikanigaõņhanāyakaü
Vinesi tappabhutidigambare jino
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1629)
21
Jināsabho sabhiyasubhaddasa¤¤ino
Tappassino timisabhido sadhammiyā
Kathāyi'tobahi samaõepi sikkhayi
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1630)
22
Damesi somuni uruvelakassapa-
Gayādikassapajaņilādike yato,
Jaņādhare vijaņitajālinãjaņo
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1631)


[SL Page 569] [\x 569/]     

23
Pahāõasaüvaravinayuttaro muni
Anekakhattiyasamaõepi sāsane,
Vinesi sārathiriva uttaruttariü
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1632)
24
Manussasoõitapisitāsanehi so
Vinesi pãvarajaņharaü nisācaraü,
Sughoramānavaka manekarakkhase
Anuttaro'tipi naradammasārathi, (1633)
25
Vināyako suvinayi rāhunāmikaü
Mahattabhāvika masurādhipaü yato,
Surādhipappabhutisure tathā'sure
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1634)


[SL Page 570] [\x 570/]     

26
Pajāpatiü nikhilapajānukampako
Bakābhidhānikampi tucchaladdhikaü,
Vinesi so naditaranãrajāsane
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1635)
27
Kasaīkusehi'pi avineyyake yato
Tiracchajātikapurise narāsabho,
Vinesi so tisaraõasilasaüvare
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1636)
28
Kapolasecanamadakaõõacāmaraü
Hutāsanāsanirivabhiüsanaü yato,
Damesi māraji dhanapālaku¤jaraü
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1637)


[SL Page 571] [\x 571/]     

29
Vinesi somuni himavantavāsinaü
Patāpapajjala mapalālabhoginaü,
Kharaü bhayaīakkara maravālabhoginaü
Anuttaro'tipi naradammasārathi. (1638)
30
Nando'panandu'ragapatiü mahodara-
Cålodaroragapamukhe ca nibbise,
Dhumassikhā'nalasikhabhogãno akā
Tenā'pyanuttaranaradammasārathi. (1639)
31
Damanupāyakovido hi bodhaneyyabandhave
Ariyamaggavãthibhāsuraü varaü sivamapakuraü,
Paņipadārathena sārayi yatheva sārathi
Purisadammasārathiti vuccate anuttaro. (1650)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā varacite sakalakavijana
Hadayānanda dānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Bhagavato anuttaro purisadammasārathãti nāma
Pa¤¤attiyā abhidheya paridãpo
Catubbãsatimosaggo.
---------


[SL Page 573] [\x 573/]     

Taükhopana bhavantaü gotamaü evaü kalyāõekitti
Saddo abbhuggato itipi sobhagavā
Satthā devamanussānaüti.
---------
1
Kantāraü kharatakkaraü nirudakaü kattāramotārimaü
Kantāraü migarājaku¤jaramahā (saddulavikkãëitaü),
Kantāraü avatārabhurijanataü yo satthavāho sudhi
Tāretvā nayate dayāparavaso khemantabhumiü yathā. (1641)
2
Iccevaükaruõānidhānahadayo saüsāradukkhāture
Satte jātijarāvikāramaraõassokādikantārato,
Tāretvā dasasaükilesagahanā pāpesi khemaüpuraü
Tasmā satthupasatthakittivisaro satthā'ti sampattharã. (1642)


[SL Page 574] [\x 574/]     

3
Atthā'natthavicāraõā'ticaturo lokuttaratthena'pi
Yasmā sāsati lokiyena ubhayena'tthenalokaü imaü,
Sabrahmaü sanarāmaraü sasamaõaü sabrāhmaõaü yohi so
Satthā'tveva pasatthakittinikaro satthāramabbhuggato. (1643)
4
Bhãtiü jātijarārujādikasiraü nissāya jātaühi yo
Satthā satthadharorivā'rivisaraü nikkhittasattho sadā,
Sattānaü tasasate vihiüsati dhiyā siddhatthasāro tato
So satthā'ti yasosarãrasurabhã lokattayaü vyāpayã. (1644)
5
Lokatthābhirato anatthavirato jātyādikantārato
Uttāretica satthavāhasadiso yo atthadhammenavā,
Satte sāsati hiüsatã'ti janatāsantānajātaü bhayaü
Vuttā'nvatthavasena sohibhagavā satthāti vaõõãyate. (1645)


[SL Page 575] [\x 575/]     

Taükhopanabhavantaü gotamaü evaükalyāõe kittisaddo
Abbhuggato itipiso bhagavā buddhoti.
---------
6
Yo saīkhāravikāralakkhaõaparosaīkhārapa¤¤attisu
Ĩeyyatthesva'nanussutesu purimaü cattāri saccāni'pi,
Bujjhitvā'cariyopadesarahito tattheva sabba¤¤utaü
Patto ¤āõabalesu pāpuõi vasãbhāvaü sayamabhuka sayaü. (1646)


[SL Page 576] [\x 576/]     

7
Bodhetā'ti pajāya nibbacanato saccāni so bujjhitā
Saccānãti'pi saccavādi bhagavāka nissesa¤eyyassapi,
Matyā bujjhanasattiyā mahatiyā yasmā samaīakgã tato
Buddho nāmasiyāti kittivisaro tambuddhamabbhuggato. (1647)
8
Yesaüja bodhanavasattiyā sumatiyā cā'na¤¤aneyyo sayaü
Buddhattā ca yathāvikāsapadumaü so bujjhanaņņhenapi,
Nānābuddhaguõassa vissavanato buddhoti suddhodanã
Abbhugga¤chi tibuddhakhettabhavane taükittigãtassaro. (1648)


[SL Page 577] [\x 577/]     

9
Rāgassādhigataggamaggamatiyā dosassa mohassapi
Chinnattā ca samulaghātamakhilakelasārivaggassapi,
So khãõāsavatāya copadhipariccāgena buddhotyayaü
Uccāriyati cārikittiracanā vi¤¤åhi yāvajjapi. (1649)
10
Dhammassāmi yathā pabuddhapuriso okkantaniddakkhayā
Nājjho'tiõõakilesamiddhavidhamā bodhāpito kenaci,
Buddhambhojatibhānano hã bhagavā sāmaü pabuddho yato
Buddhonāmasiyāti tabbhavayasoghoso vibhusāyate. (1650)
11
Gatyatthāvagamatthadhātusamatāsabbhāvato vā gato
Yenekāyanamaggamuggamatimā eko, hãsambujjhãso,
Sambodhiü jayabodhimålamupago sattuttaro'nuttaraü
Buddhotã'dha jagattaye nijayaso yāvajja vijjumbhate. (1651)


[SL Page 578] [\x 578/]     

12
Khãõattā paramāya maggamatiyā dubbuddhiyā buddhiyā
Laddhattāpi kaanuttaruttaraguõālaīakkārasāmaggiyā,
So sambodhiparāyaõo sirighaõo buddhoti suddhodanã
Lokambhodhimalaīkari nijayasokallolamālāhi'maü. (1652)
13
Sambuddho'ti'mināpadena munino saccāvabodhāvahaü
Ĩāõaü tappaņivedha¤āõa managhaü nā'¤¤ehisādhāraõaü,
Buddho'tã'dha padena satthu karuõāpubbaīakgamaü desanā-
Ĩāõaü ¤eyyapadatthabodhanakaraü ¤āõa¤ca dassiyate. (1653)


[SL Page 579] [\x 579/]     

14
Taü sabba¤¤uta¤āõathomanavasā sammādisambuddhi'ti-
Saddassā'riyamaggakittanavasā buddhotisaddassaca,
Yogo'pe'tthakato'tya'bhāsi vibudho so dhamma pālābhidho
Buddhānussativaõõanāvivaraõe vi¤¤ātasatthāgamo. (1654)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Satthādevamanussānaü buddhoti nāmapa¤¤attãnaü
Abhidheya paridãpo
Pa¤cavãsatimo saggo.
---------


[SL Page 580] [\x 580/]     

Taükhopana bhavantaü gotamaü evaü kalyāõe kittisaddo
Abbhuggato itipi sobhagavā bhagavāti.
---------
1
Kavibhāratipaddhatichandasi ta-
Gguõathomana (toņaka) vutya'bhavi,
Bhagavā'ti vibhattapadatthavatã
Madhurā suõataü surataü madhurā. (1655)
2
Adhisãlasamādhimatippabhuti-
Guõarāsivisiņņhatarassa tato,
Bhagavā'ti sadevamanussapajā-
Pavarassa sagāravanāma'midaü. (1656)
3
Bhagavāvacanena pavuccati yo
Saniruttinayo vacanatthavaro,
Sa'hi gāravaseņņhavisiņņhataro
Bhagavāti nimittakanāmamidaü. (1657)


[SL Page 581] [\x 581/]     

4
Paripācitasa¤citapāramitā-
Mitabhāgya manuttariyu'ttariyaü,
Yadi vijjati'massa ana¤¤asamaü
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1658)
5
Yadi mārabalaü pabalaü sakalaü
Kadalã dviradoriva tālavanaü,
Asanã'va kilesamabha¤ji tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1659)
6
Yadi bhaggamakā'khilalobhamapā-
Khiladosamapā'khilamohamapi,
Viparãtamanokaõa¤ca tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1660)


[SL Page 582] [\x 582/]     

7
Yadi kodhu'panāha musuyanama-
Cchariyaü ahirikkanirottapanaü,
Api makkhapalāsa mabha¤ji bhavā-
Bhavadiņņhi manajjava'maddavataü. (1661)
8
Kharaphārusatā karaõuttariyaü
Yadi māna'bhimāna'pamādamadaü,
Saņhaphārusatā karaõuttariyaü
Saņhamāyamabha¤ji'ti mohajaņaü
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1662)


[SL Page 583] [\x 583/]     

9
Tividhā'kusalaü tividhabbisamaü
Tivitakkatimålatisa¤¤amapi,
Timalaü tipapa¤ca mabha¤ji tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1663)


[SL Page 584] [\x 584/]     

10
Caturogha catubbidhayoga catu-
Bbidhagantha catubbidhagāha mapi,
Caturāsavadhamma mabha¤jitato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1664)
11
Vinibaddha manokhãla nãvaraõā-
Nya'bhãnandanamaccariyāni tato,
Yadi pa¤cavidhāni'pi bhaggamakā
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1665)


[SL Page 585] [\x 585/]     

12
Chavivādapadāni'pi sattavidhā-
Nusayehi kusitakavatthu'mato,
Ya mabha¤ji'tarāti'pi aņņhavidhaü
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1666)


[SL Page 586] [\x 586/]     

13
Navadhā'layamula mabha¤ji tathā
Dasadhā'kusalaü dasakammapathaü,
Sakalāni kudiņņhigatāni tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1667)


[SL Page 587] [\x 587/]     

14
Pariëāhadaraü vividha'ddhasataü
Bhavakanettivicāra maha¤ji tato,
Satamattasahassakilesagataü
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1668)
15
Aõimā laghimā mahimā vasitā-
Pabhuti'ssariya'ņņhabhagehi yato,
Subhagehi samaīakgãbbhåva tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1669)
16
Aõuno nanuno' nanunokaraõaü
Karaõaü lahuno'lahuno aõimā,
Laghimā mahimā mahimākaraõaü
Karaõaü vasitā vasitāya tahiü. (1670)


[SL Page 588] [\x 588/]     

17
Saya micchitaņhāna mupāgamanaü
Lahu vicchitakāriyasādhanatā,
Abhipatti pakamya masesavasã-
Karaõe'sikatā paramissaratā. (1671)
18
Nabhasā padasā gamanādivasā
Vajato pariniņņhitakāriyatā,
Nijakāma'vasāyikatātiyahiü-
Paramissariyākhyabhagā'ņņhavidhā. (1672)
19
Catumagga catupphalasantipadā-
Riyadhammasamuhabhagehi yuto,
Vinalãkatapāpamalehi tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1673)


