[CPD Classification 4.1.2]
[SL Vol Mhv - ] [\z Mhv /] [\w I /]  
[SL Page 001] [\x   1/]    

Mahāvaüso

Paņhamo paricchedo.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
1
Namassitvāna sambuddhaü susuddhaü suddhavaüsajaü
Mahāvaüsaü pavakkhāmi nānānånādhikārikaü.
2
Porāõehi kato'peso ativitthārito kvaci,
Atãva kvaci saükhitto anekapunaruttako,
3
Vajjitaü tehi dosehi sukhaggahaõadhāraõaü
Pasādasaüvegakaraü sutito ca upāgataü.
4
Pasādajanake ņhāne tathā saüvegakārake
Janayanto pasāda¤ca saüvega¤ca suõātha taü.
5
Dãpaīkaraü hi sambuddhaü passitvā no jino purā
Lokaü dukkhā pamocetuü bodhāya paõidhiü akā.
6
Tato ta¤ceva sambuddhaü koõķa¤¤aü maīgalaü muniü
Sumanaü revataü buddhaü sobhita¤ca mahāmuniü
7
Anomadassiü sambuddhaü padumaü nāradaü jinaü
Padumuttarasambuddhaü sumedha¤ca tathāgataü
8
Sujātaü piyadassi¤ca atthadassi¤ca nāyakaü
Dhammadassi¤ca siddhatthaü tissaü phussajinaü tathā
9
Vipassiü sikhisambuddhaü sambuddhaü vessabhuü vibhuü
Kakusandha¤ca sambuddhaü koõāgamanameva ca
10
Kassapaü sugata¤ce'me sambuddhe catuvãsati
ârādhetvā mahāvãro tehi bodhāya vyākato

[SL Page 002] [\x   2/]   ( 
11
Påretvā pāramã sabbā patvā sambodhimuttamaü
Uttamo gotamo buddho satte dukkhāpamocayi.1
12
Magadhesuruvelāyaü bodhimåle mahāmuni
Visākhapuõõamāyaü so patto sambodhimuttamaü.
13
Sattāhāni tahiü satta so vimuttisukhaü paraü
Vindaü taü 2 madhuratta¤ca dassayanto vasã vasã.
14
Tato bārāõasiü gantvā dhammacakkaü pavattayi,
Tattha vassaü vasanto'va saņņhiü arahataü akā.
15
Te dhamammadesanatthāya vissajjetvāna bhikkhavo
Vinetvā ca tato tiüsasahāye bhaddavaggiye
16
Sahassajaņile nātho vinetuü kassapādike
Hemante uruvelāyaü vasi te paripācayaü,
17
Uruvelakassapassa mahāya¤¤e upaņņhite
Tassa'ttano nāgamane icchāvāraü vijāniya
18
Uttarakuruto bhikkhaü āharitvā'rimaddano
Anotattadahe bhutvā sāyaõhasamaye sayaü
19
Bodhito navame māse phussapuõõamiyaü jino
Laīkādãpaü visodhetuü laīkādãpamupāgami.
20
Sāsanujjotanaü ņhānaü laīkā ¤ātā jinena hi,
Yakkhapuõõāya laīkāya yakkhā nibbāsiyāti ca.
21
Ĩāto'va laīkāmajjhamhi gaīgātãre manorame
Tiyojanāyate ramme ekayojanavitthate
22
Mahānāgavanuyyāne yakkhasaīgāmabhumiyā
Laīkādãpaņņhāyakkhānaü mahāyakkhasamāgamo,
23
Upāgato taü sugato mahāyakkhasamāgamaü
Samāgamassa majjhamhi tattha tesaü siropari
24
Mahiyaīgaõathåpassa ņhāne vehāsayaü ņhito
Vuņņhivātandhakārehi 3 tesaü saüvejanaü akā.
25
Te bhayaņņhā'bhayaü yakkhā ayācuü abhayaü jinaü.
Jino abhayado āha yakkhe te'tibhayaddite 4
----- - ----

1. [A.D.]Pamocaye. 2. [A.] Vinditaü 3. [E.A.D.-] Ndhakārādiü 4. [E.] Bhayaņņite.

[SL Page 003] [\x   3/]   ( 

26
"Yakkhā bhayaü vo dukkha¤ca harisasāmi idaü ahaü,
Tumhe nisajjaņņhānamme samaggā detha no 5 idha"
27
âhu te sugataü yakkhā "dema mārisa te imaü"
Sabbe'pi "sakalaü dãpaü, dehi no abhayaü tuvaü. 
28 Bhayaü sãtaü tamaü tesaü gantvā tandinnabhumiyaü 
Cammakhaõķaü attharitvā tatthā'sãno jino tato
29
Cammakhaõķaü pasāresi ādittaü taü samantato,
Ghammābhibhutā 6 te bhãtā ņhitā ante samantato,
30
Giridãpaü tato nātho rammaü tesaü idhā'nayã, 7
Tesu tattha paviņņhesu yathāņhāne ņhapesi ca.
31
Nātho taü saükhipã cammaü, tadā devā samāgamuü, tasmiü samāgame tesaü satthā dhammamadesayã.
32
Nekesaü pāõakoņãnaü dhammābhisamayo ahu,
Saraõesu ca sãlesu ņhitā āsuü asaükhiyā.
33
Sotāpattiphalaü patvā sele sumanakåņake
Mahāsumanadevindo påjiyaü yāci påjiyaü.
34
Siraü parāmasitvāna nãlāmalasiroruho
Pāõimatte adā kese tassa pāõahito 8 jino. 35
So taü suvaõõavaīgoņavarenādāya satthåno
Nisinnaņņhānaracite nānāratanasa¤acaye 36
Sabbato sattaratane te ņhapetvā siroruhe
So indanãlathåpena pidahesi namassi ca.
37
Parinibbutamhi 9 sambuddhe citakāto ca iddhiyā
âdāya jinagãvaņņhiü thero sarabhunāmako
38
Therassa sāriputtassa sisso ānãya cetiye
Tasmiü yeva ņhapetvāna bhikkhåhi parivārito
39
Chādāpetvā medavaõõapāsāõehi mahiddhiko
Thåpaü dvādasahatthuccaü kārāpetvāna pakkami.
----- - ----5. [E.T.@]Ma. 6. [D.T.]Cammāhibhåtā. 7. [T.]Idhā'niya 8.[T.]Sabbapāõahito.
9. [A.]Parinibbute

[SL Page 004] [\x   4/]   ( 
40
Devānampiyatissassa ra¤¤o bhātukumārako
Uddhacåëābhayo nāma disvā cetiyamabbhutaü.
41
Taü chādayitvā kāresi tiüsahatthuccacetiyaü.
Maddanto damiëe rājā tatraņeņhā duņņhagāmiõã
42
Asãtihatthaü kāresi tassa ka¤cukacetiyaü.
Mahiyaīgaõathåpoyameso evaü patiņņhito.
43
Evaü dãpamimaü katvā manussārahamissaro
Uruvelamagā dhãro uruvãraparakkamoti.

Mahiyaīgaõāgamanaü niņņhitaü 44
Mahākāruõiko satthā sabbalokahite rato
Bodhito pa¤came vasse vasaü jetavane jino.
45
Mahodarassa nāgassa tathā cåëodarassa ca
Mātulabhāgineyyānaü maõipallaīkahetukaü 46
Disvā sapārisajjānaü saīgāmaü paccupaņņhitaü
Sambuddho cittamāsassa kāëapakkhe uposathe
47
Pāto yeva samādāya pavaraü pattacãvaraü
Anukampāya nāgānaü nāgadãpamupāgami.
48
Mahodaro'pi so nāgo tadā rājā mahiddhiko,
Samudde nāgahavane dasaddhasatayojane,
49
Kaõiņņhikā tassa kaõhā vaķķhamānamhi 10 pabbate
Nāgarājassa dinnā'si, tassa cåëodaro suto.
50
Tassa mātāmahā 11 mātu maõipallaīkamuttamaü
Datvā kālakatā 12 nāgã, mātulena tathā hi so
51
Ahosi bhāgineyyassa saīgāmo paccupaņņhito.
Pabbateyyā'pi nāgā te ahesuü hi mahiddhikā.
52
Samiddhisumano nāma devo jetavane ņhitaü
Rājāyatanamādāya attano bhavanaü subhaü
53
Buddhānumatiyā yeva chattākāraü jinopari
Dhārayanto upāga¤chi ņhānaü taü pubbavutthakaü.
----- - ----10. [A.]Kaõõavaķamānamhi [E.] Kaõõā vaķķhamānamhi. [T.] Ka¤¤ā vaķķha mānamhã
11. [A.E.]Mātāmaho. Ra12 [X]g¤a[X] ã kālakato nāgo [A.E.] Kālakato nāgo.

[SL Page 005] [\x   5/]   ( 
54
Devo hi so nāgadãpe manusso'nantare bhave
Ahosi, rājāyatanaņņhitaņņhāne sa addasa
55
Paccekabuddhe bhu¤jante, disvā cittaü pasādiya 13
Pattasodhanasākhāni tesaü pādāsi, tena so
56
Nibbattã tasmiü rukkhasmiü jetuyyāne manorame
Dvārakoņņhakapassamhi, pacchābahã ahosi so.
57
Devātidevo devassa tassa vuddhi¤ca passiya
Idaü ņhānahitattha¤ca 14 taü sarukkhaü 15 idhānayi.
58
Saīgāmamajjhe ākāse nisinno tattha nāyako
Tamaü tamonudo tesaü nāgānaü hiüsanaü akā.
59
Assāsento bhayaņņe te ālokaü pavidaüsayi. 16
Te disvā sugataü tuņņhā pāde vandiüsu satthuno.
60
Tesaü dhammamadesesi sāmaggikaraõaü jino,
Ubho'pi te patãtā taü pallaīkaü munino aduü.
61
Satthā bhumigato tattha nisãditvāna āsane
Tehi dibbannapānehi nāgarājehi tappito
62
Te jalaņņhe thalaņņhe va bhujage'sãtikoņiyo
Saraõesuca sãlesu patiņņhāpesi nāyako.
63
Mahodarassa nāgassa mātulo maõiakkhiko
Kalyāõiyaü nāgarājā yuddhaü kātuü tahiü gato
64
Buddhāgamamhi paņhame sutvā saddhammadesanaü 
ōhito saraõasãlesu tatthā'yāci tathāgataü,
65
"Mahatã anukampā no katā nātha tayā ayaü,
Tavānāgamane sabbe mayaü bhasmãbhavāmahe.
66.
Anukampā mayipi te visuü hotu mahodaya 17
Punarāgamanenettha vāsabhumiü mamāmama." 18
67
Adhivāsayitvā 19 bhagavā tuõhãbhāvenidhāgamaü,
Patiņņhāpesi tattheva rājāyatanacetiyaü,
--
13. [A.] Pasãdiya 14. [A.] ōhānaü hitatthaü 15. [A.] Taü ca rukkhaü.
16. [E.A.] Pavidhaüsayi 17. [T.E.] Mahādaya 18. [A.] Mamāgama.
19. [E.](Pāņha) adhivāsayittha.

[SL Page 006] [\x   6/]   ( 
68
Ta¤vāpi rājāyatanaü pallaīka¤ca mahārahaü
Appesi nāgarājånaü lokanātho namassituü.
69
"Paribhogacetiyaü mayhaü nāgarājā namassatha,
Taü bhavissati vo tātā hitāya ca sukhāya ca."
70
Iccevamādiü sugato nāgānaü anusāsanaü
Katvā jetavanaü eva gato lokānukampako'ti.

(Katvā gato jetavanaü sabbalokānukampako ņãkā)

Nāgadãpāgamanaü.
71
Tato so tatiye vasse nāgindo maõiakkhiko 
Upasaīkamma sambuddhaü saha saīghaü nimantayi.
72
Bodhito aņņhame vasse vasaü jetavane jino
Nātho pa¤cahi bhikkhånaü satehi parivārito
73
Dutiye divase bhattakāle ārocite jino
Ramme vesākhamāsamhi puõõamāyaü munissaro.
74
Tattheva pārupitvāna saīghāņiü pattamādiya
âgā kalyāõidesaü taü maõiakkhinivesanaü.
75
Kalyāõicetiyaņņhāne kate ratanamaõķape
Mahārahamhi phallaīke saha saīghenu'pāvisi.
76
Dibbehi kajjabhojjehi sagaõo sagaõaü jinaü
Nāgarājā dhammarājaü santappesi sumānaso.
77
Tattha dhammaü desayitvā satthā lokānukampako
Uggantvā sumane kåņe padaü dassesi nāyako.
78
Tasmiü pabbatapādamhi sahasaīgho yathāsukhaü
Divāvihāraü katvāna dãghavāpimupagami.
79
Tattha cetiyaņņhānamhi sasaīgho va nisãdiya
Samādhiü appayã nātho ņhānagāravapattiyā 
80 Tato vuņņhāya ņhānamhā ņhānāņhānesu kovido
Mahāmeghavanārāmaņņhānamāga mahāmuni.
81
Mahābodhiņhitaņņhāne nisãditvā sasāvako
Samādhiü appayã nātho, mahāthåpaņņhite tathā.

[SL Page 007] [\x   7/]   ( 
82
Thåpārāmamhi thåpassa ņhitaņņhāne tatheva ca.
Samādhito'tha vuņņhāya silācetiyaņhānago
83
Sahāgate devagaõe gaõã manuya 
Tato jetavanaü buddho buddhasabbatthako 20 agā.
84
Evaü laīkāya nātho hitamamitamatã āyatiü pekkhamāno
Tasmiü kālamhi laīkāsurabhujaga-gaõādãnamattha¤ca passaü
âgā tikkhattumetaü ativipuladayo lokadãpo sudãpaü
Dãpo tenāyamāsã sujanabahumato dhammadãpāvabhāsãti.

Kalyāõyāgamanaü.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Tathāgatābhigamanaü nāma
Paņhamo paricchedo.
---------
Dutiyo paricchedo.
1
Mahāsammatarājassa vaüsajo hi mahāmuni
Kappassādimhi rājā'si mahāsammatanāmako.
2
Rojo ca vararojo ca tathā kalyāõakā duve
Uposatho ca mandhātā carako'pavarā duve
3
Cetiyo mucalo ceva mahāmuvalanāmako
Mucalindo sāgaro ceva sāgaradevanāmako 1
4
Bharato bhagãratho ceva rucã ca surucã'pi ca
Patāpo mahāpatāpo panādā ca tathā duve
5
Sudassanā ca nerå ca tathā eva duve duve
Pacchimā cā'ti rājāno tassa puttapaputtakā
6
Asaükhiyāyukā ete aņņhavãsati bhumipā
Kusāvatiü rājagahaü mithila¤cāpi āvasuü.
7
Tato sata¤ca rājāno chappa¤¤āsa ca saņņhi 2 ca
Caturāsãtisahassāni chattiüsā ca tato pare
----
20. [T]ga[E]ga buddhisabbaddhago 1. [A.T.] Mucalindo ca sagaro sāgaro devatāmako
2. [A.T.] Chappa¤¤āsa sasaņņhã .

[SL Page 008] [\x   8/]   ( 
8
Dvattiüsa aņņhavãsā 3 ca dvāvãsati tato pare
Aņņhārasa sattarasa pa¤cadasa 4 catuddasa
9
Nava satta dvādasa ca pa¤cavãsa tato pare
Pa¤cavãsaü dvādasa ca dvādasa¤ca navāpi ca
10
Caturāsãtisahassāni makhādevādikāpi ca
Caturāsãtisahassāni kaëārajanakādayo
11
Soëasa yāva okkākaü 5 paputtā rāsito ime
Viü visuü pure rajjaü kamato anusāsisuü
12
Okkāmukho jeņņhaputto okkākassā'si bhåpati,
Nipuro 6 candimā candamukho ca sivi sa¤jayo 7
13
Vessantaramahārājā jālã 8 ca sãhavāhano 
Sãhassaro ca icecate tassa puttapaputtakā
14
Dveasãti-sahassāni sãhassarassa rājino
Puttapputtarājāno, jayaseno tadantimo.
15
Ete kapilavatthusmiü sakyarājāti vissutā.
Sãhahanu mahārājā jayasenassa atrajo,
16
Jayasenassa dhãtā ca nāmenā'si yasodharā
Devadahe devadahasakko nāmā'si bhåpati,
17
A¤jano cā'tha kaccanā āsuü tassa sutā duve,
Mahesã vā'si kaccanā ra¤¤o sãhahanussa sā.
18
âsi a¤janasakkassa mahesã sā yasodharā,
A¤janassa duve dhãtā māyā vātha pajāpatã,
19
Puttā duve daõķapāõã suppabuddho ca sākiyo.
Pa¤ca puttā duve dhãtā āsuü sãhahanussa tu.
20
Suddhodano dhotodano sakkasukkāmitodano 9
Amitā pamitā cā'ti ime pa¤ca, imā duve.
21
Suppabuddhassa sakkassa mahesã amitā ahu,
Tassā'suü bhaddakaccānā devadatto duve sutā.
 ----
3. [E.] Aņņhavãsaü 4. [E.] Paõõarasa 5. [E.] Okkākā 6. [E.] Nipuõo.
7. [A.T.] Sirisa¤jayo. [E.] Sivisa¤jayo 8. [A.T.] Cāmã 9. [A.T.]Sukkodano mitodano 

[SL Page 009] [\x   9/]   ( 

22
Māyā pajāpatã ceva suddhodanamahesiyo,
Suddhodanamahāra¤¤o putto māyāya so jino.
23
Mahāsammatavaüsamhi asambhinne mahāmunã
Evaü pavatte sa¤jāto sabbakhattãyamuddhani
24
Siddhatthassa kumārassa bodhisattassa sā ahu
Mahesã bhaddakaccānā, putto tassāsi rāhulo.
25
Bimbisāro ca siddhatthakumāro ca sahāyakā,
Ubhinnaü pitaro cāpi sahāyā eva te ahuü.
26
Bodhisatto bimbisārā pa¤cavassādhiko ahu.
Ekånatiüso vayasā bodhisatto'bhinikkhami.
27
Padahitvāna chabbassaü bodhiü patvā kamena ca
Pa¤catiüso tha vayasā bimbisāramupāgami.
28
Bimbisāro paõõarasavasso'tha pitarā sayaü
Abhisitto mahāpa¤¤o patto rajjassa, tassa tu
29
Patte 10 soëasame vasse satthā dhammamadesayi.
Dvāpa¤¤āseva vassāni rajjaü kāresi so pana.
30
Rajje samā paõõarasa pubbe jinasamāgamā,
Sattatiüsa samā tassa dharamāne tathāgate
31
Bimbisārasuto'jātasattu taü ghātiyā'matã 11
Rajjaü dvattiüsavassāni mahāmittaddu kārayi.
32
Ajāsattuno vasse aņņhame muni nibbuto.
Pacchā so kārayã rajjaü vassāni catuvãsati.
33
Tathāgato sakalaguõaggataü gato
Aniccatāvasamavaso upāgato
Itã'dha yo bhayajananiü aniccataü
Avekkhate, sa bhavati dukkhapāragu 12 ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Mahāsammatavaüso nāma
Dutiyo paricchedo
---
10.[A.] Patto. 11. [A.T.] Ghātiyāmari. 12. [E.] Pārago.

[SL Page 010] [\x  10/]   ( 
Tatiyo paricchedo
1
Pa¤canetto jino pa¤cavattāëisasamā'samo
ōhatvā sabbani kiccāni katvā lokassa sabbathā
2
Kusinārāya yamakasālānamantare vare
Vesākhapuõõamāyaü so dãpo lokassa nibbuto. 3
Saīkhyāpathamatikkantā bhikkhu tattha samāgatā
Khattiyā brāhmaõā vessā suddā devā tatheva ca.
4
Satta satasahassāni tesu pāmokkhabhikkhavo,
Thero mahakassapo'ca saīghatthero tadā ahu
5
Satthu sarãrasārãra - dhātukiccāni kāriya
Icchanto so mahāthero satthu dhammaviraņņhitiü
6
Lokanāthe dasabale sattāhaparinibbute
Dubbhāsitaü subhaddassa buķķhassa vacanaü saraü,
7
Saraü cãvaradāna¤ca samatte ņhapanaü tathā
"Saddhammaņņhapanatthāya muninānuggahaü kataü"
8
Kātuü saddhammasaügãtiü sambuddhānumate 2 yati
Navaķga sāsanadhare sabbaīgasamupāgate
9
Bhãkkhå pa¤casate yeva 3 mahākhãõāsave vare 
sammanti ekenåne tu ānandattherakāraõā.
10
Puna ānandathero'pi bhikkhuhi abhiyācito
Sammanti kātuü saīgitiü sā na sakkā hi taü vinā.
11
Sādhukãëanasattāhaü, sattāhaü dhātupåjanaü,
Iccaddhamāsaü khepetvā sabbalokānukampakā
12
"Vassaü vasaü 4 rājagahe kassāma 5 dhammasaīgahaü,
Nā¤¤ehi tattha vatthabba" miti katvāna nicchayaü
13
Sokāturaü tattha tattha assāsentā mahājanaü
Jambudãpamhi te therā vicaritvāna cārikaü
14
âsāëhisukkapakkhimhi sukkapakkhaņhitatthikā
Upāgamuü rājagahaü sampannacatupaccayaü.
---
1. [A.T.]Dhamma satthu ciraņķitiü 2. [E.] Sambuddhānumatiü satiü 3. Pa¤cāsanāneva
4. [E.]Vasantā. 5. [E.] Karissāma.

[SL Page 011] [\x  11/]   ( 
15
Tatthe'va vassåpagatā te mahākassapādayo
Therā thiraguõåpetā sambuddhamatakovidā
16
Vassānaü paņhamaü māsaü sabbasenāsanesu'pi
Kāresuü paņisaīkhāraü vatvānā'jātasattuno.
17
Vihārapaņisaīkhāre niņņhite āhu bhåpatiü
"Idāni dhammasaügãtiü karissāma mayaü" iti
18
"Kattabbaü kinti" puņņhassa nisajjaņņhānamādisuü 6
Rājā katthā'ti pucchitvā vuttaņņhānamhi tehi so
19
Sãghaü vehāraselassa passe kāresi maõķapaü
Sattapaõõiguhādvāre rammaü devasabhopamaü
20
Sabbathā maõķayitvā taü attharāpesi tattha so
Bhikkhånaü gaõanāyeva anagghattharaõāni ca.
21
Nissāya dakkhiõaü bhāgaü uttarāmukhamuttamaü
Therāsanaü supa¤¤attaü āsi tattha mahārahaü
22
Tasmiü maõķapamajjhasmiü puratthāmukhamuttamaü
Dhammāsanaü supa¤¤attaü ahosi sugatārahaü.
23
Rājā'rovayi therānaü "kammaü no niņņhitaü" iti.
Te therā theramānandamānandakaramabravuü,
24
"Sve santipāto ānanda, sekhena gamanaü tahiü
Na yuttaneta yuttante, sadatthe tvaü appamatto tato bhava"
25
Iccevaü codito thero katvāna viriyaü samaü
Iriyāpathato muttaü arahattamapāpuõi.
26
Vassānaü dutiye māse dutiye divase pana
Rucire maõķape tasmiü therā sannipatiüsu te.
27
ōhapetvā'nandatherassa anucchavikamāsanaü
âsanesu nisãdiüsu arahanto yathārahaü.
28
Thero'rahattappattiü so ¤āpetuü tehi nāgamā,
"Kuhiü ānandathero"ti vuccamāne tu kehici
29
Nimmujjitvā paņhaviyā ganthvā jotipathena vā 
Nisãdi thero ānando attano ņhapitāsane.
------
6. [E.] Māhu te [S.] Māha te.

[SL Page 012] [\x  12/]   ( 
30
Upālitheraü vinaye, sesadhamme asesake
ânandattheramakaruü sabbe therā dhurandhare.7
31
Mahāthero sakattānaü vinayaü pucchituü sayaü
Sammannu'pālithero ca vissajjetuü tameva tu.
32
Therāsane nisãditvā vinayaü tamapucchi so,
Dhammāsane nisãditvā vissajjesi tameva so.
33
Vinaya¤¤unamaggena vissajjitakamena te
Sabbe sajjhāyamakaruü vinayaü nayakovidā.
34
Aggaü bahussutādãnaü kosārakkhaü mahesino
Sammantitvāna attānaü thero dhammamapucchi so.
35
Tathā sammantiya'ttānaü dhammāsanagato sayaü
Vissajjesi tamānandatthero dhammamasesato.
36
Vedehamuninā tena vissajjitakamena te
Sabbe sajjhāyamakaruü dhammaü dhammatthakovidā.
37
Evaü sattahi māsehi dhammasaügãti niņņhitā
Sabbalokahitatthāya sabbalokahitehi sā.
38
Mahākassapatherena idaü sugatasāsanaü
Pa¤cavassasahassāni samatthaü vattane kataü
39
Atãva jātapāmojjā sandhārakajalantikā
Saügãtipariyosāne chaddhā kampi mahāmahã.
40
Acchariyāni vā'hesuü loke nekāni nekadhā.
Thereheva katattā ca theriyāyaü paramparā.
41
Paņhamaü saīgahaü katvā sabbalokahitaü bahuü
Te yāvatāyukaü ņhatvā therā sabbe'pi nibbutā.
42
Therā'pi te matipadãpahatandhakārā
Lokandhakārahananamhi mahāpadãpā
Nibbāpitā maraõaghoramahānilena
Tenāpi jivitamadaü matimā jaheyyāti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Paņhamadhammasaügãti nāma
Tatiyo paricchedo.
-------
7. [A.] Dhurandharā

[SL Page 013] [\x  13/]   ( 
Catuttho paricchedo.
1
Ajātasattuputto taü ghātetvo'dāyibhaddako
Rajjaü soëasavassāni kāresi mittadåbhiko.
2
Udāyibhaddaputto taü ghātetvā anuruddhako,
Anuruddhassa putto taü ghātetvā muõķunāmako
3
Mittadaduno dummatino te'pi rajjamakārayuü,
Tesaü ubhinnaü rajjesu aņņhavassāna'tikkamuü.
4
Muõķassa putto pitaraü ghātetvā nāgadāsako
Catuvãsati vassāni rajjaü kāresi pāpako
5
"Pitughātakavaüso'yami"ti kuddhā'tha nāgarā
Nāgadāsakarājānaü apanetvā samāgatā
6
Susunāgo'ti pa¤¤ātaü amaccaü sādhusammataü
Rajje samahisi¤ciüsu sabbesaü hitamānasā.
7
So aņņhārasa vassāni rājā rajjamakārayi.
Kālāsoko tassa putto aņņhavãsati kārayi.
8
Atãte dasame vasse kālāsokassa rājino
Sambuddhaparinibbāõā evaü vassasataü ahu
9
Tadā vesāliyā bhikkhå anekā vajjiputtakā
Siīgiloõaü, dvaīgula¤ca, tathā gāmantaraü'pi ca,
10
âvāsā'numatā'ciõõaü, amathitaü, jalogi ca
Nisãdanaü adasakaü, jātaråpādikaü iti
11
Danavatthåni dãpesuü kappantãti alajjino.
Taü sutvāna yasatthero caraü vajjisu cārikaü
12
Chalabhi¤¤o balappatto yaso kākaõķakatrajo
Taü sametuü saussāho tatthā'gami mahāvanaü.
13
ōhapetvā' posathagge te kaüsapātiü sahodakaü
"Kahāpaõādiü saīghassa dethe" tā'hu upāsake.
14
"Na kappate'taü mā detha" iti thero sa vārayi.
Paņisāraõiyaü kammaü yasattherassa te karuü.

[SL Page 014] [\x  14/]   ( 
15
Yācitvā anudutaü so saha tena puraü gato
Attano dhammavādittaü sa¤¤opetvā'ga 8 nāgare.
16
Anudåtavaco sutvā tamukkhipitumāgatā
Parikkhipiya aņņhaüsu gharaü therassa bhikkhavo.
17
Thero uggamma nabhasā gantvā kosambiyaü tato
Pāveyyakāvantikānaü bhikkhånaü santikaü lahuü.
18
Pesesi dåte tu, sayaü gantvā'hogaīgapabbataü
âha sambhutatherassa taü sabbaü sāõavāsino
19
Paveyyakā saņņhitherā asãtā'vantikāpi ca
Mahākhãõāsavā sabbe ahogaīgamhi otaruü.
20
Bhikkhavo sannipatitā sabbe tattha tato tato
âsuü navutisahassāni, mantetvā akhilā'pi te
21
Soreyya revatattheraü bahussuta'manāsavaü
Taīkālapamukhaü ¤atvā passituü nikkhamiüsu taü.
22
Thero tammantaõaü sutvā vesāliü gantumeva so
Icchanto phāsugamanaü tato nikkhami taīkhaõaü.
23
Pāto pāto'va nikkhanta-ņhānaü tena mahattanā
Sāyaü sāyamupentā naü sahajātiyamaddasuü.
24
Tattha sambhutatherena yasatthero niyojito
Saddhammasavaõante taü revatattheramuttamaü
25
Upecca dasavatthåni pucchi, thero paņikkhipi.
Sutvādhikaraõaü ta¤ca 'nisedhemā'ti abravi.
26
Pāpāpi pakkhaü pekkhantā revatattheramuttamaü
Sāmaõakaü parikkhāraü paņiyādiya te bahuü 27
Sãghaü nāvāya gantvāna sahajātisamãpagā
Karonti 9 bhattavissaggaü bhattakāle upaņņhite.
28
Sahajātiü āvasanto sāëhathero vicintiya
"Pāveyyakā dhammavādã" iti passi anāsavo.
29
Upecca taü mahābrahmā "dhamme tiņņhā" ti abravã.
Niccaü dhamme ņhitattaü so attano tassa abravã.
----- - ----
8. [E.] Sa¤¤āpetvā'ca 9. [E.A.] Karontā

[SL Page 015] [\x  15/]   ( 
30
Te parikkhāramādāya revatattheramaddasuü,
Thero na gaõhi, tappakkhagāhã-sissaü 10 paõāmayi.
31
Vesāliü te tato gantvā tato pupphapuraü gatā
Vadiüsu kālāsokassa narindassa alajjino
32
"Satthussa no gandhakuņiü gopayanto mayaü tahiü
Mahāvanavihārasmiü vasāma vajjibhumiyaü
33
'Gaõahissāma vihāra'nti gāmavāsikabhikkhavo
âgacchanti mahārāja, paņisedhaya te"iti.
34
Rājānaü duggahãtaü tena katvā vesālimāgamuü
Revatattheramålamhi sahajātiyamettha tu
35
Bhikkhå satasahassāni ekādasa samāgatā
Navuti¤ca sahassāni ahå taüvatthusantiyā.
36
Målaņņhehi vinā vatthusamanaü neva rovayi
Thero,11 sabbe'pi bhikkhu te vesālimagamuü tato.
37
Duggahãto va so rājā tatthāmacce apesayi,
Måëhā devānubhāvena a¤¤attha agamiüsu te.
38
Pesetvā te mahãpālo taü rattiü supinena so
Apassi sakamattānaü pakkhittaü lohakumbhiyā.
39
Atibhãto ahå rājā, tamassāsetumāgamā
Bhaginã nandatherã tu ākāsena anāsavā.
40
"Bhāriyante kataü kammaü, dhammike'yye khamāpaya,
Pakkho tesaü bhavitvā tvaü kuru sāsanapaggahaü.
41
Evaü kate sotthi tuyhaü hessatã ''ti apakkami 
Pabhāte yeva vesāliü gantuü nikkhami bhåpati.
42
Gantvā mahāvanaü bhikkhusaüghaü so santãpātiya
Sutvā ubhinnaü vāda¤ca dhammapakkha¤ca rociya
43
Khamāpetvā dhammike te bhikkhå sabbe mahãpati
Attano dhammapakkhattaü vatvā "tumhe yathāruci
44
Sampaggahaü sāsanassa karothā" ti ca bhāsiya
Datvā ca tesaü ārakkhaü agamāsi sakaü puraü.
----- - ----
10. [S.E.] Taü pakkhaü, pakkhagāhã 11. [A.] Therā


[SL Page 016] [\x  16/]   ( 
45
Nicchetuü tāni vatthåni saīgho sannipatã tadā,
Anaggāni 12 tattha bhassāni saīghamajjhe ajāyisuü.
46
Tato so revatatthero sāvetvā saīghamajjhago
Ubbāhikāya taü vatthuü sametuü nicchayaü akā.
47
Pācãnake va caturo, caturo pāveyyake pi ca,
Ubbahikāya sammanni bhikkhå taüvatthusantiyā 13
48
Sabbakāmã ca sāëho va khujjasobhitanāmako
Vāsabhagāmiko cāti therā pācãnakā ime
49
Revato sāõasambhuto yaso kākaõķakatrajo
Sumano cā'ti cattāro therā pāveyyakā ime
50
Sametuü tāni vatthånã appasaddaü anākulaü
Agamuü vālukārāmaü 14 aņņhattherā anāsavā
51
Daharenā'jitenettha 15 pa¤¤atte āsane subhe
Nisãdiüsu mahātherā mahāmunimata¤¤uno.
52
Tesu vatthusu ekekaü kamato revato mahā-
Thero theraü sabbakāmiü pucchi pucchāsu kovido.
53
Sabbakāmã mahāthero tena puņņho'tha vyākarã
Sabbāni tāni vatthåni na kappantã ti suttato.
54
Nihanitvā'dhikaraõaü 16 taü te tattha yathākkamaü
Tatheva saīghamajjhepi 17 pucchāvissajjanaü karuü.
55
Niggahaü pāpabhikkhånaü dasavatthukadãpinaü
Tesaü dasasahassānaü mahātherā akaüsu te.
56
Sabbakāmã puthuviyā 18 saīghatthero tadā ahu,
So vãsaüvassasatiko tadā'si upasampadā.
57
Sabbakāmã ca sāëho ca revato khujjasobhito
Yaso kākaõķakasuto sambhuto sāõavāsiko
58
Therā ānandatherassa ete saddhivihārino.
Vāsabhagāmiko ceva sumano ca duve pana
----- - ----
12. [A.] Nantāni, [D.] Aggāni. 13. [A.] Bhikkhånaü vatthusantiyā. 14. [E.] Vālikārāmaü. 15. [A.] Daharenāpi tenettha. 16.[A.E.T.] Nãharitvā.
17. [A.T.] Tattheva saüghamajjhamhi 18. [E.] Pathaviyā 

[SL Page 017] [\x  17/]   ( 
59
Therā'nuruddhatherassa ete saddhivihārino.
Aņņhatherā'pi dha¤¤ā te diņņhapubbā tathāgataü.
60
Bhikkhå satasahassāni dvādasāsuü samāgatā,
Sabbesaü revatatthero bhikkhånaü pamukho tadā. 19
61
Tato so revatatthero saddhammaņņhitiyā ciraü
Kāretuü dhammasaīgãtiü sabba-bhikkhu-samåhato 20
62
Pahinnatthādi¤āõānaü piņakattayadhārinaü
Satāni satta bhikkhånaü arahantānamuccati.
63
Te sabbe vālukārāme kālāsokena rakkhitā
Revatattherapāmokkhā akaruü dhammasaīgahaü.
64
Pubbe kataü tathā eva 21 dhammaü pacchāca 22 bhāsitaü
âdāya niņņhapesuü taü etaü māsehi aņņhahi.
65
Evaü dutiyasaügãtiü katvā te'pi mahāyasā
Therā dosakkhayaü pattā pattākālena nibbutiü.
66
Iti paramamatãnaü pattipattabbakānaü
Tibhavahitakarānaü lokanāthorasānaü
Sumariya maraõaü taü saīkhatāsārakattaü
Parigaõiyamasesaü appamatto bhaveyyā-ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Dutiyasaügãti nāma catuttho paricchedo.
---------
Pa¤camo paricchedo.
1
Yā mahākassapādãhi mahātherehi ādito
Katāsaddhammasaügãti theriyā'ti pavuccati,
2
Eko'va theravādo so ādivassasate ahu,
A¤¤ācariyavādā tu tato oraü ajāyisuü.
3
Tehi saügãtikārehi therehi dutiyehi te
Niggahãtā pāpabhikkhå sabbe dasasahassakā
----- - ----
19. [A.] Tato 20. [A.] Sabbabhikkhå samåhato, 21. [A.T.] Tadā evaü
22. [E.] Va.

[SL Page 018] [\x  18/]   ( 
4
Akaüsā'cariyavādaü te mahāsaügãtināmakaü, 1
Tato gokulikā jātā ekabbohārikāpi 2 ca.
5
Gokulikehi paõõattivādā bāhulikāpi ca,3
Cetiyavādā tesveva, sambhāsaüghikā cha te. 4
6
Punāpi theravādehi mahiüsāsakabhikkhavo
Vajjiputtakabhikkhå ca duve jātā ime khalu.
7
Jātātha 5 dhammuttariyā bhadrayānika-bhikkhavo
Channāgarā 6 sammitãyā 7 vajjiputtiya-bhikkhåhi 8
8
Mahiüsāsakabhikkhåhi bhikkhå sabbatthivādino
Dhammaguttiyabhikkhå ca jātā khalu ime duve.
9
Jātā sabbatthivādãhi kassapiyā, tato pana
Jātā saīkantikā bhikkhå, suttavādā tato pana.
10
Theravādena saha te honti dvādasi'mepi ca,
Pubbe vuttā cha vādā ca iti aņņhārasākhilā.
11
Sattarasāpi dutiye jātā vassasate iti,
A¤¤āvariyavādā tu tato oramajāyisuü:-
12
Hemavatā rājagiriyā tathā siddhatthikāpi ca
Pubbaseliyabhikkhå ca tathā aparaseliyā.
13
Vājiriyā cha ete hi 9 jambudãpamhi bhinnakā.
Dhammaruci sāgaliyā laīkādãpamhi bhinnakā.

âcariyakulavādakathā niņņhitā.10
14
Kālāsokassa puttā tu ahesuü dasabhātikā,
Bāvãsatiü te vassāni rajjaü samanusāsisuü.
15
Nava nandā 11 tato āsuü kameneva narādhipā,
Te'pi bāvãsa vassāni rajjaü samanusāsisuü.
16
Moriyānaü khattiyānaü vaüse jātaü sirãdharaü
Candagutto'ti pa¤¤ātaü vāõakko brāhmaõo tato
----- - ----
1. [E.] Mahāsaüghikanāmakaü, 2. [E.] Ekavyohārikāpi. 3. [E.] Bahulikāpica.
4.[A.] Mahāsaügãtināmakā. 5.[A.E.] Jātāti 6.[E.] Chandāgārika [A.]Chattāgāra.
7. [E.]Sammiti 8. [E.A.] Bhikkhavo. 9. [E.]Pi. 10. [A.D.]âcariyakula bhedo.
11. [A.D.]Nava bhātaro.

[SL Page 019] [\x  19/]   ( 
17
Navamaü dhananandaü taü ghātetvā caõķakodhasā
Sakale jambudãpasmiü rajje samabhisi¤ci so.
18
So catubbãsa vassāni rājā rajjamakārayi,
Tassa putto bindusāro aņņhavãsati kārayi.
19
Bindusārasutā āsuü sataü eko ca vissutā,12
Asoko āsi tesantu pu¤¤atejobaliddhiko.13
20
Cemātike bhātaro so bhantvā ekånakaü sataü
Sakale jambudãpasmiü ekarajjamapāpuõi.
21
Jinanibbāõato pacchā pure tassābhisekato
Sāņņhārasaü vassasatadvayamevaü vijāniyaü.
22
Patvā catuhi vassehi ekarajjaü mahāyaso
Pure pāņaliputtasmiü attānambhisecayi.
23
Tassābhisekena samaü 14 ākāse bhumiyaü tathā
Yojane yojane āõā niccaü pavattitā 15 ahu.
24
Anotattodakakāje aņņhānesuü dine dine
Devā, devo akā tehi saüvibhāgaü janassa ca
25
Nāgalatādantakaņņhaü ānesuü himavantato
Anekesaü sahassānaü devā eva pabhonakaü.
26
Agadāmalaka¤ceva, tathāgadaharãtakaü,
Tato'ca ambapakka¤ca vaõõagandharasuttamaü.
27
Pa¤cavaõõāni vatthāni, hatthapu¤chanapaņņakaü
Pãtaü ca, dibbapāna¤ca chaddantadahato marå.
28
*Marantā nagare tasmiü migasukarapakkhino 
âgantvāna mahānasaü sayameva maranti ca.
29
*Gāvo tattha carāpetvā vajamānenti dãpino 16
Khettavatthutaëākādiü pālenti mãgasåkarā.
30
Sumanaü pupphapaņakaü asuttaü, dibbamuppalaü,
Vilepanaü, a¤jana¤ca nāgā nāgavimānato.
----- - ----
12. [S.] Vãsati 13. Tejamahiddhiko 14. [E -] sekasamakālaü 
15. [A.E.T.] Pavisatā * imā dve gāthā iügalaõķiyapotthake adholipiyaü dassitā.
ōãkāyaü imā na vitthāritā. 16. [E.] Dãpayo.

[SL Page 020] [\x  20/]   ( 
31
Sālivāhasahassāni navutintu suvā pana
Chaddantadahato yeva āhariüsu dine dine.
32
Te sālã nitthusakaõe akhaõķetvāna taõķule
Akaüsu måsikā tehi bhattaü rājakule ahu.
33
Akaüsu satataü tassa madhuni madhumakkhikā,
Tathā kammārasālāsu acchā kåņāni pātayuü.
34
Karavãkā sakuõikā manu¤¤amadhurassarā
Akaüsu tassā'gantvāna ra¤¤o madhuravassitaü.
35
Rājā'bhisitto so'soko kumāraü tissasavhayaü
Kaõiņņhaü saü sodariyaü uparajje'bhisevayã.

Dhammāsokābhiseko niņņhito.
36
Pitā saņņhisahassāni brāhmaõe brahmapakkhike
Bhojesi, sopi te yeva tãõi vassāni bhojayi.
37
Disvā'nupasamaü tesaü asoko parivesane
'Viveyya dānaü dassa'nti amacce sanniyojiya 17
38
âõāpayitvā matimā nānāpāsaõķike visuü
Vãmaüsitvā nãsajjāya bhojāpetvā visajjayã.
39
Kāle vātāyanagato santaü racchāgataü 18 yatiü
Nigrodhasāmaõeraü so disvā cittaü pasādayi.
40
Bindusārassa puttānaü sabbesaü jeņņhabhātuno
Sumanassa kumārassa putto sobhi kumārako.
41
Asoko pitarā dinnaü rajja mujjeniyaü hi so
Hitvā'gato pupphapuraü bindusāre gilānake,
42
Katvā puraü sakāyattaü mate pitari, bhātaraü
Ghātetvā cheņņhakaü rajjaü aggahesã pure vare.
43
Sumanassa kumārassa devã tannāmikā tato
Gabbhãnã nikkhamitvāna pācãnadvārato bahã
44
Caõķālagāmamagamā, tattha nãgrodhadevatā
Tamālapiya nāmena māpetvā gharakaü adā.
----- - ----
17. [E.] Sanniyojayi 18. [A.] Racchāya taü.

[SL Page 021] [\x  21/]   ( 
45
Tadahe'va varaü puttaü vijāyitvā, sutassa sā
Nigrodhoti akā nāmaü devatānuggahānugā.
46
Disvā taü jeņņhacaõķālo attano sāminiü viya
Ma¤¤anto taü upaņņhāsi sattavassāni sādhukaü.
47
Taü mahāvaruõo thero tadā disvā kumārakaü
Upanissayasampannaü arahā pucchi mātaraü,
48
Pabbājesi, khuragge so arahattamapāpuõã.
Dassanāyo'pagacchanto so tato mātudeviyā
49
Dakkhiõena ca dvārena pavisitvā puruttamaü
Taügāmagāmimaggena yāti rājaīgaõe tadā.
50
Sattāya iriyāya'smiü pasãdi sa mahãpati,
Pubbe'va 20 sannivāsena pemaü tasmiü ajāyatha.
51
Pubbe kira tayo āsuü bhātaro madhuvāõijā,
Eko madhuü vikkiõāti āharanti madhuü duve.
52
Eko paccekasambuddho vaõarogāturo ahu,
A¤¤o paccekasambuddho tadatthaü madhuvatthiko
53
Piõķacārikavattena nagaraü pāvisã, tadā
Titthaü jalatthaü gacchantã ekā ceņã tamaddasa,
54
Pucchitvā madhukāmattaü ¤atvā hatthena ādisi:
"Eso madhvāpaõo bhante tattha gacchā" ti abravi.
55
Tattha pattassa buddhassa vāõijo so pasādavā
Vissandayanto mukhato pattapuraü madhuü adā.
56
Puõõa¤ca uppatanta¤ca 21 patita¤ca mahãtale
Disvā madhuü pasanto so evaü paõidahã tadā:
57
"Jambudãpe ekarajjaü dānenā'nena hotu me,
âkāse yojane āõā, bhumiyaü yojane'ti ca."
58
Bhātare āgate āha "edisassa madhuü adaü,
Anudamodatha tumhe taü, tumhāka¤ca yato madhu"
----- - ----
19. [A.D.] Nuggabhāgatā 20. [E.] Pubbetu [S.] Pubbena
21. [A.T.] Uppatita¤ca.

[SL Page 022] [\x  22/]   ( 
59
Jeņņho āha atuņņho so "caõķālo nåna so siyā,
Nivāsenti hi caõķālā kāsāyāni sadā" iti.
60
Majjho "paccekabuddhaü taü khipa pāraõõave" iti.
Pattidānavaco tassa sutvā te cānumodisuü.
61
âpaõādesikā sā tu devittaü tassa patthayi,
Adissamānasandhã ca, råpaü atimanoramaü.
62
Asoko madhudo 'sandhimittā devã tu veņikā,
Caõķālavādã nigrodho, tisso so pāravādiko.
63
Caõķālavādã caõķāgālame āsi, yato tu so
Patthesi mokkhaü, mokkha¤ca sattavasso'va pāpuõi.
64
Niviņņhapemo tasmiü so rājā'titurito tato
Pakkosāpesi taü, so tu santavuttã upāgamã
65
"Nisãda tātā'nuråpe āsane" tā'ha bhåpati,
Adisvā bhikkhuma¤¤aü so sãhāsanamupāgami.
66
Tasmiü pallaīkamāyante rājā iti vicintayi,
"Ajjā'yaü sāmaõero me ghare hessati sāmiko"
67
âlambitvā karaü ra¤¤o so pallaīkaü samāruhi,
Nisãdi rājapallaīke setacchattassa heņņhato.
68
Disvā tathā nisinnaü taü asoko so mahãpati
Sambhāvetvāna guõato tuņņho'tãva tadā ahu.
69
Attano paņiyattena khajjabhojjena tappiya
Sambuddhabhāsitaü dhammaü sāmaõeramapucchi taü.
70
Tassa'ppamādavaggaü so sāmaõero abhāsatha,
Taü sutvā bhumipālo so pasanno jinasāsane
71
"Aņņha te niccabhattāni dammi tātā" ti āha taü
"Upajjhāyassa me rāja tāti dammãti ā'ha so.
72
Puna aņņhasu dinnesu tāta'dā cariyassa 22 so,
Puna aņņhasu dinnesu bhikkhusaīghassa tāna'dā 23 
----- - ----
22. [A] tāni pācariyassa 23. [A] te tadā

[SL Page 023] [\x  23/]   ( 
73
Puna aņņhasu dinnesu adhivāsesi buddhimā.
Dvattiüsa bhikkhå ādāya dutiye divase gato,
74
Sahatthā tappito ra¤¤ā dhammaü desiya bhupatiü
Saraõesu ca sãlesu ņhapesi sa mahājanaü. 24

Nigrodhasāmaõeradassanaü.
75
Tato rājā pasanno so diguõena dine dine 
Bhikkhu saņņhisahassāni anupubbenu'paņņhahi. 25
76
Titthiyānaü sahassāni nikkaķķhitvāna saņņhi so 26
Saņņhibhikkhusahassāni ghare niccambhojayã.
77
Saņņhibhikkhusahassāni bhojetuü turito hi so
Paņiyādāpayitvāna khajjabhojjaü mahārahaü
78
Bhusāpetvāna nagaraü gantvā saīghaü nimantiya
Gharaü netvāna bhojetvā datvā sāmaõakaü bahuü
79
Satthārā desito dhammo kittako"'ti apucchatha.
Vyākāsi moggaliputto tissatthero tadassa taü.
80
Sutvāna caturāsãti dhammakkhandhā'ti so 'bravã:
"Påjemi ne' haü paccekaü vihārenā"ti bhupati.
81
Datvā tadā channavuti - dhanakoņiü mahãpati
Puresu caturāsãti - sahassesu mahãtale
82
Tattha tatthe'va rājåhi vihāre ārabhāpayi,
Sayaü asokārāmaü tu kārāpetuü samārabhi.
83
Ratanattaya-nigrodha-gilānānanti sāsane
Paccekaü satasahassaü so dāpesi 27 dine dine.
84
Dhanena buddhadinnena thåpapåjā anekadhā
Anekesu vihāresu aneke akaruü sadā.
85
Dhanena dhammadinnena paccaye caturo vare
Dhammadharānaü bhikkhånaü upanesuü sadā narā
86
Anotattodakājesu saüghassa caturo adā,
Tepiņakānaü therānaü saņņhiye'kaü dine dine,
----- - ----
24. [S] ca mahājanaü, 25. [E.] Anupubbena vaķķhayi 26. [A.] Saņņhãyo.
27. [E] adāsi

[SL Page 024] [\x  24/]   ( 
87
Ekaü asandhimittāya deviyā tu adāpayi,
Sayaü pana duve yeva paribhu¤ji mahãpati.
88
Saņņhibhikkhusahassānaü dantakaņņhaü dine dine
Soëasitthisahassānaü adā nāgalatavhayaü.
89
Athekadivasaü rājā catusambuddhadassinaü 28
Kappāyukaü mahākāëaü nāgarājaü mahiddhikaü
90
Suõitvāna tamānetuü soõõasaīkhalibandhanaü
Pesayitvā tamānetvā setacchattassa heņņhato
91
Pallaīkamhi nisãdetvā nānāpupphehi påjiya
Soëasitthãsahassehi parivāriya abravi:-
92
"Saddhammacakkavattissa sabba¤¤ussa mahesino
Råpaü ananta¤āõassa dassehi mama bho"iti.
93
Dvattiüsalakkhaõåpetaü asãtibya¤janujjalaü
Byāmappabhāparikkhittaü ketumālāhi sobhitaü
94
Nimmāsi nāgarājā so buddharåpaü manoharaü.
Taü disvā'tipasādassa vimhayassa ca pårito
95
"Etena nimmitaü råpaü ãdisaü, kãdisaü nu kho
Tathāgatassa råpaü"ti āsi pãtunnatunnato.
96
Akkhipåjantã sa¤¤ātaü taü sattāhaü nirantaraü
Mahāmahaü mahārājā kārāpesi mahiddhiko.
97
Evaü mahānubhāvo ca saddho cāpi mahãpati,
Thero ca moggalãputto diņņhā pubbe vasãhi te.

Sāsanappaveso niņņhito.
98
Dutiye saīgahe therā pekkhantā'nāgataü hi te
Sāsanopaddavaü tassa ra¤¤o kālamhi addasuü.
99
Pekkhantā sakale loke tadupaddavaghātakaü 
Tissabrahmānamaddakkhuü aciraņņhāyãjãvitaü.
100
Te taü samupasaīkamma āyāviüsu mahāmatiü
Manussesu'papajjitvā tadupaddavaghātanaü.29
----- - ----
28. [A] dassanaü, 29. [A D] ghātakaü,

[SL Page 025] [\x  25/]   ( 
101
Adā paņi¤¤aü tesaü so sāsanujjotanatthiko.
Siggavaü caõķavajji¤ca avocuü dahare yatã:
102
"Aņņhārasādhikā vassasatā upari hessati
Upaddavo sāsanassa, na samhossāma taü mayaü,
103
Imaü tumhā'dhikaraõaü nopaga¤chãttha bhikkhavo,
Daõķakammārahā tasmā, daõķakammamidaü hi vo:
104
Sāsanujjotanatthāya tissabrahmā 30 mahāmatã
Moggalãbrāhmaõaghare paņisandhiü gahessati,
105
Kāle tumhesu eko taü pabbājetu kumārakaü
Eko sambuddhavacanaü uggaõhāpetu sādhukaü"
106
Ahu upalitherassa thero saddhivihāriko
Dāsako, soõako tassa, dve therā soõakassi'me.
107
Ahå vesāliyaü pubbe dāsako nāma sotthiyo,
Tisissasatajeņņho so vasaü ācariyantike
108
Dvādasavassiko yeva vedapāragato caraü
Sasisso vālikārāme vasantaü katasaīgahaü
109
Upālitheraü passitvā nisãditvā tadantike
Vedesu gaõņhiņņhānāni pucchi, so tāni vyākari.
110
"Sabbadhammānupātito ekadhammo hi māõava,
Sabbe dhammā osaranti 31 ekadhamme hi 32 ko nu so?"
111
Iccāha nāmaü sandhāya thero, māõavako tu so
Nā'¤¤āsi pucchi "ko manto?" "Buddhamanto"ti bhāsito
112
"Dehãti āha, so āha "dema no vesadhārino."
Guruü āpucchi mantatthaü mātaraü pitaraü tathā,
113
Māõavānaü satehe'sa tãhi therassa santike
Pabbajitvāna kālena upasampajji māõavo.
114
Khãõāsavasahassaü so dāsakattherajeņņhakaü
Upālithero vāvesi sakalaü piņakattayaü.
----- - ----
30. [E] tisso brahmā. 31. [A] sabbe dhammā otaranti. 32. [E] ekadhammamhi

[SL Page 026] [\x  26/]   ( 
115
Gaõanāvãtivattā 33 te sesā'riyaputhujjanā
Piņakānu'ggahãtāni yehi therassa santike.
116
Kāsãsu soõako nāma satthavāhasuto ahu,
Giribbajaü vaõijjāya gato mātāpitåhi so
117
Agā veëuvanaü pa¤cadasavasso kumārako,
Māõavā pa¤capa¤¤āsa parivāriya taü gatā.
118
Sagaõaü dāsakaü theraü tattha disvā pasãdiya
Pabbajjaü yāci, so āha "tavā'puccha guruü"iti
119
Bhattattayamabhu¤jitvā soõako so kumārako
Mātāpitåhi kāretvā pabbajjānu¤¤amāgato
120
Saddhiü tehi kumārehi dāsakattherasantike 
Pabbajja upasampajja uggaõhi piņakattayaü.
121
Khãõāsavasahassassa therasissagaõassa so
Ahosi piņaka¤¤ussa jeņņhako soõako yatã.
122
Ahosi siggavo nāma pure pāņalināmake
Pa¤¤avā'maccatanayo, aņņhārasasamo tu so
123
Pāsādesu vasaü tãsu chaëaķķhtuausādhusu
Amaccaputtaü ādāya caõķavajjiü sahāyakaü
124
Purisānaü dasaddhehi satehi parivārito
Gantvāna kukkuņārāmaü soõakattheramaddasa.
125
Samāpattisamāpannaü nisinnaü saüvutindriyaü
Vandite nālapantaü taü ¤atvā saīghamapucchi taü.
126
"Samāpattãsamāpannā nālapantã"ti āhu te.
"Kathannuvuņņhahantã"ti vuttā āhaüsu bhikkhavo.
127
"Pakkosanāya satthussa, saīghapakkosanāya ca,
Yathākālaparicchedā, āyukkhayavasena ca,
128
Vuņņhahantã"ti vatvāna tesaü disvo'panissayaü 34
Pāhesuü saīghavacanaü, vuņņhāya sa tahiü agā.
----- - ----
33. [A] vatte 34. [E] dãsvāpanissasaü,

[SL Page 027] [\x  27/]   ( 
129
Kumāro pucchi "kiü bhante nālapitthā"ti, āha so:
"Bhu¤jimha bhu¤jitabbaü"ti, āha "bhojetha no api."
130
âha "amhādise jāte sakkā bhojayituü" iti.
Mātāpituanu¤¤āya so kumāro'tha siggavo
131
Caõķavajji ca te pa¤casatāni purisāpi ca
Pabbajitvo'pasampajjuü 35 soõattherassa 36 santike
132
Upajjhāyantike yeva te duve piņakattayaü
Uggahesu¤ca kālena 37 chalabhi¤¤aü labhiüsu ca. 38
133
Ĩatvā tissapaņisandhiü tato pabhuti siggavo
Thero so satta vassāni taü gharaü upasaīkami.
134
"Gacchā"ti vācāmattampi sattavassāni nālabhi.
Alattha aņņhame vasse "gacchā"ti vacanaü tahiü.
135
Taü nikkhamantaü 39 pavisanto disvā moggali brāhmaõo
"Ki¤ci laddhaü ghare no"ti pucchi, 'āmā'ti so'bravã.
136
Gharaü gantvāna pucchitvā dutiye divase tato
Musāvādena niggaõhi theraü gharamupāgataü.
137
Therassa vacanaü sutvā so pasannamano dvijo
Attano pakatena'ssa niccaü bhikkhaü pavattayi.
138
Kamena'ssa pasãdiüsu sabbe'pi gharamānusā
Bhojāpesi dijo niccaü nisãdāpiya taü ghare.
139
Evaü kamena gacchante kāle soëasavassiko
Ahu tissakumāro so tivedodadhipārago.
140
Thero "kathāsamuņņhānaü hessate'vaü ghare" iti 40
âsanāni na dassesi ņhapetvā māõavāsanaü.
141
Brahmalokāgatattā ca sucikāmo ahosi so,
Tasmā so tassa phallaīko vāsayitvā lagãyati.
142
A¤¤āsanaü apassanto ņhite there sasambhamo
Tassa taü āsanaü tassa pa¤¤āpesi ghare jano.
----- - ----
35. [A T] pasampajjã, 36. [E] soõakatthera 37. [E] uggahesuü
Ussāhena, 38. [E.X.] Chabhi¤¤ā pāpuõiüsu ca. 39. [A.E.] Nikkhantaü.
40. [N.S.] Hessatevaüti taüghare,

[SL Page 028] [\x  28/]   ( 
143
Disvā tattha nisinnaü taü āgammā'cariyantikā
Kujjhitvā māõavo vācaü amanāpaü 41 udãrayi.
144
Thero "māõava kiü mantaü jānāsã?" Ti tamabravã,
Tameva pucchaü therassa paccāropesi māõavo.
145
"Jānāmi"ti paņi¤¤āte there, theraü apucchi so
Gaõņhiņņhānāni vedesu, tassa thero'tha vyākari.
146
Gahaņņho yeva thero so vedapāragato ahu,
Na byākareyya kiü tassa pabhinnapaņisambhido.

"Yassa cittaü uppajjati na nirujjhati, tassa cittaü 
Nirujjhãssati nuppajjãssati. Yassa vā pana cittaü nirujjhissati
Nuppajjissati, tassa cittaü uppajjati, na nirujjhatã?Ti."
147
Taü cittayamake pa¤haü pucchi thero visārado,
Andhakāro viya ahå tassa so, tamavoca so:
148
"Bhikkhu ko nāma manto"ti? "Buddhamanto"ti so bravã.
'Dehã'ti vutte "no vesadhārino dammi taü" iti.
149
Mātāpituha'nu¤¤ato mantatthāya sa pabbaji,
Kammaņņhānamadā thero pabbājetvā yathārahaü.
150
Bhāvanaü anuyu¤janto acirena mahāmatã
Sotāpattiphalaü patto, thero ¤atvāna taü tathā
151
Pesesi caõķavajjissa therassantikamuggahaü
Kātuü suttābhidhammānaü, so tatthā'kā taduggahaü.
152
Tato so tissadaharo ārabhitvā vipassanaü
Chaëabhi¤¤o ahå kāle, therabhāva¤ca pāpuõã.
153
Atãva pākaņo āsi vando'va suriyo'va so
Loko tassa vaco'ma¤¤ã sambuddhassa vaco viya.

Moggaliputtatissatherodayo niņņhito.
154
Ekāhaü uparājā so addakkhi migavaü gato
Kãëamāne mige'ra¤¤e, disvā etaü vicintayi:
----- - ----
41. [A.] Pharusāya.

[SL Page 029] [\x  29/]   ( 
155
"Migāpi evaü kãëanti ara¤¤e tiõagocarā
Na kãëissanti kiü bhikkhå sukhāhāravihārino"
156
Attano cintitaü ra¤¤o ārovesi gharaü gato. Sa¤¤āpetuü tu sattāhaü rajjaü tassa adāsi so:
157
"Anubhohi imaü rajjaü sattāhaü tvaü kumāraka,
Tato taü ghātayissāmi" icca'voca mahãpati.
158
âhā'tãtamhi sattāhe "tvaü kenā'si kiso" iti.
"Maraõassa bhayenā"ti vutte, rājā,ha taü puna:
159
"Sattāhā'haü marissaü"ti "tvaü na kãëi ime kathaü
Kãëissanti yatã tāta sadā maraõasa¤¤ino?"
160
Iccevaü bhātarā vutto sāsanasmiü pasãdi so.
Kālena vigavaü gantvā theramaddakkhi sa¤¤ataü
161
Nisinnaü rukkhamålasmiü so mahādhammarakkhitaü
Sālasākhāya nāgena vijiyantamanāsavaü.
162
"Ayaü thero viyā'hampi pabbajja jinasāsane
Viharissaü kadā'ra¤¤e iti cittayi pa¤¤avā. 42
163
Thero tassa pasādatthaü uppatitvā vihāyasā
Gantvā asokārāmassa pokkhara¤¤ā jale ņhito
164
âkāse ņhapayitvāna cãvarāni carāni so
Ogāhitvā 43 pokkharaõiü gattāni parisi¤catha,
165
Taü iddhiü uparājā so disvā'tãva pasãdiya
"Ajjeva pabbajissaü,'ti buddhi¤cā'kāsi buddhimā.
166
Upasaīkamma rājānaü pabbajjaü yāci sādaro,
Nivāretumasakkonto tamādāya mahãpati
167
Mahatā parivārena vihāramagamā sayaü.
Pabbaji so mahādhammarakkhitattherasantike,
168
Saddhiü tena catusatasahassāni narāpi ca,
Anupabbajitānantu gaõanā ca na vijjati.
----- - ----
42. [S] māõavo. 43. [A] ogahetvā

[SL Page 030] [\x  30/]   ( 
169
Bhāgineyyo narindassa aggibrahmā'ti vissuto
Ahosi ra¤¤o dhãtāya saīghamittāya sāmiko.
170
Tassā tassa suto cāpi sumano nāma nāmato,
Yācitvā so'pi rājānaü uparājena pabbajã.
171
Uparājassa pabbajjā tassā'sokassa rājino
Catutthe āsi vasse sā 44 mahājanahitodayā.
172
Tattheva upasampanno sampannaupanissayo
Ghaņento uparājā so chalabhi¤¤o'rahā ahu.
173
Vihāre te samāraddhe sabbe sabbapuresu pi
Sādhukaü tãhi vassehi niņņhāpesuü manorame.
174
Therassa indaguttassa kammādhiņņhāyakassa tu
Iddhiyā cāsu niņņhāsi asokārāma savhayo.
175
Jinena paribhuttesu ņhānesu ca tahiü tahiü
Cetiyāni akāresi ramaõãyāni bhåpati
176
Purehi caturāsãtisahassehi samantato
Lekhe ekāha'mānesuü "vihārā niņņhitā" iti.
177
Lekhe sutvā mahārājā mahātejiddhivikkamo
Kātukāmo sakiü yeva sabbārāmamahāmahaü
178
Pure bheriü carāpesi: "sattame divase ito
Sabbārāmamaho hotu sabbadesesu ekadā."
179
"Yojane yojane dentu mahādānaü mahãtale:
Karontu gāmārāmānaü maggāna¤ca vibhusanaü,
180
Vihāresu ca sabbesu bhikkhusaīghassa sabbathā
Mahādānāni vattentu yathākālaü yathābalaü,
181
Dãpamālāpupphamālālaīkārehi 45 tahiü tahiü
Turiyehi ca sabbehi upahāraü anekadhā,
182
Uposathaīgānā'dāya sabbe dhammaü suõantu va,
Påjāvisese neke ca karontu tadahåpi ca"
----- - ----44. [S] vassamhi 45. [E] laükāre va,

[SL Page 031] [\x  31/]   ( 
183
Sabbe sabbattha sabbathā yathāõattādhikāpi ca
Påjā sampaņiyādesuü devalokamanoramā 184
Tasmiü dine namahārājā sabbālaīkārabhåsito
Sahorodho sahāmacco baloghaparivārito
185
Agamāsi sakārāmaü bhindanto viya mediniü;
Saīghamajjhamhi aņņhāsi vanditvā saīghamuttamaü.
186
Tasmiü samāgame āsuü asãtibhikkhukoņiyo;
Ahesuü satasahassaü tesu khãõāsavā yatã;
187
Navuti-satasahassāni ahå bhikkhuniyo tahiü;
Khãõāsavā bhikkhuniyo sahassaü āsu tāsu tu.
188
Lokavivaraõaü nāma pāņihãraü akaüsu te
Khãõāsavā pasādatthaü dhammāsokassa rājino.
189
Caõaķāsokoti,¤āyittha pure pāpena kammunā. Dhammāsoko,ti ¤āyittha pacchā pu¤¤ena kammunā 
190 Samuddapariyantaü so jambudãpaü samantato
Passi sabbe vihāre ca nānāpåjāvibhusite.
191
Atãva tuņņho te disvā saīghaü pucchi nisãdiya:
"Kassa bhante pariccāgo mahā sugatasāsane?"
192
Thero moggaliputto so ra¤¤o pa¤haü viyākari:
"Dharamāne'pi sugate natthi cāgã tayā samo."
193
Taü sutvā vacanaü bhãyyo tuņņho rājā apucchi taü:
"Buddhasāsanadāyādo hoti kho mādiso" iti.
194
Thero tu rājaputtassa mahãndassu'panissayaü
Tatheva rājadhãtāya saīghamittāya pekkhiya,
195
Sāsanassā'bhivuddhi¤ca taühetuka'mavekkhiya
Paccā'bhāsatha rājānaü so sāsanadhurandharo:
196
"Tādiso'pi mahācāgã dāyādo sāsanassa na;
Paccayadāyako'cceva 46 vuccate manujādhipa.
----- - ----
46. [A E] ceva.