[SL Page 589] [\x 589/]     

20
Caraõadiguõa'tisayādhigatā-
Samakittisarãrabhageta yuto,
Bhuvanattayavipphuritena tato
Bhagavā,ti pavuccati so bhagavā. (1674)
21
Janalocananãharaõāya nirå-
Pama råpasarãragatāya tato,
Nikhilāvayavassiriyā sabito
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1675)
22
Abhipatthita micchita mattahitaü
Parasattahitampi samijjhati yaü,
Iti tādisakāmabhagena yuto
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1676)


[SL Page 590] [\x 590/]     

23
Yadanuttariyena ca pāramitā-
Viriyena payattabhagena yuto,
Garubhāvapadappabhavena tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā.
24
Paramissariyāyamadhammayaso-
Sirikāmapayattabhāgā chayime,
Yadi yassa jinassa bhavanti tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1678)
25
Subhagena ana¤¤asamena nirå-
Pamaråpavilāsabhagena yuto,
Satapu¤¤asamujjalitena tato
Bhagavāti pavuccati so bhagavā. (1679)


[SL Page 591] [\x 591/]     

26
Nijadhamsasarãravibhåti yathā
Nijaråpasariravibhåti tathā,
Iha vuccati bhaggasubhāgyamiti
Api tehi samaīgi jino bhagavā. (1680)
27
Kusalādipadehi vibhattamakā'-
Yatanādivasena ca bandhavasā,
Vata dhammasamuhasabhāva mato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1681)
28
Catudhā catudhā catudhā catudhā
Catusaccadaso'riyasaccampi,
Vibhajã vibhajã vibhajã vibhajã
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā.
(1682)
(Yamakabandhanaü)


[SL Page 592] [\x 592/]     

29
Yadi dibbavihāra masevi bhaji
Surajeņņhavihāra mana¤¤asamaü,
Ariya¤cavihāra mana¤¤asamaü,
Ariya¤ca vihāra masevi tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1683)


[SL Page 593] [\x 593/]     

30
Yadi kāyavivekasukhaü abhajã
Bhaji cittavivekasamādhisukhaü,
Upadhãhi vivekaka masevi tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1684)
31
Bhaji vaņņagata¤ca vivaņņagataü
Saya muttarimānusadhamma mapi,
Tividha¤ahi vimokkha masevi tato
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1685)


[SL Page 594] [\x 594/]     

32
Punarāgamanāvaraõena bhave
Bhavanettisama¤¤a midaü gamanaü,
Yadi vantamakā'riyamaggamukho
Bhagavā'ti pavuccati so bhagavā. (1686)
33
Bhagavā'ti visiņņha'bhidhānamimaü
Na'ca mātupituppabhutihi kataü,
Sahabodhipadādhigamena gatā
Tathasammuti tassajinassa'bhavi. (1687)
---------
Athamahāniddesāgatanayo vuccate.
---------
34
Lokuttarāya matiyā
Rāgaü bhaggaü akāsi dosaü mohaü,
Yasmā kaõņakamānaü
Kilesamāraü tatopi buddho bagavā. (1688)


[SL Page 595] [\x 595/]     

35
Yasmā vibhajjavādi
Bhaji vibhaji pavibhajã sadhammakkhandhaü,
Lokuttara¤ca katavā
Bhavānamattaü tatopi buddho bhagavā. (1689)
36
Yasmā bhāvitakāyo
Bhāvitasilo sadā subhāvitacitto,
Bhāvitapa¤¤o sabbhi
Subhāvanãyo tatopi buddho bhagavā. (1690)
37
Bhagavā kavanapatthāni
Paņisallānabbihārasāruppāni,
Janavātāpagatāni
Vanāni senāsanāni yo pantāni. (1691)


[SL Page 596] [\x 596/]     

38
Bhudharakandaraleõaü
Guruhamålaü pakalāla mabbhokāsaü,
Sivathikaü bhaji yasmā
Tiõasatthāraü tatopi buddho bhagavā. (1692)
39
Catubbidhānaü saddhā-
Deyyānaü cãvarādisambhārānaü,
Subharo yasmā bhāgã
Paramappiccho tatopi buddho bhagavā. (1693)
40
Attharasassa subhāgã
Dhammarasassa ca yato vimuttirasassa,
Adhisãlassa'dhicitta-
Ssa'dhipa¤¤āyaca tatopi buddho bhagavā. (1694)
41
Råpāråpāvacara-
Jjhānāna catunna mapakpama¤¤ānampi,
Viddhaüsitãvaraõo
Yasmā bhāgã tatopi buddho bhagavā. (1695)


[SL Page 597] [\x 597/]     

42
Aņņhanna¤caņņhannaü
Vimokkhadhammāna mābhibhāyatanānaü,
Anupubbavihārānaü bhāginavannaü tatopi buddho bhagavā. (1696)
43
Dasakasiõasamāpatti
Dasasa¤¤ābhāvanāna mapi bhāgãvā,
Asubhasamāpatyā'nā-
Pānassatiyā tatopi buddho bhagavā. (1697)


[SL Page 598] [\x 598/]     

44
Sammappadhāna pabhuti-
Satipaņņhāni'ddhipādadhammānampi,
Catudhā suvibhattānaü
Bhāgã yasmā tatopi buddho bhagavā. (1698)
45
Pa¤cannampi balānaü
Yasmā pa¤canna mindriyānaü bhāgã,
Tasmā dasabaladhārã
Jitindriso yo tatopi buddho bhagavā. (1699)
46
Yasmā bojjhaīgānaü
Ariyassa'ņņhaīgikassa maggassāpi,
Tathāgatabalānaü yo
Bhāgi dasannaü tatopi buddho bhagavā. (1700)
47
Catuvesārajjānaü
Yadi catupaņisambhidāna maddhabhāgã,
Chabuddhadhammānampi
Chaëabhi¤¤ānaü tatopibuddhobhagavā. (1701)



[SL Page 599] [\x 599/]     

48
Bhagavā'tye'taü nāmaü
Nakataü mātāpitåhi bhātubhaginãhi,
Sakamittāmaccehi
Na ¤ātisālohitehivā pa¤¤attaü. (1702)
49
Samaõehi bhusurehi
Na devatāhi ca nana yena kenaci racitaü,
Uņņhaņakibbisamåle
Subodhimåle subuddhasambodhãnaü. (1703)
50
Paņilābhahetu tesaü
Bhagavantānaü anāvaraõa¤āõassa,
Pavimokkhantikametaü
Yadidaü bhagavāti sacchikāpa¤¤atti. (1704)
---------
Athaņãkāgatanayovuccate.
---------


[SL Page 600] [\x 600/]     

51
Niratisayāsãlādi-
Sagguõabhāgā ana¤¤asāma¤¤ā ye
Yassu'palabbhanti tato
Bhagavā'tya'bhidhãyate sabuddho bhagavā. (1705)
52
Tathāhi sãlaü samādhi
Pa¤¤ā vimutti vimuttidassana¤āõaü,
Hiri ottappaü saddhaü
Viriyaü sati sampaja¤¤a mete dhammā. (1706)
53
Sãlavisuddhi ca diņņhi-
Visuddhi kusalāni tãõi tammålāni,
Tayo vitakkā sammā
Tisso dhātvānavajjasa¤¤ā tisso. (1707)


[SL Page 601] [\x 601/]     

54
Catusatipaņņhāni'ddhi-
Ppādā sammappadhānadhammā caturo,
Paņisambhidā catasso
Caturo maggā phalānikho cattāri. (1708)
55
Cattāro,riyavaüsā
Yoniparicchedakāni catu¤āõāni,
Catuvesārajjāni
Padhāniyaīgāni pa¤ca parimāõāni. (1709)
56
Pa¤caīgiko'pi sammā
Samādhi pa¤cindriyāni pa¤cabalāni,
Nissāraõãyadhātu
Pa¤cavimuttiparipācaniyā dhammā. (1710)


[SL Page 602] [\x 602/]     

57
Pa¤ca vimuttāyatana-
Ĩāõāni chagāravā chabahulavihārā,
Chā'nussatiņhānāni
Nissāraõiyā chadhātu chalabhi¤¤āyo. (1711)


[SL Page 603] [\x 603/]     

58
Chabbidha'nuttariyāni
Jabbidhanibbedhabhāgiyā sa¤¤āyo,
Chaasādhāraõa¤ānā-
Nya'riyadhanānya'parihāniyā dhammā. (1712)
59
Sappurisāriyadhammā
Bojjhaīgā satta sattasa¤¤ā satta,
Khãõāsavabalakathanā
Sattavivadhā dakkhiõarahāna¤ca kathā. (1713)


[SL Page 604] [\x 604/]     

60
Aņņhannaü pa¤¤ānaü
Paņilābha nidānadesanā sammattā.
Lokasabhāva'ccagamā
Aņņha'kkhaõadesanā ca aņņhavimokkhā. (1714)
61
Vatthunyā'ramhāni
Mahāpurisatakkanā'bhibhāyatanutti,
Aņņhavidhā navu'pāyā
Manasikaraõamålakā padhānyaīgāni. (1715)


[SL Page 605] [\x 605/]     

62
Nava sattāvāsakathā
âghātapaņivinayā ca nava nānattā,
Navā'nupubbavihārā
Navasa¤¤ā dasavidhā kusalakammapathā. (1716)
63
Dasa kasiõāyatanāni
Dasa sammattāni nāthakaraõadhammā,
Balāni cā'riyavāsā
Mettāye'kādasānisaüsā dhammā. (1717)


[SL Page 606] [\x 606/]     

64
Bārasadhammā cakkā-
Kārā terasadhutaīgadhammā ce'pi,
Cuddasamattā buddhi
Pa¤cadasavimuttipācanãyā dhammā. (1718)
65
ânāpānassatiyo
Soëasa soëasavidhā' parantapatãyā,
Aņņharasa buddhaguõā
Ekåõavãsati paccavekkhaõabuddhi. (1719)
66
Catucattāëisavidhā
Pa¤¤āvatthå'dayabbaye¤āõāni,
Pa¤¤āsa kusaladhammā
Sattādhikasattatippabhāvatthåni. (1720)


[SL Page 607] [\x 607/]     

67
Catuvãsati koņilakkha-
Ppamita samāpattiya¤caravajira¤āõaü,
Samantapaņņhānapacca-
Vekkhaõa¤āõāni desanā¤āõāti. (1721)
68
Sattāna manattānaü
Vibhaga¤āõānicā'sayānusayānaü,
Vuttavibhāgā santã
Guõabhāgā bhagavato tato bhagavā so. (1722)
69
Manussattabhāvādike aņņhadhamme
Samodhānayitvā'hisambodhiyā ye,
Samiddhā'dhikārehi sattuttamehi
Mahābodhisattehi sampādanãyā. (1723)


[SL Page 608] [\x 608/]     

70
Adhiņņhānadhammādayo pa¤cu'ëāra-
Pariccāgadhammā catussaīgahā ca,
Cariyattayaü pāramãdhammarāsi
Bhavattyā'bhisambodhisambhārabhåtā. (1724)
71
Pabhutyā'bhinãhārato yāvabodhi
Asaīkheyyakappāni cattāri'massa,
Salakkhāni te bodhisambhāradhammā
Bhavā vuddhipakkhe bhatā sambhatā'ti. (1725)
72
Bhajãyanti yā pu¤¤avantehi loke
Payogaü samāgamma sampattiyo tā,
Bhagānāma vaņņabbivaņņānugā'ti
Pavuccanti tesaü ubhinnaü bhagānaü. (1726)


[SL Page 609] [\x 609/]     