[SL Page 032] [\x  32/]   ( 
197
Yo tu puttaü dhãtaraü vā pabbajjāpeti sāsane
So sāsanassa dāyādo hoti; no dāyako api."
198
Atha sāsanadāyādabhāvamicchaü mahãpati
Mahindaü saīghamitta¤ca ņhite tatra apucchatha:
199
"Pabbajissatha kiü tātā? Pabbajjā mahatã matā."
Pituno vacanaü sutvā pitaraü te abhāsisuü 47
200
"Ajjeva pabbajissāma sace tvaü deva icchasi;
Amha¤ca lābho tumha¤ca pabbajjāya bhavissati"
201
Uparājassa pabbajjākālato pabhutã hi so
Sā cāpi aggibrahmassa pabbajjākatanicchayā.
202
Uparajjaü makahindassa dātukāmo'pi bhupati
Tato'pi adhikā sā'ti pabbajjaü yeva 48 rovayi.
203
Piyaü puttaü vahinda¤ca buddhiråpabaloditaü
Pabbajjāpesi samahaü saīghamitta¤ca dhãtaraü
204
Tadā vãsativasso so mahindo rājanandano;
Saīghamittā rājadhãtā aņņharasasamā tadā 49
205
Tadaheva ahu tassa pabbajjā upasampadā;
Pabbajjā sikkhadāna¤ca tassā ca tadahu ahu.
206
Upajjhāyo kumārassa ahu moggalisavhayo;
Pabbājesi mahādevatthero; majjhantiko pana
207
Kammāvācaü akā; tasmiü so'pasampadamaõķale
Arahattaü mahindo so patto sapaņisambhidaü.
208
Saīghamittāyu'pajjhāyā dhammapālāti vissutā;
âcariyā āyupālã; kāle sā'sianāsavā
209
Ubho sāsanapajjotā laīkādãpopakārino
Chaņņhe vasse pabbajiüsu dhammāsokassa rājino.
210
Mahāmahindo vassehi tãhi dãpappasādako
Piņakattaya'muggaõhi upajjhāyassa santike.
----- - ----
47. [S] abhāsayuü. 48. [A] pabbajjā. 49. [A] samā. 50. [S] arahantaü
Susampatto pahinnapaņisambhidaü.

[SL Page 033] [\x  33/]   ( 
211
Sā bhikkhunãvandalekhā mahindo bhikkhusåriyo.
Sambuddhasāsanākāsaü te sadā sobhayuü tadā.
---------
212
Pure pāņaliputtamhā vane vanacaro caraü
Kuntakinnariyā saddhiü saüvāsaü kappayã kira;
213
Tena saüvāsamanvāya sā putte janayã duve;
Tisso jeņņho kaõiņņho tu sumitto nāma nāmato.
214
Mahāvaruõatherassa kāle pabbajja santike
Arahattaü pāpuõiüsu chaëhi¤¤āguõaü ubho.
215
Pāde kãņavisenā'si phuņņho jeņņho, savedano
âha puņņho kaõiņņhena "bhesajjaü pasataü" ghataü."
216
Ra¤¤o nivedanaü thero gilānavattato'pi so
Sappiyattha¤ca caraõaü pacchābhattaü paņikkhipi.
217
"Piõķāya ce caraü sappiü labhase tvaü tamāhara"
Iccāha tissathero so sumittaü theramuttamaü.
218
Piõķāya caratā tena na laddhaü pasataü ghataü;
Sappikumbhasatenāpi vyādhi jāto asādhiyo.
219
Teneva vyādhinā thero patto āyukkhayantikaü
Ovaditvāppamādena nibbātuü mānasaü akā.
220
âkasamhi nisãditvā tejodhātuvasena so
Yathārucã adhiņņhāya sarãraü parinibbuto
221
Jālā sarãrā nikkhamma nimmaüsacchārikaü ķahi
Therassa sakalaü kāyaü, aņņhikāni tu no dahi.
222
Sutvā 51 nibbutimetassa tissatherassa 52 bhupati
Agamāsi sakārāmaü janoghaparivārito;
223
Hatthikkhandhagato rājā tānaņņhãna'varopiya 53
Kāretvā dhātusakkāraü saīghaü vyādhimapucchi taü;
----- - ----
51. [E.] Tathā 52. [E.] Sutvā therassa. 53. [E.A.T.] Rohayã.

[SL Page 034] [\x  34/]   ( 
224
Taü sutvā jātasaüvego puradvāresu kāriya 54
Sudhācitā 55 pokkharaõã 56 bhesajjāna¤ca påriya 57
225
Pāpesi 58 bhikkhu saīghassa bhesajjāni dine dine;
"Mā hotu bhikkhusaīghassa bhesajjaü dullabhaü" iti.
226
Sumittathero nibbāyi vaīkamanto'va vaīkame;
Pasãdi sāsane'tãva tenāpi ca mahājano
227
Kuntiputtā duve therā te lokahitakārino
Nibbāyiüsu asokassa ra¤¤o vassamhi aņņhame.
228
Tato pabhuti saīghassa lābho'tãva mahā ahu
Pacchā pasannā ca janā yasmā lābhaü pacattayuü,
229
Pahãõalābhasakkārā titthiyā lābhakāraõā
Sayaü kāsāyamādhāya vasiüsu saha bhikkhuhi.
230
Yathāsaka¤ca te vādaü buddhavādo'ti dãpayuü
Yathāsaka¤ca 59 kiriyā 60 akariüsu yathāruciü.
231
Tato moggaliputto so thero thiraguõodayo
Sāsanabbudamuppannaü disvā tamatikakkhaëaü
232
Tasso'pasamane kālaü dãghadassã avekkhiya
Datvā mahindatherassa mahābhikkhugaõaü sakaü
233
Uddhaü gaīgāya eko'va ahogaīgamhi pabbate
Vihāsi sattavassāni vivekamanubråhayaü;
234
Titthiyānaü bahuttā ca dubbavattā ca bhikkhavo
Tesaü kātuü na sakkhiüsu dhammena paņisedhanaü.
235
Teneva jambudãpamhi sabbārāmesu bhikkhavo
Satta vassāni nākaüsu uposathapavāraõaü.
236
Taü sutvāna mahārājā dhammāsoko mahāyaso
Ekaü amaccaü pesesi asokārāmamuttamaü:
237
"Gantvādhikaraõaü etaü vupasamma uposathaü
Kārehi bhikkhusaīghena mamā'rāme tuvaü" iti.
----- - ----
54. [E.] Bhåpati 55. [A.D.] Sudhācitaü [E.] Kāretvā 56. [A.D.@]Pākkharaõi
[E.@]Pākkhara¤¤o tā. 57. [E.] Bhesajjānaü purāpiya 58. [E.S.] Dāpesi.
59. [A.] Yathāsaka¤¤ā 60. [A.] Kiriyā. 

[SL Page 035] [\x  35/]   ( 
238
Gantvāna sannipātetvā bhikkhusaīghaü sadummati
"Uposathaü karothā" ti sāvesi rājasāsanaü.
239
"Uposathaü titthiyehi na karoma mayaü" iti
âvova bhikkhusaīgho taü amaccaü måëhamānasaü.
240
So'macco katipayānaü therānaü paņipāņiyā
Acchindi asinā sãsaü "kāremãti 61 uposathaü."
241
Rājabhātā tissathero taü disvā kiriyaü lahuü
Gantvāna tassa āsanne āsanamhi nisãdi so.
242
Theraü disvā amacco so gantvā ra¤¤o nivedayi
Sabbaü pavattiü; taü sutvā jātadāho mahãpati
243
Sãghaü gantvā bhikkhusaīghaü pucchi ubbiggamānaso
"Evaü katena kammena kassa pāpaü siyā" iti.
244
Tesaü apaõķitā keci "pāpaü tuyhanti", keci tu
"Ubhinnaü cā"ti āhaüsu; "natthi tuyhantã" paõķitā.
245
Taü sutvā'ha mahārājā "samattho atthi bhikkhu nu
Vimatiü me vinodetvā kātuü sāsanapaggahaü?"
246
"Atthi moggaliputto so tissatthero rathesabha 
Iccāha saīgho rājānaü; rājā tatthā'si sādaro.
247
Visuü bhikkhusahassena caturo 62 parivārite
There, narasahassena amacce caturo tathā
248
Tadahe yeva pesesi attano vacanena so
Theraü ānetumetehi tathā vutte sa nāgami.
249
Taü sutvā puna aņņha'ņņha there 'macce ca pesayi
Visuü sahassapurise; pubbe viya sa nāgami.
250
Rājā pucchi "kathaü thero āgaccheyya nu kho" iti.
Bhikkhå āhaüsu therassa tassā'gamanakāraõaü:
251
"Hohi bhante upatthamho kātuü sāsanapaggahaü"
Iti vutte mahārāja thero essati 63 so iti.
252
Punāpi there 'macce ca rājā soëasa soëasa
Visuü sahassapurise tathā vatvāna pesayi.
----- - ----
61. [A.] Kāremi naü. 62. [A.D.] Catuhi 63. [S.E.] Ehiti

[SL Page 036] [\x  36/]   ( 
253
"Thero mahallakatte'pi nā'rohissati yānakaü;
Theraü gaīgāya nāvāya ānethā" 'ti ca abravã.
254
Gantvā te taü tathā'vocuü; so taü sutvā'va uņņhahi;
Nāvāya theraü ānesuü; rājā paccuggamã tahiü.
255
Jāõumattaü jalaü rājo'gahetvā dakkhiõaü karaü
Nāvāya otarantassa therassā'dāsi gāravo
256
Dakkhiõaü dakkhiõeyyo so karaü ra¤¤o'nukampako
âlambitvānukampāya thero nāvāya otari.
257
Rājā theraü nayitvāna uyyānaü rativaddhanaü
Therassa pāde dhovitvā makkhetvā ca nisãdiya.
258
Samatthabhāvaü therassa vãmaüsanto mahãpati
"Daņņhukāmo ahambhante pāņibhãranti" abravã.
259
Kinti vutte mahãkampaü āha; taü punarāga so:
"Sakalāye'kadesāya kataraü 64 daņņhumicchasã?"
260
"Ko dukkaro?" 'Ti pucchitvā "ekadesāya kampanaü
Dukkhara,,nti suõitvāna taü daņņhukāmataü bravi.
261
Rathaü assaü manussa¤ca pāti¤co'dakapåritaü
Thero yojanasãmāya antaramhi catuddise
262
ōhapāpetvā tadaķķhehi 65 saha taü yojanaü mahiü
Cālesi iddhiyā; tatra nisinnassaca ca dassayi.
263
Tenā'maccena bhikkhånaü maraõena'ttano 'pi ca
Pāpassa'tthittanatthittaü theraü pucchi mahãpati,
264
"Paņicca-kammaü natthãti kiliņņhaü cetanaü vinā"
Thero bodhesi rājānaü vatvā tittirajātakaü
265
Vasanto nattha sattāhaü rājuyyāne manorame
Sikkhāpesi mahãpālaü sambuddhasamayaü subhaü.
266
Tasmiü yeva ca sattāhe duve yakkhe mahãpati
Pesetvā mahiyaü bhikkhå asese sannipātayi.
----- - ----
64. [A D] taü kampaü 65. [A D] tadaīgehi

[SL Page 037] [\x  37/]   ( 
267
Sattame divase gantvā sakārāmaü manoramaü
Kāresi bhikkhusaīghassa sannipātamasesato.
268
Therena saha ekante nisinno sāõiantare
Ekekaladdhike bhikkhå pakkositvāna santikaü
269
"Kiüvādã sugato bhante" iti pucchi mahãpati.
Te sassatādikaü diņņhiü vyākariüsu yathāsakaü.
270
Te micchādiņņhike sabbe rājā uppabbajāpayi;
Sabbe saņņhisahassāni āsuü uppabbajāpitā.
271
Apucchi dhammike bhikkhå "kiüvādã sugato" iti;
Vibhajjavādãtāhaüsu; taü theraü pucchi bhupati:
272
"Vibhajjavādã sambuddho hoti bhante"ti āha so;
Thero "āmā"ti. Taü sutvā rājā tuņņhamano tadā
273
"Saīgho visodhito yasmā, tasmā saīgho uposathaü
Karotu bhante iccevaü vatvā therassa bhupati
275
"Saīghassa rakkhaü datvāna nagaraü pāvisã subhaü.
Saīgho samaggo hutvāna tadākāsi uposathaü
276
Thero anekasaīkhamhā bhikkhusaīghā 66 visārade
Jaëabhi¤¤e tepiņake pahinnapaņisambhide
277
Bhikkhusahassaü uccini kātuü saddhammasaīgahaü.
Tehi asokāramamhi akā saddhammasaīgahaü
278
Mahākassapathero ca yasatthero ca kārayuü
Yathā te dhammasaügãtiü tissatthero'pi taü tathā.
279
Kathāvatthuppakaraõaü paravādappamaddanaü
Ahāsi tissatthero ca tasmiü saīgitimaõķale.
280
Evaü bhikkhusahassena rakkhāyā'sokarājino
Ayaü navahi māsehi dhammasaügãti niņņhitā.
280 
Ra¤¤o sattarase vasse dvāsattatisamo isi
Mahāpavāraõāyaü so saügãtiü taü 67 samāpayi.
----- - ----
66. [A.D.] Anekasaükhamhi bhikkhusaüghe 67. [A.] Saüsamāpayi.

[SL Page 038] [\x  38/]   ( 
282
Sādhukāraü dadantã va sāsanaņņhitikāraõaü
Saügãtipariyosāne akampittha mahāmahã.
283
Hitvā seņņhaü brahmavimānampi manu¤¤aü
Jegucchaü so sāsanahetu naralokaü
âgammā'kā sāsanakiccaü katakicco
Ko nāma"¤¤o sāsanakiccamhi pamajjeti.68

Sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Tatiyadhammasaügãtã nāma
Pa¤camo paricchedo.

Chaņņho paricchedo.
1
Vaīgesu vaīganagare vaīgarājā ahå pure;
Kāliīgara¤¤o dhitā'si mahesã tassa rājino.
2
So rājā deviyā tassā ekaü alabhi dhãtaraü;
Nemittā vyākaruü tassā saüvāsaü migarājinā.
3
Atãva råpinã āsã atãva kāmagiddhinã,
Devena deviyā cā'pi lajjāyā'si jigucchitā.
4
Ekākinã sā nikkhamma sericāra-sukhatthinã
Satthena saha a¤¤ātā agā magadhagāminā.
5
Lāëaraņņhe aņaviyā sãho satthamabhiddhavã; 1
A¤¤attha sesā dhāviüsu; sãhāgatadisantu sā.
6
Gaõhitvā gocaraü sãho gacchaü disvā tamā'rato
Ratto upāga lālento laīgulaü pannakaõõako 2
7
Sā taü disvā saritvāna nemittavacanaü sutaü
Abhãtā tassa aīgāni ra¤jayantã parāmasã.
8
Tassā phassenā'tiratto piņņhiü āropiyā'su taü
Sãho sakaü guhaü netvā tāya saüvāsamācarã.
9
Tena saüvāsamanvāya kālena yamake duve
Putta¤ca dhãtara¤cāti rājadhãtā janesi sā.
----- - ----
68. [A.] Pamajjatã 1. [A.D.E.] Mabhiddavã 2. [A.] Pattakaõõako.

[SL Page 039] [\x  39/]   ( 
10
Puttassa hatthapādā'suü sãhākārā tato akā
Nāmena sãhabāhuü taü; dhãtaraü sãhasãvaliü.
11
Putto soëasavasso so mātaraü pucchi saüsayaü
"Tuvaü pitā ca no amma, kasmā visadisā" iti. 
12
Sā sabba'mabravi tassa; "kiü na yāmā"ti so'bravã.
"Guhaü thaketi tāto 3 te pāsāõenā"ti sā'bravã.
13
Mahāguhāya thakanaü khandhenā'dāya so akā
Ekāhene'va pa¤¤āsayojanāni gatāgataü.
14
Gocarāya gate sãhe dakkhiõasmiü hi mātaraü
Vāme kaõiņņhiü katvāna tato sãghaü apakkami.
15
Nivāsetvāna sākhaü te paccantaü gāmamāgamuü.
Tatthāsi rājadhãtāya mātulassa suto tadā
16
Senāpati vaīgara¤¤o ņhito paccantagāmake;
Nisinno vaņamåle so kammantaü saüvidhāpayaü
17
Disvā te pucchi; te'vovuü "aņavãvāsino mayaü."
Iti so dāpayã tesaü vatthāni dhajinãpati.
18
Tānāhesuü uëārāni; bhattaü paõõesu dāpayi,
Sovaõõabhājanānā'suü tesaü pu¤¤ena tāni ca.
19
Tena so vimhito pucchi "ke tumhe" ti camåpati;
Tassa sā jātigottāni rājadhãtā nivedayi.
20
Pitucchādhãtaraü taü so ādāya dhajinãpati
Gantvāna vaīganagaraü saüvāsaü tāya kappayi.
21
Sãho sãghaü guhaü gantvā te adisvā tayo jane
Aņņito puttasokena na ca khādi na vā'pivi.
22
Dārake te gavesanto agā paccantagāmake,4
Ubbāsãyati so so'va 5 yaü yaü gāmamupeti so.
23
Paccantavāsino gantvā ra¤¤o taü paņivedayuü.
"Sãho pãëetã te raņņhaü taü deva paņisedhaya."
----- - ----
3. [E.] Thakesi pitā 4. Gāmakaü 5. [E.] Ca.

[SL Page 040] [\x  40/]   ( 
24
Alabhaü nisedhakaü tassa hatthikkhandhagataü pure
"âdetu sãhādāyã"ti 6 sahassaü so pacārayi;
25
Tatheva dve sahassāni, tãõi vā'pi narissaro.
Dvãsu vāresu vāresi mātā sãhabhujaü hi taü;
26
Aggahã tatiye vāre sãhabāhu apucchiya
Mātaraü tãsahassaü taü ghātetuü pitaraü sakaü.
27
Ra¤¤o kumāraü dassesuü taü rājā idamabravã:
"Gahito yadi sãho te, dammi raņņhaü tadeva te."
28
So taü gantvā guhādvāraü sãhaü disvā'va ārakā
Entaü puttasinehena vijjhituü taü saraü khipi.
29
Saro nalāņamāhacca mettacittena tassa tu
Kumārapādamåle'va nivatto pati bhumiyaü;
30
Tathā'si yāva tatiyaü; tato kujjhi migādhipo;
Tato khãtto saro tassa kāyaü nibbhijja nikkhami.
31
Sakesaraü sãhasãsaü ādāya sa puraü agā;
Matassa vaīgarājassa sattāhāni tadā ahu.
32
Ra¤¤o aputtakattā ca, patãtā ca'ssa kammunā,
Sutvā cara¤¤o nattuttaü, sa¤jānitvā ca mātaraü,
33
Amaccā sannipatãtā akhilā ekamānasā
Sãhabāhukumārassa "rājā hohã"ti abravuü.
34
So rajjaü sampaņicchitvā datvā mātupatissa taü
Sãhasãvalimādāya jātabhumiü gato sayaü
35
Nagaraü tattha māpesi; āhu 7 sãhapurantã taü
Ara¤¤e yojanasate gāme vāpi nivesayi.
36
Lāëaraņņhe pure tasmiü sãhabāhu narādhipo
Rajjaü kāresi, katvāna mahesiü sãhasãvaliü.
37
Mahesã soëasakkhattuü yamake ca duve duve
Putte janayi kāle sā; vijayo nāma jeņņhako;
38
Sumitto nāma dutiyo; sabbe dvattãüsa puttakā.
Kālena vijayaü rājā rājā uparajje'bhisecayi.
----- - ----
6. [A.E.D.T.] Sãhadāyã 7. [A.] Ahå

[SL Page 041] [\x  41/]   ( 
39
Vijayo visamācāro āsi, tamparisā pi ca;
Sāhasāni anekāni dussahāni kariüsu te.
40
Kuddho mahājano ra¤¤o tamatthaü paņivedayi.
Rājā te sa¤¤apetvāna puttaü ovadi sādhukaü.
41
Sabbaü tatheva dutiyaü ahosi; tatiyaü pana
Kuddho mahājano āha "puttaü ghātehi te" iti.
42
Rājā'tha vijayaü ta¤caparivāra¤ca tassa taü
Sattasatāni purise kāretvā addhamuõķake
43
Nāvāya pakkhipāpetvā visajjāpesi sāgare;
Tathā tesaü bhariyāyo, tatheva ca kumārake.
44
Visuü visuü te vissaņņhā purisitthã-kumārakā
Visuü visuü dãpakasmiü okkamiüsu vasiüsu ca.
45
Naggadãpo'ti ¤āyittha kumārokkanta-dãpako;
Bhariyokkantadãpo tu mahindadãpako iti.
46
Suppārake paņņanamhi vijayo pana okkami;
Parisāsāhasene'ttha bhãto nāvaü punā'ruhi.
47
Laīkāyaü vijayasanāmako kumāro
Otiõõo thiramati tabbapaõõidãpe 8
Sālānaü yamakaguõānamantarasmiü
Nibbātuü 9 sayitadine tathāgatassa.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vijayāgamanaü nāma
Chaņņho paricchedo.
---------
Sattamo paricchedo.
1
Sabbalokahitaü katvā patvā santikaraü padaü 1
Parinibbāõama¤camhi nipanno lokanāyako
2
Devatāsannipātamhi mahantamhi mahāmuni
Sakkaü tatra samãpaņņhaü avoca vadataüvaro:
----- - ----
8. [E.] Tambapaõõidese 9. [A.D.] Nibbāõaü 1.[A.] Santiü khaõaü paraü,
[E.] Santã khaõaü paraü

[SL Page 042] [\x  42/]   ( 
3
"Vijayo lāëavisayā sãhabāhunarindajo
Esalaīkamanuppatto satta-bhacca-satānugo"
4
"Patiņņhissati devinda laīkāyaü mama sāsanaü;
Tasmā saparivārantaü rakkha laīka¤ca sādhukaü."
5
Tathāgatassa devindo vaco sutvā'va sādaro
Devassuppalavaõõassa laīkārakkhaü samappayi.
6
Sakkena vuttamatto so laīkamāgamma sajjukaü
Paribbājakavesena rukkhamålamupāvisi 2
7
Vijayappamukhā sabbe taü upecca apucchisuü:
"Ayaü bho konu dãpo"ti laīkādãpoti so'bravã.
8
"Na santi manujā ettha, na ca hessati vo bhayaü"
Iti vatvā kuõķikāya te jalena nisi¤ciya
9
Sutta¤ca tesaü hatthesu lagetvā nabhasā'gamā
Dassesi soõiråpena parivārikayakkhiõã;
10
Eko taü vāriyantopi rājaputtena anvagā 3
"Gāmamhi vijjamānamhi bhavanti sunakhā" iti.
11
Tassā ca sāminã tattha kuveõi nāma yakkhiõã
Nisãdi rukkhamålamhi kantantã tāpasã viya.
12
Disvāna so pokkharaõiü nisinnaü ta¤ca tāpasiü
Tattha nahātvā pivitvā ca ādāya ca mulāliyo 4
13
Vāri¤ca pokkharehevavuņņhāsi, sā tamabravi;
"Bhakkho'si mama tiņņhā'ti; aņņhā baddho ca so naro.
14
Parittasuttatejena bhakkhituü sā na sakkuõi.
Yāciyanto'pi taü suttaü nā'dā yakkhiõiyā naro.
15
Taü gahetvā suruīgāyaü rudantaü 5 yakkhiõã khipi.
Evaü ekekaso tattha khipi sattasatānipã.
16
Anāyantesu sabbesu vijayo bhayasaükato
Naddhapa¤cāyudho gantvā disvā pokkharaõiü subhaü
----- - ----
2. [E.] Rukkhamåle 3. [E.] Eko tamanvagā rājaputtenāpi nivārito
4. [A.] Målālaye 5. [E.] Ravantaü

[SL Page 043] [\x  43/]   ( 
17
Apassamuttiõõapadaü 6, passaü 7 ta¤ceva tāpasiü:
"Imāya khalu bhaccā me gahitā nåni"ti cintãya
18
"Kiü na passasi bhacce me hoti tvaü" iti āha taü,
"Kiü rājaputta bhaccehi piva nahāyā"ti āha sā.
19
"Yakkhiõã tāva jānāti mama jātinti" nicchito
Sãghaü sanāmaü sāvetvā dhanuü sandhāyu'pāgato
20
Yakkhiü ādāya gãvāya nārāvavalayena so
Vāmahatthena kesesu gahetvā dakkhiõena tu
21
Ukkhipitvā asiü āha "bhacce me dehi dāsi, taü
Māremã"ti; bhayaņņā sā jãvitaü yāci yakkhiõã.
22
"Jãvitaü dehi me sāmi; rajjaü dajjāmi te ahaü;
Karissāmi'tthikicca¤ca kiccaü a¤¤aü 8 yathicchitaü".
23
Adubbhatthāya sapathaü so taü yakkhiü akārayi.
"ânehi bhacce sãghaü"ti vuttamattāva sā'nayã.
24
"Ime chātā"ti vuttā sā taõķulādiü viniddisi
Bhakkhitānaü vāõijānaü nāvaņņhaü vividhaü bahuü.
25
Bhaccā te sādhayitvāna bhattāni vya¤janāni ca
Rājaputtaü bhojayitvā sabbe vāpi abhu¤jisuü.
26
Dāpitaü vijayena'ggaü yakkhã bhu¤jiya pãõitā
Soëasavassikaü råpaü māpayitvā manoharaü
27
Rājaputtamupāga¤chi sabbābharaõabhåsitā.
Māpesi rukkhamålasmãü sayanaü ca mahārahaü
----- - ----
[D] potthake visadisā imā gāthāyo:-
26
Dāpitaü rājaputtena bhattaü bhutvā'tirittakaü
Pãõitā māpayitvā sā vayaü soëasikaü sakaü
27
A¤¤a gātampi ca hoti nekākāramalaīkāra-bhusitaīgā varaīganā
Samāgantvā narindassa gaõhantã sā lahuü manaü
----- - ----
6. [A.D.] Apassi. 7. [A.] Passi 8. [A.] A¤¤aü ki¤ci

[SL Page 044] [\x  44/]   ( 
28
Sāõiyā suparikkhittaü vitānasamalaīkataü.
Taü disvā rājatanayo pekkhaü atthamanāgataü
29
Katvāna tāya saüvāsaü nipajji sayane sukhaü,
Sāõã 9 parikkhipitvāna sabbe bhaccā nipajjisuü.
30
Rattiü turiyasaddaü ca sutvā gãtaravaü ca so
Apucchi saha semānaü kiü saddo iti yakkhiniü.
31
Rajjaü ca sāmino deyyaü sabbe yakkhe ca ghātiya;
Manussāvāsakaraõā yakkhā maü ghātayanti hi
32
Iti cintiya yakkhã sā abravã rājanandanaü:
Sirisavatthu nāmetaü sāmi, yakkhapuraü idha;
----- - ----
[D] potthake visadisā imā gathā.
28
Sumāpayi panekasmiü rukkhamåle mahagghiyaü
Sayanaü sāõipākāra-sahitaü sasugandhikaü.
29
Disvā taü vijayo sabbamāyatiü phalamattano
Apekkhāmāno so tāya seyyaü kappesi rattiyaü.
Nipajjiüsu tato tassa bhaccā sattasatā tadā
Bāhire sāõipākāre parivāriya bhåpatiü.
*30
Sutvā yakkhiniyā saddhiü nipanno bhumipo tahiü
Gãtavāditasaddaü tu apucchi pana yakkhiniü.
31
Tato sā sakalaü rajjaü dātukāmā sasāmino
Manussāna mimaü laükaü kāmāhi'ti viyākarã:
32
"Nagare bhumipo atthi sirivatthavhaye idha,
Atthi yakkhādhipo yakkhanagare, tassa dhãtaraü
----- - ----* [E] potthake visadisā.
30
Sutvā yakkhiõiyā saīdhiü nipanno bhumipo tahiü
Gãtavāditasaddaü tu apucchi pana yakkhiõiü
31
Tato sā sakalaü rajjaü dātukāmā sasāmino
Manussānaü imaü laükaü kāhāmãti viyākarã:
32
Nagare bhutapo atthi sirivatthavhaye idha
Atthi yakkhādhipo yakkhanagare; tassa dhãtaraü
----- - ----
9. [E.] Sāõiü

[SL Page 045] [\x  45/]   ( 
33
Tattha jeņņhassa yakkhassa laükānagaravāsinã
Kumārikā idhā'nãtā;tassā mātā ca āgatā.
34
âvāhamaīgale tattha idhāpi ussavo mahā
Vattate; tattha saddoyaü; mahāhe'sa samāgamo"
35
Ajjeva yakkhe ghātehi, na nahi sakkā ito paraü.
So āhā'dissamāne te ghātessāmi kathaü ahaü.
36
"Yattha 10 saddaü karissāmi tena saddena ghātaya;
âyudhaü me'nubhāvena tesaü kāye patissati."
37
Tassā sutvā tathā katvā sabbe yakkho aghātayi.
Sayampi laddhavijayo yakkharājapasādhanaü
38
Pasādhanehi sesehi taü taü bhaccaü pasādhayi.
Katipāhaü vasitvettha tambapanõimupāgamã ----- - ----
33
ânayitvāna tammātā āvāhatthāya dhãtaraü
Idhādhipatino deti; tahiü yakkhasamāgame
34
Mahantaü maīgalaü hoti; mahāyakkhasamāgamo
Sattāhamanupacchinnaü pavattati ca taü chaõaü
35
Tatra maügalaghoso"tã. "Punã'dikkhasamāgamo
Na sakkā laõķumajjeva yakkhe mārehi bhumipa."
36
Tassā taü vacanaü sutvā narindo so tamabravi:
"Adissamāne yakkhe te kathaü māremi kāmade?"
Ahaü karomi saddaü te ņhatvā yakkhānamantare
Sa¤¤āõena panetena pahāraü dehi khattiya.
Mamānubhāvato tesaü sarãre gaõhati'bravi.
----- - ----
33
ânayitvāna tammātā āvāhatthāya dhãtaraü
Idhādhipatino deti, tahiü yakkhasamāgame.
37
Katvā tatheva so yakkhe vilayaü nesi khattiyo
Hantvā yakkhapatiü rājā pilandhi'ssa pilandhanaü.
Pilandhiüsu ca sesānaü sesā'maccā pilandhanaü
----- - ----
10. [E.] Tattha


[SL Page 046] [\x  46/]   ( 
39
Māpayitvā tambapaõõinagaraü vijayo tahiü
Vasi yakkhiniyā saddhiü amaccaparivārito.
40
Nāvāya bhumimotiõõā vijayappamukhā tadā
Kilantā pāõinā bhumiü ālambiya nisãdisuü,
41
Tambabhumirajophuņņho tambo pāõi 1 yato ahu
Sodeso ceva dãpo ca tena tannāmako ahu.
42
Sihabāhunarindo so sãhamādinnavā iti
Sãhaëo, tena sambandhā ete sabbepi sãhaëā.
43
Tattha tattha ca gāme te tassā'maccā nivesayuü;
Anurādhagāmaü tannāmo kadambanadiyantike.
44
Gambhãranadiyā tãre upatisso purohito
Upatissagāmaü māpesi anurādhassa uttare.
----- - ----
[D] potthake visadisā imā gāthāyo:
39
Nikkhamma yakkhanagarā katipāhaccayena so
Tambapaõõivhayaü katvā nagaraü tattha saüvasi.
40
âgatā rājapamukhā tato sattasatā narā
Bhassitā nāvato bhumiü gela¤¤enāhimadditā
Dubbalā bhumiyaü tattha pāõimhi (?) 12 Upalimpitā
Nisãdiüsu, tato tesaü tambavaõõā'ttha paõhiyo,
41
Tena taükāraõeneva taü ņhānaü tambapaõõiti
Laddhābhidheyyaü; teneva lakkhitaü dãpamuttamaü.
42
Sãhabāhunarindo so yena sãhaü samaggahi
Tena,tassatrajā nattā "sãhaëā"ti pavuccare.
Sãhaëena ayaü laükā gahitā; tena vāsitā,
Teneva sãhaëaü nāmasa¤¤itaü sãhahantunā.
43
Tato rājakumārassa bhaccā gāme tahiü tahiü
Māpesuü sakale tamhi sãhaëe attanattano.
44
Kadambanadiyā tãre anurādhavahayaü varaü
Gāmaü, tassuttare bhāge gambhãranadiyantike
Upatissadvijāvāsa-mupatissavhayaü varaü.
----- - ----
11. [E.] Tambapāõi, [D, S,] tambapaõõi, 12. Paõhã (?) Gāthāyosāne
Paõhisadado dissati, tathā sati tambapaõhãti nāmaü gahetabbaü.