73
Pure bodhito bodhisatto samāno
Bhusaü bodhisambhāradhamme vinanto,
Patiņņhāsi yasmiü bhage te vanãti
Manussesu devesu ukkaüsabhute. (1727)
74
Tathā'na¤¤asāma¤¤asāhi¤¤ajhāna-
Ssamāpattibhedaggamaggapphalādã,
Bhage bodhimåle vivaņņānuge'pi
Sayaü buddhabhuto samāno vanã'ti. (1728)
75
Catubbisa ye koņilakkhappamāõa-
Samāpattibhāgā kamahābhāgadheyyo,
Paresaü nahitāya:ttano diņņhadhamma-
Sukhatthāya te niccakappaü vanãti. (1729)


[SL Page 610] [\x 610/]     

76
Abhi¤¤eyyadhammesu ye bhāvitabba-
Pahātabbabhāgā pari¤¤eyyabhāgā,
Siyuü sacchikātabbabhāgā vanã'ti
Jino bhāvanāgocarāsevano te. (1730)
77
Asādhāraõe sesasādhāraõa ye
Ime dhammabhāgā'dhisãlādibhedā,
Phalaü yāvatā bodhaneyyesu satthā
Vanã patthayã suppatiņņhānukhoti. (1731)


[SL Page 611] [\x 611/]     

78
Aveccappasantā imassa'tthi deva-
Manussā bahå bhattiyuttā tathāhi,
Asādhāraõā'nopamānatta¤āõa-
Ppabhāvādito sabbasattuttamo so. (1732)
79
Anatthāpahārādipubbaīgamāya
Hitatthā'bhinipphādane tapparāya,
Payogābhisampattiyā bodhaneyya-
Pajāyo'pakārāvahāyā'mitāya. (1733)
80
Viyāmappabhā ketumālākulāya
Bhusaü lakkhaõā'sityanubya¤janehi,
Vicittāya råpindirāmandirāya
Samiddhattabhāvā'bhisampattiyāpi. (1734)


[SL Page 612] [\x 612/]     

81
Yathābhuccasãlādidhammubbhavena
Uëārena lokattayabyāpināpi,
Samannāgatattā kavisuddhena kitti-
Ssarãrena khãrodadhãpaõķarena. (1735)

82
ōhitattā visiņņhāsu ukkaüsakoņiü
Paviņņhāsu santuņņhitā'ppicchatāsu,
Catunnaü visārajjadhammāna maddhā
Dasannaü balāna¤ca sabbhāvatopi. (1736)
83
Samantāpasādāvahattā'piråpa-
Ppamāõadike jãvaloke surānaü,
Narāna'¤jalãvandanāmānapåjā-
Vidhānārahattāpi sambhattiņhānaü. (1737)
84
Aveccappasādenu'petā'nusiņņhi-
Paņiggāhakā yejanā kenacāpi,
Manussena devena vā brahmunā vā
Asaühāriyā bhatti tesaü kadāci. (1738)


[SL Page 613] [\x 613/]     

85
Pariccajja te sāvakā jivitampi
Jinaü dhammapåjāya påjenti daëhaü.
Tathāhi'ssa pa¤¤attasikkhāpadāni
Navãtikkamante samuddo'va velaü. (1739)
86
Pavuccanti bhāgāti dhammassabhāva-
Vibhāgā hi te khandhadhātvādinā'pi,
Atãtādiråpādibhedehi tepi
Anekappabhedā vibhattā bhavantã. (1740)


[SL Page 614] [\x 614/]     

87
Papa¤cattayaü sabbasaüyojanāni
Jino ganthayogā'savo'gho'padhãca,
Samucchijja maggena nibbānadhātvā-
Mataü so pibanto vamã te ca bhāge. (1741)
88
Chacakkhādivatthuni jā'rammaõāni
Chacittāni chabbedanā phassachakkaü,
Chasa¤¤ā chataõhā chasa¤cetanā cha-
Bbitakke vicāre cha bhāge vamãti. (1742)
89
Yamā'nanda catta¤ca vantaü vimuttaü
Pahãõaü vinissaņņha maīgãrasassa,
Na taü jātu paccessatãtyā'bha satthā
Yathāvuttabhāge vamãtvevameva. (1743)


[SL Page 615] [\x 615/]     

90
Jino kaõhasukkeca vajjānavajje
Nihãnappaõite adhamme ca dhamme,
Asādhāraõena' ggamaggā'nanena
Apaccāgamaü pāpayã uggirãti. (1744)
91
Paresa¤ca saüsāranirākaramhā
Samullumpanatthāya kullåpamaü so,
Yathājjhāsayaü desayitvāna dhammaü
Pamāpesi tehā'pi bhāge'ti sabbe. (1745)
92
Pure pårayaü pāramãdhammajātaü
Mahābodhisatto samāno bhagābyaü,
Siriü issarattaü yasohatthasāraü
Vamã chaķķhanãyaü yathākheëapiõķaü. (1746)


[SL Page 616] [\x 616/]     

93
Tathāhi'ssa laddhaü pure somanassa-
Vhayo temiyo'yogharo hatthipālo,
Kumārosamāno'bhinikkhamma gehā
Siriü devarajjassiriü uggiri so, (1747)
94
Anekāsu jātãsu sampannabhogo
Bhāge laddhabhoge'vamevu'ggiritvā,
Sakaü hatthagaü pacchime attabhāve
Anomassiriü cakkavattissirimpi. (1748)
95
Catuddãpikaü devarajjā'dhipacca-
Samānādhipaccaü yathābhucca muccaü,
Yasa¤cā'pi tatnissayaü pa¤cakāme
Alaggo tiõaggāya'pā ma¤¤amāno. (1749)


[SL Page 617] [\x 617/]     

96
Pahāyā' bhigantvābhisambodhirajje
Patiņņhāya saddhammarājā babhuva,
Asāre tusāre'va saüsārasāre
Suvuttappakāre bhage so vamãti. (1750)
97
Pavattanti nakkhattaråpehi bhehi
Samaü cakkavāëāvakāsesu yātā,
Tikuņaddi kuņaddi canda'kka neru-
Vimānādisobhā bhagā nāma honti. (1751)
98
Jino tassamaīgã janokāsaloke
Have chandarāgappahāõena yena,
Mahābodhimaõķe nisinnosamāno
Vibhåtāvibhåte bhāge te vamãti. (1752)


[SL Page 618] [\x 618/]     

99
Sobhāgavā'ti bhatavā'ti bhagevanã'ti
Bhāgevanã'ti abhipatthayi bhattavā'ti,
Bhāgevamã'ti tibhavesu bhagevamã'ti
Anvatthato hi bhagavā bhagavā sama¤¤o. (1753)
100
Icceva'massa arahādiguõappabandha-
Pubbācalu'bbhavayasovisarosadhãso,
Pajja¤ca sajjanamanokumudāni've'daü
Cittāni bodhayati kiü purisādhamānaü. (1754)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānanda dānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Bhagavā'tināmapa¤¤attiyā abhidheyaparidãpo
Chabbãsatimo saggo.
---------


[SL Page 620] [\x 620/]     

1
Ettha'ttahisampattiparahitapaņipattito
Nissãmāpi dvidhā buddhaguõā saīgahitā kathaü. (1755)
2
Tāsva'ttahitasampattisaddhammacakkavattino.
Pahāõasampadā¤āõasampadābhedato dvidhā. (1756)
3
Råpakāyā'nubhāvāsuü tatthe'va'ntogadhā dvidhā,
Paratthapaņipattã'pi payogāsayabhedato. (1757)
4
Payogo lābhasakkārasilokanirapekkhino,
Dukkhå'pasamaõatthāya nãyyāniko'padesanā. (1758)
5
âsayo devadattādipaccāmittajanesupi,
Hitajjhāsayatā niccaü mettākantāya bhattuno. (1759)


[SL Page 621] [\x 621/]     

6
Indriyā'paripakkānaübodhaneyyāna manvahaü,
Pa¤¤indriyādisampākasamayā'vagamādito. (1760)
7
Deyyadhammapaņiggāhappabhutãhā' nukampiya,
Parahitapaņipatyā'si paresaü hitasādhanaü. (1761)
8
Tesaü guõaviseyānaü vibhāvanavasenapi,
Pāëiyaü arahantyādipadānaü gahaõaü kathaü. (1762)
9
Tatthā'rahanti iminā padena paridãpitā,
Pahāõasampadānāma attano hitasampadā, (1763)
10
Padehi sammāsambuddho lokavidåti attano,
Ĩāõasampattisaīkhātā nahitasampatti dãpitā. (1764)
11
Vijjācaraõasampanno'ti'minā dassitā'ttano,
Vijjācaraõapbhuti sabbā'pi hitasampadā. (1765)


[SL Page 622] [\x 622/]     

12
Sugato'ti'minā vuttā paņņhāyapaõidhānato,
Attanohitasampatti paratthapaņipattica. (1766)
13
Satthā devamanussānaü purisadammasārathã,
Paratthapaņipatye'va pada¤cayehi dãpitā. (1767)
14
Pada¤cayena buddhoti bhagavāti vibhāvitā,
Yāva'ttahitasampatti parahitapaņipatti ca. (1768)
15
Tidhā buddhaguõā hetuphakhalasatto'pakārato,
Saīkhittā arahaü sammāsambuddho'ti padehica. (1769)
16
Vijjācaraõasampanno lokavidå'ti'mehi ca,
Catåhi phakhalasampattisaīkhātā kittitā guõā. (1770)


[SL Page 623] [\x 623/]     

17
Purisadammasārathi satthā dvãhipadehi tu,
Sattopakārasampattivasena gaditā guõā. (1771)
18
Phalasamapattisattopakārasamapattibhedato,
Ubho buddhaguõā buddho'ti'minā paridãpitā. (1772)
19
Sugato bhagavā dvãhi padehā'diccabandhuno,
Vibhāvitā hetu phalasatto'pakārasampadā. (1773)
20
Thãrasārataro'dāruttuīga sagguõamerunā,
Girirājā'pi nãcattaü jagāma jinarājino. (1774)
21
Tassā'nupubbagambhãrasampuõõaguõasāgare,
Sāgaro'yaü paricchinno bindumattaü'va khāyati. (1775)
22
Thāvarā'calapatthiõõapatiņņhāguõabhumiyā,
Nopeti paüsupaņhavã kalabhāgampi satthuno. (1776)


[SL Page 624] [\x 624/]     

23
Cakkavāëasahassāni sambādhikaëitāni'va,
Guõalesānubhāvena dissanteravibandhuno. (1777)
24
Anantāpariyantena guõākāyena satthuno,
âkāso'mananto'pi antabhuto'va gamyate. (1778) 25 Evaü buddhaguõānantāpariyantā acintiyā,
Avāciyā'nopameyyā ahoacchariyabbhutā. (1779)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santikenidāte
Navannamarahādiguõānaü saīkhepanayaparidãpo

Sattavãsatimosaggo.
---------


[SL Page 625] [\x 625/]     

1
Dhutanijjharacāmarānilena
Sisire kåņabhujehi gijjhakåņe,
Haribhudharahāridehadhāri
Viharanto karuõākaro kadāci. (1780)
2
Vasamāna masesabhikkhusaīghaü
Iha rājaggahanāmarājadhānyā,
Varamaõķalamāla mānayassu
Munirānandayanindamiccavoca. (1781)
3
Yati sampati sannipātayitvā
Yatisaīghaü yatirājamabruvã so,
Rucira¤jalipåjitaīghika¤jo
Samayaü ma¤¤atha yassadāni bhante. (1782)


[SL Page 626] [\x 626/]     

4
Athakho sugato tato'higantvā
Navasa¤jhāghanaraüsivippakiõõo,
Varamaõķalamāëa motarittha
Ravi mandāramivodayā'calamhā. (1783)
5
Tahi māsanamatthake nisinno
Migarājāriva ka¤canācalagge,
Parisāsu visārado abhāsi
Munirājā'parihāniyeca dhamme. (1784)
6
Abhinkhamiya'mbalaņņhikāyaü
Viharanto bhagavā tato puramhā,
Navapallavamaõķitambasākhã
Riva'nubya¤janacāruråpakāso. (1785)


[SL Page 627] [\x 627/]     

7
Itisãlapabhāvito samādhi
Saphalo cittapabhāvitā ca pa¤¤ā,
Saphalā'ti pavattadhammacakko
Atha nālandamupāgamã sasaīgho. (1786)
8
Tahi mambavane yathābhirantaü
Viharantaü tamupecca theranāgo,
Makahãta¤jalima¤jarika sirena
Caraõacanda mavandi sāriputto. (1787)
9
Sunisajja asajjamāna¤āõaü
Bhagavantaü pacuraü abhitthavanto,
Nadi sihanibho abhãtavācaü
Bhagavā ca'bbhanumodi bhāsitaü taü. (1788)
10
Kathayaü adhisãlacattapa¤¤ā-
Paņisa¤¤uttakathaü tahiü vasitvā,
Yatisaīghapurakkhato tato so
Agamā pāņaligāmamuggadhãmā. (1789)


[SL Page 628] [\x 628/]     

11
Muni pāņaligāmupāsakānaü
Anukampāya sumāpite nivāse,
Nivasaü savaõa¤jalãhi peyyaü
Vadhuraü dhammasudhārasaü adāsi. (1790)
12
Acirāpagatesu'pāsakesu
Bhagavā pāņaligāmikesu tesu,
Janasu¤¤aniketanaü ana¤¤o
Pavisitvāna akāsi sãhaseyyaü. (1791)
13
Magadhādhipatissa bhupatissa
Nagaraü tatra sunidhavassakārā,
Sacivā tidasehi mantayitvā
Viya tasmiüsamaye sumāpayanti. (1792)


[SL Page 629] [\x 629/]     

14
Abhipassiya dibbacakkhunā taü
Bhagavā'nanda mavoca hessate'daü,
Ariyā'yatanaü vaõippatho'ti
Nagaraü pāņaliputtanāma maggaü. (1793)
15
Mithubhedavasena aggitovā
Dakato pāņaliputtasa¤¤ino kho,
Nagarassa kadāci antarāyā
Muni vedehamuniü tayo'tya'voca. (1794)
16
Tadahe'vupasaīkamiüsu yena
Bhagavā tena sunãdhavassakārā,
Jinapādakirãņaphuņņhasãsā
Abhisitte'va khaõaü lasiüsu' ho te. (1795)
17
Thirasāraguõena dhammara¤¤o
Dhanudaõķeva ņhitā nataīakgayaņņhi,
Tadubho savivā nimantayiüsu
Sugataü ajjatanāya bhojanena. (1796)


[SL Page 630] [\x 630/]     

18
Adhivāsana massa te vidatvā
Paņiyattehi paõãtabhojanehi,
Bhagavanta matappayuü sasaīgaü
Kamalāvāsanivāsagaü sahatthā. (1797)
19
Bhagavā'tha sunãdhavassakāre
Paribhutto apanãtapattapāõã,
Anumodi nipãya dhammapānaü
Pacuraü pãtiphuņantarā'bhavuü te. (1798)
20
Anuyantajanehi dhammara¤¤o
Vajato bhikkhupårakkhatassa tamhā,
Puthuloratalena yaü visālaü
Nagaradvāra manantaribabhuva. (1799)


[SL Page 631] [\x 631/]     

21
Iti gotamabuddhapādaphuņņhaü
Tadidaü dvāra mahosã gotamākhyaü,
Tahi motari yattha kākakapeyyā
Muni gaīgākhyasavanti tuīgavãci. (1800)
22
Bahaëā'nilabhaīgavãcimālā-
Lulitāyā'ti gabhãraninnagāya,
Ya manaīgapabhaīguro tarittha
Tayidaü gotamatitthanāma māsi. (1801)
23
Sugato paratãrago'ghatiõõo
Janataü passiya sāvakehi saddhiü,
Taraõattha mulumpakullanāvā
Pariyesanta mudānagātha māha. (1802)



[SL Page 632] [\x 632/]     

24
Narasārathi yena bhumikantā-
Makuņākārakuņãhi nāvakāso,
Upasaīkami tena koņigāmo
Uditambhoru hu'pāhanappitaīghã. (1803)
25
Ahamasmi pabuddhasaccadhammo
Punaruppatti nacatthi me'ti vatvā.
Tahi movadi vāsago tisikkhā-
Paņisaüyuttakathāya bhikkhusaīghaü. (1804)
26
Muni nātikanāmagāmayāto
Kathitānandayatindapuņņhapa¤ho,
Paridãpayi dhammadappaõākhyaü
Pariyāyaü gatipaccavekkhaõāya. (1805)


[SL Page 633] [\x 633/]     

27
Arahādiguõakaroka mahesi
Viharaü tatrapi gi¤jakānivāse,
Piņakattayasaīgahaü vasinaü
Adhisãlādikathaü kathesi bhãyyo. (1806)
28
Sugato pagato sabhikkhusaīgho
Atha vesālipuriü purãnamaggaü,
Tahi mambavane vasaü vasinaü
Satipa¤¤āparamaü abhāsi dhammaü. (1807)
29
Jinagandhagajo mama'mbapāli-
Gaõikā ambavane'ni'dāni sutvā,
Abhiruyha payāsi bhaddayānaü
Kucabhārātisamiddhabhattibhārā. (1808)
30
Gaõikā'tha kata¤jalinisinnā
Ghanapãnatthanabhārarumbhãteva,
Karavikavirāvama¤jughoso
Madhuraü dhamma mabhāsi tāya satthā. (1809)


[SL Page 634] [\x 634/]     

31
Katabhattanimantanā pasādaü
Rasanādāmasarehi vāharanti,
Pavidhāya padakkhiõaü munindaü
Agamā haüsavadhuva mandiraü sā. (1810)
32
Ahatāhatanãlapãtaratta-
Sitama¤jiņņhavirāgasāņakehi,
Sunivatthasupārutā'bhiråëhā
Suraputtāriva bhaddabhaddayānaü. (1811)
33
Atha licchavirājarājaputtā
Upasaīkamma paõamma dhammara¤¤o,
Nakharaüsipabandhasindhutãre
Samayuü maggaparissamaü nisinnā. (1812)


[SL Page 635] [\x 635/]     

34
Vilasiüsu kiriņabhiīgamālā-
Viraëā licchavika¤jakosarāsi,
Ravibandhavadhammabhākarena
Phuņitā'dhaņņhitasilagandhasāli. (1813)
35
Saphalãkatadullabhantabhāvā
Viphalãbhutanimantānā janā te,
Virajaīghirajopisaīgamoëã
Pura māråëharathā tato payāsuü. (1814)
36
Janalocanatoraõākarāëaü
Avatiõõo vimala¤jasaü sasaīgho,
Gaõikāya gharaü mahesi pāto
Caraõakkantathalambujo jagāma. (1815)


[SL Page 636] [\x 636/]     

37
Katabhojanasaīgabhāvasāne
Gaõikā pa¤jalikā nisajja dhammaü,
Sunisamma sasāvakassa'dāsi
Sugatassa'mbavanaü samiddhasaddhā. (1816)
38
Muni rambavanaü paņiggahetvā
Viharitvātahimeta deva dhammaü,
Kathayaü adhisãlacittapa¤¤ā-
Paramaü beëuvagāmakaü jagāma. (1817)
39
Ahamettha vasāmi bhikkhave'ko
Samaõhe'ttasahāyakehi tumhe,
Upagacchatha vassa massamesu
Muni vesālisamanatatotya'bhāsi. (1818)


[SL Page 637] [\x 637/]     

40
Jitamārabalasasa beëuvasmiü
Atha vassupagatassa ghorarogo,
Udapādi ca māraõantikā'suü
Kaņukā kāyikavedanā'tibāëhā. (1819)
41
Adhivāsanakhantipārago so
Sukhadukkhesu tulāsamo tadāni,
Bhagavā aviha¤¤amānaråpo
Adhivāsesi sato ca sampajāno. (1820)
42
Anapekkhiya tāva bhikkhusaīghaü
Idhu'paņņhākanivedanaü akatvā,
Analanti mamā'nupādisesa-
Parinibbānapadaü sace labheyyaü. (1821)


[SL Page 638] [\x 638/]     

43
Viriyena paņippaõāmayitvā
Balavā'bādha malabbhayāpanãyaü,
Paņisaīkharaõārahaü visesaü
Samadhiņņhāya sajãvitindriyassa. (1822)
44
Bhagavā'tha samādhi mappayitvā
Paņipassambhiya dukkhavedanaü so,
Pavihāsi mahāvipassanāya
Nahi vikkhamhita vedanā punāsuü. (1823)
45
Ravibandhu vihārato'higantvā
Bahichāyāeraõaīgaõappadese,
Sunisajji susajajitā sanamhi
Pariyuņņhāya lahuü gilānabhāvā. (1824)
46
Jitajātijarārujo nisãdi
Yahimānandatapodhano' pagamma,
Tahi ma¤jaliko mayā sudiņņhaü
Khamanãyaü tava sāta miccavoca. (1825)


[SL Page 639] [\x 639/]     

47
Tava bāëhagilānatāya bhante
Mama patthaīghano viya'ttabhāvo,
Sakalāpi disā'nupaņņhahanti
Napi dhammā paņibhanti manti vatvā. (1826)
48
Apicā'si mame'sa sāvakānaü
Hadayassā'salavo naki¤civatvā,
Bhagavā napanā'nupādisesa-
Parinibbāna padaü bhaje'ti bhante. (1827)
49
Yamanantarabāhiraü karitvā
Nanu cā'nandapakāsito hi dhammo,
Gurumuņņhi tathāgatesu natthi
Vada kiü patthayate mame'sa saīgho. (1828)


[SL Page 640] [\x 640/]     

50
Adhunā'ha masãti vassikosmi
Parijiõõosmi tathāgatassa kāyo,
Sakaņaüviya jajjaraü jarāya
Bhiduro vattati vekhamissakena. (1829)
51
Sanimittakavedanānirodhā
Upasampajja vimuttijaü samādhiü,
Vihareyya yadā tadāttabhāvo
Vayadhammopi atãvaphāsuhoti. (1830)
52
Adhunāga miva'ttadhammadãpā
Bhavathā'na¤¤aparāyaõāttha tumhe,
Bhagavāvadi te'va sattamā'ti
Samaõā bhāvitakāya cittapa¤¤ā. (1831)


[SL Page 641] [\x 641/]     

53
Punarāgami tattha vutthavasso
Bhagavā jetavanaü mahāvihāraü,
Upagamma tadāni dhammasenā-
Pati satthāra mavandi sāriputto. (1832)
54
Vividhiddhivikubbaõaü vidhāya
Yatināgo muninā katāvakāso,
Tava pacchimadassananti vatvā
Nivuto pa¤casatehi satthukappo. (1833)
55
Abhinamma padakkhiõaü karitvā
Bhagavantaü samupecca mātugehaü,
Janito'varake nipajjaka ma¤ce
Parinibbāyi tadā'si bhåmicālo. (1834)


[SL Page 642] [\x 642/]     

56
Atha kolitanāmatheranāgo
Parinibbāyi tathā katāvakāso,
Puna dhātusarãra mappayitvā
Munikārāpayi cetiyāni tesaü. (1835)
57
Janalocanapãyamānaråpo
Muni vesālipuraü kamena patvā,
Sunivatthasupāruto kulesu
Cari piõķāya karã'va sericārã. (1836)
58
Bhagavā paribhuttapātarāso
Bhavatā'nandadivāvihārakāmo,
Atha gaõha nisãdananti vatvā
Gami cāpālasama¤¤acetiyaühi. (1837)


[SL Page 643] [\x 643/]     