[SL Page 047] [\x  47/]   ( 
45
A¤¤e tayo amaccā te māpayiüsu visuü visuü
Ujjeniü uruvelaü ca vijitaü nagaraü tathā.
46
Nivāsetvā janapadaü sabbe'maccā samecca taü
Avocuü rājatanayaü "sāmi, rajje'bhisecaya,"
47
Iti vutto rājaputto na icchi abhisecanaü
Vinā khattiyaka¤¤āya abhisekaü mahesiyā
48
Athā' maccā sāmino te abhiseke katādarā
Dukkaresu pi kiccesu tadatthabhãrutātigā
49
Paõõākāre mahāsāre maõimuttādike bahå
Gāhāpayitvā pāhesuü dakkhiõaü madhuraü puraü 13
50
Paõķurājassa dhãtatthaü sāmino sāmibhattino
A¤¤esaü cāpi dhãtatthaü amaccānaü janassa ca.
51
Sãghaü nāvāya gantvāna dåtā te madhuraü puraü 3 paõõākāre ca lekhaü ca tassa ra¤¤o adassayuü.
----- - ----
[D.] Potthake visadisā imā gāthāyo:
45
Gāmamathuruvelaü ca vijitodāniyaü * puraü
Evaü te attano nāmaü katvā janapadaü bahuü.
46
Samāgamma tato'maccā ra¤¤o rajjena yācayuü.
47
Samānakulajātāya natthitāya mahesiyā
Rājā rājābhiseke tu tadā āsi upekkhako.
48
Ussāhajātā sabbe te kumārassābhisecane
Pesesuü dakkhiõaü madhuraü maõippabhutipābhataü
51
Gantvā te paõķavaü disvā datvā pābhata mābhataü
Sāsanaü ca nivedesuü rājaka¤¤atthikā narā
"Sãhabāhutrajo laīkaü vijayã vijayavhayo,
Tassā'bhisecanatthāya detha no dhãtaraü tu te."
----- - ----
* [E] vijitaü dutiyaü puraü.
13. [A S D] dåte gāhāpayitvāna pāhesuü madhuraü puraü.

[SL Page 048] [\x  48/]   ( 
52
Tato rājā amaccehi mantayitvā sadhãtaraü
Pāhetukāmo'maccānaü a¤¤esaü cāpi dhãtaro
53
Laddhā ånasataü ka¤¤ā atha bheriü carāpayi:
"Laükāya dhãtugamanaü icchamānā narā idha
54
Nivāsayitvā diguõaü gharadvāresu dhãtaro
ōhapentu; tena liīgena ādiyissāmi tā"iti.
55
Evaü laddhā bahå ka¤¤ā tappayitvāna taü kulaü,
Sampannasabbālaükāraü dhãtaraü saparicchadaü
56
Sabbā tā laddhasakkārā ka¤¤āyo ca yathārahaü
Rājāraheca hatthassarathapessiyakārake 14
57
Aņņhārasantaü seõãnaü sahassaü ca kulāni so
Lekhaü datvāna pesesi vijayassa jitārino.
58
Sabbo so'tari nāvāhi mahātitthe mahājano.
Teneva paņņanaü taü hi "mahātitthaü"ti vuccati.
----- - ----
[D.] Potthake visadisā imā gāthāyo:-
52
Mantetvā paõķavo rājā sahāmaccehi attano
Dhãtaraü vijayiü, tassā'maccānaü cāpi tassa so
53
ænasattasatāmacca - dhãtaro ca apesayi.
"Pesetukāmā ye ettha dhãtaro sãhaëaü varaü
54
Samalaükaritvā sadvāre ņhapessantu hi tā lahuü."
Datvā pitunnaü bahukaü dhanaü tāyo samādiya.
55
Dãtaraü sabbasovaõõa - itthābharaõabhåsitaü
Katvā dāpesi dāyajjaü hatthassarathadāsiyo.
57
Aņņhārasa,macchehi pa¤casaņņhãkulehi ca
Saddhiü tayo'dha pesesi paõõaü datvāna khattiyo.
58
Sabbe te nāvamāruyha yenettha bahukā janā
Otiõõā taü mahātitthapaņņanaggāmasa¤¤itaü.
----- - ----
14. [A] rājārahaü ca hatthassa - [E] rājārahaü ca hatthassarathaü pessiya
Kārake

[SL Page 049] [\x  49/]   ( 
59
Vijayassa suto dhãtā tassā yakkhiõiyā ahu;
Rājaka¤¤āgamaü sutvā vijayo āha yakkhiõiü
60
"Gaccha dāni tuvaü bhoti, ņhapetvā puttake duve;
Manussā amanussehi bhāyanti hi sadā" iti
61
Sutvā taü 15 yakkhabhayato bhãtaü taü āha yakkhiõiü
"Mā cintayi sahassena dāpayissāmi te baliü."
62
Punappunaü taü yācitvā ubho ādāya puttake
Bhãtāpi sā agatiyā laīkāpuramupāgami.
63
Putte bahi nisãdetvā sayaü pāvisi taü puraü
Sa¤jānitvāna taü yakkhiü bhãtā corãti sa¤¤ino
64
Saükhubhiüsu pure yakkhā; eko sāhasiko pana
Ekapāõippahārena vilayaü nayi yakkhiõiü
----- - ----
15. [E.] Taü sutvā,

[SL Page 050] [\x  50/]   ( 
65
Tassā tu mātulo yakkho nikkhamma nagarā bahi
Disvā te dārake pucchi"tumhe kassa sutā"iti.
66
"Kuveõiyā"ti sutvā'ha "mātā vo māritā idha,
Tumhepi 16 disvā māreyyuü; palāyatha lahuü" iti.
67
Aguü sumanakåņaü te palāyitvā tato lahuü;
Vāsaü kappesi jeņņho so vuddho tāya kaõiņņhiyā.
68
Puttadhãtāhi vaķķhitvā rājānu¤¤āya te vasuü
Tattheva malaye; eso pulindānaü hi sambhavo.
69
Paõķurājassa dåtā te paõõākāraü samappayuü
Vijayassa kumārassa rājadhãtādikā ca tā.
70
Katvā sakkārasammānaü dutānaü vijayo pana
Adā yathārahaü ka¤¤ā amaccānaü janassa ca.
71
Yathāvidhi ca vijayaü sabbe' maccā samāgatā
Rajje samabhisi¤ciüsu; kariüsu ca mahāchaõaü.
72
Tato so vijayo rājā paõķurājassa dhãtaraü
Mahatā parihārena mahesitte bhisecayi.
73
Dhanāna'dā amaccānaü; adāsi sasurassa tu
Anuvassaü saīkhamuttaü satasahassadvayārahaü 17
74
Hitvāna pubbacaritaü visamaü samena
Dhammena laīkamakhilaü anusāsamāno
So tambapaõõi-nagare vijayo narindo
Rajjaü akārayi samā khalu aņņhatiüsā'ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vijayābhiseko nāma
Sattamo paricchedo.
----- - ----
16. [D.] Tumhe ca. 17. [A.] Tathā lakkhadvayārahaü.

[SL Page 051] [\x  51/]   ( 
Aņņhamo paricchedo.
1
Vijayo so mahārājā vasse antimake ņhito
Iti cintayi "vuddho'haü, na ca vijjati me suto;
2
Kicchena vāsitaü raņņhaü nasseyya mama accaye;
âõāpeyyaü rajjahetu sumittaü bhātaraü mama.
3
Athā'maccehi mantetvā lekhaü tattha visajjayã.
Lekhaü datvāna vijayo na cirena divaīgato.
4
Tasmiü mate amaccā te pekkhantā khattiyāgamaü
Upatissagāme ņhatvāna raņņhaü samanusāsisuü.
5
Mate vijayarājamhi khattiyāgamanā purā
Ekaü vassaü ayaü laīkādãpo āsi arājako.
6
Tasmiü sãhapure tassa sãhabāhussa rājino
Accayena sumitto so rājā tassa suto ahu
7
Tassa puttā tayo āsuü maddarājassa dhãtuyā.
Dåtā sãhapuraü gantvā ra¤¤o lekhaü adaüsu te.
8
Lekhaü sutvāna so rājā putte āmantayã tayo
"Ahaü mahallako tātā, eko tumhesu gacchatu
9
Laīkaü nekaguõaü kantaü mama bhātussasantakaü;
Tassa'ccayena 1 tattheva rajjaü kāretu sobhanaü."
10
Kaõiņņhako panķuvāsadevo rājakumārako
"Gamissāmã"ti cintetvā ¤atvā sotthigatimpi 2 ca
11
Pitarā samanu¤¤āto dvattiüsāmaccadārake
âdāya āruhã nāvaü paribbājaka-liīgavā.
12
Mahākandaranajjā te måkhadvāramhi otaruü.
Te paribbājake disvā jano sakkari sādhukaü.
13
Pucchitvā nagaraü ettha upayantā kamena te
Upatissagāmaü sampattā devatāparipālitā.
14
Amaccānumato 'macco pucchi nemittikaü tahiü; 3
Khatattiyāgamanaü, tassa so vyākāsi paraü pi ca:
15
"Sattame divase yeva āgamissati khattiyo
Buddhasāsana,metassa metassa vaüsajo,va ņhapessati."
----- - ----
1. [A.D.-] Ccaye ca. 2. [E.] Sotthiü gatimhi. 3. [A.] Bahã.

[SL Page 052] [\x  52/]   ( 
16
Sattame divase yeva te paribbājake tahiü
Patte disvāna pucchitvā amaccā te vijāniya
17
Taü paõķuvāsudevaü te laīkārajjena appayuü;
Mahesiyā abhāvā so na tāva abhisevayi.
18
Amitodana - sakkassa paõķusakko suto ahu;
Ĩatvā vināsaü sakyānaü so ādāya sakaü janaü
19
Gantvā a¤¤āpadesena gaīgāpāraü, tahiü puraü
Māpetvā tattha kāresi rajjaü; satta sute labhi.
20
Dhãtā kaõiņņhikā āsi bhaddakaccānanāmikā
Sabbalakkhaõasampannā 4 suråpā abhipatthitā.
21
Tadatthaü satta rājāno paõõākāre mahārahe
Pesesuü rājino tassa; bhãto rājåhi so pana
22
Ĩatvāna sotthigamanaü abhisekaphalaü pi ca
Saha dvattiüsaitthãhi nāvaü āropiyā'su taü
23
Gaīgāya khipi "gaõhātu 5 pahå me dhãtaraü" iti.
Gahetuü te na sakkhiüsu; nāvā sā pana sãghagā
24
Dutiye divaseyeva goõagāmakapaņņanaü
Pattā; pabbajitākārā sabbā tā tattha otaruü.
25
Pucchitvā nagaraü ettha tā kamenopayantiyo
Upatissagāmaü sampattā devatāparipālitā.
26
Nemittãkassa vacanaü sutvā tatthā'gatā tu tā
Disvā amacco pucchitvā ¤atvā ra¤¤o samappayã 27
Taü paõķuvāsudevaü te amaccā suddhabuddhino
Rajje samahisi¤ciüsu puõõasabbamanorathaü.
28
Subhaddakaccānamanoma-råpiniü
Mahesibhāve abhisi¤ciya'ttano 6
Sahāgatā tāya padāsi 7 attanā
Sahāgatānaü;vasi bhumipo sukhaü ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Paõķuvāsasudevā'bhiseko nāma
Aņņhamo paricchedo.
----- - ----
4. [E] suvaõõamaya itthi ca.
5. [E] gaõhantu. 6. [E.S.] Abhiseviyattano. 7. [E.] Padāya.

[SL Page 053] [\x  53/]   ( 
Navamo paricchedo.
1
Mahesã janayã putte dasa eka¤ca dhãtaraü;
Sabbajeņņho'bhayo nāma;cittā nāma kaõiņņhikā,
2
Passitvā taü viyākaüsu brāhmaõā mattapāragā
"Rajjahetu suto assā ghātayissati mātule."
3
"Ghātessāma kaõiņņhinti" nicchite bhātarā'bhayo
Vāresi;kāle vāsesuü gehe taü ekathåõike.
4
Ra¤¤o ca sirigabbhena tassa dvāramakārayuü;
Anto ņhapesuü eka¤ca dāsiü, narasataü bahi.
5
Råpenu'mmādayi nare diņņhamattāva sā yato
Tato umma dacittā'ti nāmaü sopapadaü labhi.
6
Sutvāna laīkāgamanaü bhaddakaccānadeviyā
Mātarā coditā puttā ņhapetve'ka¤ca āgamuü.
7
Disvānate paõķuvāsudevaü laīkindamāgatā
Disvāna taü kaõiņņhi¤ca roditvā saha tāya ca
8
Ra¤¤ā sukatasakkārā ra¤¤o'nu¤¤āya 1 vārikaü
Cariüsu laīkādãpamhi nivasuü ca yathāruciü.
9
Rāmena vusitaņņhānaü rāmagoõanti vuccati;
Uruvelā'nurādhānaü nivāsā ca tathā tathā;
10
Tathā vijita - dãghāyu - rohaõānaü nivāsakā
Vijitagāmo, dãghāyu, rohaõanti ca vuccare.
11
Kāresi ananurādho so vāpiü dakkhiõato;tato
Kārāpetvā rājagehaü tattha vāsamakappayi.
12 Mahārājā paõķuvāsudevo jeņņhasutaü sakaü
Abhayaü uparajjamhi kāle samahisevayã.
13
Dãghāyussa kumārassa tanayo dãghagāmiõã
Sutvā ummādacittaü taü tassaü jātakutuhalo
14
Gantvo'patissagāmaü taü apassi manujādhipaü.
Adā sahoparājena rājåpaņņhānamassa so.
15
Gavakkhābhimukhaņņhāne taü upecca ņhitaü 2 tu sā
Disvāna gāmiõiü cittā rattacittā'ha dāsikaü
-----------
1. [A.] Ra¤¤ā. 2. [A.D.] ōhitā.

[SL Page 054] [\x  54/]   ( 
16
"Ko eso"" ti? Tato sutvā "mātulassa suto" iti
Dāsiü tattha niyojesi; sandhiü katvāna so tato
17
Gavakkhamhi ķasāpetvā 3 rattiü kakkaņayantakaü
âruyha chindayitvāna kavāņaü tena napāvisi.
18
Tāya saddhiü vasitvāna vaccåse yeva nikkhami;
Evaü niccaü vasã tattha chiddābhāvā apākaņo.
19
Sā tena aggahi gabbhaü; gabbhe pariõate 4 tato
Mātu ārocayi dāsã; mātā pucchiya dhãtaraü
20
Ra¤¤o ārocayã rājā āmantetvā sute'bravã:
Posiyo so'pi amhehi dema tasseva taü" iti.
21
"Putto ce mārayissāma ta'nti tassa adaüsu taü.
Sā 5 såtikāla sampatte såtigeha¤ca pāvisi.
22
Saīkitvā gopakaü cittaü kāëavela¤ca dāsakaü
"Tasmiü kamme nissayā"ti gāmaõãparivārake
23
Te paņi¤¤aü adente te rājaputtā aghātayuü;
Yakkhā hutvāna rakkhiüsu ubho gabbhe kumārakaü
24
A¤¤aü upavija¤¤aü sā sallakkhāpesi dāsiyā;
Cittā sā janayã puttaü;sā itthi pana 6 dhãtaraü.
25
Cittā sahassaü dāpetvā tassā puttaü sakampi ca
âõāpetvā dhãtaraü taü nipajjāpesi santike.
26
Dhãtā laddhā'ti sutvāna tuņņhā rājasutā ahuü.
Mātā ca mātumātā ca ubho pana kumārakaü
27
Mātāmahassa nāma¤ca jeņņhassa mātulassa ca
Ekaü katvā tamakaruü paõķukābhaya-sāmakaü.
28
Laīkāpālo paõķuvāsudevo rajjamakārayi
Tiüsa vassāni; jātamhi mato so paõķukābhaye.
29
Tasmiü matasmiü manujādhipasmiü
Sabbe samāgamma narindaputtā
Tassābhayassābhayadassa bhātu
Rājābhisekaü akaruü uëāraü ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Abhayābhãseko nāma
Navamo paricchedo.
-----------
3. [A.] Vasāpetvā. 4. [E.] Gabbho parinato 5. [S.] Pasåtikāle
6. [A.D.] Puna.

[SL Page 055] [\x  55/]   ( 
Dasamo paricchedo.
1
Ummādacittāyāõattā dāsã ādāya dārakaü
Samugge pakkhipitvāna dvāramaõķalakaü agā.
2
Rājaputtā ca migavaü gatā tumbarakandare
Disvā dāsiü kuhiü yāsi? Kimetanti?" Ca pucchisuü.
3
"Dvāramaõķalakaü yāmi, dhãtu me guëapåvakaü"
Iccāha. "Oropehã" ti rājaputtā tamabravuü.
4
Citto ca kāëavelo ca tassā'rakkhāya niggatā
Mahantaü såkaraü vesaü taü khaõaü yeva dassayuü 5
Te taü samanubandhiüsu, sā tamādāya tatra'gā,
Dāraka¤ca sahassa¤ca āyuttassa adāraho.
6
Tasmiü yeva dine tassa bhariyā janayã sutaü;
"Yamake janayã putte bhariyā me""ti posi taü.
7
So sattavassiko cā'si 1, taü vijānãya mātulā
Bhantuü sarasi kãëante dārake ca payojayuü.
8
Jalaņņhaü rukkhasusiraü jalacchāditachiddakaü
Nimujjamāno chiddena pavisitvā ciraņņhito
9
Tato tatheva nikkhamma kumāro sesadārake
Upecca pucchiyantopi va¤ceta'¤¤avacohi 2 so.
10
Manussehā'gatāhe so 3 nivāsetvāna vatthakaü 4
Kumāro vārimogayha susiramhi ņhito ahu.
11
Vatthakāni gaõetvāna 5 māretvā sesadārake
Gantvā ārovayuü "sabbe dārakā māritā"iti.
12
Gatesu tesu so gantvā āyuttakagharaü sakaü
Vasaü assāsito tena ahå dvādasavassiko.
13
Puna sutvāna jãvantaü kumāraü tassa mātulā
Tattha gopālake sabbe māretuü sanniyojayuü.
14
Tasmiü ahani gopālā laddhā ekaü catuppadaü
Aggiü āharituü gāmaü pesesuü taü kumārakaü.
15
So gantvā gharamāyuttaputtakaü yeva pesayi
"Pādā rujanti me nehi aggiü gopālasantikaü 
-----------
1. [A.E.] Cāpi 2. [A.] Va¤cita¤¤e vacohi. 3. [A.] Manussehā 
Gate peso 4. [S.] Nidhāya so nivatthakaü 5. [E.] Gaõetvā ti.

[SL Page 056] [\x  56/]   ( 
16
Tattha aīgāramaüsa¤ca khādissasi tuvaü" iti.
Nesi so taüvaco sutvā aggiü gopālasantikaü.
17
Tasmiü khaõe pesitā te parikkhipiya mārayuü
Sabbe gope; mārayitvā mātulānaü nivedayuü.
18
Tato soëasavassaü taü vijāniüsu ca mātulā;
Mātā sahassa¤cā'dāsi tassārakkha¤ca ādisi.
19
âyutto mātu sandesaü sabbaü tassa nivediya
Datvā dāsaü sahassa¤ca pesesi paõķulantikaü.
20
Paõķulabrāhmaõo nāma bhogavā vedapārago
Dakkhiõasmiü disābhāge vasi paõķulagāmake
21
Kumāro tattha gantvānapassi paõķulabrāhmaõaü;
"Tvaü paõķukābhayo tāta" iti pucchiya vyākate
22
Tassa katvāna sakkāraü āha "rājā bhavissasi,
Samasattatã-vassāni rajjaü tvaü kārayissasi;
23
Sippaü uggaõha tātā"ti sippuggahamakārayi.
Candena tassa puttena khippaü sippaü samāpitaü.
24
Adā satasahassaü so yodhasaīgahakāraõā.
Yodhesu saīgahãtesu tena pa¤casatesu so
25
"Siyuü yāya gahitāni paõõāni kanakāni taü
Mahesiü kuru canda¤ca mama puttaü purohitaü"
26
Iti vatvā dhanaü datvā sayodhaü nãharã tato
So nāmaü sāvayitvāna tato nikkhamma pu¤¤avā
27
Laddhabalo 6 nagarake kāsapabbata-santike
Sattasatāni purise sabbesaü bhojanāni ca
28
Tato narasahassena dvisatena kumārako
Girikaõķapabbataü 7 nāma agamā parivārito.
29
Girikaõķasivo 8 nāma paõķukābhayamātulo
Taü paõķuvāsudevena dinnaü bhu¤jati desakaü.
30
So karãsasataü pakkaü tadā lāveti 9 khattiyo;
Tassa dhãtā råpavatã pālã nāmā'si khattiyā,
-----------6. [E.] Laddhā paõe, [D.] Laddhabale. 7. [D.] Harikaõķa. 8. [D.] Harikaõķasivo.
9. [E.] Tadā karãsasatamattaü so lāvayati.

[SL Page 057] [\x  57/]   ( 
31
Sā mahāparivārena yānamāruyha sobhanaü
Pitu bhattaü gāhayitvā lāvakāna¤ca gacchati.
32
Kumārassa manussā taü disvā tattha kumārikaü
ârovesuü kumārassa kumāro sahasā'gato
33
Dvedhā taü 10 parisaü katvā sakaü yānamapesayã
Tadantikaü, saparisā "kattha yāsã" ti pucchi taü.
34
Tāya vutte tu 11 sabbasmiü tassaü sārattamānaso
Attano saüvibhāgatthaü 12 bhattenā'yāci khattiyo.
35
Sā samoruyha yānamhā adā sovaõõapātiyā
Bhattaü nigrodhamålasmiü rājaputtassa khattiyā.
36
Gaõhi nigrodhapaõõāni bhojetuü sesake jane,
Sovaõõabhājanānā'suü tāni paõõāni taükhaõe.
37
Tāni disvā rājaputto saritvā dijabhāsitaü
"Mahesãbhāvayoggā me ka¤¤ā laddhā"ti tussi so.
38
Sabbe bhojāpayã te sā taü 13 na khãyittha bhojanaü;
Ekassa paņiviüso'ca gahito tattha' dissatha.
39
Evaü pu¤¤aguõåpetā sukumārã 14 kumārikā
Suvaõõapālã nāmena tatoppabhåti āsi sā.
40
Taü kumāriü gahetvāna yānamāruyha khattiyo
Mahabbalaparibbåëho anusaükã 15 apakkami.
41
Taü sutvāna pitā tassā nare sabbe apesayi;
Te gantvā kalahaü katvā tajjitā tehi āgamuü.16
42
Kalahanagaraü 17 nāma gāmo tattha kato ahu.
Taü sutvā bhātaro tassā pa¤ca yuddhāyu'pāgamuü.
43
Sabbe te paõķulasuto cando yeva aghātayi;
Lohitavāhakhaõķo'ti tesaü yuddhamahã ahanu.
44
Mahatā balakāyena tato so paõķukābhayo
Gaīgāya pārime tãre doëapabbatakaü agā.
45
Tattha cattāri vassāni vasi; taü tattha mātulā
Sutvā ņhapetvā rājānaü taü yuddhatthamupāgamuü;
-----------
10. [E.] Dvebhāgaü. 11. [A.S.] Vutte sa. 12. [E.] Saüvibhāgataü.
13. [A.] Te tu sā. [D S.] Te taü sā. 14. [D.] Sukumāra 15.[E.A.]Anussaükã
16. [D.S.] Pakkamu. 17. [A.] Kalahaünagaraü.

[SL Page 058] [\x  58/]   ( 
46
Khandhāvāraü nivesetvā dhåmarakkhāga-santike
Bhāgineyyena yujjhiüsu; bhāgineyyo tu mātule
47
Anubandhi, oragaīgaü palāpetvā nivattiya
Tesa¤ca khandhāvāramhi duve vassāni so vasã.
48
Gantvo'patissagāmaü te tamatthaü rājino'bravuü;
Rājā lekhaü kumārassa sarahassaü 18 sa pāhiõi:
49
"Bhu¤jassu pāragaīgaü tvaü, mā'gā oraü tato" iti.
Taü sutvā tassa kujjhiüsu bhātaro nava rājino
50
"Upatthamho tvamevā'si ciraü tassa; idāni tu
Raņņhaü dadāsi; tasmā tvaü māressāmā"ti abuvuü.
51
So tesaü rajjamappesi te tissaü nāma bhātaraü
Sabbeva sahitā'kaüsu rajjassa parināyakaü.
52
Eso vãsativassāni abhayo'bhayadāyako
Tattho'patissagāmamhi rājā rajjamakārayi.
---------
53
Vasantã dhåmarakkhāge sare tumbariyaīgaõe
Carate vaëavāråpā yakkhã cetiyanāmikā 19
54
Eko disvāna setaīgaü rattapādaü manoramaü
ârovesi kumārassa vaëave'tthi'disã iti.
55
Kumāro rasmimādāya gahetuü taü upāgami;
Vacchato āgataü disvā bhãtā tejena tassa sā
56
Dhāvi'nantaradhāyitvā;dhāvantimanubandhi so.
Dhāvamānā saraü taü sā sattakkhattuü parikkhipi;
57
Otaritvā mahāgaīgaü uttaritvā tato pana
Dhumarakkhaü pabbataü taü sattakkhattuü parikkhipi;
58
Taü saraü puna tikkhattuü parikkhipi; tato puna
Gaīgaü kacchakatitthena samotari; tahintu so
59
Gahesi taü vāladhismiü, tālapatta¤ca toyagaü,
Tassa pu¤¤ānubhāvena so ahosi mahāasi.
60
Uccāresi asiü tassā "māremã"ti tamāha sā:
"Rajjaü gahetvā te dajjaü sāmi mā maü amārayi.""
61
Gãvāya taü gahetvā so vijjhitvā asikoņiyā
Nāsāya rajjuyā bandhi; sā ahosi vasānugā.
-----------
18. [D.] Sahassa¤ca. 19. [S.] Yakkhiõi vaëavāmukhi.

[SL Page 059] [\x  59/]   ( 
62
Gantvā taü dhåmarakkhaü so tamāruyha mahabbalo
Tattha cattāri vassāni dhumarakkhanage vasã.
63
Tato nikkhamma sabalo āgammā'riņņhapabbataü
Yuddhakālamapekkhanto tattha satta samā vasi.
64
Dve mātule ņhapetvāna tassa sesaņņhamātulā
Yuddhasajjā ariņņhaü taü upasaīkamma pabbataü
65
Khandhāvāraü nagarake nivesetvā camåpatiü
Datvā parikkhipāpesuü samantāriņņhapabbataü. 20
66
Yakkhiõiyā mantayitvā tassā vacanayuttiyā
Datvā rājaparikkhāraü paõõākārāyudhāni ca
67
"Gaõhātha sabbāne'tāni khamāpessāmi vo ahaü"
Iti vatvāna pesesi kumāro purato balaü.
68
"Gaõhissāma paviņņha" nti vissatthesu tu 21 tesu so
âruyha yakkhavaëavaü mahābalapurakkhato 22
69
Yuddhāya pāvisã; yakkhã mahārāvamarāvi sā, 
Anto bahi bala¤cassa ukkuņņhiü mahatiü akā.
70
Kumārapurisā sabbe parasenānare bahu
Ghātetvā mātule ca'ņņha sãsarāsiü akaüsu te.
71
Senāpati palāyitvā gumbaņņhānaü sa pāvisi;
Senāpatigumbako'ti tena esa pavuccati
72
Upariņņhamātulasiraü sãsarāsiü sa passiya
Lāburāsã'va iccāha; tenā'si lābugāmako.
73
Evaü vijitasaīgāmo tato so paõķukābhayo
Ayyakassā'nurādhassa vasanaņņhānamāgami.
74
Attano rājagehaü so tassa datvāna ayyako
A¤¤attha vāsaü kappesi; so tu tasmiü ghare vasã.
75
Pucchāpetvāna nemittaü vatthuvijjāviduü tathā
Nagaraü pavaraü tasmiü gāme yeva amāpayi.
76
Nivāsattā'nurādhānaü anurādhapuraü ahå,
Nakkhattenā'nurādhena patiņņhāpitatāya ca.
-----------
20.
"Khandhāvāraü nivāsetvā gāme nagaraavahaye
Pārasenaü labhitvā te datvā ekaü camåpatiü
Sabbe parikkhipāpesuü samantāriņņha,pabbataü (kambojamahāvaüse.)
21. [A.D.] Ca 22 [A.] Parikkhito.

[SL Page 060] [\x  60/]   ( 
77
âõāpetvā mātulānaü chattaü jātassare idha
Dhovāpetvā dhārayitvā taüsare yeva vārinā
78
Attano abhisekaü so kāresi paõķukābhayo,
Suvaõõapāliü deviü taü mahesitte'bhisevayi.
79
Adā candakumārassa porohiccaü yathāvidhi;
ōhānantarāni sesānaü gaccāna¤ca yathārahaü.
80
Mātuyā upakārattā attano ca mahãpatiü
Aghātayitvā jeņņhaü taü mātulaü abhayaü pana
81
Rattirajjaü adā tassa ahå nagaraguttiko;
Tadupādāya nagare ahu nagaraguttikā.
82
Sasuraü taü aghātetvā girikaõķasivampi ca
Girikaõķadesaü tasse'va 23 mātulassa adāsi so.
83
Saraü ta¤ca khaõāpetvā kārāpesi bahudakaü;
Jaye jalassa gāhena jayavāpã'ti āhu taü.
84
Kālaveëaü nivāsesi yakkhaü purapuratthime;
Yakkhaü tu cittarājaü taü heņņhā abhayavāpiyā.
85
Pubbopakāriü dāsiü taü nibbattaü yakkhayoniyā
Purassa dajhiõadvāre so kata¤¤u nivāsayi.
86
Anto narindavatthussa vaëavāmukhayakkhiõiü
Nivesesi; baliü tesaü a¤¤esa¤cānuvassakaü
87
Dāpesi chaõakāle tu cittarājena so saha
Samāsane nisãditvā dibbamānusanāņakaü
88
Kārento 'bhiramã rājā ratikhiķķāsamappito.
Dvāragāme ca caturo'bhayavāpi¤ca kārayi.
89
Mahāsusānā'ghātanaü,24 pacchimarājiniü, tathā
Vessavaõassa nigrodhaü, vyādhadevassa 25 tālakaü,
90
Yonasabhāgavatthu¤ca 26 mahejjāgharameva ca 27
Etāni pacchimadvāradisābhāge nivesayi.
-----------
23. [A.] Girikaõķaka desaü ca. 24. [A.-]Nāghāņakaü. 25. [E.] Vyādhidevassa.
26. [A.D.] So naü sabhāgavatthuü. 27. [A.D.S.] Pabhedaghara meva ca.

[SL Page 061] [\x  61/]   ( 

91
Pa¤casatāni caõķālapurise purasodhake,
Duve satāni caõķālapurise vaccasodhake,
92
Diyaķķhasatacaõķāle matanãhārake'pi ca,
Susānagopacaõķāle tattake yeva ādisi
93
Tesaü gāmaü nivesesi susānā 28 pacchimuttare.
Yathāvihita - kammāni tāni niccaü akaüsu te.
94
Tassa caõķālagāmassa pubbuttaradisāya tu
Nãvasusānakaü nāma caõķālānamakārayi.
95
Tassuttare susānassa pāsāõapabbatantare
âvāsapāli vyādhānaü tadā āsi nivesitā.
96
Taduttare disābhāge yāva gāmaõivāpiyā
Tāpasānaü anekesaü assamo āsi kārito.
97
Tasseva ca susānassa puratthimadisāya tu
Jotiyassa nãgaõņhassa gharaü kāresi bhupati.
98
Tasmiü yeva ca desasmiü nigaõņho girināmako
Nānāpāsaõķakā 29 ceva vasiüsu samaõā bahå.
99
Tattheva 30 ca devakulaü akāresi mahãpati
Kumbhaõķassa nigaõņhassa; tannāmakamahosi taü.
100
Tato tu pacchime bhāge vyādhapālipuratthime
Micchādiņņhikulānaütu vasã pa¤casataü tahiü.
101
Paraü jotiyagehamhā oraü gāmaõivāpiyā
So paribbājakārāmaü kārāpesi, tatheva ca 31
101
Paraü jotiyagehamhā oraü gāmiõivāpiyā
So paribbājakārāmaü kārāpesi, tatheva ca 31
102
âjãvakānaü geha¤ca brāhmaõāvaņņameva 32 ca
Sivikā - sotthisālā ca 33 akāresi tahiü tahiü.
103
Dasavassābhisitto so gāmasãmā nivesayi
Laīkādãpamhi sakale laīkindo paõķukābhayo.
104
So kālaveëa - cittehi dissamānehi bhupati
Sahā'nubhosi sampattiü yakkhabhutasahāyavā.
105
Paõķukābhayara¤¤o ca abhayassa ca antare
Rājasu¤¤āni vassāni ahesuü dasa satta ca.
-----------
28. [E.] Susāna 29. [E.] Nānāpāsaõķikā. 30. [A.]Tatheva. 31.[D.K.S.]
Nigaõņhārāmameva ca. 32. [E .] Brāhmaõavatthumeva ca 33. Sotthisālā ca
(Sabbesu.)