59
Athakho bhagavā nisidi yena
Tadupaņņhākavaro'pagamma tena,
Katapa¤jaliko nisidi vatvā
Ramaõãyaüti udenacetiyampi. (1838)
60
Sugatassa panã'ddhipādadhammā
Caturo bhikkhu subhāvitā suciõõā,
Bahulãkaëitā'ti cāha bhãyyo
Muni tiņņheyya sace khameyya kappaü. (1839)
61
Karuõāparibhāvitāsayena
Jitamārena tivāra mattamevaü,
Ujukaü muninā karãyamāne
Vipulobhāsanimittajappanamhi. (1840)
62
Pariyuņņhitamānaso riva'¤¤o
Kharamārena pamuņņhamānaso so,
Na ca taü paņivijjhi neva yāci
Bhagavā tiņņhatu yāvatā'yukappaü. (1841)


[SL Page 644] [\x 644/]     

63
Vaja kaīkhasi yassadānikālaü
Pahitā'nandatapodhano'tivatvā,
Vasavattivasikato muhuttaü
Avidåramhi nisãdi rukkhamåle. (1842)
64
Upaga¤chiya bodhaneyya bandhu
Bhagavā yena pamatta bandhu tena,
Bhujagoriva bhuttanaīgalena
Abhimānena anonataīgayaņņhi. (1843)
65
Ajapālasama¤¤ino kadāci
Uruvelāya vaņaddumassa måle,
Katakicca? Tayā katā paņi¤¤ā
Likhitā vattati cittapotthake me. (1844)


[SL Page 645] [\x 645/]     

66
Samaõā tava sāsanā'va tiõõā
Adhunā dhammadharā'nudhammacārã,
Paņipattiratā bahussutā ca
Suviyattā suvisāradā vinãtā. (1845)
67
Paņisiddhaparappavādivādā
Sahadhammena sapāņihāriyaü te,
Kathayanti kathāpayanti dhammaü
Parinibbātu tato bhavantya voca, (1846)
68
Pariniņņhitasabbabuddhakicco
Munirevaü samudirite tivāraü,
Analanti nirālayo bhavesu
Tadå'(pacchandasikaü) nisedhanāya. (1847)


[SL Page 646] [\x 646/]     

69
Appossukko samāno viharatu kalimā ho timāsaccayena
Saccālokappakāso durita tamahido pa¤catāëisavassaü.
Sammā khãõassineho tibhuvanabhavane dhammarājappadãpo
Nibbāyissatya'bhāsi tadahani vijaha¤cā'yu saīkhāravegaü (1848)
70
Cāpāle cetiye'vaü vijahati satiyā sampaja¤¤enavāyu-
Saīkāre bhåmicālo bhavi paņupaņahārāva gambhiraghoso,
Gajchiüsu vijjurājibhujasatapahaņā sukkhajimåtabheri
Loko sokandhakāre paripati janito bhiüsano lomahaüso. (1849)

Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Bhagavato āyusaīkhārossajjana pavatti
Paridãpo
Aņņhavãsatimo saggo.
---------


[SL Page 648] [\x 648/]     

1
Yenā'nando vasati bhagavā tena gantvā nisinno
Pādambhoje sumahiya suhebaddhamuddhā¤jalihi,
Bhante sukkhāsati ca elitā hiüsano lomahaüso
Jāto kasmā vasumativadhå sampavedhãtya'pucchi. (1850)
2
Heņņhā'kāse balavapavane vāyamāne kadāci
Vātaņņhā yā salilapaņhavã taņņhitā paüsubhumi,
Saīkampante yatharivatari lola kallolamāli-
Majjhotiõõā paņhavicalanaņņhāna mānanda ce'taü. (1851)
3
Appekacce samaõa samaõabrāhmaõā appamāõā
âposa¤¤ā sukhumapaņhavi bhāvitā santi yesaü,
Pattābhi¤¤ā paricitavasã te samāpattilābhã
Kampentã8maü tadapi bhavate bhåmicālassa ņhānaü. (1852)


[SL Page 649] [\x 649/]     

4
Gabbhokkanto bhacati ca yadā sampajāno satova
Gabbhasmā nikkhamati carime attabhāve tadāpi,
Sambodhiü vā purisanisaho bujjhate kampate'yā
Ete dhammā samaõa mahato bhumicālassa hetu. (1853)
5
Buddho hutvā bhuvananayano dhammacakkaü pajānaü
Saüvattetã vijahati yadā cā'yusaīkhāravegaü,
Kampatye'sāpaņhavi phusate khandhanibbānadhātuü
ânande'te mahatipaņhavikampanatthāya hetu. (1854)


[SL Page 650] [\x 650/]     

6
Tabyāsenabbigatahadayā'nandamānandatheraü
Assāsetvā uparupari so desanaü vaķķhayitvā,
ânandā'haü karahacivasiü yassa nera¤jarāya
Najjā tire jitajalamucassā'japālassa måle. (1855)
7
Tatrā'gantvā phusatu bhagavā khandha nibbānadhātuü
Issāmāyāmalinahadayo pāpimā iccavoca,
Laddhokāso punarapi kamamaü evamevā'bhiyāci
Ajjā'sãnaü paramarucire pya'tra cāpālacetye. (1856)
8
Apposasukekā tvamiha kalimā hohi māsehi tãhi
Khandhānaü nibbuti bhagavato hessatã'ccetamatthaü,
ârocentena hi kasatimatā samapaja¤¤ena bhikkhu
Ossaņņho me jitanamucinā cā'yusaīkhāradhammo. (1857)


[SL Page 651] [\x 651/]     

9
Evaü vutte caraõakamalacanda mānandathero
Natvā bhante bahujanahitatthāya tiņņhā'yukappaü,
Vatatikkhattuü paramakaruõācodito yācidāni
Nā'yaü kālo bhavati sugataü yāvanāyi'cca'voca. (1858)
10
Sambodhiü tvaü yadi bhagavato saddahanto'si kasmā
Nippãëesã dasabala manullaīghanãyā'bhilāpaü,
Tasmiü tasmiü sati bhagavatā ka÷yamāne nimitte
Tumheve'taü viya kalimatā dukkata¤cā'paraddhaü. (1859)
11
Yāceyyāsi yadi dasabalaü ce paņikkhippa vācā
Satthā'datte tava tatiyakaü vippayogo piyehi,
Naõvā'kkhāto samaõa paņigacceva me saīkhataü yaü
Jātaü bhåtaü avipariõataü taü kuto' pe'ttha labbhā. (1860)


[SL Page 652] [\x 652/]     

12
Ekaüsenā'vitathavacasā saccasandhena cāyu-
Saīkhāro' hãyati bhagavatā vyākatā'nanda bhikkhu,
Yāsā vācā yathariva chiyāmuttakhāõo tathā taü
Paccāgacche napunavacanaü jãvitārakkhahetu. (1861)
13
Evaü vatvā sapadi sugato gandhanāgindagāmã
Yenāra¤¤aü vipulamalakāsāravesāliyaü so,
Kåņāgāraü tadavasariyā'nandatherena saddhiü
Iccābhāsã samaõaparisaü sannipātehi sãghaü. (1862)


[SL Page 653] [\x 653/]     

14
Evaü bhante lapitavacano sokasallena viddho
Sohā'yasmā vasigaõa mupaņņhānasāëāya māsuü,
Rāsikatvā mahitacaraõo'pāhano tassa kālaü
ârocesi gamiya bhagavā pãņhikāyaü nisajja. (1863)
15
âmantetvā samaõaparisaü bodhipakakkhe bhavā me
Yete dhammā sayamadhigatā desitā sādhukaü vo,
Uggaõhitvā yathariva siyā sāsana¤caddhanãyaü
Bhāvetabbā suparihariyā sevitabbā'ti vatvā. (1864)
16
Nibbāyissatya'vaca bhagavā accayenā'cirena
Temāsānaü bhuvanabhavanu'jjotapajjotaråpo.
Tumhe sampādayatha samaõā appamādena sabbe
Saīkhārā yaü samudayamayā lakkhaõabbhāhatā'ti. (1865)


[SL Page 654] [\x 654/]     

17
Pubbaõhe so karakisalayā'dhāna'viņņhānapatto
Patto satthā pacuracaraõo cãvaracchannaganto,
Gattobhāsāruõitaparikhāvãthipākāracakkaü
Cakkaīkeha'īkitapadatalassālivesālināmaü. (1866)
(Yamakabandhanaü)
18
âhiõķitvā tahi manugharaü piõķa manvesamāno
Pacchābhattaü bhuvananayano locanindãvarehi,
Taü vesāliü dviradagatimā'nanda nāgāpalokaü
Oloketvā ida mavaca me pacchimaü dassana'nti. (1867)


[SL Page 655] [\x 655/]     

19
Tambhāņhānā nayanasubhagaü sevito sāvakehi
Bhaõķaggāmāņavi mavasaņo diņņhivādãbhasãho,
Nicchāretvā sarasamadhuraü dhammagambhãraghosaü
Taõhākhãõā mamapunabhavo bhikkhave natthya'bhāsi. (1868)
20
Tisso sikkhā pariharatha vo sādhukaü bhikkhave'ti
Evaü vatvā matibhagavatibhattubhåto sayambhu,
Tamhāgāmā punarupagamã hatthigāma'mbagāmaü
Jambuggāmaü vamitagamano hatthivikkantigantā. (1869)


[SL Page 656] [\x 656/]     

21
Patvā bhogāyatana manaso bhoganāmaü subhikkhaü
Nibbhogo so nagaramaparaü bhāratibhatturåpo,
Cittābhogaü kurutha samaõā sādhukaütaü suõātha
Desissāmã'tya'vadi caturo vo uëārāpadese. (1870)
22
Eso dhammo bhavati vinayo sāsanaü satthu cedaü
Abbha¤¤ātaü vata bhagavato sammukhā me sutanti,
Sakkhãkatvā yadi vadati maü bhikkhave koci bhikkhu
Nādatabbaü tadadhivacanaü nappaņikkositabbaü. (1871)
23
Pakkhittānaü mama tipiņake tappadabya¤janānaü
Yaüyaüņhānaü avatarati saüdissate niddhamettha,
Gantabbaü vo sugahitamidaü bhāsitaü bhikkhunoti
Chaķķetabbaü kavacanamitaraü duggahãtanti no ce.(1872)


[SL Page 657] [\x 657/]     

24
âvāse yo viharati mahābhikkhusaīgo amutra
Therā bhikkhå tipiņakadharā theravaüsaddhajā ye,
Yvābhi¤¤āto paņibalataro bhikkhu vā sammukhā me
Tesaü tesaü idamavagataü suggahãtatti vutte. (1873)
25
Otāretvā tadapi vinaye satthu suttābhidhamme
Saüsandantaü yadipana paņiggaõhitabbaükata na noce,
Cattāro me itivibhajite nippadesāpadese
Dhāreyyātha'bruvi muni ranādhānagāhã sadā vo. (1874)


[SL Page 658] [\x 658/]     

26
Patvā pāvāpuravara matho'ropitakkhandhabhāro
Ambāra¤¤e viharati mamaü dhammarājāti sutvā,
Tibbacchando javanamatino dassanassādanamhi
Cundo gantvā caraõakamalaü vandi kammāraputto. (1875)
27
Sammādhammassavaõapasuto ekamantaü nisinno
Sotāpanno paņhamadivase dassanenevasatthu,
Buddhaü pa¤¤ābhagavatipatiü svatanāyā'bhiyācaü
Cando pubbācalamiva gharaü pāvisi cundanāmo. (1876)
28
Sampādetvāgahapati bahuü tāyaratyā'vasāne
Khajjaü bhojjaü sumadhutaraü såkaraü maddavampi,
Pakkhittojaü pacuravibhavo ¤āpayã dhammara¤¤o
Kālo bhante'tarahi bhagavā niņņhitaü bhojananti. (1877)


[SL Page 659] [\x 659/]     

29
Sālakkhandhāyatabhujayugo muggavaõõaü gahetvā
Pattaü pattatthavikapihitaü pakkanigrodhavaõõaü,
Acchādetvā parivutavasi cãvaraü paüsukålaü
Pāsādabbhantara mabhiruhã tassa sovaõõavaõõo. (1878)
30
Bālādiccori'va dasabalo tāva pubbācalagge
Pa¤¤attasmiü ratanakhavite bhaddapãņhe nisajja,
âmantetvā jitadhanapatiü cundamādiccabandhu
Satthāraü tvaü parivisiminā maddavenātya'bhāsi. (1879)


[SL Page 660] [\x 660/]     

31
Santappetvā sugatapamukhaü bhikkhusaīghaü sahatthā
Maüsaü sobbhe nikhaõiya tato satthubhuttāvasesaü,
Bhatyā dhammassavaõnirataü bodhayitvāpayāsi
Påro paīkeruhamiva jino cundakammāraputtaü. (1880)
32
Bāëhābādho balavakaņukā vedanā tassa bhattaü
Bhuttāvissā'bhavi bhagavato rattapakkhandikā'si,
Vikkhambhetvā tamapi satimā sampajāno'vidåre
Maggotiõõo muni rupagamãrukkhamålaü kilanto. (1881)
33
Pa¤¤āpetvā catuguõamupaņņhākathero adāsi
Yaü saīghāņiü narahari tahiü vissamatto nisajja,
Gantvā'nandā'hara sarabhasaü tvaü pipāsāturassa
Pānãyyaü me nikhiladarathā nibbutassetya'bhāsã. (1882)


[SL Page 661] [\x 661/]     

34
Yasmā bhatte sakaņasatasa¤cārasambhinnamaggā
Goråpānaü vigaëitaņã siīgasaīghaņņaõena,
Cakkacchinnā kalalakalusãbhutasantattavāri
Nālaü pātuü salilamadhunā kunnadi sandate'dha. (1883)
35
Accāsanne kakudhaviņapãmålasaüsaņņhakulā
Vātakkhittā'malajalakaõā sātasitodapuõõā,
Sakkā bhante savati kakudhāsindhu gattāni sãkiü
Kātuü pātuü dharaõiramaõi baddhahārābhirāmā. (1884)


[SL Page 662] [\x 662/]     

36
Evaü vutte puna bhagavatā codito pattahattho
Patvā'nando kalalavisamaü kunnadãtitthamāsuü,
Netvā sitodaka malulitaü nimmalaü sandamānaü
Ĩato bhante pivatu bhagavā'tyā'ha buddhānubhāvo. (1885)
37
Tasmiükāle samitatasiõaü rukkhamåle nisinnaü
Naü disvāna'īkusanisitadhã pukkuso kamallaputto,
Pabyākāsika paņutarasamāpattiyākittanena
âëārassā'dhikavupasame attano'bhippasādaü. (1886)
38
Gajjantisvā'sanisu parito niccharantãsu jātu
Vijjummālāsu ca galagalāyantiyā vuņņhiyāhaü,
Sa¤¤ibhuto nanu khaphasamāpattiyā santavitto
Nā'ssosiü bho sutikaņuravaü nāddasaü råpavāha. (1887)


[SL Page 663] [\x 663/]     

39
Vuttaü sutvā'matarasahãraü uddharitvāna dhãmā
Saddhābãjaü panihita kamathā'ëārakālāmakhette,
Yebhuyyenā'samacupasame siībhãvaõõe pasanno
Datvā buddhaü saraõa magamā sāņakaü siīgãvaõõaü. (1888) 
40
Tattaīgārodaramiva tamaīgãrasaīgopanãtaü
Vatthaü vãtaccika mabhinavaü siīgivaõõaü rarāja,
Pacchā paccuttariya kakudhāsindhu majjhogahetvā
Ambāra¤¤aü tahi mavatarã sakyasiho sasaīgho. (1889)
41
Saīghāņiü patthariya sahasā cundatherena ma¤ce
Pa¤¤attasmiü sapadi samadhiņņhāya vuņņhānasa¤¤aü,
Accadhāyā'dhikakilamatho so sato sampaja¤¤o
Pāde pādaü bhavabhayabhido sãhaseyyaü akāsi. (1890)


[SL Page 664] [\x 664/]     

42
âmantetvā niravadhidayo thera mānandanāmaü
Dve me laddhā samasamaphalā piõķapātā visiņņhā,
Sandeho yo karabhavi siyā cundakammāraputta-
Sse'vaü vatvā pariharatu ta¤cāha me accayena. (1891)
43
Tamhā khãõāsavaparivuto bhuripa¤¤o hira¤¤a-
Vatyā najjā vijanapavanaü pārime tirabhāge,
Phullaü sālabbana mavasarã kosiõārāna maggaü
Mallānaü so suravanasiriü rājadhānyā'vidåre. (1892)


[SL Page 665] [\x 665/]     

44
ânandenā' nadhivaravaco coditeno' pacāre
Pa¤¤antasmiü tathaõayamakassālarukkhantarāëe
Ma¤ce pa¤¤āsatiparimukho uttarādhānasãse
Katvā pādoparipada manuņņhānaseyyaüakāso (1893)
45
Sitacchāyā vigaëitarajodhåsarā sabbaphāli-
Phullā bhantã jaņitaviņapakkhandhamålā' ¤¤ama¤¤aü,
Saīkiõõālã sapadi yamakassālasālā visālā
Dissante'vaü vakulatilakā'sokacampeyyasākhã. (1894)
46
Naccaü gãtaü vividhaturiyaü vattate'dāni dibbaü
Dibbaü cuõõaü malayajamayaü dibbamandāravāni,
Passā'nandabbikacayamakassālapupphānya'kāle
Samåjāye'vahi bhagavato antalikkhā patanti. (1895)



[SL Page 666] [\x 666/]     

47
Ete brahmāmaranaraphaõã cāmaracchattahatthā
Mālāmālāguëaparimalaõķupadãpaddhajehi,
Channaü tāëāvacarabhajitaü maīgalāgārabhutaü
Jātikkhettaü nanu bhagavato kevalaü påjanāya. (1896)
48
ânande'vaü satipi bhagavā tāvatā sakkatovā
Sammā tesaü nacagarukato namānito påjitovā,
Yo kho dhammaü carati samaõo' pāsako vā'nudhammaü
Bhatyā so maü paramavidhānā kamānaye påjayeti. (1897)


[SL Page 667] [\x 667/]     

49
Amhe tasmātiha paņipadaü suņņhu dhammānudhammaü
Sampādemā'tya'vaca muni vo sikkhitabbaü hi evaü,
Dhammāssāmiü sapadi purato vãjamāno samāno
Hatthicchāpo yathariva ņhãto theranāgo'pavāno. (1898)
50
Mallānaü kho nagaravarato yāvatā sāladāyaü
Rāsibhåtā'surasuravarabrahmarājåhi yasmā,
Daņņhuü buddhaü dasabaladharaü khittavālaggakoņi-
Mattaņņhāne dasadasahi vā natthya'phuņņhappadeso. (1899)
51
Kandantãnaü pakiriya sake kesapāse ca bāhā
Paggaõahitvā sirasi paņhavisa¤¤inãdevatānaü,
Jhāyantãnaü bhuviparipatantãna mujjhāyinãnaü
Dento'kāsaü apanayi para¤ceëhakeno'pavānaü. (1900)


[SL Page 668] [\x 668/]     

52
Saīkhārānaü khayavaya manāgāmino vãtarāgā
Devabrahmā sumariya yathevi'ndakhãlācalaņņhā,
Nāmhe bhante'tarahã viya vo accayenātya'vocuü
Passissāmā'yati miga manobhāvanãyepi bhikkhå. (1901)
53
Jātaņņhānappabhutika midhānandaņhānaü catukkaü
Pu¤¤akkhettaü bhuvi bhagavato sabbhisaüvejaniyaü,
Addhā saddhāvisadahadayā sādhavo cārikāyaü
âhiõķantā pavurakusalaü tatrapatvā viõanti. (1902)


[SL Page 669] [\x 669/]     

54
Puņņhassevaü kathamapi mayaü mātugāmesu bhante
Vattissāmā'tyamitamatimā' nandatherassa'bhāsi,
Tannijjhānaü tadabhilapanaü mākarothāti tumhe
Evaüsante satiparimukhā hotha chadvārarakkhā. (1903)
55
Puņņhassevaü maya mutusamuņņhānaråpāvasiņņhe
Vatteyyāmhe tavanirupame råpakāye kathannu,
Mākho tumhe bhavatha munino dehapåjāvidhāne
Sakhyāpārā upari ghaņathā'hā'savānaü khayeti. (1904)
56
Saüvijjante bhagavati idhānanda bhãyyopasannā
Råpãbrahmāmarapabhutayo khattiyabrāhmaõā ye,
Sakkaccaü te yathariva janā cakkavattissarãre
Sabyāpārā naraharisariropahāre siyunti. (1905)


[SL Page 670] [\x 670/]     

57
Cattāro me bahujanahitā buddhapaccekabuddhā
Yasmā maggapphalasukhamudā sāvakā cakkavattã,
Rājā påjāvidhisumahiyā honti thåpārahe'va
Tasmā thåpo mamapi bhavatā'nandasiīghāņakamhi. (1906)
58
Evaü vutte sariya tamurotomaribhåtasoko
Therānando pavisiya nirālambadhammo vihāraü,
âlambitvā vilapiya bahuü aggalatthambhasãse
Satthā sekhe kaëitakaruõāpāīgabhaīgo parodi. (1907)


[SL Page 671] [\x 671/]     

59
âmantetvā tamanadhivaro pu¤chamakānassudhāraü
Theraü mākhovilapi ala mānanda māsoci hevaü,
Saīkhārānaü kathamiha labhe niccataü nibbikāraü
Akkhātaü me nanu piyajanabbippayogo siyāti. (1908)
60
Mettāpubbena hi cirataraü kāyakammena vācā-
Kammenā'yaü guõamaõimanokammunā bhikkhave maü.
Sakkaccaü sannicitakusalopaccupaņņhāsi tasmā
âtāpã so tvamasi nipapako hesi khãõāsavoti. (1909)


[SL Page 672] [\x 672/]     

61
Chāyāma¤¤e cira manucaraü seyyathā'nandabhikkhå-
Paņņhāko me bhavati sutavā nāgatātitakānaü,
Sambuddhānaü bhagavata mupaņņhāyakā ce'tadaggā
Iccā'he'tapparamasamaõāyeva hessantya'hesuü. (1910)
62
Saüvaõõesi niravadhiguõo ukkhipanto'va meruü
Saīkhobhento viya jalanidhiü pattharanto'va bhumiü,
Vitthārento viya ravipathaü saīghamajjhe ņhitassa
ânandassu'ttaritaraguõaü abbhutaccherabhåtaü. (1911)
63
Hitvā sākhānagara manalaüjaīgalaü issarānaü
Vāsaņņhānaü taditarapuraü sabbasampattisāraü,
Patvā rājaggahapabhutikaü nātha nibbāyatåti
Evaü vutte muni ravaca māhevamānandavoca. (1912)


[SL Page 673] [\x 673/]     

64
Pubbe dibbopamasukha vidhā'nanda'haü cakkavatti-
Rājā hutvā cira manubhaviü dhammiko dhammarājā,
Mallānaü kho tadahani kusāvatya'yaü rājadhāni
âsi lakkhivasati ralakārājadhānã'va phãtā. (1913)
65
Gāmakkhette jitaripuraõo kosiõārāna masmiü
Sālāra¤¤e jinakarivaro mārakaõņhiravena,
Yāme ajjāhani rajaniyā pacchime ha¤¤ate'ti
Vāseņņhānaü pahiõi yatimārocanatthaü tamatthaü. (1914)


[SL Page 674] [\x 674/]     