[SL Page 062] [\x  62/]   ( 
106
So paõķukābhaya - mahãpati sattatiüsa -
Vasso'dhigamma dhitimā dharaõipatittaü.
Ramme anånamanurādhapure samiddhe
Vassāni sattati akārayi rajjametthā ti.

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Paõķukābhayābhiseko nāma
Dasamo paricchedo.
---------
Ekādasamo paricchedo.
1
Tassaccaye tassa suto muņasãvo'ti vissuto
Suvaõõapāliyā putto patto rajjamanākulaü.
2
Mahāmeghavanuyyānaü nāmānugaguõoditaü 1
Phala - puppha - tarupetaü so rājā kārayã subhaü.
3
Uyyānaņņhānagahaõe mahāmegho akālajo
Pāvassi, tena uyyānaü mahameghavanaü ahu.
4
Saņņhivassāni muņasãvo rājā rajjamakārayi
Anurādhe puravare 2 laīakābhuvadane subhe.
5
Tassa puttā dasā'hesuü a¤¤ama¤¤ahitesino,
Duve dhãtā cā'nukulā kulānucchavikā ahu.
6
Devānaüpiyatissoti vissuto dutiyo suto
Tesu bhātusu 3 sabbesu. Pu¤¤a-pa¤¤ādhiko ahu.
7
Devānaüpiyatisso so rājā'si pitu accaye
Tassā'bhisekena samaü bahuna'cchariyāna'huü:
8
Laīkādãpamhi sakale nidhayo ratanāni ca
Anto ņhitāni uggantvā paņhavãtalamāruhuü:
9
Laīkādãpasamãpamhi bhinnanāvāgatānã ca
Tatra jātāni ca thalaü ratanāni samāruhuü
10
Chātapabbatapādamhi tisso ca veëuyaņņhiyo
Jātā rathapatodena samānā parimāõato.
11
Tāsu ekā latāyaņņhi rajatābhā, tahiü latā
Suvaõõavaõõā rucirā dissante tā manoramā.
-----------
1. [A.D.] Nāmānåna- 2. [E.] Anurādhapure vare. 3. [A.E.] Bhātisu

[SL Page 063] [\x  63/]   ( 
12
Ekā kusumayaņņhi tu, kusumāni tahiü pana
Nānāti nānāvaõõāni dissante'tiphuņāni ca.
13
Ekā sakuõayaņņhi tu, tahiü pakkhimigā bahå
Nānā ca nānāvaõõā ca sajãvā viya dissare.
14
Haya-gaja-rathāmalakā 4 valayaīguliveņhakā
Kakudhaphalā 5 pākatikā iccetā aņņha jātiyo 6
15
Muttā samuddā uggantvā tãre vaņņi viyaņņhitā
Devānaüpiyatissassa sabbaü pu¤¤avijamhitaü.
16
Indanãlaü veëuriyaü lohitaīkamaõã ci'me.
Ratanāni pane'tāni 7 muttā tā, tā ca yaņņhiyo
17
Sattāhabbhantare yeva ra¤¤o santikamāharuü.
Tāni disvā patãto so rājā iti vicintayi:
18
"Ratanāni anagghāni dhammāsoko imāni me
Sahāyo'rahate nā'¤¤o, tassa dassaü imāna'to"
19
Devānaüpiyatisso ca dhammāsoko ca te 8 ime
Dve adiņņha-sahāyā hi 9 cirappabhuti bhupatã.
20
Bhāgineyyaü mahāriņņhaü amaccaü pamukhaü tato
Dijaü amaccaü gaõakaü rājā te caturo jane
21
Dåte katvāna pāhesi baloghaparivārite,
Gāhāpetvā anagghāni ratanāni imāni so,
22
Maõijātã ca tisso tā tisso ca rathayaņņhiyo
Saīkha¤ca dakkhiõāvattaü muttājātã ca aņņha tā.
23
âruyha jambukolamhã nāvaü sattadinena te
Sukhena titthaü laddhāna sattāhena, tato puna,
24
Pāņaliputtaü gantvāna dhammāsokassa rājino
Adaüsu paõõākāre te; disvā tāni pasidi so.
25
"Ratanānã'disānettha natthi me" iti cintiya
Adā senāpatiņņhānaü tuņņho'riņņhassa bhupati;
26
Porohiccaü brāhmaõassa; daõķanāyakatampana
Adāsi tassā'maccassa; seņņhittaü gaõakassa tu.
-----------
4. [A.S.] Malakyā. 5. [E.] Kukudhaphala. 6. [A.] Jātiyā, jātito.[K.]Jātikā
7. [S.] Ca'nekāni 8.[A.] Te. 9.[E.] Adiņņhasahāya'ssu,

[SL Page 064] [\x  64/]   ( 
27
Tesaü anappake bhoge datvā vāsagharāni ca
Mahā'miccehi mantento passitvā paņipābhataü
28
Vālavãjanimuõhãsaü khaggaü chatta¤ca pādukaü
Moliü vaņaüsaü pāmaīgaü bhiīkāraü harivandanaü,
29
Adhovimaü vatthakoņiü, mahagghaü hatthapu¤chaniü
Nāgāhaņaü a¤jana¤ca, aruõābha¤ca mattikaü,
30
Anotattodaka¤ceva, 11 gaīgāsalilameva ca,
Saīkha¤ca tandiyāvaņņaü, vaķķhamānaü kumārikaü,
31
Hemabhojanabhaõķa¤ca, 12 sivika¤ca mahārahaü,
Harãņakaü āmalakaü mahagghaü amatosadhaü,
32
Sukāhaņānaü sālãnaü saņņhivāhasatāni ca,
Abhisekopakaraõaü parivāravisesitaü,
33
Datvā kāle sahāyassa paõõākāraü narissaro
Dåte pāhesi saddhammapaõõākāramimampi ca:
34
"Ahaü buddha¤ca dhamma¤ca saīgha¤ca saraõaügato,
Upāsakattaü desesiü sakyaputtassa sāsane;
35
Tvampi'māni ratanāni uttamāni naruttama
Cittampasādayitvāna saddhāya saraõaü vaja." 13
36
"Karotha me sahāyassa abhisekaü puno" iti
Vatvā sahāyāmacce 14 te sakkaritvā ca 15 pesayi.
37
Pa¤ca māse vasitvāna te'maccā'tãvasakkatā
Vesākhasukkhapakkhādi-dine dåtā vãniggatā,
38
Tāmalittiyamāruyha nāvaü te jambukolake
Oruyha bhupaü passiüsu patvā dvādasiyaü idha; 16
39
Adaüsu paõõākāre te dåtā laīkādhipassa te.
Tesaü mahantaü sakkāraü laīkāpati akārayi.
40
Te maggasiramāsassa ādicandodaye dine
Abhisitta¤ca laīkindaü amaccaü sāmibhattino
41
Dhammāsokassa vacanaü vatvā 17 sāmihite ratā
Punopi abhisi¤ciüsu laīkāhitasukhe rataü.
-----------
11. [E.K.] Dakājaü ca 12. Hemabhājanabhaõķaü (sabbesu.) 13. [E.] Bhaja
14. [A.] Sahāyomacce. 15. [A.] Sakkaritvā'tha, 16. [A.D.] Iti. 17.[A.D.]Datvā.

[SL Page 065] [\x  65/]   ( 
42
Vesākhe narapati puõõamāyamevaü
Devānaü piyavacanopaguëhanāmo
Laīkāyaü pavitatapãti-ussavāyaü 18
Attānaü janasukhado'bhisevayã so ti

Sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Devānaüpiyatissābhiseko nāma
Ekādasamo paricchedo.
---------

Dvādasamo paricchedo.
1
Thero moggaliputto so jinasāsanajotako
Niņņhāpetvāna saügãtiü pekkhamāno anāgataü
2
Sāsanassa patiņņhānaü paccantesu avekkhiya
Pesesi kattike māse te te there tahiü tahiü.
3
Theraü kasmiragatdhāraü majjhantikamapesayi;
Apesayã mahādevattheraü mahisamaõķalaü;
4
Vanavāsiü apesesi theraü rakkhitanāmakaü;
Tathā'parantakaü yonadhammarakkhitanāmakaü 1;
5
Mahāraņņhaü mahādhammarakkhitattheranāmakaü;
Mahārakkhitatheraü tu yonalokamapesayi;
6
Peseyi majjhimaü theraü himavantapadesakaü;
Suvaõõabhumiü there dve soõamuttarameva ca;
7
Mahāmahindatheraü taü theraü iņņhiyamuttiyaü 2
Sambalaü bhaddasāla¤ca sake saddhivihārike
8
"Laīkādãpe manu¤¤amhi manu¤¤aü jinasāsanaü
Patiņņhāpetha tumhe"ti pa¤ca there apesayi.
9
Tadā kasmira-gandhāre pakkaü sassaü mahiddhiko
âravālo nāgarājā vassaü karakasa¤¤itaü
10
Vassāpetvā samuddasmiü sabbaü khipati dāruõo.
Tatra majjhantikatthero khippaü gantvā vihāyasā
-----------
18. [A.] Pavitta phãta 1. [E.] Yonaü. 2. [S.] Iņņiya.

[SL Page 066] [\x  66/]   ( 
11
Aravāladahe vāripiņņhe vaīkamanādike
Akāsi; disvā taü nāgā ruņņhā ra¤¤o nivedayuü.
12
Nāgarājā'tha ruņņho so vividhā hiüsikā'kari:
Vātā mahantā vāyanti; megho gajjati vassati;
13
Phalantya'saniyo; vijju niccharanti tato tato;
Mahãruhā pabbatānaü kåņāni papatanti ca;
14
Viråparåpā nāgā ca hiüsāpenti samantato;
Sayaü dhupāyati jalati akkosatto anekadhā
15
Sabbaü taü iddhiyā thero paņibāhiya hiüsanaü
Avoca nāgarājaü taü dassento balamuttamaü:
16
Sadevakopi ce loko āgantvā tāsayeyya maü
Na me paņibalo assa janetuü 3 bhayabheravaü.
17
Sace'pi tvaü mahiü sabbaü sasamuddaü sapabbataü
Ukkhipitvā mahānāga khãpeyyāsi mamo'pari
18
Neva me sakkuõeyyāsi janetuü bhayabheravaü;
A¤¤adatthu tave'ca'ssa vighāto uragādhipa.
19
Taü sutvā nimmadassa'ssa thero dhammamadesayi;
Tato saraõasãlesu nāgarājā patiņņhahi;
20
Tatheva cata;rāsãti-sahassāni bhujaīgamā
Himavante ca gandhabbā yakkhā kumbhaõķakā bahu.
21
Paõķako 4 nāma yakkho tu saddhiü hārãta-yakkhiyā
Pa¤casatehi puttehi phalaü pāpuõi ādikaü.
22
"Mā'dāni kodhaü janayittha 5 ito uddhaü yathā pure;
Sassaghāta¤ca mā'kattha, sukhakāmābhi pāõino;
23
Karotha mettaü sattesu; vasantu manujā sukhaü".
Iti tenā'nusiņņhā te tatheva paņipajjãsuü.
24
Tato ratanapallaīke theraü so uragādhipo
Nisãdāpiya aņņhāsi vãjamāno tadantike.
25
Tadā kasmiragandhāravāsino manujā'gatā
Nāgarājassa påjatthaü mantvā 6 theraü mahiddhikaü
26
Theramevābhivādetvā ekamantaü nisãdisuü;
Tesaü dhammamadesesi thero āsivisopamaü;
-----------
1. [E.T.] Yamettha. 4. [A.D.] Pa¤cato. 5. [A.] Janayi. 6. [A.D.] Gantvā.

[SL Page 067] [\x  67/]   ( 
27
Asãtiyā sahassānaü dhammābhisamayo ahu;
Satasahassapurisā pabbajuü therasantike.
28
Tatoppabhuti kasmiragandhārā te idānipi
âsuü kāsāvapajjotā vatthuttayaparāyanā
29
Gantvā mahādevathero desaü mahisamaõķalaü
Suttantaü devadåtaü so kathesi janamajjhago.
30
Cattāëãsasahassāni dhammacakkhuü visodhayuü;
Cattāëãsasahassāni pabbajiüsu tadantike.
31
Gantvā'tha 7 rakkhitatthero vanavāsiü nahe ņhito
Saüyuttamanamataggaü kathesi janamajjhago.
32
Saņņhinarasagassānaü dhammābhisamayo ahu;
Sattatiüsa sahassāni pabbajiüsu tadantike.
33
Vihārānaü pa¤casataü tasmiü dese patiņņhahi;
Patiņņhāpesi tatthevaü thero so jinasāsanaü
34
Gantvā'parantakaü thero yonako dhammarakkhito
Aggikkhandhopamaü suttaü kathetvā janamajjhago
35
Sattatiüsasa-sahassāni 8 pāõe tattha samāgate
Dhammāmatamapāyesi dhammādhammesu kovido.
36
Purisānaü sahassa¤ca itthiyo ca tato'dhikā
Khattiyānaü kulā yeva nikkhamitvānapabbajuü.
37
Mahāraņņhamisã gantvā so mahādhammarakkhito
Mahānāradakassapavhaü jātakaü kathayã tahiü.
38
Maggaphalaü pāpuõiüsu caturāsãtisahassakā;
Terasantu sahassānã pabbajiüsu tadantike.
39
Gantvāna yonavisayaü so mahārakkhito isi
Kālakārāmasuttantaü kathesi janamajjhago.
40
Pāõasatasahassāni sahassāni ca sattati
Maggaphalaü pāpuõiüsu; dasasahassāni pabbajuü.
41
Gantvā catuhi therehi desesi majjhimo isi
Himavantapadesasmiü dhammacakkappavattanaü
42
Maggaphalaü pāpuõiüsu asãtipāõakoņiyo.
Visuü te pa¤caraņņhāni pa¤ca therā pasādayuü.
-----------
7. [E.] Gantvāna. 8. [E.D.] So sattatiüsa- [S.] So sattati-

[SL Page 068] [\x  68/]   ( 
43
Purisasatasahassāni 9 ekekasseva santike
Pabbajiüsu pasādena sammāsambuddhasāsane.
44
Saddhiü uttara-therena soõatthero mahiddhiko
Suvaõõabhumiü agamā; tasmintu samaye pana
45
Jāte jāte rājagehe dārake ruddarakkhasã
Samuddato nikkhamitvā bhakkhitvā pana 10 gacchati.
46
Tasmiü khaõe rājagehe jāto hoti kumārako;
There manussā passitvā "rakkhasānaü sahāyakā"
47
Iti cintiya māretuü sāyudhā upasaīkamuü.
"Kimetantã"ca pucchitvā therā te evamāhu te;
48
"Samaõā mahaü sãlavantā, na rakkhasisahāyakā"
Rakkhasã sā saparisā nikkhantā hoti sāgarā;
49
Taü disvāna mahārāvaü viraviüsu mahājanā
Diguõe rakkhase thero māpayitvā bhayānake
50
Taü rakkhasiü saparisaü parikkhipi samantato;
"Idaü imehi laddhanti" mantvā bhãtā palāyi sā.
51
Tassa desassa ārakkhaü ņhapetvāna samantato
Tasmiü samāgame thero brahmajālamadesayi.
52
Saraõesu ca sãlesu aņņhaüsu bahavo janā;
Saņņhiyā tu sahassānaü dhammābhisamayo ahu.
53
Aķķhuķķhāni sahassāni pabbajuü kuladārakā;
Pabbajiüsu diyaķķhantu sahassaü kuladhitaro.
54
Tatoppabhuti sa¤jāte rājagehe kumārake
Nāmaü 11 kariüsu rājāno soõuttara-sanāmike 12
55
Mahādayassāpi jinassa kaķķhanaü
Vibhāya pattaü amataü sukhampi te
Kariüsu lokassa hitaü tahiü tahiü
Bhaveyya ko lokahite pamādavāti

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Nānādesapasādo nāma
Dvādasamo paricchedo.
-----------
9. [E.A.D.] Purisā. 10. [E.D.] Bhakkhayitvāna. 11. [E.D.S.] Tattha.
12. [D.] Sanāmakaü [A.] Samānake.

[SL Page 069] [\x  69/]   ( 
Terasamo paricchedo.
1.
Mahāmahindatthero so tadā dvādasavassiko
Upajjhāyena āõatto saīghena ca mahāmatã
2
Laīkādãpaü pasādetuü kālaü pekkhaü vicintayi;
"Vuddho muņasivo rājā; rājā hotu suto" iti.
3
Tadantare ¤ātigaõaü daņņhuü katvāna mānasaü
Upajjhāya¤ca saīgha¤ca vanditvā'puccha 1 bhupatiü
4
âdāya caturo there saīghamittāya atrajaü
Sumanaü sāmaõera¤ca chaëabhi¤¤aü mahiddhikaü
5
Ĩātãnaü saīgahaü kātuü agamā dakkhiõāgiriü.
Tato 2 tattha carantassa chammāsā samatikkamuü.
6
Kamena vedisagiriü sagaraü mātudeviyā
Sampatvā mātaraü passi; devã disvā piyaü sutaü
7
Bhojayitvā saparisaü attanā yeva kāritaü
Vihāraü cetiyagiriü 3 theraü āropayã subhaü.
8
Avantiraņņhaü bhu¤janto pitarā dinnamattano
So asokakumārohi ujjenigamanā 4 purā
9
Vedise nagare vāsaü upagantvā tahiü subhaü
Devinnāma labhitvāna kumāriü seņņhidhãtaraü
10
Saüvāsaü tāya kappesi; gabbhaü gaõhiya tena sā
Ujjeniyaü kumāraü taü vahindaü janayã subhaü;
11
Vassadvayamatikkamma saīghamitta¤ca dhãtaraü.
Tasmiü kāle vasati sā vedise nagare tahiü.
12
Thero tattha nisãditvā kāla¤¤u iti cintayi
"Pitarā me samāõattaü abhisekamahussavaü
13
Devānampiyatisso so mahārājā'nuhotu ca;
Vatthuttayaguõe vāpi sutvā jānātu dåtato;
14
ârohatu missanagaü jeņņhamāsassu'posathe;
Tadaheva gamissāma laīkādãpavaraü mayaü."
15
Mahindo upasaīkamma mahindattheramuttamaü
"Yāhi laīkaü pasādetuü, sambuddhenā'si vyākato;
-----------
1. [A.D.] Puccha. 2. [E.D.S.] Tathā. 3. [A.E.@]Vadisagiriü. 4. [A.D.] Gamane.

[SL Page 070] [\x  70/]   ( 
16
Mayampi tatthupatthamhā bhavissāmā"ti abravã.
Deviyā bhaginãdhitu-putto bhaõķukanāmako
17
Therena deviyā dhammaü sutvā desitameva tu
Anāgāmiphalaü patvā vasã therassa santike.
18
Tattha māsaü vasitvāna jeņņhamāsassuposathe
Thero catuhi therehi sumanenā'tha gaõķunā
19
Saddhiü tena gahaņņhena na rato ¤ātihetunā
Tasmā vihārā ākāsaü uggantvā so mahiddhiko
20
Khaõeneva idhāgamma ramme missakapabbate
Aņņhāsi pilukuņamhi 5 rucirambatthale vare.
21
Laīkāpasādanaguõena viyākato 6 so
Laīkāhitāya muninā sayitena ante
Laīkāya satthusadiso hitahetu tassā
Laīkāmaråhi mahito'bhinisãdi tatthāti.

Sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Mahindāgamano nāma
Terasamo paricchedo.
---------
Cuddasamo paricchedo.
1
Devānampiyatisso so rājā salilakãëitaü
Datvā nagaravāsãnaü migavaü kiëituü agā.
2
Cattāëãsasahassehi narehi parivārito
Dhāvanto padasaü yeva agamā missakaü nagaü.
3
There dassetumicchanto devo tasmiü mahãdhare
Gumbaü bhakkhayamāno'va aņņhā gokaõõaråpavā.
4
Rājā disvā "pamattaü taü na yuttaü vijjhituü" iti
Jiyāsaddamakā; dhāvi gokaõõo pabbatantaraü;
5
Rājā'nudhāvi; so dhāvaü therānaü santikaü gato;
There diņņhe narindena sayamantaradhāyi so,
6
Thero "bahusu diņņhesu atibhāyissatã" ti so 7
Attānameva dassesi; passitvā taü mahãpatã
-----------
5. [D.] Pilakuņamhi [E.] Sãlakåņamhi. 6. [A.] Vyākato.
7. [A.] Atibhāyissatã iti.

[SL Page 071] [\x  71/]   ( 
7
Bhãto aņņhāsi; taü thero "ehi tissā" ti abravi.
Tissā'ti vacaneneva rājā yakkho'ti cintayi.
8
"Samaõā mayaü mahārā, dhammarājassa sāvakā
Taveva 8 anukampāya jambudãpā idhāgatā"
9
Iccāha thero; taü sutvā rājā vãtabhayo ahå;
Saritvā sakhisandesaü 'samaõā' iti nicchito
10
Dhanuü sara¤ca nikkhippa upasaīkamma taü isiü
Sammodamāno therena so nisãdi tadantãke.
11
Tadā tassa manussā te āgamma parivārayuü
Tadā sese cha 9 dassesi mahāthero sahāgate.
12
Te disvā abravã rājā "kadā'me āgatā" iti.
"Mayā saddhiü" ti therena vutte, pucchi idaü puna:
13
"Santi ãdisakā a¤¤e jambudãpe yatã" iti.
âha "kāsāvapajjoto jambudãpo; tahiü pana
14
Tevijjā iddhippattā ca cetopariyakovidā 10
"Dibbasotā'rahanto ca 11 bahå buddhassa sāvakā."
15
Pucchi "kenā'gatatthā"tã; "na thalena na vārinā 12
âgatamhā" ti vutte so vijāni nahasāgamaü.
16
Vimaüsaü 13 so mahāpa¤¤o saõhaü 14 pa¤kahamapucchi taü;
Puņņho puņņho viyākāsi taü taü pa¤haü mahãpati.
17
"Rukkho'yaü rāja kiünāmo?" "Ambo nāma ayaü taru".
"Imaü mu¤ciya attha'mbo?" "Santi ambatarå bahu".
18
"Ima¤ca ambaü te va'mbe mu¤ciya'tthi mahãruhā?"
"Santi bhante bahu rukkhā, anambā pana te tarå."
19
"A¤¤e ambe anambe ca mu¤ciya'tthi mahãruhā?"
"Ayaü bhante ambarukkho" 15 "paõķito'si narissara."
20
"Santi te ¤ātakā 16 rāja?" "Santi bhante bahujjanā."
"Santi a¤¤ātakā rāja?" "Santi te ¤ātito 17 bahå"
-----------
8. [A.D.] Tameva 9.[E.S.] Ca. 10. [A.] Veto pari¤¤a-; [D.]
Cetopariyāya- 11. [E.D.] Dibbasotā ca arahanto. 12.[A.] Jalenapi.
13. [S.] Vimaüsanto 14. [A.] Pa¤¤aü 15. [A.] Bhadantambarukkho.
16. [D.] Ĩātayo. 17. Satti a¤¤ātakā.

[SL Page 072] [\x  72/]   ( 
21
"Ĩātake te ca a¤¤e ca 18 mu¤ciya'¤¤o'pi atthi nu?"
"Bhante'hameva" 19 "sādhu tvaü paõķito'si, narissara."
22
Paõķito'ti viditvāna cuëahatthipadopamaü
Suttantaü desayã thero mahãpassa mahāmati.
23
Desanāpariyosāne saddhiü tehi narehi so
Cattāëãsasahassehi saraõesu patiņņhahi.
24
Bhattābhihāraü sāyaõhe ra¤¤o abhiharuü tadā;
"Na bhu¤jissantã'dānã'me' iti jānampi bhupati
25
"Pucchituü yeva yuttanti" bhattenā'pucchi te isã;
"Na bhu¤jāma idānã"ti vutte kāla¤ca pucchi so;
26
Kālaü 20 vutte'bravã evaü "gacchāma nagaraü"iti.
"Tuvaü gaccha mahārāja vasissāma mayaü idha"
27
"Evaü sati kumāro'yaü amhehi saha gacchatu"
"Ayaü hi āgataphalo rāja, vi¤¤ātasāsano
28
Apekkhamāno pabbajjaü vasata'mhākamantike;21
Idāni pabbājessāmi imaü; tvaü gaccha bhumipa.
29
"Pāto rathaü pesaņhissaü, tumhe tattha ņhitā puraü
Yāthā"ti there vanditvā bhaõķuü netve'kamantakaü 22
30
Pucchi therādhikāraü so, ra¤¤o sabbamahāsi so
Theraü ¤atvā'tituņņho 23 so "lābhā me" iti cintayi.
31
Bhaõķussa gihibhāvena gatāsaīko narissaro
A¤¤āsi narabhāvaü so. "Pabbājema imaü" iti
32
Thero taü gāmasãmāyaü tasmiü yeva khaõe 24 akā
Bhaõķukassa kumārassa pabbajjamupasampadaü.
33
Tasmiü yeva khaõe so ca arahattamapāpuõi
Sumanaü sāmaõeraü taü thero āmantayã tato
34
"Dhammassavaõakālaü tvaü 25 ghosehã" ti; apucchi so:-
"Sāvento kittakaü ņhānaü bhante ghosema'haü" iti.
35
"Sakalaü tambapaõõiü" ti vutte therena, iddhiyā
Sāvento sakalaü laükaü dhammakālamaghosayi
-----------
18. [A.] A¤¤ate. 19. [E.]Ahameva bhante 20. [E.] Kāle
21. [E.D.S.]Vasatu mhāka santike 22. [E.D.] Mantikaü 23.[S.]Ĩatvā pahaņņho
24. [E.] Gaõe. 25. [A.] Kālantaü.

[SL Pagae 073] [\x  73/]   ( 
36
Rājā nāgavatukke so soõķipasse nisãdiya
Bhu¤janto taü ravaü sutvā therantikama pesayi: 26
37
"Upaddavo nu atthã" ti? âha "natthi upaddavo;
Sotuü sambuddhavacanaü kālo ghosāpito"iti.
38
Sāmaõeraravaü sutvā bhummā devā aghosayuü;
Anukkamena 27 so saddo brahmalokaü samāruhi.
39
Tena ghosena devānaü sannipāto mahā ahå;
Samacittasuttaü desesi thero tasmiü samāgame.
40
Asaükhiyānaü devānaü dhammābhisamayo ahå;
Bahå nāgā supaõõā ca saraõesu patiņņhahuü.
41
Yathedaü sāriputtasaüsa suttaü therassa bhāsato
Tathā mahindattherassa ahå devasamāgamo.
42
Rājā pabhāte pāhesi rathaü; sārathã so gato
"ârohatha rathaü, yāma nagaraü" iti te'bravã
43
"Nā'rohāma rathaü, gaccha; gacchāma tava pacchato"
Iti vatvāna pesetvā sārathiü sumanorathā
44
Vehāsamabbhuggantvā te nagarassa puratthato
Paņhamatthåpaņhānamhi otariüsu mahiddhikā.
45
Therehi paņhamotiõõaņņhānamhi katavetiyaü
Ajjāpi vuccate tena evaü paņhamacetiyaü.
46
Ra¤¤ā theraguõaü sutvā sabbā 28 antepuritthiyo
Theradassanamicchiüsu yasmā, tasmā mahãpati
47
Anto'va rājavatthussa rammaü kāresi maõķapaü
Setehi vatthapupphehi chāditaü samalaīkataü.
48
Uccaseyyāviramaõaü 29 sutattā therasantike
Kaīkhã "uccāsane thero nisãdeyya nu no" 30 ti ca;
49
Tadantare sārathi so there disvā tahiü ņhite
Cãvaraü pārupante te ativimhitamātayo
-----------
26. [A.] Amacce te apesayi. 27. [E.] Evaü kamena; [D.] Tena kamena.
28. [E.D.] Ra¤¤e 29. [E.D.] Uccāseyyā-. 30. [E.] Kho.

[SL Page 074] [\x  74/]   ( 
50
Gantvā ra¤¤o nivedesi; sutvā sabbaü mahãpati
"Nisajjaü na karissanti pãņhakesu"ti nicchito
51
"Susādhu bhummattharaõaü pa¤¤āpethā"ti bhāsiya
Gantvā paņipathaü there sakkaccaü abhivādiya
52
Mahāmahindattherassa hatthato pattamādiya
Sakkārapåjāvidhinā puraü theraü pavesayi.
53
Disvā āsanapa¤¤antiü nemittā vyākaruü iti:
"Gahitā paņhavi'mehi; dãpe hessanti issarā."
54
Narindo påjayanto te there antepuraü nayi;
Tattha te dussapãņhesu nisãdiüsu yathārahaü.
55
Te yāgukhajjabhojjehi sayaü rājā atappayi.
Niņņhite bhattakiccamhi sayaü upanisidiya.
56
Kaõiņņhassoparājassa mahānāgassa jāyikaü
Vasantiü rājagehe'va pakkosāpesi vā'nulaü.
57
âgamma anulā devi pa¤cāitthisatehi sā
There vandiya påjetvā ekamantamupāvisi.
58
Petavatthuü vimāna¤ca saccasa¤¤uttameva ca
Desesi thero, tā itthi paņhamaü phalamajjhaguü.
59
Hiyyo diņņhamanussehi sutvā theraguõe bahå
Theradassanamicchantā samāgantvāna nāgarā
60
Rājadvāre mahāsaddaü akaruü; taü mahãpatã
Sutvā pucchiya jānitvā āha tesaü hitatthiko:
61
"Sabbesaü idha sambādho sālaü maīgalahatthino
Sodhetha; 31 tattha dakkhinti there'me nāgarā" iti.
62
Sodhetvā hatthisālaü taü vitānādãhi sajjukaü
Alaīkaritvā sayane 32 pa¤¤āsesuü yathārahaü
63
Sathero tattha gantvāna mahāthero nisãdiya
So devadåtasuttantaü kathesi kathiko mahā.
64
Taü sutvāna pasidiüsu nāgarā te samāgatā.
Tesu pāõasahassantu paņhamaü phalamajjhagā 33
-----------
31. [E.D.] Sodhentu. 32. [E.S.] Sayanāni 33. [A.] Majjhaguü.

[SL Page 075] [\x  75/]   ( 
65
Laīkādãpe so satthukappo akappo
Laīkādhiņņhāne dvãsu ņhānesu thero
Dhammaü bhāsitvā dãpabhāsāya evaü
Saddhammotāraü kārayã dãpadãpo ti.