66
Santhāgāre mahatiparisā ki¤cikammaü paņicca
Rāsibhåtā yativaravacocoditā mucchitāsi,
Uyyānaü te pavisiya tadā mallaputtā ca mallā
Vyāpajjiüså kasiranikarāvārapāre nimuggā. (1915)
67
Yannånāhaü narapatikulaü ekamekaü gahetvā
Vandāpeyyaü caraõakamaladvanda maīgãrasassa,
Iccānando yati sapariso puttadārehisaddhiü
Itthannāmo paõamati jinaü mallarājāti vatvā. (1916)
68
Mallāna¤cāhariya paņhameyeva yāme rajanyā
Vandāpesi sakalaparisaü tenupāyena buddhaü,
Sutvā vidvā bhagavata manuņņhānaseyyappavattiü
Sāëāra¤¤aü avasari paribbājako yo subhaddo. (1917)


[SL Page 675] [\x 675/]     

69
Okāsaü me dadatha samaõaü gotamaü pucchanāya
Kaīkhādhammaü pajahitu midhānandapatto hamasmi,
Vutte satthā kilamati alaühāvuso mā viha¤¤i
Vatvā'nando bhagavati dayācodito vārayã taü. (1918)
70
Laddhokāso dasabaladayājālabaddho subhaddo
A¤¤āpekho pavisiya tahiü tabbihesānapekkho,
Pa¤haü pucchi tadupanayane kovido'bhāsidhammaü
Vitthārento ariyavinaye puggale suppatiņņhe. (1919)


[SL Page 676] [\x 676/]     

71
Pabbajjitvā bhagavati sayaü bhikkhubhāvābhisitto
Saīkhārānaü khayavaya matho bhāvayitvā subhaddo,
Viddhaüsetvā sakalakalusaü satthupaccakkhabhuto
Unnādetvā parisamarahaü pacchimosāvakosi. (1920)
72
Pa¤¤atto yo bhavati vinayo desito yoca dhammo
So vo satthā paramasaraõo'tyā'ha me accayena,
There bhikkhå taditaravasã gāravaü voharantu
Bhante vatvā pariharatha vo sādarāsappatissā. (1921)
73
Paccakkho no bhavi dasabalo pucchituü sammukhā taü
Nāsakkhimhā mayamidamitã māhuvatthānutāpā,
Mutte tuõhãbhavi vasigaõoki¤ci buddhecadhamme
Saīghe magge vimati yadivo bhikkhave pucchathāti. (1922)


[SL Page 677] [\x 677/]     

74
Yasmā khandhe pajahati jino bhikkhave bhandadāni
âmantemã niyatabhadurā sabbasaīkhāradhammā,
Sampādethā'tya'mitamatimā appamādena tumhe
Pabyākāsi bhagavata mayaü pacchimāhotivācā. (1923)
75
Råpāråpāvacarakiriyajjhānasa¤¤ānirodha-
Saīkhātā yā navavidhasamāpattiyo tā'nulomaü,
Nissãmamhonidhinibhaguõo mārasaīgāmasåro
Buddho nārāyanabaladharo so samāpajji tāva. (1924)


[SL Page 678] [\x 678/]     

76
Taü taü jhānaü muni paņisamāpajjamāno nirodhā
Sammā paccuņņhahiya paņhamajjhānavosāna māpa,
Taü taü jhānaü punaranusamāpajjamāno catuttha-
Råpajjhānu'ņņhahiya vigatāsesasaīkhāradhammo. (1925)
77
Snehaparikkhayajāto
Pajjoto viya tilokamaõipajjoto,
Buddhonirupadhisesa-
Parinibbutiyā sayambhu parinibbāyi. (1926)


[SL Page 679] [\x 679/]     

78
Sampati devamanussa-
Pajāya saddhiü parodamānāya bhusaü,
Sokeni'va saīkampi
Sahassarāvena'yaü mahāpaņhavã. (1927)
79
Vipphuritavijjurāji-
Daõķāhatameghadundubhãphalitā'suü,
Kadalivanaü viya nāgo
Nippãëesi asesalokaü soko. (1928)
80
Jātikkhettaü khettaü
Viya sambādhaü chaõehi tesaütesaü,
Vijanokāsā' kāsā
Loke maīgalanimittajātaü jātaü. (1929)
(Yamakabandhanaü)
---------
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadānanidāne jinavaüsadãpe santike nidāne
Tathāgata parinibbānappavatti
Paridãpo
Ekånatiüsatimo saggo.
---------


[SL Page 681] [\x 681/]     

Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā brahmāsahampati imaü gāthaü abhāsi.

Sabbevanikkhipissanti bhåtā loke samussayaü
Yathā etādiso satthā loke appavipuggalo
Tathāgato balappatto sambuddho parinibbutoti.

Parinibbute bhagavati sahaparinibbānāsakko devānamindo imaü gāthaü abhāsi.

Aniccā vatasaīkārā uppāda vayadhammino
Uppajjitvā nirujjhanti tesaüvåpasamo sukhoti.

Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi.

Nāhuassāsapassāso ņhita cittassa tādito
Anejāsanti mārabbha sokālamakarã muni
Asallãnena cittena vedanaü ajjhavāsayi
Pajjotasseva nibbānaü vimokkho cetaso ahåhi.

Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā ānando imaü gāthaü abhāsi.

Tadāsiyaü hiüsanakaü tadāsilomahaüsanaü
Sabbākāravaråpete sambuddhe parinibbuteti.
---------

1
Lokattayekanayanomunikhippameva
Paggayhamuddhanibhuje parinibbutoti
Kandiüsu tāva vilapiüsu vivaņņayiüsu
âvaņņayiüsu papatiüsu mavãtarāgã. (1930)


[SL Page 682] [\x 682/]     

2
Assāsayaü vasigaõaü samalaü sasokaü
Ratyāvasesa matha dhammakathāya thero,
Taü vãtināmayi niruddhatamo'nuruddho
ânandatherasuhado hadayaīgamāya. (1931)
3
Mallāna magganagaraü kusiõāra middhaü
ârocanāya parinibbutabhāva massa,
ânandathera maniruddhayaso sarãro
Pāhesi attadutiyaü anuruddhathero. (1932)
4
Mallā tadatthapasutā samayena tena
Yatrā'bhisannipatitā patimattayanti,
Theropana'ttadutiyo tamupecca santhā-
Gāraü tamattha mabhivedayi sokadãno. (1933)


[SL Page 683] [\x 683/]     

5
Therassa tassa suniyamakma samallaputtā
Mallā samallasuõisā bhuvika mallachāyā,
Kandiüsu tāva papatiüsu pariddaviüsu
Dhammillavellitabhujā'hatasokasallā. (1934)
6
Nānāvidhāni turiyāni sugandhamālaü
âdāya pa¤casatadussayugāni mallā,
Yenā'si tassasugatassu'tujaü sarãraü
Taü sāëadāya mupavattana mosariüsu. (1935)
7
Te gandhadhåpakusumehi ca naccagãta-
Vajjehi chattamaõivijanicāmarehi,
Celabbitāna navamaõķalamāëakādiü
Katvāna chāhamakariüsu sarãrapåjaü. (1936)


[SL Page 684] [\x 684/]     

8
Pamokkhamallapurisā'ņņhanahātasãsā
Gandhodakena sunivatthasupārutattā,
Muttāmaõãhi khacitāya tathāgatassa
Gattaü suvaõõasivikāya niropitaü taü. (1937)
9
Cāletu mappamapi sattamavāsaramhi
Pucchiüsu thera manuruddha masayha kinti,
So dibbacakkhumatiyā'mitadevatānaü
Pabyākari parivitakka mavecca thero. (1938)
10
Nissesamānusikadibbamahāmahehi
Taüviggahaü bhagavato'bhimahãyamānaü,
Ukkhippa tāsamanuvattakamakallabhåpā
Gantvāna uttaradisāya purassu'dãciü. (1939)


[SL Page 685] [\x 685/]     

11
Majjhenamajjha kamahinãbharu muttarena
Dvārena tassanagarassa pavesayitvā,
Sutvāna bandhulapajāpatimallikā taü
Dvāre ņhitā'thanavakovidhānabbayāya. (1940)
12
Dhotāya gandhasalilena mahālatābya-
Bhusāya sattaratanehi samujjalāya,
Aīgãrasassa satapu¤¤avãlāsacittaü
Chādesi gatta matulaü kaëitāvakāsā. (1941)
13
Mallāna magganagarassa puratthimāyaü
Saüvijjate makuņabandhanacetiyaü yaü,
Dehaü tilokasaraõassa puratthimena
Dvārena nikkhamiya tatra samappayiüsu. (1942)


[SL Page 686] [\x 686/]     

14
Sā yāvasandhisamalā nagarã tadāni
Mavdāravehi pihitā'bhavi channumattaü,
Pucchiüsu satthu paņipajjana mattabhāve
ânandathera matha bhumibhujā kathanti. (1943)
15
Dehe yatheva paņipajjati cakkavatti-
Ra¤¤o tatheva paņipajjatha buddhadehe,
Iccāha so bhagavato'tujaråpakāyaü
Te veņhayuü ahatakāsikasāņakehi. (1944)
16
Kappāsapaņņavihatehipi veņhayiüsu
Katvāna pa¤casatadussayugehi evaü,
Pakkhippa telaparipuõõasuvaõõadoõyā
A¤¤ā'yasāya paņikujjiya doõiyā te. (1945)


[SL Page 687] [\x 687/]     

17
Gattaü jinassa citakaü katacittakammaü
Mālālatāvilasitaü satahatthamuccaü,
Vãsādhikaü agarucandanadāruka puõõaü
âropayiüsu siriyā jitavejayantaü. (1946)
18
Pāvāya mallanagaraü kusiõāranāmaü
Gantā mahāpabhutikassapatheranāgo,
Bhikkhåhi pa¤casatikehi pathokkamitvā
Rukkhassa måla mupagamma khaõaü nisãdi. (1947)
19
Addhānamagga mathakho paņipajji tamhā
Mandāravaü kusuma ma¤¤ataro gahetvā,
âjãvako ta mahipassiya kassapākhyo
Jānāsi gotama manantajinantyapucchi. (1948)


[SL Page 688] [\x 688/]     

20
âmāvuso bhagavato parinibbutassa
Hontya'jja santadivasāti tatomayedaü,
Mandāravaü kusuma māharitanti vutte
Kandiüsu keci vilapiüsu avãtarāgā. (1949)
21
Tāya'cchi bhikkhuparisāya subhaddabuķķha-
Pabbajjito sapadi satthari baddhavero,
Yo dubbaco yati mahāsamaõena tena
Muttā mayaühi yadupaddutakāyavācā. (1950)
22
Icchāma yaüja maya midānikaroma taüyaü
Necchāma'dāni nakaroma mayaü tatomā,
Sovittha mācavilapittha' lamāvusoti
Vatvā pahāra madadã jinadhammacakke. (1951)


[SL Page 689] [\x 689/]     

23
Mallā narindamakuņaīakkitapādapãņhā'-
Limpetu massa caturo cita mappasayha,
Pucchiüsu thera manuruddha mi'tabruvi so
Patte'dha pajjalati kassapatherasãhe. (1952)
24
Dhammāgadena hatasokahadehi yena
Bhikkhåhi satthucitako vasikassapavho,
Teno'pasaīkami subhaddakathaü sasãse
Sukkhāsanã'vu'rasi satti'va ma¤¤amāno. (1953)
25
Katvā padakkhiõa madhiņņhahi so catuttha-
Jjhānuņņhito bhagavato citakaü tivāraü,
Baddha¤jalã sirasi theravarassa bhetvā
Taü supakpatiņņhitapadāni patiņņhahiüsu. (1954)


[SL Page 690] [\x 690/]     