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Nagarappavesanaü 34 nāma
Cuddasamo paricchedo.
---------
Pa¤cadasamo paricchedo.
1
Hatthisālāpi sabbādhā iti tattha samāgatā
Te nandanavane ramme dakkhiõadvārato bahi
2
Rājuyyāne ghanacchāye sãtale nilasaddale
Pa¤¤āpesuü āsanāni therānaü sādarā narā
3
Nikkhamma dakkhiõadvārā thero tattha nisãdi ca;
Mahākulãnā cā'gamma itthiyo bahukā tahiü
4
Theraü upanisãdiüsu uyyānaü pårayantiyo;
Bālapaõķitasuttantaü tāsaü thero adesayi.
5
Sahassaü itthiyo tāsu paņhamaü phalamajjhaguü
Evaü tattheva uyyāne sāyaõhasamayo ahå.
6
Tato therā nikkhamiüsu "yāma taü pabbataü" iti.
Ra¤¤o paņinivedesuü; sãghaü rājā upāgami;
7
Upagammā'bravã theraü "sāyaü, dåro ca pabbato,
Idheva nandanuyyāne nivāso phāsuko" iti
8
"Pårassa accāsantattā asāruppa'nti bhāsite
"Mahāmeghavanuyyānaü nātidurātisantike,
9 Rammaü chāyådakåpetaü, nivāso tattha rocatu;
Nivattitabbaü bhante "ti thero tattha nivattayi.
10
Tasmiü nivattaņāņhānamhi kadambanadiyantike
Nivattacetiyaü nāma kataü vuccati cetiyaü.
11
Taü nandanā 1 dakkhiõena nayaü 2 theraü 3 rathesabho
Mahāmeghavanuyyānaü pācãnadvārakaü nayã.
-----------
34. [A.D.] Nagarappavesano. 1. [E.S.] Nandanaü 2. [E.A.] Sayaü
3.[A.] Thero.
[SL Page 076] [\x  76/]  

12
Tatha rājaghare ramme ma¤capãņhāni sādhukaü
Sādhåni satharāpevā "vasathe'tha sukhaü" iti
13
Rājā there'bhivādevā amaccaparivārito
Puraü pāvisi. Therā tu taü rattiü tatha te vasuü. 
14 Pabhāte yeva pupphāni gāhevā dharaõãpati
There upecca vadivā påjevā kusumehi ca
15
Pucchi "kacci sukhaü vuthaü? Uyyānaü phāsukaü?" Iti.
"Sukhaü vuthaü mahārāja, uyyānaü yatiphāsukaü."
16
"ârāmo kappate bhante saīghassā"ti apucchi so,
"Kappate" iti vavāna kappākappesu kovido
17
Thero vephavanārāma - paņiggahaõamabravã.
Taü suvā atihaņņho so, tuņņhahaņņho mahājano. 
18
Therānaü vadanathāya devã tu anulāgatā
Saddhiü pa¤casatithãhi dutiyaü phalamajdhagā.
19
Sā sapa¤casatā devã anulā'ha4 mahãpatiü
"Pabbajissāma devā"ti, rājā theramavoca so
20
"Pabbājetha imāyo"ti, thero āha mahãpatiü
"Na kappati mahārāja pabbājetuü thiyo hi no,
21
Athi pāņaliputtasmiü bhikkhunã me kaõiņņhikā
Saīghamittā'ti nāmena vissutā, sā bahussutā.
22
Narida samaõidassa mahābodhidumidato
Dakkhiõaü sākhamādāya tathā bhikkhuniyo varā
23
âgacchatå'ti pesehi ra¤¤o no pitu santikaü,
Pabbājessati sā therã āgatā ithiyo imā."
24
"Sādhå"ti vavā gaõhivā rājā bhiīkāramuttamaü
"Mahāmeghavanuyyānaü dammi saīghassi'maü" iti
25
Mahidatherassa kare dakkhiõodaka'mākirã,
Mahiyā patite toye akampitha mahāmahã.
26
"Kasmā kampati bhåmã"ti bhåmipālo apucchi, taü
"Patiņņhitattā dãpamhi sāsanassā"ti so 'bravã
----- 
4 [A] anulā ca. 

[SL Page 077] [\x  77/]  

27
Therassa upanāmesi jātipupphāni jātimā,
Thero rājagharaü ganvā tassa dakkhiõato ņhito
28
Rukkhamhi picule aņņha pupphamuņņhi samokiri,
Tathāpi puthuvã5 kampi, puņņho tassā'ha kāraõaü:
29
"Ahosi tiõõaü buddhānaü kāle'pi idha mālako
Narida, saīghakammathaü bhavissati idānipi"
30
Rājagehā uttarato cārupokkharaõiü agā,
Tattakāneva pupphāni thero tathāpi okiri. 31
Tathāpi puthuvã5 kampi puņņho tassā'ha kāraõaü:
"Jantāgharapokkharaõã ayaü hessati bhåmipa."
32
Tasseva rājagehassa ganvāna dvārakoņņhakaü
Tattakehe'va pupphehi taü ņhānaü påjayã isi.
33
Tathāpi6 puthuvã5 kampi haņņhalomo atãva so
Rājā taü kāraõaü pucchi thero tassā'ha kāraõaü:
34
"Imamhi kappe buddhānaü tiõõannaü bodhirukkhato ānevā dakkhiõā sākhā ropitā idha bhåmipa, 
35
Tathāgatassa amhākaü bodhisākhāpi dakkhiõā
Imasmiü yeva ņhānamhi patiņņhissati bhåmipa."
36
Tato'gamā mahāthero mahāmucalamālakaü7
Tattakāneva pupphāni tasmiü ņhāne samokiri.
37
Tathāpi puthuvã kampi puņņho tassā'ha kāraõaü:
"Saīghassuposathāgāraü idha hessati bhåmipa."
38
Pa¤hambamālakaņņhānaü tato'gamā8 mahãpati9,
Supakkaü ambapakka¤ca vaõõagadharasuttamaü
39
Mahantaü upanāmesi ra¤¤o uyyānapālako,
Taü therassupanāmesi rājā atimanoramaü,
40
Thero nãsidanākāraü dassesi janatāhito,
Atharāpesi tatheva rājā atharaõaü varaü,
41
Adā tatha nisinnassa therassa'mbaü mahãpati:
Thero taü paribhu¤jivā ropanathāya rājino
----- 
5 [E.] Pathavã. 6. [E.] Tadāpi. 7. [A.D.] Mucalanāmakaü. 8. [S.] Tatogamma. 9. [E.] Mahāmati. 

[SL Page 078] [\x  78/]  

42
Ambaņņhikaü adā, rājā taü sayaü tatha ropayi,
Hathe tassopari thero dhovi tassa viråëhiyā,
43
Taü khaõaü yeva bãjamhā tamhā nikkhamma aīkuro
Kamenā'timahārukkho patta-pakkadharo10 ahu.
44
Taü pāņihāriyaü disvā parisā sā sarājikā
Namassamānā aņņhāsi there haņņhatanåruhā. 
45
Thero tadā pupphamuņņhi aņņha tatha samokiri
Tathāpi puthuvã kampi, puņņho tassā'ha kāraõaü:
46
"Saīghassuppannalābhānaü anekesaü narādhipa
Saīghamma bhājanaņņhānaü idaü ņhānaü bhavissati."
47
Tato ganvā catussalāņhānaü tatha samokiri
Tattakāneva pupphāni, kampi tathāpi medinã,
48
Taükampakāraõaü pucchi, rājā thero viyākari:
"Tiõaõannaü pubbabuddhānaü rājuyyānapaņiggahe
49
Dānavathånā'haņāni dãpavāsãhi sabbato
Idha ņhapevā bhojesuü sasaīghe sugate tayo
50
Idāni pana etheva catussalā bhavissati
Saīghassa idha bhattaggaü bhavissati narādhipa."
51
Mahathåpaņņhitaņņhānaü ņhānāņhānavidå tato
Agamāsi mahāthero mahido dãpadãpano.
52
Tadā anto parikkhepe rājuyyānassa khuddikā
Kakudhavhā ahå vāpã, tasso'pari jalantike
53
Thåpārahaü thalaņņhānaü ahå, there tahiü gate
Ra¤¤o campakapupphānaü puņakā'naņņha āharuü.
54
Tāni campakapupphāni rājā therassu'pānayi,
Thero campakapupphehi tehi påjesi taü thalaü
55
Tathāpi puthuvã kampi rājā taü kampakāraõaü
Pucchi, thero'nupubbena āha taü kampakāraõaü:
56
"Idaü ņhānaü mahārāja catubuddhanisevitaü
Thåpārahaü hitathāya sukhathāya ca pāõinaü.
57
Imamhi kappe paņhamaü kakusadho jino ahå
Sabbadhammavidå sathā sabbalokānukampako.
----- ---------
10. [E.] Patta phaladharo.

[SL Page 079] [\x  79/]  

58
Mahātithavhayaü āsi mahāmeghavanaü idaü,
Nagaraü abhayaü nāma purathimadisāya'hu
59
Kadambanadiyā pāre, tatha rājā'bhayo ahå,
Ojadãpo'ti nāmena ayaü dãpo tadā ahå.
60
Rakkhasehi janasse'tha rogo pajjarako ahå,
Kakusadho dasabalo disvāna tadupaddavaü
61
Taü ganvā sattavinayaü pavattiü sāsanassa ca
Kātuü imasmiü dãpasmiü karuõābalacodito
62
Cattāëãsa-sahassehi tādãhi parivārito
Nabhasā'gamma aņņhāsi devakåņamhi pabbate.
63
Sambuddhassā'nubhāvena rogo pajjarako idha
Upasanto mahārāja dãpamhi sakale tadā
64
Tathaņņhito adhiņņhāsi narissara munissaro:
"Sabbe maü ajja passantu ojadãpamhi11 mānusā,
65
âgantukāmā sabbeva manussā mama santikaü
âgacchantu akicchena khippa¤cāpi" mahāmuni.
66
Obhāsantaü munidaü taü obhāsanta¤ca12 pabbataü
Rājā ca nāgarā ceva disvā khippaü upāgamuü:
67
Devatābalidānathaü manussā ca tahiü gatā
Devatā itā ma¤¤iüsu sasaīghaü lokanāyakaü.
68
Rājā so munirājaü taü atihaņņho'bhivādiya
Nimantayivā bhattena ānevā purasantikaü
69
Sasaīghassa munidassa nisajjārahamuttamaü
Ramaõãyamidaü ņhānamasambādhanti cintiya
70
Kārite maõķape ramme pallaīkesu varesu taü
Nisãdāpesi sambuddhaü sasaīghaü idha bhåpati.
71
Nisinnampãdha passantā sasaīghaü lokanāyakaü
Dãpe manussā ānesuü paõõākāre samantato
72
Attano khajjabhojjehi tehi tehā'bhatehi ca
Santappesi sasaīghaü taü rājā so lokanāyakaü,
73
Idheva pacchābhattaü taü nisinnassa jinassa so
Mahātithakamuyyānaü rājā'dā dakkhiõaü varaü.
----- ---
11. [D.S.] Jambudãpamhi. 12. [A.E.] Obhāsentaü ca.

[SL Page 080] [\x  80/]  

74
Akālapupphālaīkāre mahātithavane tadā
Paņiggahãte buddhena akampitha mahāmahã. 
75
Etheva so nisãdivā dhammaü desesi nāyako,
Cattāëãsa-sahassāni pattā maggaphalaü narā. 
76
Divāvihāraü kavāna mahātithavane jino
Sāyaõhasamaye ganvā bodhiņņhānārahaü mahiü
77
Nisinno tatha appevā samādhiü, vuņņhito tato
Iti cintayi13 sambuddho hitathaü dãpavāsinaü:
78
"âdāya dakkhiõaü sākhaü bodhito me sirãsato
âgacchatu råpanadā bhikkhunã saha-bhikkhunã."
79
Tassa taü cittama¤¤āya sā therã tadanantaraü
Gahevā tatha rājānaü upasaīkamma taü taruü
80
Lekhaü dakkhiõasākhāya dāpevāna mahiddhikā
Manosilāya chinnaü taü ņhitaü hemakaņāhake 
81
Iddhiyā bodhimādāya sapa¤casatabhikkhunã
Idhānevā mahārāja devatāparivāritā
82
Sasuvaõõakaņāhaü taü sambuddhena pasārite
ōhapesi dakkhiõe hathe, taü gahevā tathāgato
83
Patiņņhāpetuü pādāsi14 bodhiü ra¤¤o'bhayassa, taü
Mahātithamhi uyyāne patiņņhāpesi bhåpati
84
Tato ganvāna sambuddho ito uttarato pana
Sirãsamālake ramme nisãdivā tathāgato
85
Janassa dhammaü desesi, dhammābhisamayo tahiü
Vãsatiyā sahassānaü pāõānaü āsi bhåmipa.
86
Tatopi uttaraü ganvā thåpārāmamahiü15 jino
Nisinno tatha appevā samādhiü, vuņņhito tato
87
Dhammaü desesi sambuddho parisāya, tahiü pana
Dasapāõasahassāni pattamaggaphalāna'huü.
88
Attano dhammakarakaü manussānaü namassituü
Davā, saparivāraü taü ņhapevā idha bhikkhuniü,
89
Saha bhikkhusahassena mahādeva¤ca sāvakaü
ōhapevā idha sambuddho, tato pācãnato pana 
----- 
13. [E.] Cintesi. 14. [A.] Petumādāsi. 15. [D.A.] Thåpārāmamhi so. 

[SL Page 081] [\x  81/]  

90
ōhito ratanamālamhi janaü samanusāsiya
Sasaīgho nabhamugganvā jambudãpaü jino agā.
91
Imamhi kappe dutiyaü koõāgamananāyako
Ahå sabbavidå sathā sabbalokānukampako.
92
Mahānāmavhayaü16 āsi mahāmedhavanaü idaü,
Vaķķhamānapuraü nāma dakkhiõāya disāya'hå.
93
Samiddho nāma nāmena tatha rājā tadā ahå
Nāmena varadãpo'ti ayaü dãpo tadā ahå.
94
Dubbuņņhupaddavo etha varadãpe tadā ahå,
Jino sa koõagamano disvāna tamupaddavaü 
95
Taü hanvā sattavinayaü pavattiü sāsanassa ca
Kātuü imasmiü dãpasmiü karuõābalacodito
96
Tiüsabhikkhusahassehi tādãhi parivārito
Nabhasā'gamma aņņhāsi nage sumanakåņake.
97
Sambuddhassā'nubhāvena dubbuņņhi sā khayaü gatā17,
Sāsanantaradhānantā subbuņņhi18 ca tadā ahå.
98
Tathaņņhito adhiņņhāsi narissara munissaro:
"Sabbe maü ajja passantu varadãpamhi mānusā,
99
âgantukāmā sabbeva manussā mama santikaü
âgacchantu akicchena khippa¤cā"ti mahāmuni.
100
Obhāsantaü munidaü taü obhāsanta¤ca pabbataü
Rājā ca nāgarā ceva disvā khippamupāgamuü.
101
Devatābalidānathaü manussā ca tahiü gatā
Devatā iti ma¤¤iüsu sasaīghaü lokanāyakaü.
102
Rājā so munirājaü taü atihaņņho'bhivādiya
Nimantayivā bhattena ānevā purasantikaü
103
Sasaīghassa munidassa nisajjārahamuttamaü
Ramaõãyamidaü ņhānaü asambādhanti cintiya
104
Kārite maõķape ramme pallaīkesu varesu taü
Nisãdāpayi sambuddhaü sasaīghaü idha bhåpati.
105
Nisinnampi'dha passantā sasaīghaü lokanāyakaü
Dãpe manussā ānesuü paõõākāre samantato.
----- -
16. [E.] Mahānomavahayaü. 17. [E.] Agā. 18. [E.] Suvuņņhi 19. [E.] Obhāsentaü. 
[SL Page 082] [\x  82/]  

106
Attano khajjabhojjehi tehi tehā'bhatehi ca
Santappesi sasaīghaü taü rājā so lokanāyakaü
107
Idheva pacchābhattaü taü nisinnassa jinassa so
Mahānāmakamuyyānaü20 rājā'dā dakkhiõaü varaü.
108
Akālapupphālaīkāre mahānāmavane21 tadā
Paņiggahãte buddhena akampitha mahāmahã.
109
Etheva so nisãdivā dhammaü desesi nāyako,
Tadā tiüsasahassāni pattā maggaphalaü narā.
110
Divāvihāraü kavāna mahānāmavane21 jino
Sāyaõhasamaye ganvā pubbabodhiņņhitaü mahiü
111
Nisinno tatha appevā samādhiü vuņņhito tato
Iti cintesi sambuddho hitathaü dãpavāsinaü:
112
"âdāya dakkhiõaü sākhaü mamodumbarabodhito
âyātu kanakadattā22 bhikkhunã saha bhikkhunã
113
Tassa taü cittama¤¤āya sā therã tadanantaraü
Gahevā tatha rājānaü upasaīkamma taü taruü
114
Lekhaü dakkhiõasākhāya dāpevāna mahiddhikā
Manosilāya chinnaü taü ņhitaü hemakaņāhake
115
Iddhiyā bodhimādāya sapa¤casatabhikkhunã
Idhāganvā mahārāja devatāparivāritā
116
Sasuvaõõakaņāhaü taü sambuddhena pasārite
ōhapesi dakkhiõe hathe taü gahevā tathāgato
117
Patiņņhapetuü ra¤¤o'dā samiddhassa, sa taü tahiü
Mahānāmamhi23 uyyone patiņņhāpesi bhåpati.
118
Tato ganvāna sambuddho sirãsamālakuttare
Janassa dhammaü desesi nisinno nāgamālake.
119
Taü dhammadesanaü suvā dhammābhisamayo tahiü
Vãsatiyā sahassānaü pāõānaü āsi bhåmipa.
120
Pubbabuddhanisinnaü taü ņhānaü ganvā puruttaraü
Nisinno tatha appevā samādhiü, vuņņhito tato
----- ----20. [E.] Mahānomaka. 21. [E.] Mahānomavane. 22. [E.] Kantakānadā. 23. [E.] Mahānomamhi. 

[SL Page 083] [\x  83/]  

121
Dhammaü desesi sambuddho parisāya, tahiü pana
Dasapāõasahassāni pattā maggaphalaü ahuü.24
122
Kāyabadhanadhātuü so manussehi namassituü
Davā saparivāraü taü ņhapevā idha bhikkhuniü,
123
Saha bhikkhusahassena mahāsumma¤ca sāvakaü
ōhapevā idha, sambuddho oraü ratanamālato
124
ōhavā sudassane māle janaü samanusāsiya
Sasaīgho nabhamuggamma jambudãpaü jino agā.
125
Imamhi kappe tatiyaü kassapo gottato jino
Ahå sabbavidå sathā sabbalokānukampako.
126
Mahāmeghavanaü āsi mahāsāgara-nāmakaü,
Visālaü nāma nagaraü pacchimāya disāya'hå.
127
Jayanto nāma nāmena tatha rājā tadā ahå.
Nāmena maõķadãpoti ayaü dãpo tadā ahå.
128
Tadā jayantara¤¤o ca ra¤¤o kaõiņņhabhātu ca 
Yuddhaü upaņņhitaü āsi bhiüsanaü sattabhiüsanaü
129
Kassapo so dasabalo tena yuddhena pāõinaü
Mahantaü vyasanaü disvā mahākāruõiko muni
130
Taü hanvā sattavinayaü pavattiü sāsanassa ca
Kātuü imasmiü dãpasmiü karuõābalacodito
131
Vãsatiyā sahassehi tādãhi parivārito
Nabhasā'gamma aņņhāsi subhakåņamhi pabbate. 
132
Tatraņņhito adhiņņhāsi narissara munissaro:
"Sabbe maü ajja passantu maõķadãpamhi mānusā
133
âgantukāmā sabbeva manussā mama santikaü
âgacchantu akicchena khippa¤cā"ti mahāmuni.
134
Obhāsantaü munidaü taü obhāsanta¤ca25 pabbataü
Rājā ca nāgarā ceva disvā khippaü upāgamuü.
135
Attano attano pattavijayāya26 janā bahå
Devatābalidānathaü taü pabbatamupāgatā
------------ ----
24. [E.] Pattamaggaphalāna'huü 25. [E.] Obhāsentaü ca. 26. Evaü sabbesu, "attano attano athaü vijayāyā"ti amhākaü khanti. 

[SL Page 084] [\x  84/]  

136
Devatā iti ma¤¤iüsu sasaīghaü lokanāyakaü,
Rājā ca so kumāro ca yuddhamujdhiüsu vimbhitā. 
137
Rājā so munirājaü taü atihaņņho'bhivādiya
Nimantayivā bhattena ānevā purasantikaü
138
Sasaīghassa munidassa nisajjārahamuttamaü
Ramaõiyamidaü ņhānamasambādhanti cintiya
139
Kārite maõķape ramme pallaīkesu varesu taü
Nisãdāpesi sambuddhaü sasaīghaü idha bhåpati.
140
Nisinnampãdha passantā sasaīghaü lokanāyakaü
Dãpe manussā ānesuü paõõākāre samantato.
141
Attano khajjabhojjehi tehi tehā'bhatehi ca
Santappesi sasaīghantaü rājā so lokanāyakaü.
142
Idhe'va pacchābhattaü taü nisinnassa jinassa so
Mahāsāgaramuyyānaü rājā'dā dakkhiõaü varaü.
143
Akālapupphālaīkāre mahāsāgarakānane
Paņiggahãte buddhena akampitha mahāmahã.
144
Etheva so nisãdivā dhammaü desesi nāyako
Tadā vãsaüsahassāni pattā maggaphalaü narā. 
145
Divāvihāraü kavāna mahāsāgarakānane
Sāyaõhe sugato ganvā pubbabodhiņņhitaü mahiü
146
Nisinno tatha appevā samādhiü, vuņņhito tato
Iti cintesi sambuddho hitathaü dãpavāsinaü:
147
âdāya dakkhiõaü sākhaü mama nigrodhabodhito
Sudhammā bhikkhunã etu idāni saha bhikkhunã."
148
Tassa taü cittama¤¤āya sā therã tadanantaraü
Gahevā tatha rājānaü upasaīkamma taü taruü
149
Lekhaü dakkhiõasākhāya dāpevāna mahiddhikā
Manosilāya chinnaü taü ņhitaü hemakaņāhake
150
Iddhiyā bodhimādāya sapa¤casatabhikkhunã
Idhānevā mahārāja devatāparivāritā
151
Sasuvaõõakaņāhaü taü sambuddhena pasārite
ōhapesi dakkhiõe hathe, taü gahevā tathāgato 

[SL Page 085] [\x  85/]  

152
Patiņņhapetuü ra¤¤o'dā jayantassa, sa taü tahiü
Mahāsāgaramuyyāne patiņņhāpesi bhåpati.
153
Tato ganvāna sambuddho nāgamālaka-uttare
Janassa dhammaü desesi nisinno'sokamālake,
154
Taü dhammadesanaü suvā dhammābhisamayo tahiü 
Ahå pāõasahassānaü catunnaü manujādhipa.
155
Pubbabuddhanisinnantaü ņhānaü ganvā punuttaraü
Nisinno tatha appevā samādhiü vuņņhito tato
156
Dhammaü desesi sambuddho parisāya tahiü pana
Dasapāõasahassāni pattamaggaphalāna'huü17
157
Jalasāņikadhātuü so manussehi namassituü
Davā saparivārantaü ņhapevā idha bhikkhuniü
158
Saha bhikkhusahassena sabbanadi¤ca28 sāvakaü
ōhapevā nadito oraü so sudassanamālato
159
Somanasse mālakasmiü janaü samanusāsiya
Saīghena nabhamugganvā jambudãpaü jino agā
160
Ahå imasmiü kappasmiü catuthaü gotamo jino
Sabbadhammavidå sathā sabbalokānukampako
161
Paņhamaü so idhāganvā yakkhaniddhamanaü akā
Dutiyaü punarāgamma nāgānaü damanaü akā.
162
Kalyāõiyaü maõiakkhi nāgenā'bhi nimantito
Tatiyaü punarāgamma nāgānaü damanaü akā.
163
Pubbabodhiņhitaņņhānaü thåpaņņhānamidampi ca
Paribhogadhātuņņhāna¤ca nisajjāyo'pabhu¤jiya
164
Pubbabuddhaņhitaņņhānā oraü ganvā mahāmuni
Laīkādãpe lokadãpo manussābhāvato tadā
165
Dãpaņņhaü devasaīgha¤ca nāge samanusāsiya
Sasaīgho sabhamugganvā jambudãpaü jino agā.
166
Evaü ņhānamidaü rāja catubuddhanisevitaü,
Asmiü ņhāne mahārāja thåpo hessati'nāgate,
167
Buddhasārãra-dhātånaü doõadhātunidhānavā
Vãsaühathasataü ucco hemamālã'ti vissuto.
----- ---
27. [A.] Pattā magga 28 [E.D.] Sabbanadaü ca 

[SL Page 086] [\x  86/]  
168
"Ahameva kārāpessāmi" iccāha puthavissaro,
"Idha a¤¤āni kiccāni bahåni tava bhåmipa
169
Tāni kārehi, nattā te kāressati imaü pana,
Mahānāgassa te bhātu uparājassa atrajo
170
So yaņņhālakatisso ti rājā hessata' nāgate,
Rājā goņhābhayo nāma tassa putto bhavissati,
171
Tassa putto kākavaõõatisso nāma bhavissati
Tassa ra¤¤o suto rāja mahārājā bhavissati
172
Duņņhagāmaõisaddena pākaņo' bhayanāmako.
Kāressatã'dha thåpaü so mahātejiddhivikkamo."
173
Iccāha thero, therassa vacanete'tha bhåpati
Ussāpesi silāthambhaü taü pavattiü likhāpiya.
174
Rammaü mahāmeghavanaü29 tissarāmaü mahāmati
Mahāmahidathero so paņiggayha30 mahiddhiko
175
Akampo kampayivāna mahiü ņhānesu aņņhasu,
Piõķāya pavisivāna nagaraü sāgaråpamaü
176
Ra¤¤o ghare bhattakiccaü kavā nikkhamma madirā
Nisajja nadanavane aggikkhadhepamaü tahiü
177
Suttaü janassa desevā sahassaü mānuse tahiü
Pāpayivā maggaphalaü mahāmeghavane vasi,
178
Tatiye divase thero rājagehamhi bhu¤jiya
Nisajja nadanavane desiyā'sivisopamaü31
179
Pāpayivā'bhisamayaü sahassapurise tato
Tissārāmaü agā thero32, rājā ca sutadesano
180
Theraü upanisãdivā so pucchi "jinasāsanaü
Patiņņhitannu bhante?"Ti. "Na tāva manujādhipa,
181
Uposathādikammathaü jināõāya janādhipa
Sãmāya idha baddhāya patiņņhissati sāsanaü." 182
Icca'bravã mahāthero, taü rājā idama'bravã:
"Sambuddhāõāya anto'haü vasissāmi jutidhara, 
----- --
29. [E.] Mahāmeghavanaü rammaü. 30. [A.D.] Patigaõhi. 31. [A.K.] Desesā'si. 32. Mahāthere

[SL Page 087] [\x  87/]  

183
Tasmā kavā puraü anto sãmaü badhatha sajjukaü"
Icca'bravã mahārājā, thero taü idamabravã:
184 "Evaü sati tuvaü yeva pajāna puthavissara,
Sãmāya gamanaņņhānaü, badhissāma mayaü hi taü."
185
"Sādhå" ti vavā bhåmido devido viya nadanā
Mahāmeghavanā rammā pāvisã madiraü sakaü.
186
Catuthe divase thero ra¤¤o gehamhi bhu¤jiya nisajja nadanavane desesa'namataggiyaü.
187
Pāyevā'matapānaü so sahassapurise33 tahiü
Mahāmeghavanārāmaü mahāthero upāgami.
188
Pāto bheriü carāpevā maõķayivā puraü varaü
Vihāragāmimagga¤ca vihāra¤ca samantato
189
Rathesabho rathaņņho so sabbālaīkārabhåsito
Sahāmacco sahorodho sayoggabalavāhano
190
Mahatā parivārena sakārāmamupāgami.
Tatha there upāganvā vadivā vadanārahe
*191
Saha therehi ganvāna nadiyo'paritithakaü tato kasanto agami hemanaīgalamādiya.
+192
Mahāpadumo ku¤jaro ca ubho nāgā sumaīgalā
Suvaõõanaīgale yuttā, paņhame kuntamālake
193
Caturaīgamahāseno33 saha therehi khattiyo
Gahevā naīgalaü sãtaü dassayivā aridamo
194
Samalaīkataü puõõaghaņaü, nānārāgaü dhajaü subhaü,
Pātiü cadanacuõõa¤ca soõõarajatadaõķakaü,
195
âdāsaü, pupphabharitaü samuggaü, kusumagghiyaü,
Toraõakadalichattādiü34 gahitithiparivārito
196
Nānāturiyasaüghuņņho baloghaparivārito
Thutimaīgalagãtehi pårayanto catuddisaü
197
Sādhukāraninādehi celukkhepasatehi ca
Mahatā chaõapåjāya kasanto bhåmipo agā.
----- ----33. [A.D.] Sahassaü, [E.] Sahassamānuse * ito paņņhāya yāva 211 mahāthaü iīgalaõķiya pothake na dissanti + ito paņņhāya yāva 198 maü kamboja mahāvaüse na dissanti 33 [A] caturaügi - [D T] caturaüginã mahāseno 34. [D] toraõaü kadaliü 

[SL Page 088] [\x  88/]  

198
Vihāra¤ca pura¤ceva kurumāno padakkhiõaü
Sãmāya gamanaņņhānaü nadiü pavā samāpayi.

*199
Kena kena nimittena sãmā etha gatā ti ce?
Evaü sãmāgataņņhānaü icchamānā nibodhatha:
200
Najjā pāsāõatithamhi pāsāõe kuķķavāņakaü,
Tato kumbalavāņantaü, mahānãpaü tato agā,
201
Tato kakudhapāëiīgo, mahāaīgaõago tato,
Tato khujjamadhåla¤ca35 maruttapokkharaõiü tato
202
Vijayārāmauyyāne uttaradvārakoņņhago,
Gajakumbhakapāsāõaü thusavaņņhikamajdhago,
203
Abhaye balākapāsāõaü, mahāsusānamajdhago,
Dãghapāsāõakaü ganvā, kammāradevavāmato
204
Nigrodhamaīgaõaü ganvā, hiyagallasamãpake
Diyāvasabrāhmaõassa36 devokaü pubbadakkhiõaü
205
Tato telumamapāliīgo, tato tālacatukkago,
Assamaõķalavāmena sasavāõaü tato agā,
206
Tato marumbatithaīgo, tato uddhaü nadiü agā, 
Paņhamacetiyapācãne dve kadambā ajāyisuü 37
207
Senidaguttarajjamhi damiëā dakasuddhikā
Nadiü dåranti badhivā nagarāsannamakaüsu, taü
208
Jãvamānakadamba¤ca antosãmagataü38 ahå,
Matakadambatãrena sãmā uddhakadambagā. 
209
Sãhasinānatithena ugganvā tãrato vajaü
Pāsāõatithaü ganvāna nimittaü ghaņņayã isi.
210
Nimitte tu pane'tasmiü ghaņņite devamānusā
Sādhukāraü pavattesuü "sāsanaü suppatiņņhitaü."
211
Ra¤¤ā dinnāya sãtāya nimitte parikittayi
Dvattiüsasamāëakatha¤ca thåpārāmathameva ca
212
Nimitte kittayivāna mahāthero mahāmati
Sãmantaranimitte ca kittayivā yathāvidhiü
----- ----35. [D] khujjamadhuli¤ca 36. [D] disvā sa brāhmaõassa, [S] diyavāsa brāhmaõassa. 37. [A] agā siyuü. 38. [A T] sãmaügato. 
* Ito paņņhāya yāva 211 maü gāthāyo kambojapothake na dissanti. 

[SL Page 089] [\x  89/]  

213
Abadhi sabbā sãmāyo tasmiü yeva dine vasã.39
Mahāmahã akampitha sãmābadhe samāpite.
214
Pa¤came divase thero ra¤¤o gehamhi bhu¤jiya
Nisajja nadanavane suttantaü khajjanãyakaü
215
Mahājanassa desevā sahassaü mānuse tahiü
Pāyevā amataü pānaü mahāmeghavane vasã
216
Chaņņhepi40 divase thero ra¤¤o gehamhi bhu¤jiya
Nisajja nadanavane suttaü gomayapiõķikaü
217
Desayivā desana¤¤å sahassaü yeva mānuse
Pāpayivā'bhisamayaü mahāmeghavane vasã
218
Sattame pi dine41 thero rājagehamhi bhu¤jiya
Nisajja nadanavane dhammacakkappavattanaü
219
Suttantaü desayivāna sahassaü yeva mānuse
Pāpayivā'bhisamayaü mahāmeghavane vasã
220
Evaühi aķķhanavamasahassāni43 jutidharo
Kārayivā'bhisamayaü divasehe'va sattahi
221
Taü mahānadanavanaü vuccate tena tādinā
Sāsanajotitaņņhānamiti jotivanaü iti.
222
Tissārāmamhi kāresi rājā therassa ādito
Pāsādaü sãghamukkāya sukkhāpevāna mantikā,
223
Pāsādo kāëakābhāso āsi so, tena taü tahiü
"Kāëapāsādapariveõa"miti saīkhamupāgataü.
224 Tato mahābodhigharaü "lohapāsāda" meva ca
Salākagga¤ca kāresi bhattasāla¤ca sādhukaü.
225
Bahåni pariveõāni sādhu - pokkharaõipi ca
Rattiņņhāna - divāņņhānapabhutãni ca kārayi
226
Tassa nahātapāpassa nahānapokkharaõãtaņe
Sunahātapariveõanti pariveõaü pavuccati.
227
Tassa caītamitaņņhāne dãpadãpassa sādhuno
Vuccate pariveõaü taü dãghacaīkamanaü iti.
----- ----39. [K] tasmiü dine yeva samāpayi. 40 [A] chaņņhame. [K] chaņņhe ca. 41. [E] sattame divase. 42 [K] pāpayivā tayomaggo. 43. [A] aķķhanavame.