26
Therāsahassa karatāmarasehi satthu
Pādaüsumāli vihitāhinipaccakāro,
Omujji gandhavitakāparasāgaramhi
Lokoca tappabhava sokaghanandhakāre. (1955)
27
Therenacāhinamite citako samantā
Sampajjalittha sayamevu'tujattabhāve,
Daķķhe jinassa masivā napichārikāsi
Sārãrikaņņhãvisaro'bhayathāvasiņņho. (1956)
28
Satteva nābhivakiriüsu lalāņagãvā
Dhātvakkhakaņņhi munino catudantadhātå,
Siddhatthakhaõķakatataõķulamuggamattā
Sesā pabhāyapi tidhā pakiriüsu dhātu. (1957)


[SL Page 691] [\x 691/]     

29
Nibbāpayiüsu citakānala mantalikkhā
Nikkhamma cāmaramanohara nãradhārā,
Sāëaddumehi salilāni tathā samantā
Mallā sugandhaparivāsitavārināpi. (1958)
30
Olambamānamaõidāmasuvaõõadāmaü
Cittabbitānamathabandhiyamallabhåpā
Katvā sugandhaparibhaõķa muëārasanthā-
Gāre susanthariya kojavakambalāni. (1959)
31
Taņņhānato kamakuņabandhananāmasāëaü
Yāva¤jasaü rajataka¤canatoraõehi,
Lājādinā kadalipuõõaghaņehi dãpa-
Dhåpaddhajehi parito patimaõķayitvā. (1960)


[SL Page 692] [\x 692/]     

32
Taü satthudhātuparipuõõa suvaõõadoõiü
Mallāna maggapura māhariyu'ssavehi,
Setātapattalasite sarabhāsanamhi
Muttāmaõãhi khacite tahi mappayitvā. (1961)
33
Kumbhena kumbha mupahacca gaëaü gaëena
Cakkena cakka mupahacca bhujaü bhujena,
Rakkhaü vidhāya caturaīginiyā samantā
Senāya hemakavacehi gavacchikaüva. (1962)
34
Katvevameva dhanurāvaraõa¤ca satti-
Hatthehi pa¤jara manantajinassadhātå,
Sammānayiüsu sumahiüsu susādhukãëaü
Kãëiüsu sattadivasaü sahanāgarehi. (1963)


[SL Page 693] [\x 693/]     

35
Sutvāna bhupati tamattha majātasattu
Satthāhi khattiyakulappabhavo ahampi,
Sārãrabhāga marahāma mayampi tasmā
Pāhesi dåta matha mallanarādhipānaü. (1964)
36
Vesālikā pacuralicchavibhubhujā ca
Sakyādhipā kapilavatthupurādhivāsã,
Bhåpā'llakappavijite bulayāca rāma-
Gāmamhi koliyamahãpatayo tatheva. (1965)
37
Yo veņhadãpanagare dharaõãsuro so
Pāveyyakā ca mahipā pahiõiüsu tesaü.
Paccekadåtapurise caturaīginãhi
Senāhi tepi nivutā'bhimukhãbhaviüsu. (1966)


[SL Page 694] [\x 694/]     

38
âgamma yena bhagavā sayameva gāma-
Kkhetto'pavattanavane parinibbuto no,
Dassāma no'ti jinadhātulavampi mallā
Pāhesu munnatimanā paņisāsanāni. (1967)
39
Sā rājadhāni nijarājapurakkhatāhi
Saīgāmasåracaturaīginivāhinãhi,
Yuddhāya baddhakalahāhi khaõaüjagāma
Velātivattapalayambudhinibbisesaü. (1968)


[SL Page 695] [\x 695/]     

40
Yo doõabhusurasudhã bhavi jambudãpe
Rājåhi påjitapado sunisammakārã,
So doõagajjanamakā kaparisaü vinento
Dvebhāõavāramita māhavakeëisajjaü. (1969)
41
Sutvā'nusāsana mathācariyassa tassa
Sabbe samagganiratā vasudhādhināthā,
Atthāya no vibhajathā'ti samena tumhe
Dhātåna maņņhapaņiviüsaka mabruviüsu. (1970)
42
Khãõāsavo hi sarabhå citakena gãvā-
Dhātuü samāhariya lokahitāya yattha,
Laīkāya bhāti mahiyaīgaõathåparājā
Tasmiü samappayi subhe maõithåpagabbhe. (1971)


[SL Page 696] [\x 696/]     

43
Khemavhayo citakato vasi vāmadāņhā-
Dhātuü samaggahiya' dāsi kaliīgara¤¤o,
Doõodvijo bhariya dhātuvibhāgasajjo
Veņhantare nidahi dakkhiõadantadhātuü. (1972)
44
Dāņhaü jaņārajatacetiyagaü dvijassa
Taü dakkhiõakkhaka mapāhari devarājā,
Doõo suvaõõamayadoõimavāpuritvā
Tesaü vibhajja samabhāgamadāsidhātu. (1973)
45
Te bhubhujā sakasakevisaye vidhāya
Sampåjayiüsu jinadhātunidhānathåpe
Aīgāra māhariya moriyakhattiyā'tha
Doõopi hemamayakumbha makaüsu thupe. (1974)


[SL Page 697] [\x 697/]     

46
Disvāna tassapamahāvasi tatthatattha
Dhātvantarāya matha gaõhiya rāmagāme,
A¤¤atra doõa mitadhātu majātasattu-
Ra¤¤o thiraü nidahituü padadāsi dhātu. (1975)
47
Aņņha'ņha vaķķhitakaraõķakathåpagabbhe
Pakkhippabhumipati dhātumahānidhānaü,
So theranāgasaraõo pavidhāsi vāëa-
Saīghāņayanta miha yojayi devarājā. (1976)
48
Rājā asokavidito sirijambudãpe
Tamhā samāhariya satthu sarãradhātu,
Kārāpayã caturasitisahassathåpe
Dhãmā mahindavasi dãpamimaü tadā'pa. (1977)


[SL Page 698] [\x 698/]     

49
Devānamādipiyatissanarādhipena
Thåpe vidhāya jinadhātacihapattamattā,
Vitthāritā paõihitā jayabodhisākhā-
Vāmetarakkhakasilāmayapattadhātu. (1978)
50
Nattā pana'ssa abhayo jalituggatejo
Yo duņņhagāmini raõambudhipāragāmã,
Rājā'nurādhanagare nagarādhirāje
Katvāna laīkamakalaīkamakāsirajjaü. (1979)
51
Laīkaīganāya kucamaõķalanibbisesaü
Sovaõõamāli matulaü ratanujjalantaü,
So thuparāja makari thira mappayitvā
Dhātuppabandha mabhinimmitabuddharåpaü. (1980)


[SL Page 699] [\x 699/]     

52
Sārãrikehi'tarathupavarehi laīkā-
Bhumitthi moëimaõi ka¤canamālināma
Saggāpavaggasukhado vara thåparājā
So yāva dhātuparinibbutiyā vibhātu. (1981)
53
Iddhānubhāva madhikicca jinassa dhātu-
Kāyo'pahārarahito garukāraņhānaü,
Patvā tahiütahi mathantaradhānakāle
Yo saīkamissati'ha ka¤canamālithupaü. (1982)
54
So nāgadãpamupagamma tatovidhātu-
Lokā ca nāgabhavanā tidasālayamhā,
Nikkhamma nimmita niråpamabuddharåpo
Rāsi bhavissati sumaõķita bodhimaõķe. (1983)


[SL Page 700] [\x 700/]     

55
Buddhānubhāvapabhavā'bhinavaggijālā-
Mālāhi pajjalitadhātumayattabhāve,
Tāvānu'mattamapi dissati nāvasesaü
Katvāna dhātuparinibbuti hessateva. (1984)
56
Buddhāpadāna marahādiguõavadātaü
Bhatyā punappuna mimaü sarataü sataü bho,
Cittaü kilesapariyuņņhita mujjubhåtaü
Addhā sudhantakanakaüva visuddhimeti. (1985)
57
Cittojutāyapi vitakkavicāradhammā
Vattanti satthuguõasa¤cayagocarā'tha,
Saüjāyate pavurapãti ca kāyacitta-
Passaddhi niddarathatāya sukhaü samādhi. (1986)


[SL Page 701] [\x 701/]     

58
Gambhãratāya tadadhãnaguõaõõavassa
Niddhutanãvaraõato pavivekabhåtaü,
Chāyetha jhānamupacāra mathā'dhigacche
Tappādakaü ariyamga phakhala¤ca yogã. (1987)
59
Tassā'ticārucaritassaraõānuyutto
Hotevava satthari sagāravasapakpatisso,
Saddhindriyādi pariõāmagato'dhigacche
Pãtippamodabahulo kusalo'bhisandaü. (1988)
60
Satthussa cetiyagharaüva tadattabhāvo
Påjāraho ca bhayabheravadukkhasayho,
Lajji ca bhãru labhate sahavāsasa¤¤aü
Saggāpavaggavibhavassa bhaveyya bhāgã. (1989)


[SL Page 702] [\x 702/]     

61
Laīkāya lakkhapatigāmavaramhi khettā-
Rāmādhipena guõabhusaõabhusitena,
Vikhyātanimmalayasovisarena valli-
Gāmubbhavena parisāvacarakkhamena. (1990)
62
Therenu'pāyacaturena bhadattasaīghā-
Nandābhidhena garunā garubhāvagena,
Sissoraso'panayanena nijaüva nettaü
Rakkhaü vidhāya mabhivuddhiya mappito yo. (1991)
63
Yo jãvitampi nirapekkhiya tambapaõõã-
Dãpaü tivāra mavatiõõa mimaü vasãhi,
Muttāmaõãhi khacitena namahagghasiddhagã-
Caīgoņakena mahituü jinadantadhātuü. (1992)


[SL Page 703] [\x 703/]     

64
Sikkhāgaruü vajiranāma vihārasāmiü
Rājādhirājagurula¤chadharaü yatindaü,
Katvānu'pajjhamupasampādamāpa dhamma-
Majjhetu motariya rammamarammaraņņhaü. (1993)
65
Saüvaķķhitaü pitupadādhigatena meõķun
Ra¤¤ā pasãdiya kusaggadhiyā sakāya,
Sissaü asesapariyattidharassa ¤eyya-
Dhammābhivaüsaviditassa'pi saīghara¤¤o. (1994)
66
Saüjayuttabhāõakakumārabhivaüsanāmaü
Rājādhirājagarula¤chadharaü sudhãraü,
Therāsabhaü supaņipattigaruü garuü yo
Nissāya dhammavinaye paņutaü jagāma. (1995)


[SL Page 704] [\x 704/]     

67
Lakkhãsare moraņunāmapure suramme
Jātena issarajanāyananamhi jātyā,
Vassaņņhatiüsaparimāõavayoguõena
Pāsāõadårapuragocaragāmikena. (1996)
68
Tenā'bhayādikaruõāratanābhidhānā-
Rāmādhipena gaõvācakābhāvagena,
Saüsuddhabuddhaguõādãpanatapparena
Saüsārasāgarasamuttaraõāsayena. (1997)
69
Pãtippamodajananaü samaõena medhā-
Nandābhidhena kavinā kaviku¤jarānaü,
âdiccabandhujinarājaguõappabandha-
Suddhāpadānaparidãpakathāsarãraü. (1998)


[SL Page 705] [\x 705/]     

70
Saddānusāsani'tihāsanighaõņuchando-
Laīkārasāra mabhidhammakathāgabhãraü,
Saggāpavaggasukhadaü samatiüsasaggaü
Vyākhyāsameta manuråpa padappayogaü. (1999)
71
Dvisahassabandhasamākulaü jinavaüsadãpmanākulaü
Racitaü samāpa samāpanaü paramaüpabandhasiromaõiü,
Subhamāghamāsikavāsare nirupaddavena tathāgate
Parinibbute dvisahassasaņņhicatussatodayahāyate. (2000)
---------
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana
Hadayānandadāna nidāne jinavaüsadãpe santikenidāne
Bhagavato dhātuparinibbānappavattiparidãpo
Tiüsatimosaggo.
---------
Sātireko
Santikenidānabhāgo tatiyo.
---------