[SL Page 090] [\x  90/]  

228
Aggaphalasamāpattiü44 samāpajji yahiü tu so,
Phalaggapariveõantã etaü tena pavuccati.
229* Apassiya45 apassenaü thero yatha nisãdi so
"Therāpassayapariveõaü" etaü tena pavuccati.
230 Bahå marugaõā yatha upāsiüsu upecca taü,
Teneva taü marugaõa-pariveõanti vuccati.
231
Senāpati tassa ra¤¤o therassa dãghasadako46
Kāresi cålapāsādaü mahāthamhehi aņņhahi,
232
Dãghasadasenāpatipariveõanti taü tahiü
Vuccate pariveõaü taü47 pamukhaü pamukhākaraü.
233
Devānaü piyavacano'pagåëhanāmo
Laīkāyaü paņhamamimaü mahāvihāraü
Rājā so sumati mahāmahidatheraü
âgammāmalamatimetha kārayithā ti

Sujanappasāda - saüvegathāya kate mahāvaüse 
Mahāvihārapaņiggahaõo nāma
Paõõārasamo paricchedo.
---

Soëasamo paricchedo.
--
1
Pure carivā piõķāya karivā janasaīgahaü
Rājagehamhi bhu¤janto karonto rājasaīgahaü
2
Chabbãsa divase thero mahāmeghavane vasã.
âsāëha-sukkapakkhassa terase divase pana
3
Rājagehamhi bhu¤jivā mahāra¤¤o mahāmati
Mahāppamādasuttantaü desayivā tato ca so
4
Vihārakaraõaü icchaü tatha cetiyapabbate
Nikkhamma purimadvārā agā cetiyapabbataü.
5
Theraü tatha gataü suvā rathaü āruyha bhåpati
Deviyo dve ca ādāya therassānupadaü agā.
----- ----44 [A] aggaphalaü samāpattiü. 45 [E K] apassāya. 46 [E] dãghasadano. 47 [K D] pariveõānaü.
* Ayaü gāthā sabbasova laīkāya muddita pothake na dissati.

[SL Page 091] [\x  91/]  

6
Therā nāgacatukkamhã nahāvā rahade tahiü
Pabbatārohaõathāya aņņhaüsu paņipāņiyā.
7
Rājā rathā tado'ruyha sabbe1 there'bhivādayi.2
"Uõhe kilanto kiü rāja, agetosã"ti āhu te.
8
"Tumhākaü gamanāsaīkã āgatomhã"ti bhāsite,
"Idheva vassaü vasituü āgatamhā"ti3 bhāsiya
9
Vassupanāyikaü thero khadhakaü khadhakovido
Kathesi ra¤¤o, taü suvā bhāgineyyo ca rājino
10
Mahāriņņho mahāmacco pa¤capa¤¤āsabhātuhi
Saddhiü jeņņhakaõiņņhehi rājānamabhito ņhito
11
Yācivā tadahå ceva4 pabbajuü5 therasantike,
Pattārahattaü sabbepi te khuragge mahāmatã.
12
Kantakacetiyaņņhāne6 parito tadaheva so
Kammāni ārabhāpevā leõāni aņņhasaņņhiyo
13
Agamāsi puraü rājā. Therā tatheva te vasu
Kāle piõķāya nagaraü pavisantānukampakā.
14
Niņņhite leõakammamhi āsāëhipuõõamāsiyaü
Ganvā adāsi therānaü rājā vihāradakkhiõaü.
15
Dvattiüsamālakāna¤ca vihārassa ca tassa kho
Sãmaü sãmātigo thero badhivā tadaheva so
16
Tesaü pabbajjāpekkhānaü akāsi upasampadaü
Sabbesaü sabbapaņhamaü baddhe tumbarumālake.
17
Ete dvāsaņņhi arahanto sabbe citiyepabbate
Tatha vassaü upaganvā akaüsu rājasaīgahaü
18
Devamanussagaõā gaõinaü taü
Ta¤ca gaõaü guõavithatakittiü
Yātamupecca ca mānayamānā
Pu¤¤avayaü vipulaü akariüså ti. 

Sujanappasādasaüvegathāya kate mahāvaüse
Cetiyapabbatavihārapaņiggahaõo nāma
Soëasamo paricchedo.
--
----- ----1 [S] aņņhā 2 [S] therebhivādiya 3 [A] āgamamhā 4 [E] yeva 5 [E] pabbajjaü 
6 [T] kaõņaka kathaka?
[SL Page 091] [\x  91/]   ( 
6
Therā nāgavatukkamhã nahātvā rahade tahiü
Pabbatārohaõatthāya aņņhaüsu paņipāņiyā.
7
Rajā rathā tado'ruyha sabbe 1 there'bhivādayi. 2
"Uõhe kilanto kiü rāja, āgatosã" ti āhu te.
8
"Tumhākaü gamanāsaīkã āgatomhã" ti bhāsite,
"Idheva vassaü vasituü āgatamhā"ti 3 bhāsiya
9
Vassupanāyikaü thero khandhakaü khandhakovido
Kathesi ra¤¤o; taü sutvā bhāgineyyo ca rājino
10
Mahāriņņho mahāmacco pa¤capa¤¤āsabhātuhi
Saddhiü jeņņhakaõiņņhehi rājānamabhito ņhito
11
Yācitvā tadahå ceva 4 pabbajuü 5 therasantike;
Pattārahattaü sabbepi te buragge mahāmatã.
12
Kantakacetiyaņņhāne 6 parito tadaheva so
Kammāni ārabhāpetvā leõāna aņņhasaņņhiyo
13
Agamāsi puraü rājā therā tattheva te vasuü
Kāle piõķāya nagaraü pavisantānukampakā.
14
Niņņhite leõakammamhi āsāëhipuõõamāsiyaü
Gantvā adāsi therānaü rājā vihāradakkhiõaü.
15
Dvattiüsamālakāna¤ca vihārassa ca tassa kho
Sãmaü sãmātigo thero bandhitvā tadaheva so
16
Tesaü pabbajjāpekkhānaü akāsi upasampadaü
Sabbesaü sabbapaņhamaü baddhe tumbarumālake.
17
Ete dvāsaņņhi arahanto sabbe cetiyapabbate
Tattha vassaü upakantvā akaüsu rājasaīgahaü.
18
Devamanussagaõā gaõinaü taü
Ta¤ca gaõaü guõavitthatakittiü
Yātamupecca ca mānayamānā
Pu¤¤avayaü vipulaü akariüså ti.

Sujanappasādasaüvgetthāya kate mahāvaüse
Cetiyapabbatavihārapaņiggahaõo nāma
Soëasamo paricchedo.
---------
-----------
1. [S.] Aņņhā 2. [S.] Therehivādiya 3. [A.] âgamamhā 4. [E.] Yeca
5. [E.] Pabbajjaü. 6. [T.] Kaõņaka kanthaka?

[SL Page 92] [\x  92/]   ( 
Sattarasamo paricchedo
1
Vutthavasso pavāretvā kattikapuõõamāsiyaü
Avove'daü mahārājaü mahāthero mahāmati:
2
"Ciradiņņho hi sambuddho satthā no manujādhipa,
Anāthavāsaü avasimha, natthi no påjiyaü idha."
3
"Bhāsittha nanu bhante me sambuddho nibbuto" iti.
âha "dhātusu diņņhesu diņņho hoti jino" iti.
4
"Vadito vo adhippāyo thåpassa karaõe mayā;
Kāressāmi ahaü thåpaü; tumhe jānātha dhātuyo."
5
"Mantehi sumanenā" ti thero rājānamabravã.
Rājā'ha sāmaõeraü taü "kuto lacchāma dhātuyo."
6
"Vibhusayitvā nagaraü magga¤ca manujādhipa,
Uposathã sapariso hatthiü āruyha maīgalaü
7
Setacchattaü dhārayanto tālāvacarasaühito
Mahānāgavanuyyānaü sāyaõhasamaye vaja;
8
Dhātubheda¤¤uno rāja, dhātuyo tattha lacchasã"
Iccāha sāmaõero so sumano taü sumānasaü.
9
Thero'tha rājakulato gantvā cetiyapabbataü
âmastiya sāmaõeraü sumanaü sumanogatiü
10
"Ehi tvaü bhadra sumana, gantvā pupphapuraü varaü
Ayyakaü te mahārājaü evaü no vacanaü vada:
11
"Sahāyo te mahārāja'mahārājā maruppiyo
Pasanno buddhasamaye thåpaü kāretumicchati;
12
Munino dhātuyo dehi pattaü bhutta¤ca satthunā;
Sarãradhātuyo santi bahavo hi tavantike."
13
"Pattapårā gahetvā tā gantvā devapuraü varaü
Sakkaü devānamindaü taü evaü no vacanaü vada:
14
Tilokadakkhiõeyyassa dāņhādhātu ca dakkhiõā
Tavantikamhi devinda, dakkhiõakkhakadhātu ca;

[SL Page 093] [\x  93/]   ( 
15
Dāņhaü tvameva 1 påjehi akkhakaü dehi satthuno;
Laīkādãpassa kiccesu mā pamajja surādhapa"
16
"Evaü bhante" ti vatvā so sāmaõero mahiddhiko
Taīkhaõaü yeva agamā dhammāsokassa santikaü.
17
Sālamulamhi ņhapitaü mahābodhiü tahiü subhaü
Kattikacchaõapåjābhi påjiyanta¤ca addasa:
18
Therassa vacanaü vatvā rājato 2 laddha-dhātuyo
Pattapåraü gahetvāna himavantamupāgami.
19
Himanakavante ņhapetvāna sadhātuü pattamuttamaü
Devinda-santikaü gantvā therassa vacanaü bhaõi.
20
Cålāmaõãcetiyamhā gahetvā dakkhiõakkhakaü
Sāmaõerassa pādāsi sakko devanamissaro.
21
Taü dhātuü dhātupatta¤ca ādāya sumano tato
âgamma cetiyagiriü therassādāsi taü yati.
22
Mahānāgavanuyyānaü vuttena vidhinā'gamā
Sāyaõhasamaye rājā rājasenāpurakkhato.
23
ōhapesi dhātuyo sabbā thero tattheva pabbate;
Missakaü pabbataü tasmā āhu cetiyapabbataü.
24
ōhapetvā dhātupattaü taü thero cetiyapabbate
Gahetvā akkhakaü dhātuü saīketaü sagaõo'gamā.
25
"Savā'yaü munino dhātu chattaü namatu me sayaü;
Jaõõukehi karã ņhātu; dhātuvaīgoņako ayaü
26
Sirasmiü me patiņņhātu āgamma sahadhātuko"
Iti rājā vicintesi; cintitaü taü tathā ahå.
27
Amatenā'bhisittova ahå haņņho'ti bhupati.
Sãsato taü gahetvāna hatthikkhandhe ņhapesi taü.
28
Haņņho hatthã ku¤canādaü akā kampittha medinã.
Tato nāgo nivattitvā satherabalavāhano
29
Puratthimena dvārena pavisitvā puraü subhaü
Dakkhiõena ca dvārena nikkhamitvā tato puna
-----------
1. [A.] Tameva. 2. [A.] Rājino. 

[SL Page 094] [\x  94/]   ( 
30
Thåpārāme cetiyassa ņhānato pacchato kataü
Pamojavatthuü 3 gantvāna bodhiņņhāne nivattiya
31
Puratthāvadano aņņhā; thåpaņņhānaü tadā hi taü
Kadambapuppha-ādārivalalãhi vitataü ahu.
32
Manussadevo devehi taü ņhānaü rakkhitaü suciü
Sodhāpetvā bhusayitvā taīkhaõaü yeva sādhukaü
33
Dhātuü 5 oropaõatthāya ārabhã hatthikhandhato
Nāgo na icchi taü; rājā theraü pucchittha taümanaü.
34 "Attano khandhasamanake ņhāne ņhapanamicchati,
Dhātuoropaõaü tena na iņņhami"ti so'bravi.
35
âõāpetvā khaõaü yeva sukkhāto'bhayavāpito
Sukkhakaddamakhaõķehi cināpetvāna taüsamaü
36
Alaīkaritvā bahudhā rājā taü ņhānamuttamaü
Oropetvā hatthikhandhā dhātuü tattha ņhapesi taü.
37
Dhātārakkhaü 6 saüvidhāya ņhapetvā tattha hatthinaü
Dhātuthåpassa karaõe rājā turitamānaso
38
Bahå manusse yojetvā iņņhikākaraõe lahuü
Dhātukiccaü vicintento sāmacco pāvisã puraü.
39
Mahāmahitdatthero tu mahāmeghavanaü subhaü
Sagaõo abhigantvāna tattha vāsamakappayã.
40
Rattiü nāgo'nupariyāti taü ņhānaü so sadhātukaü;
Bodhiņņhānamhi sālāya divā ņhāti sadhātuko.
41
Vatthussa tasso'parito thåpaü theramatānugo
Jaīghāmattaü canāpetvā katipāhena bhupati
42
Tattha dhātupatiņņhānaü ghosāpetvā upāgami;
Tato tato samantā ca samāgami mahājano.
43
Tasmiü samāgame dhātu hatthikkhandhā nabhuggatā
Sattatālappamāõamhi dissantã nahasiņņhitā
44
Vimhāpayantã janataü yamakaü pāņihāriyaü
Gaõķambamåle buddho'va akārã lomahaüsanaü.
-----------
3. [D.] Pabhedavatthuü. - [E.] Mahejjāvatthuü. 4. [A.T.] Kadambapupphã.
5. [A.E.D.] Dhātu. 6. [D.] Dhāturakkhaü.

[SL Page 095] [\x  95/]   ( 
45
Tato nakkhakkhajālāhi jāladhārāhi vā'sakiü
Ayaü 7 obhāsitā'sittā 8 sabbā laīkāmahã ahå.
46
Parinibbāõama¤camhi nipannena jinena hi
Kataü mahāadhiņņhānapa¤cakaü pa¤cacakkhunā:-
47
Gayhamānā mahābodhisākhā'sokena dakkhiõā
Chijjitvāna sayaü yeva patiņņhātu kaņāhake;
48
Patiņņhahitvā sā sākhā chabbaõõarasmiyo subhā
Ra¤jayantã disā sabbā phalapattehi mu¤catu.
49
Sasuvaõõakaņāhā sā uggantvāna manoramā
Adissamānā sattāhaü himagabbhamhi tiņņhatu.
50
Thåpārāme patiņņhantaü mama dakkhiõaakkhakaü
Karotu nahamuggantvā yamakaü pāņihāriyaü.
51 Laīkālaīkārabhutamhi hemamālikacetiye
Patiņņhahantãyo dhātu doõamattā pamāõato 9
52
Buddhavesadharā hutvā uggantvā nabhasiņņhitā
Patiņņhantu karitvāna yamakaü pāņihāriyaü.
53
Adhiņņhānāni pa¤cevaü adhiņņhāsi tathāgato
Akāsi tasmā sā dhātu tadā taü pāņihāriyaü.
54
âkāsā otaritvā sā aņņhā bhupassa muddhani;
Atãva haņņho naü rājā patiņņhāpesi cetiye.
55
Patiņņhitāya tassā ca dhātuyā cetiye tadā
Ahå mahābhåmivālo ababhuto lomahaüsano.
56
Evaü acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā;
Acintiye 10 pasannānaü vipāko hoti acintiyo.
57
Taü pāņihāriyaü disvā pasãdiüsu jine janā.
Mattābhayo rājaputto kaõiņņho rājino pana
58
Munissare pasãditvā yācitvāna narissaraü
Purisānaü sahassena saha pabbaji sāsane.
59
Cetārigāmato 11 cā'pi dvāramaõķalato pi ca
Vihãrabãjato 12 vā'pi tathā gallakapãņhato
-----------
7. [A.] Sayaü. [E.] Sabbā. 8.[D.] Sasāhibhāsitāsitattā. 9. [E.K.] Mamāmalā.
10. [A.] Acintiyesu. 11.[E.] Cetāvigāmato. 13. [E.] Vihārabãjato.

[SL Page 096] [\x  96/]   ( 
60
Tatho'patissagāmā ca pa¤ca pa¤ca satāni va
Pabbajuü dārakā haņņhā jātasaddhā tathāgate.
61
Evaü purā bāhirā ca sabbe pabbajitā tadā
Tiüsabhikkhusahassāni ahesuü jinasāsane.
62
Thåpārāme thåpacaraü niņņhāpetvā mahãpati.
Ratanādãhi nekehi sadā påjamakārayi.
63
Rājorodhā khattiyā ca amaccā nāgarā tathā
Sabbe jānapadā ceva påjā'kaüsu visuü visuü.
64
Thåpapubbaīgamaü rājā vihāraü tattha kārayi;
Thåpārāmoti tene'sa vihāro vissuto ahå.
65
Sakadhātusarãrakena ce'vaü
Parinibbāõagatopi lokanātho
Janatāya hitaü sukha¤ca sammā
Bahudhākāsi ņhite jine kathāva kā-ti

Sujanappasādasa vegatthāya kate mahāvaüse
Dhātuāgamano nāma
Sattarasamo paricchedo.
---------
Aņņhārasamo paricchedo.
1
Mahābodhi¤ca theri¤ca āõāpetuü mahãpati
Therena vuttavacanaü saramāno sake ghare 1
2
Antovasse'kadivasaü nisinno therasantike
Sahāmaccehi 2 mantetvā bhāgineyyaü sayaü sakaü
3
Ariņņhānāmakāmaccaü tasmiü kamme niyojituü 3
Mantvā āmantayitvā naü idaü vacanamabravã:
4
"Tāta sakkhissasi 4 dhammāsokassa santikā
Mahābodhiü saīghamittaü theriü ānayituü idha?"
5
"Sakkhissāmi ahaü deva ānetuü tā duve; tato
Idhā'gato pabbajituü sace lacchāmi mānada."
6
"Evaü hotu"ti vatvāna rājā taü tattha pesayã.
So therassa ca ra¤¤o ca sāsanaü gayha vandiya
-----------
1. [K.] Pure. 2. [D.K.] Mahāmaccehi. 3. [A.E.] Niyojayaü. [K.] Niyojayã.
4. [D.]Sakkosi gantvāna.

[SL Page 097] [\x  97/]   ( 
7
Assayujasukkapakkhe nikkhanto dutiye'hani
Sānuyutto 5 jambukole nāvamāruyha paņņane
8
Mahodadhiü taritvāna therādhiņņhānayogato
Nikkhantadivase yeva rammaü pupphapuraü agā.
9
Tadā tu anulādevã 1 pa¤caka¤¤āsatehi ca
Antepurikaitthinaü saddhiü pa¤casatehi pi
10
Dasasãlaü samādāya kāsāyavasanā sucã
Pabbajjāpekkhantã theriyā'gamaü
11 Nagarasse'kadesamhi ramme bhikkhunupasseye
Kārāpite naritdena vāsaü kappesi subbatā.
12
Upāsikāhi tāhe'sa vuttho bhikkhunupassayo
Upāsikāvihāroti tena laīkāya vissuto.
13
Bhāgineyyo mahāriņņho dhammāsokassa rājino
Appetvā rājasandesaü therasandesa'mabravi:
14
"Bhātujāyā sahāyassa ra¤¤o te rājaku¤jara, 
âkaīkhamānā pabbajjaü niccaü vasati sa¤¤atā.
15
Saīghamittaü bhikkhuniü taü pabbājetuü visajjaya;
Tāya saddhiü mahābodhidakkhiõasākhameva ca"
16
Theriyā ca tamevatthaü abravã therabhāsitaü;
Gantvā pitusamãpaü sā therã theramataü bravi.
17
âha rājā: "tuvaü amma apassanto kathaü ahaü 
Sokaü vinodayissāmi puttanattuviyogajaü?"
18
âha sā: "me mahārāja bhātuno vacanaü garu;
Pabbājanãyā ca bahå, gantabbaü tattha tena me."
19
"Satthaghātamanarahā mahābodhimahãruhā
Kathannu sākhaü gaõhissaü" iti rājā vicintayi.
20
Amaccassamahādevanāmakassa matena so
Bhikkhusaīghaü nimantetvā bhojetvā pucchi bhupati:
21
"Bhante laīkaü mahābodhi pesetabbā nu kho?" Iti.
Thero moggaliputto so "pesetabbā" ti bhāsiya
22
Kataü mahāadhiņņhānapa¤cakaü pa¤cacakkhunā
Abhāsi ra¤¤o; taü sutvā tussitvā dharaõãpati
-----------
5. [A.E.] So'nuyutto 1. [E.] Anulā devi sā saddhiü.

[SL Page 098] [\x  98/]   ( 
23
Sattayojanikaü maggaü so mahābodhigāminaü
Sodhāpetvāna sakkaccaü bhusāpesi anekadhā.
24
Suvaõõaü nãharāpesi kaņāhakaraõāya ca;
Vissakammo ca āgantvā sa tulādhāraråpavā
25
"Kaņāhaü kimpamāõaü nu karomã"ti apucchi taü,
"Ĩatvā pamāõaü tvaü yeva karohi" iti bhāsite
26
Suvaõõāni gahetvāna hatthena parimajjiya
Kaņāhaü taīkhaõaü yenava nimmiõitvāna pakkami.
27
Navahatthaparikkhepaü, pa¤cahatthaü gabhãrato,
Tihatthavikkhamakhayutaü, aņņhaīgulaghanaü subhaü,
28
Yuvassa hatthãno soõķapamāõamukhavaņņikaü,
Gāhāpetvāna taü rājā bālasårasamappahaü 2
29
Sattayojanadãghāya vitthatāya tiyojanaü
Senāya caturaīginyā mahābhikkhugaõena ca
30
Upāgamma mahābodhiü nānālaīkārabhusitaü
Nānāratanacittaü taü 3 vividhaddhajamāliniü
31
Nānākusumasaükiõõaü nānāturiyaghositaü
Senāya parivāretvā 4 parikkhipiya sāõiyā
32 Mahātherasahassena pamukhena mahāgaõe
Ra¤¤aü pattābhisekānaü sahassenā'dhikena ca
33
Attānaü parivāretvā 5 mahābodhi¤ca sādhukaü
Olokesi 6 mahābodhiü paggahetvāna a¤jaliü.
34
Tassā dakkhiõasākhāya catuhatthappamāõakaü
ōhānaü khandha¤ca vajjetvā 7 sākhā anantaradhāyisuü.
35
Taü pāņihāriyaü disvā patãto 8 puthuvãpati
"Påjema'haü mahābodhiü rajjenā"ti udãriya 9
36
Abhisi¤ci mahābodhiü mahārajje mahãpati;
Pupphādãhi mahābodhiü påjetvāna padakkhiõaü 10
-----------
2. [E.] Bālasåriya. 3. [E.] Nānāratanavicittaü. 4. [E.D.] Parivārayitvā
Senāya. 5. [E.D.] Parivārayitvā attānaü. 6.[D.E.]Olokayi. 7.[E.]
Khandhaü ņhapayitvāna. [D.] Khandhaüca ņhapayitvā. 8.[D.] Pãõito. 9.[A.]Udãrayi. 10.[E.]
Pujetvā nipadakkhiõaü. [D.] Påjetvāpi padakkhiõaü.

[SL Page 099] [\x  99/]   ( 
37
Katvā aņņhasu ņhānesu vanditvāna kata¤jalã
Suvaõõakhacite pãņhe nānāratanamaõķate
38
Svārohe yāvasākhucce taü suvaõõakaņāhakaü
ōhapāpetvāna āruyha gahetuü sākhamuttamaü
39
âdiyitvāna sovaõõatulikāya manosilaü
Lekhaü datvāna sākhāya saccakriyāmakā iti:
40
"Laīkādãpaü yadi ito gantabbaü urubodhiyā,
Nibbematiko buddhassa sāsanamhi sace ahaü,
41
Sayaü yeva mahābodhisākhā'yaü dakkhiõā subhā
Chijjitvāna patiņņhātu idha hemakaņāhake."
42
Lekhaņņhāne mahābodhi chijjitvā sayameva sā
Gandhakaddamapårassa kaņāhasso'pariņņhitā;
43
Målalekhāya upari tiyaīgulitiyaīgule
Dadaü 11 makanosilālekhā parakkhipi narissaro. 44
âdiyā thålamålāni buddakāni'tarāhi tu
Nikkhamitvā dasa dasa jālãbhutāni otaruü.
45
Taü paņihāriyaü disvā rājā'tãva pamodito
Tatthevā'kāsi ukkuņņhiü, samantā parisāpi ca
46
Bhikkhusaīgho sādhukāraü tuņņhacitto pavedayi.
Velukkhepasahassāni pavattiüsu samantato.
47
Evaü satena målānaü tattha sā gandhakaddame
Patiņņhāsi mahābodhi pasādentã mahājanaü.
48
Tassā khandho dasahattho, pa¤casākhā manoramā
Catuhatthā catuhatthā dasaddhaphalamaõķitā,
49
Sahassantu pasākhānaü sākhānaü tāsamāsi ca,
Evaü āsi mahābodhi manoharasirãdharā.
50
Kaņāhamhi mahābodhipatiņņhitakhaõe mahã
Akampi; pāņihãrāni ahesuü vividhāni ca.
51
Sayanādehi turiyānaü devesu mānusesu ca
Sādhukāraninādehi devabrahmagaõassa ca
52
Meghānaü migapakkhinaü yakkhādanaü ravehi ca,
Ravehi ca mahãkampe ekakolāhalaü ahå.
-----------
11. [E.] Dasa 

[SL Page 100] [\x 100/]   ( 
53
Bodhiyā phalapattehi chabbaõõarasmiyo subhā
Nikkhamitvā cakkavāëaü sakalaü sobhayiüsu ca.
54
Sakaņāhā mahabodhi uggantvāna tato nahaü
Aņņhāsi himagabbhamhi sattāhāni adassanā
55
Rājā oruyha pãņhamhā taü sattāhaü tahiü vasaü
Niccaü mahābodhipåjaü akāsi ca 12 anekadhā.
56
Atãte tamhi sattāhe sabbe himavalāhakā
Pavisiüsu mahābodhiü sabbā tā 13 raüsiyopi ca.
57
Suddhe nahasi dissittha 14 sā kaņāhe 15 patiņņhitā.
Mahājanassa sabbassa mahābodhi manoramā.
58
Pavattamhi mahābodhi vividhe pāņihāriye
Vimbhāpayantã janataü paņhavãtalamoruhi.
59
Pāņihãrehi nekehi tehi so pãõito puna.
Mahārājā mahābodhiü mahārajjena påjayi
60
Mahābodhiü mahārajjenā'bhisi¤ciya påjayaü
Nānāpåjāhi sattāhaü puna tattheva so vasã.
61
Assayujasukkapakkhe paõõarasauposathe
Aggahesi mahābodhiü; dvisattāhaccaye tato
62
Assayujakāëapakkhe cātuddasa-uposathe
Rathe pubhe ņhapetvāna mahābodhiü rathesabho
63
Påjento 16 taü dinaü yeva upanetvā sakaü puraü
Alaīkaritvā bahudhā kāretvā maõķapaü subhaü
64
Kattike 17 sukkapakkhassa dine pāņipade tahiü
Mahābodhiü mahāsālamåle pācãnake subhe
65
ōhapāpetvāna kāresi påjā'nekā dine dine.
Gāhato sattarasame divase tu navaīkurā
66
Sakiü yeva ajāyiüsu tassā; tena narādhipo
Tuņņhavitto mahābodhiü puna rajjena påjayi.
67
Mahārajje'bhisi¤citvā mahābodhiü mahissaro
Kāresi ca mahābodhipåjaü nānappakārakaü.
-----------
12. [D.] Akāresi. 13. [A.] Sahitā. 14.[E.] Dassittha. 15. [A.] Sākaņāhā.
[S.] Sā kaņāha. 16. [E.] Påjayaü 17. [E.] Kattika.

[SL Page 101] [\x 101/]   ( 
68
Iti kusumapure sare saraüsā
Bahuvidhavārudhajākulā visālā
Suruvirapavarorubodhipåjā
Marunaracittavikāsinã ahosãti

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Mahābodhigahaõo nāma
Aņņhārasamo paricchedo
---------
Ekånavãsatimo paricchedo
1
Mahābodhi - rakkhanatthaü aņņhārasa rathesabho
Devakulāni datvāna aņņhāmaccakulāni ca 
2
Aņņha buhmaõakulāni aņņha vessakulāni 1 ca
Gopakānaü taracchānaü kuliīgānaü kulāni ca
3
Tatheva pesakārānaü kumbhakārānameva ca
Sabbesa¤cāpi senãnaü nāgayakkhānameva ca;
4
Hema-sajjhughaņe ceva datvā aņņhaņņha mānado
âropetvā mahābodhiü nāvaü gaīgāya bhåsitaü 2
5
Saīghamittaü mahātheriü sahekādasabhikkhuniü
Tathevā'ropayitvāna ariņņhapamukhe pi ca
6
Nagarā nikkhamitvāna vi¤jhāņavimaticca so
Tāmalittiü anuppatto sattāhene'va bhupati.
7
Accuëarāhi påjāhi devā nāgā narāpi ca
Mahābodhiü påjayantā sattāhene'vu'pāgamuü.
8
Mahāsamuddatãramhi mahābodhiü mahãpati
ōhapāpetvāna påjesi mahārajjena so puna.
9
Mahābodhiü mahārajje abhisi¤ciya kāmado
Maggasirasukkapakkhe dine pāņipade tato
10
Uccāretuü mahābodhiü tehi yeva'ņņhaaņņhahi
Sālamålamhi dinnehi jātuggatakulehi so
-----------
1.[E.] Seņņhikulāni. [S.] Kulāni aņņha seņhãnaü aņņha brāhmaõakulāni ca.
2.[E.] Bhåpati. 

[SL Page 102] [\x 102/]   ( 
11
Ukkhipitvā mahābodhiü galamattaü jalaü tahiü
Ogāhetvā sa nāvāya patiņņhāpayi sādhukaü.
12
Nāvaü āropayitvā taü mahātheriü satherikaü
Mahāriņņhaü mahāmaccaü idaü vacanamabravã:
13
"Ahaü rajjena nikkhattuü mahābodhimapåjayiü,
Evamevā'bhipåjetu rājā rajjena me sakhā."
14
Idaü vatvā mahārājā tãre pa¤jaliko ņhito
Gacchamānaü mahābodhiü passaü assuni vattayi*
15
Mahābodhiviyogena dhammāsoko sasokavā
Kanditvā paridevitvā agamāsi sakaü puraü.
16
Mahābodhisamāråëhā nāvā pakkhandi toyadhiü;
Samantā yojane vãci sannisãdi mahaõõave;
17
Pupphiüsu pa¤cavaõõāni padumāni samantato;
Antalikkhe pavajjiüsu anekaturiyāni ca;
18
Devatāhi anekāhi påjā'nekā pavattitā;
Gahetu¤ca mahābodhiü nāgā'kaüsu vikubbanaü;
19
Saīghamittā mahātherã abhi¤¤ābalapāragā
Supaõõāråpā hutvāna te tāsesi mahorage.
20
Te tāsitā mahātheriü yācitvāna mahoragā
Nayitvāna mahābodhiü bhujaīgabhavanaü tato
21
Sattāhaü nāgarajjena påjāhi vividhāhi ca
Påjayitvāna ānetvā nāvāyaü ņhapayiüsu te.
22
Tadaheva mahābodhi jambukolamidhāgamā 
Devānaüpiyatisso tu rājā lokahite rato.
23
Sumanā sāmaõeramhā pubbe sutatadāgamo
Maggasirādidinato pabhutãva ca sādaro 4
24
Uttaradvārato yāva jambukolaü mahāpathaü
Vibhusayitvā sakalaü mahābodhigatāsayo
-----------
* Iügalaõķãya potthake ayampi gāthā dissati:
"Mu¤camāno mahābodhirukkho dasabalassa so
Jalaü sahassaraüsã (-sarasaraü sã) ca gacchati vata re iti."
3.[A.] Pakkhanditoddhiü 4. [E.] Pabhutãva sadādaro

[SL Page 103] [\x 103/]   ( 
25
Samuddāsanasālāya 5 ņhāne ņhatvā mahaõõave
âgacchantaü mahābodhiü mahātheriddhiyā'ddasa
26
Tasmiü ņhāne katā sālā pakāsetuü tamabbhutaü
Samuddāsanasālāti 6 nāmenā'sã'dha pakāņā.
27
Mahātherānubhāvena saddhiü therehi tehi ca
Tadaheva'gamā rājā 7 jambukolaü sasenako.
28
Mahābodhāgame pãtivegenu'nno udānayaü
Galappamāõaü salilaü vigāhetvā suviggaho
29
Mahābodhiü soëasahi kulehi saha muddhanā
âdāyo'ropayitvāna 8 velāyaü maõķape subhe
30
ōhapayitvāna laīkindo laīkārajjena påjayi.
Soëasannaü samappetvā kulānaü rajjamattano
31
Sayaü dovārikaņņhāne ņhatvāna divase tayo
Tattheva påjaü kāresi vividhaü manujādhipo.
32
Mahābodhiü dasamiyaü āropetvā rathe subhe
ânayanto manussindo dumindaü taü ņhapāpayi
33
Pācãnassa vihārassa ņhāne ņhānavicakkhaõo;
Pātarāsaü pavattesi sasaīghassa janassa so.
34
Mahāmahindathere'ttha kataü dasabalena taü
Kathesi nāgadamanaü ra¤¤o tassa asesato.
35
Therassa sutvā kāretvā sa¤¤āõāni tahiü tahiü
Paribhuttesu ņhānesu nisajjādãhi satthunā
36
Tivakkassa brāhmaõassa gāmadvāre ca bhupati 
ōhapāpetvā mahābodhiü ņhānesu tesu tesu ca
37
Suddhavālukasatthāre nānāpupphasamākule
Paggahitadhaje magge pupphagghikavibhusite 9
38
Mahābodhiü påjayanto rattindivamatandito
ânayitvā cuddasiyaü anurādhapurantikaü
39
Vaķķhamānakachāyāya puraü sādhuvibhusitaü
Uttarena ca dvārena 10 påjayanto pavesiya
-----------
5.[E.] Samuddapaõõasālāya 6. [S.] Samuddapaõõasālāti 7.[A.D.]
Tadaheva mahārājā 8. [A.] âdāyāro - 9.[E.] Pupphaagghika bhusite.
10. [E.] Uttarena duvārena.

[SL Page 104] [\x 104/]   ( 
40
Dakkhiõena ca dvārena 11 nikkhamitvā pavesiya
Mahāmeghavanārāmaü catubuddhanisevitaü
41
Sumanasseva vacasā padesaü sādhusaīkhataü
Pubbabodhiņhitaņņhānaü upanetvā manoramaü
42
Kulehi so soëasahi rājālaīkāradhārihi
Orāpetvā mahābodhiü patiņņhāpetumossajã.
43
Hatthato muttamattā sā asãtiratanaü nabhaü
Uggantvāna ņhitā mu¤ci chabbaõõā rasmiyo subhā.
44
Dãpe patthariyā'hacca brahmalokaü ņhitā ahå
Suriyatthaīgamanā yāva rasmiyo tā manoramā.
45
Purisā dasasahassāni 12 pasannā paņihāriye
Vipassitvānā'rahattaü patvāna idha pabbajaü.
46
Orohitvā mahābodhi suriyatthaīgame tato
Rohiõiyā patiņņhāsi mahiyaü; kampi medinã.
47
Målāni tāni uggantvā kaņāhamukhavaņņito
Vinandhantā kaņāhaü taü otariüsu mahãtalaü
48
Patiņņhitaü mahābodhiü janā sabbe samāgatā
Gandhamālādipåjāhi påjayiüsu samantatato,
49
Mahāmegho pavassittha; himagabbhā samantato
Mahābodhiü chādayiüsu sãtalāni ghanāni ca.
50
Sattāhāni mahābodhi tahiü yeva adassanā
Himagabbhe sannisãdi pasādajananã jane
51
Sattāhātikkame meghā sabbe apagamiüsu te
Mahābodhi ca dissittha, 13 chabbaõõā raüsiyo pi ca.
52
Mahāmahindathero ca saīghamittā ca bhikkhunã.
Tatthā'ga¤chuü saparisā rājā saparisopi ca
53
Khattiyā kājaraggāme candanaggāmakhattiyā
Tivakkabrāhmaõo ceva dãpavāsã janā pi ca.
54
Devānubhāvenā'ga¤chuü mahābodhimahussukā
Mahāsamāgame tasmiü pāņihāriyavimhite.
55
Pakkaü pācãnasākhāya pekkhataü pakka'makkhataü
Thero patantamādāya ropetuü rājino adā.
-----------
11. [E.] Dakkhiõena duvārena 12. [A.] Dasahasassā 13.[E.] Dassittha

[SL Page 105] [\x 105/]   ( 
56
Paüsånaü gandhamissānaü puõõe soõõakaņāhake
Makahāsanassa 14 ņhāne taü ņhapitaü ropa'yissaro.
57
Pekkhataü yeva sabbesaü uggantvā aņņha aīkurā
Jāyiüså bodhitaruõā aņņhaüsu catuhatthakā;
58
Rājā te bodhitaruõe disvā vimhitamānaso
Setacchattena påjesi abhisekamadāsi ca.
59
Patiņņhāpesi aņņhannaü jambukolamhã paņņane
Mahābodhiņhitaņņhāne nāvāyorohaõe tadā.
60
Tivakkabrāhmaõagāme, thåpārāme tatheva ca,
Issarasamaõārāme, paņhame cetiyaīgaõe,
61
Cetiyapabbatārāme tathā kājaragāmake
Candanagāmake cā ti ekekaü bodhilaņņhikaü.
62
Sesā catupakkajātā dvattiüsa bodhilaņņhiyo
Samantā yojanaņņhāne vihāresu tahiü tahiü.
63
Dãpavāsijanasseva hitatthāya patiņņhite 16
Mahābodhidumindamhi sammāsambuddhatejasā
64
Anulā sā saparisā saīghamittāya theriyā
Santike pabbajitvāna arahattamapāpuõi.
65
Ariņņho so pa¤casata - parivāro ca khattiyo
Therantike pabbajitvā arahattamapāpuõã. 
66
Yāni seņņhikulāna'ņņha mahābodhimidhāharuü
Bodhāharakulānã ti tāni tena pavuccare;
---------
67
Upāsikāvihāroti ¤āte bhikkhunupassaye
Sasaīghā saīghamittā sā mahātherã tahiü vasã.
68
Agārattayapāmokkhe agāre tattha kārayi
Dvādasa;17 tesu ekasmiü mahāgāre ņhapāpayi
69
Mahābodhisametāya nāvāya kupayaņāņhikaü;
Ekasmiü piyamekasmiü aarittaü; tehi te viduü 18
70
Jāte a¤¤anikāyepi agārā 19 dvādasāpi te
Hatthāëhakabhikkhunãhi vaëa¤jiyiüsu sabbadā.
-----------
14. [E.] Mahāāsana 15. [E.] Patiņhāpesu maņņhantaü 16. [A.] Patiņhita
17. Dvādase (sabbesu) 18. [E.A.] Vidå. 19. [A.D.] Agāre.

[SL Page 106] [\x 106/]   ( 
71
Ra¤¤o maīgalahatthi so vicaranto yathāsukhaü
Purassa ekapassamhi kandarantamhi sãtale.
72
Kadambapupphagumbante 20 aņņhāsi gocaraü caraü;
Hatthiü tattha rataü ¤atvā akaüsu tattha āëhakaü.
73
Athe'kadivasaü hatthã na gaõhi kabalāni so;
Dãpappasādakaü theraü rājā so pucchi taü manaü.
74
"Kadambapupphagumbasmãü 20 thåpassa karaõaü karã.
Icchatã"ti mahāthero mahārājassa abravã.
75
Sadhātukaü tattha thåpaü thåpassa gharameva 21 ca
Khippaü rājā akāresi niccaü janahite rato.
76
Saīghamittā mahātherã su¤¤āgārābhilāsinã
âkiõõattā vihārassa vussamānassa 22 tassa sā.
77
Våddhatthinã sāsanassa bhikkhunãnaü hitāya ca
Bhikkhånåpassayaü a¤¤aü icchamānā vicakkhaõo
78
Gantvā cetiyagehantaü pavicekasukhaü subhaü
Divāvihāraü kappesi vihārakusalā'malā.
79
Theriyā vandanatthāya rājā bhikkhunupassayaü
Gantvā tatht gataü sutvā gantvā taü tattha vandiya-
80
Sammoditvā tāya saddhiü tatthāgamanakāraõaü
Tassā ¤atvā adhippāyaü adhippāyavidå vidå 
81
Samantā thåpagehassa rammaü bhikkhunupassayaü
Devānaüpiyatisso so mahārājā akārayi.
82
Hatthāëhakasamãpamhi kato bhikkhunupassayo
Hatthāëhaka-vihāroti vissuto āsi tena so.
83
Sumittā saīghamittā sā mahātherã mahāmatã
Tasmiü hi vāsaü kappesi ramme bhikkhunupassaye.
84
Evaü laīkālokahitaü sāsanavuddhiü
Saüsādhento esa mahābodhidumindo
Laīkādãpe ramme mahāmeghavanasmiü
Aņņhā dãghaü kālamanekabbhutayuttoti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Bodhiāgamano nāma
Ekånavãsatimo paricchedo.
---------
-----------
20.[A.] Kadambapupphã- 21.[K.] Chåpāgāramevaca 22.[K.] Vasamānassa

[SL Page 107] [\x 107/]   ( 
Vãsatimo paricchedo.
1.
Aņņhārasamhi vassamhi dhammāsokassa rājino
Mahāmeghavanārāme mahābodhi patiņņhahi.
2
Tato dvādasame vasse mahesã tassa rājino
Piyā asandhimittā sā matā sambuddhamāmakā. 1
3
Tato catutthe vassamhi dhammāsoko mahãpati
Tissarakkhaü 2 mahesitte ņhapesi visamāsayaü.
4
Tato tu tatiye vasse sā bālā råpamāninã
"Mayā pi ca ayaü rājā mahābodhiü mamāyati"
5
Iti kodhavasaü gantvā attano'natthakārikā
Maõķukaõņakayogena mahābodhimaghātayi.
6
Tatato catutthe vassamhi dhammāsoko mahāyaso
Aniccatāvasampatto sattatiüsa samā imā.
7
Devānaüpiyatisso tu rājā dhammaguõe rato
Mahāvihāre navakammaü tathā cetayapabbate
8
Thåpārāme navakammaü niņņhāpetvā yathārahaü
Dãpappasādakaü theraü pucchi pucchitakovidaü:
9
"Kārāpessāmahaü bhante vihāre subahå 3 idha
Patiņņhapetuü thåpesu 4 kathaü lacchāmi dhātuyo?"
10
"Sambuddhapattaü påretvā sumanenā'haņā idha
Cetiyapabbate rāja, ņhapitā atthi dhātuyo,
11
Hatthikkhandhe ņhapetvā tā dhātuyo idha āhara"
Iti vutto sa therena tathā āhari dhātuyo.
12
Vihāre kārayitvāna ņhāne yojanayojane
Dhātuyo tattha thåpesu nidhāpesi yathārahaü.
13
Sambuddhabhuttapattaü tu rājavatthughare 5 subhe
ōhapayitvāna påjesi nānāpåjāhi sabbadā.
14
Pa¤casatehi'ssarehi mahātherassa santike
Pabbajja vasitaņņhāne issarasamaõako 6 ahå.
-----------
1.[E.] Mamikā. 2.[A.D.] Nissārakkha 3. [A.] Vihāresu bahå.
[K.] Vihāre te bahå. 4. [A.] Thupe tu 5. [D.E.] Rājā vatthughare.
6. [A. -]Samaõo.

[SL Page 108] [\x 108/]   ( 
15
Pa¤casatehi vessehi mahātherassa santike
Pabbajjaja vasitaņņhāne tathā vessagari ahå.
16
Yā yā mahāmahindena therena vasitā guhā
Sapabbata-vihāresu 7 sā mahindaguhā ahå.
17
Mahāvihāraü paņhamaü, dutiyaü cetiyavhayaü,
Thåpārāmantu tatiyaü thåpapubbaīgamaü subhaü,
18
Catutthantu mahābodhipatiņņhāpanameva ca, 
Thåpaņņhānãyabhutassa pa¤camaü pana sādhukaü
19
Mahācetiyaņhānamhi silāyåpassa cāruno,
Sambuddhagãvādhātussa patiņņhāpanameva ca, *
20
Issarasamaõaü chaņņhaü, tissavāpintu sattamaü,
Aņņhamaü paņhamaü thåpaü navamaü vessagirihvayaü
21
Upāsikavhayaü rammaü, tathā hatthāëhakavhayaü
Bhakkhånåpassaye dve'me bhikkhunãphāsukāraõā.
22
Hatthāëhake osaritvā bhikkhunãnaü upassaye
Gantvāna bhakkhusaīghena bhattaggahaõakāraõā
23
Bhattasālaü såpahāraü mahāpāëakanāmakaü 8
Sabbåpakaraõåpetaü sampannaparivārikaü;
24
Tathā bhakkhusahassassa saparakkhāramuttamaü
Pavāraõāya dāna¤ca anuvassakameva ca,
25
Nāgadãpe jambukoëavihāraü, 9 tamhi paņņane
Tissamahāvihāra¤ca, pācãnārāmameva ca,
26
Iti etāni kammāni laīkājanahitatthiko
Devānampiyatasso so laīkindo pu¤¤apa¤¤avā
27
Paņhame yeva vassamhi kārāpesi guõappiyo.
Yāvajãvantu nekāni pu¤¤akammāni ācinã.
28
Ayaü dãpo ahå phito vijate tassa rājino;
Vassāni cattāëasaü so rājā rajjamakārayi.
-----------
7. [E.K.] Sapabbate vahāre sā [A.T.] Sā pabbatavahāresu.
8. [E.D.] Mahāpāëināmakaü bhattasālaü såpacāraü subhaü. 
9. [D.] Jambukoëe vihāre.
* "Gãvādhātunidahitassa silāthupassāti attho" ņãkāyaü.
Gãvādhātu pana mahiyaīgaõathåpe ito pubbe nidahitā.
Idha pana "jivadhātu" ti gahetambāti mayhaü mati.

[SL Page 109] [\x 109/]   ( 
29
Tassa'ccaye taükaõaņņho uttiyo iti vassuto
Rājaputto aputtaü taü rajjaü kāresi sādhukaü.
30
Mahāmahandathero tu janasāsanamuttamaü
Pariyattaü paņipattiü paņivedha¤ca sādhukaü
31
Laīkādãpamhi dãpetvā laīkādãpo mahāgaõã
Laīkāya so satthukappo katvā laīkāhitaü 10 bahuü
32
Tassa uttãya rājassa jayavassamhi aņņhame
Antovassaü saņņhivasso cetiyapabbate vasaü 11
33
Assayujassa māsassa sukkapakkhaņņhame dine 
Parinibbāya, tene'taü dinaü tannāmakaü ahå. 12
34
(Nibbutassa mahandassa aņņhamiyaü dine pana
Tena taü divasaü nāma aņņhamiyā ta sammataü )*
35
Taü sutvā uttãyo rājā sokasallasamappito
Gantvāna theraü vanditvā kanditvā bahudhā bahuü
36
âsittagandhatelāya lahuü sovaõõadoõiyā
Theradehaü khãpāpetvā taü doõiü sādhu phussitaü
37
Sovaõõakåņāgāramhi ņhapāpetvā alaīkate
Kåņāgāraü gāhayitvā 13 kārento sāhukãëitaü 14
38
Mahatā ca janoghena āgatena tato tato
Mahatā ca baloghena kārento påjanāvadhiü
39
Alaīkatena maggena bahudhā'laīkataü puraü
ânayitvāna nagare cāretvā rājavãthiyo 15
40
Mahāvihāraü ānetvā ettha pa¤hambamālake
Kåņāgāraü ņhapāpetvā sattāhaü so mahãpati
41
Toraõaddhajapupphehi gandhapuõõaghaņehi 16 ca
Vihāra¤ca samantā ca maõķitaü yojanattayaü
42
Ahå rājānubhāvena; dãpantu sakalaü pana
ânubhāvena devānaü tathevā'laīkataü ahå.
-----------
*Ayaü gāthā ekaccesu ta dissāti. Atthopi na ghaņãyati.
10. [E.] Lokahitaü 11. [E.] Cetiyapabbate vassaü saddhivasso vasaü vasã.
12. [A.T.] Parinibbāyi so thero mahindo dãpavaķķhano. 13.[E.] Kåņāgāre
Ropayitvā. 14. [E.] Sādhukãëahaü. [D.] Sādhåkãëitaü 15. [E.] Vãthiyā
16.[D.] Gandhapupphaghaņehi


[SL Page 110] [\x 110/]   ( 
43
Nānāpåjaü kārayitvā sattāhaü so mahãpati 17
Puratthimadisābhāge therānaü baddhamālake
44
Kāretvā gandhacitakaü, mahāthåpaü padakkhaõaü
Karonto tattha netvā taü kåņāgāraü manoramaü
45
Citakamhi ņhapāpetvā sakkāraü antimaü akā.
Cetiya¤cettha kāresi gāhāpetvāna dhātuyo;
46
Upaķķhadhātuü gāhetvā cetiye pabbatepa ca
Sabbesu ca vihāresu thåpe kāresi khattiyo.
47
Isino dehanikkhepakataņņhānaü hi 18 tassa taü
Vuccate bahumānena isibhumaīganaü iti
48
Tatoppabhutya'riyānaü samantā yojanattaye
Sarãraü āharitvāna tamhi desamhi ķayhati.
---------
49
Saīghamittā mahātherã mahābhi¤¤ā mahāmatã
Katvā sāsanakaccāni tathā lokahitaü bahuü
50
Ekånasaņņhivassā sā uttiyasse'va rājino
Vassamhi navame kheme hatthāëhakaupassaye
51
Vasantã parinibbāyi; rājā tassāpa kārayi
Therassavaya sattāhaü påjāsakkāramuttamaü.
52
Sabbā alaīkatā laīkā therassa viya āsi ca.
Kåņāgāragataü therãdehaü sattadinaccaye
53
Nikkhāmetvāna nagarā thåpārāmapuratthato
Cittasālāsamãpamhi mahābodhipadassaye 19
54
Theriyā vutthaņhānamhi aggikaccamakārayi;
Thåpa¤ca tattha kāresi uttiyo so mahãpati.
55
Pa¤cāpi te mahātherā therā'riņņhādayopi ca,
Tathā'nekasahassāna bhikkhå kãõāsavāpi ca,
56
Saīghamittappabhutayo tā ca dvādasatheriyo,
Khãõāsavā bhikkhuniyo sahassāni bahåni ca
57
Bahussutā mahāpa¤¤ā vanayādijināgamaü
Jotayitvāna kālena payātānaccatāvasaü
-----------
17. [E.] Taü sattāhaü mahãpati. 18.[A.D.] Nakkhepaü kataņņhānamhi.
19. [A.T.D.] Padassate.

[SL Page 111] [\x 111/]   ( 
58
Dasavassāni so rājā rajjaü kāresi uttiyo
Evaü aniccatā esā sabbalokavanāsinã.
59
Taü etaü atisāhasaü atibalaü nāvāriyaü yo naro
Jānantopi anaccataü bhavagate nibbindate neva ca;
Nibbinno viratiü ratiü na kurute pāpehi pu¤¤ehi ca.
Tasse'sā atimohajālabalatā, jānampa sammuyhatã ti

Sujanappasāda-saüvgetthāya kate mahāvaüse
Theraparinibbāõaü nāma
Vãsatimo paricchedo.
---------
Ekavãsatamo paricchedo.
1
Uttiyassa kaõiņņho tu mahāsãvo tadaccaye
Dasavassāni kāresi rajjaü sujanasevako.
2
Bhaddasālamhi so there pasãditvā manoramaü
Kāresi purimāyantu vahāraü nagaraīgaõaü.
3
Mahāsãvakaõaņņho tu såratasso tadaccaye
Dasavassāni kāresa rajjaü pu¤¤esu sādaro.
4
Dakkhaõāya disāyaü so vihāraü nagaraīgaõaü,
Purimāya hatthikkhandha¤ca 1, goõõagirakameva ca.
5
Vaüguttare pabbatamhi pācinapabbatavhakayaü
Raheraka-samãpamhi tathā koëambakāëakaü 2.
6
Ariņņhapāde maügulakaü 3 purimāya'cchagallakaü 4
Garinelapanākaõķaü 5 nagarassu'tattarāya 6 tu,
7
Pa¤casatāne'vamādi-vihāre puthuvãpati
Gaīgāya orapāraü hi laīkādãpe tahiü tahiü,
8
Pure rajjā ca rajje ca saņāņhãvassāni sādhukaü
Kāresi ramme dhammena ratanattayagāravo.
9
Suvaõõapaõķatasso ta nāmaü rajjā pure ahå
Såratãsso ta nāmantu tassā'hu rajjapattiyā.
-----------
1. [E.] Bandhavhaü 2. [E.K.] Koëambahālakaü, 3. [A.] Laīkantu [E.]Makulakaü
4. [D.] Purame heyahālakaü. 5. [E.K.] Girinelavāhanakaü. 6.[E.] Kaõķa
Nagaruttarāya [A.]Nagaraü uttarāya

[SL Page 112] [\x 112/]   ( 
10
Assanāvikaputtā dve damaëā sena - guttikā
Såratissamahãpālaü taü gahetvā mahabbalā
11
Duve vãsatavassāni rajjaü dhammena kārayuü.
Te gahetvā aselo tu muņasivassa atrajo
12
Sodariyānaü bhātunaü navamo bhātuko tato
Anurādhapure rajjaü dasavassāni kārayi.
---------
13
Coëaraņņhā idhāgamma rajjatthaü ujujātiko
Eëāro nāma damiëo gahetvā'selabhupatiü
14
Vassāni cattārãsa¤ca cattāri ca akāraya,
Rajjaü vohārasamaye 7 majjhatto mattasattusu.
15
Sayanassa siropasse ghaõaņaü sudãghayottakaü 8
Lambāpesi virāvetuü icchantehi vinicchayaü.
16
Eko putto ca dhãtā ca ahesuü tassa rājino.
Rathena tissavāpiü so gacchanto bhumipālajo
17
Taruõaü vacchakaü magge nipannaü sahadhenukaü 9
Gãvaü akkamma cakkena asa¤vicca aghātayi.
18
Gantvāna dhenu ghaõņaü taü ghaņņesi ghaņņitāsayā 10
Rājā teneva cakkena sãsaü puttassa chedayi.
19
Dijapotaü tālarukkhe eko sappo abhakkhayi;
Tampotamātā sakuõã gantvā ghaõņamaghaņņayi. 20
âõāpetvāna taü rājā kucchiü tassa vidāëiya
Potaü taü nãharāpetvā tāle sappamasappayi.
21
Ratanaggassa ratanattayassa 11 guõasārataü
Ajānantopi so rājā cārittamanupālayaü
22
Cetiyapabbataü gantvā bhikkhusaīghaü pavāriya
âgacchanto rathagato rathassa yugakoņiyā
23
Akāsa jinathåpassa ekadesassa bha¤janaü.
Amaccā "deva thåpo no tayā bhinno"ti āhu taü.
24
Asa¤vicca kate'pe'sa rājā oruyha sandanā
"Cakkena mama sãsampi chindathā"ti pathe sayã.
-----------
7.[A.T.] Rajjavohāra- 8.[A.T.] Sudãghayottakā, 9."Sahadhenuyā"ti
Yuttaraü. 10.[A.] Ghaņitāya sā 11. [A.T.] Ratanattaü tassa ca. 

[SL Page 113] [\x 113/]   ( 
25
"Parahiüsaü mahārāja, satthā no neva icchati;
Thåpaü pākatikaü katvā khamāpehã" ti āhu taü.
26 Te ņhapetuü pa¤cadasa pāsaõe patate tahiü
Kahāpaõasahassāni adā pa¤cadaseva so.
27
Ekā mahalalakā vãhiü sosetuü ātape khipi;
Devo akāle vassatvā tassā vãhiü atemayi.
28
Vãhiü gahetvā gantvā sā ghaõņaü taü samaghaņņayi.
Akālavassaü sutvā taü, vissajjetvā tamitthikaü
29
Rājā dhammamhi vattanto "kāle vassaü labhe" iti
Tassā vanicchayatthāya upavāsaü nipajji so.
30
Baliggāhã devaputto ra¤¤o tejena otthaņo
Gantvā cātummahārāja-santikaü taü nivedayi.
31
Te tamādāya gantvāna sakkassa paņivedayuü;
Sakko pajjuõõamāhåya kāle vassaü upādisi.
32
Baliggāhã devaputto rājino taü nivedayi.
Tatoppabhuti taürajje davā devo na vassatha.
33
Rattiü devo'nusattāhaü vassi yāmamhi majjhime;
Puõõāna'hesuü sabbattha buddakāvāņakāni pi.
34
Agatagamanadosā muttamattena eso
Anupahatakudiņņhi pãdisiü pāpuõi'ddhiü;
Agatigamanadosaü suddhadiņņhi samāno
Kathamidha hi manusso buddhimā no jaheyyā'ti

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Pa¤carājako nāma
Ekavãsatimo paricchedo.
---------
Bāvãsatimo paricchedo.
1
Eëāraü ghātayitvāna rājā'hu duņņhagāmaõã.
Tadatthadãpanatthāya anupubbakathā ayaü;
2
Devānampiyatissassa ra¤¤o dutiya-bhātiko 1
Uparājā mahānāgo nāmāhu bhātuno piyo.
-----------
1. [A.D.] Bhātuko

[SL Page 114] [\x 114/]   ( 
3
Ra¤¤o devã saputtassabālā rajjābhikāminã
Uparājavadhatthāya jātavittā 2 nirantaraü
4
Vāpiü taracchanāmaü sā kārāpentassa pāhiõã
Ambaü visena yojetvā ņhapetvā ambamatthake.
5
Tassā putto saha gato uparājena bālako
Bhājane vivaņe yeva taü ambaü khādiyā'marã.
6
Uparājā tato yeva sadārabalavāhano
Rakkhituü sakamattānaü rohaõā'bhimukhoagā.
7
Yaņņhālayavihārasmiü mahesã tassa gabbhinã
Puttaü janesi; so tassa bhātunāmamakārayã.
8
Tato gantvā rohaõaü so issaro rohaõe'khile 3
Mahābhāgo mahāgāme rajjaü karesã khattiyo.
9
Kāresi so nāgamahāvihāraü sakanāmakaü;
Uddhakandarakādã ca vihāre kārayã bahå.
10
Yaņņhālayakatisso so tassa putto tadaccaye
Tattheva 4 rajjaü kāresi; tassa putto'bhayo tathā.
11
Goņhābhayasuto kākavaõõatisso ti vissuto
Tadaccaye tattha rajjaü so akāresi khattiyo.
12
Vihāradevã nāmāsi mahesã tassa rājino
Saddhassa saddhāsampannā dhãtā kalyāõirājino.
---------
13
Kalyāõiyaü narindo hi tisso namāsi khattiyo;
Devãsa¤¤ogajanitakopo tassa kaõiņņhako
14
Bhãto tato palāyitvā ayytautiyanāmako
A¤¤attha vasi; so deso tena taünāmako ahå.
15
Datvā rahassalekhaü 5 so bhikkhuvesadharaü naraü
Pāhesi devayā;gantvā rājadvāre ņhito tu so
16
Rājagehe arahatā bhu¤jamānena sabbadā
A¤¤āyamāno therena ra¤¤o gharamupāgami.
-----------
2. [E.] Jātacintā 3.[E.] Rohaõe issaro'khile 4.[A.] Tatheva.
5. [A.] Rahassaü lekhaü.

[SL Page 115] [\x 115/]   ( 
17
Therena saddhiü bhu¤jitvā ra¤¤ā saha viniggame
Pātesi bhumiyaü lekhaü pekkhamānāya deviyā.
18
Saddena tena rājā taü nivattitvā vilokayaü
Ĩatvāna lekhasaüdesaü kuddho therassa dummati
19
Theraü taü purisaü ta¤ca mārāpetvāna kodhasā
Samuddasmiü khãpāpesi; kujjhitvā tena devatā
20
Samuddeno'ttharāpesuü taü desaü; so tu bhupati
Attano dhãtaraü suddhaü deviü nāma suråpiniü
21
Likhitvā rājadhitā ti sovaõõukkhaliyā lahuü
Nisãdāpiya tattheva samuddasmiü visajjayi.
22
Okkantaü taü tato laīke kākavaõõo mahãpati
Abhisevaya tenā'si vihāropapadavhayā.
23
Tassamahāvahāra¤ca tathā cattalapabbataü
Gamiņņhāvālaü kuņāliü 6 vihāre evamādike
24
Kāretvā suppasantena manasā ratanattaye
Upaņņhahi tadā saīghaü paccayehi catubhi so.
25
Koņipabbatanāmamhi vihāre sãlavattimā
Tadā ahu sāmaõero nānāpu¤¤akaro sadā.
26
Sukhenārohaõatthāya ākāsacetayaīgaõe
ōhapesi tãõi sopāõe 7 pāsāõaphalakāni 8 so.
27
Adā pānãyadāna¤ca, vattaü saīghassa cā'karã.
Sadā kilantakāyassa tassā'bādho mahā ahå;
28
Sivikāya tamānetvā bhikkhavo katavedino
Silāpassayapariveõe tassārāme upaņņhahuü.
29
Sadā vihāradevi sā rājagehe susaīkhate
Purebhattaü mahādānaü datvā saīghassa sa¤¤atā
30
Pacchābhattaü gandhamālaü bhesajja-vasanāni ca
Gāhayitvā gatā'rāmaü sakkaroti yathārahaü.
31
Tadā tatheva katvā sā saīghattherassa santike
Nisãdi; dhammaü desento thero taü idamabravã:
-----------
6. [D.] Kåņagaliü. 7. [D.] Pāsāõe. 8. [A.] Pāsāõaü phalakāni.
[D.] Sopāõaphalakāni.

[SL Page 116] [\x 116/]   ( 
32
"Mahāsampatti tumhehi laddhā'yaü pu¤¤akammunā
Appamādo va kātabbo pu¤¤akamme idāni pi."
33
Evaü vutte tu sā āha: "kiü sampatti ayaü idha
Yesaü no dārakā natthi? Va¤jhā sampatti tena no."
34
Chaëabhi¤¤o mahāthero puttalābhamavekkhiya
"Gilānaü sāmaõeraü taü passa devã"ti abravã.
35
Sā gantvā'sannamaraõaü sāmaõeramavoca taü:
"Patthehi mama puttattaü; sampatta mahātã hi no"
36
Na icchatã ti ¤atvāna tadatthaü mahatiü subhaü
Pupphapåjaü kārayitvā påna yāca sumedhasā.
37
Evampa'nicchamānassa atthāyu'pāya kovidā
Nānābhesajjavatthāni saīghe datvā'tha yāci taü.
38
Patthesi so rājakulaü; sā taü ņhānaü anekadhā
Alaīkaritvā vanditvā yānamāruyha pakkami.
39
Tato cuto sāmaõero gacchamānāya deviyā
Tassā kucchimhi nabbatta; taü jāniya nivatti sā.
40
Ra¤¤o taü sāsanaü datvā ra¤¤ā saha punāgamā;
Sarãrakiccaü kāretvā sāmaõerassu'bho pi te
41
Tasmaü yeva pariveõe vasantā santamānasā
Mahādānaü pavattesuü bhikkhusaīghassa sabbadā.
42
Tasse'vaü dohaëo āsi mahapu¤¤āya devayā:
"Usabhamattaü 9 madhugaõķaü katvā ussãsake sayaü
43
Vāmetareta passena nipannā sayane subhe
Dvādasantaü sahassānaü bhikkhånaü dannasesakaü
44
Madhuü bhu¤jitukāmā'si; atha eëārarājino
Yodhānamaggayodhassa sãsacchinnāsidhovanaü
45
Tasseva sãse ņhatvāna pātu¤ceva akāmayã.
Anurādhapurasseva uppalakkhettato pana.
46
ânãtuppalamāla¤ca amalātaü piëandhituü." 10
Taü devã rājano āha; nemitte pucchi bhåpati.
-----------
9. [A.] Usabhattaü 10. Rasavāhiniyaü imā atarekapādā dissanti:
"Sinātuü pātumānãtapānãyaü tissacāpiyā"iti 

[SL Page 117] [\x 117/]   ( 
47
Taü sutvā āhu nemittā "devãputto nighātiya
Damaëe katve'karajjaü sāsanaü jotayassata."*
48
"Edisaü madhugaõķaü yo dasseti tassa ãdisiü
Sampattaü deti rājā"ta ghosāpesi mahãpati.
49
Goņhasamuddavelante madhupuõõaü nakakujjitaü
Nāvaü ¤atvāna ācikkhi ra¤¤o janapade 11 naro.
50
Rājā deviü tahiü netvā maõķapamhi susaīkhate
Yathicchitaü tāya madhuü parabhogamakārayi.
51
Itare dohaëe tassā sampādetuü mahãpati
Veëusumananāmaü taü yodhaü tattha niyojayã.
52
So'nurādhapuraü gantvā ra¤¤o maīgalavājino.
Gopakena akā mettiü, tassa kicca¤ca sabbadā.
53
Tassa vissatthataü ¤atvā pātova 12 uppalāna'siü 13
Kadambanadayā tãre ņhapetvāna asaīkito
54
Assaü netvā tamāruyha gaõhitvā uppalāna'siü
Nivedayitvā attānaü assavegena pakkama.
55
Sutvā rājā gahetuü taü mahāyodhamapesayi;
Dutãyaü samanmataü assaü āruyha so nudhāvi taü.
56
So gumbanissito assapiņņhe yeva nasãdiya
Entassa piņņhito tassa ubbayhāsiü pasārayi.
57 Assavegena yantassa sãsaü chijji, ubho haye 14
Sãsa¤cādāya sāyaü so mahāgāmamupāgami.
58
Dohaëe te ca sā devã paribhu¤ji nayathāruciü
Rājā yodhassa sakkāraü kārāpesi yathārahaü.
-----------
* Rasavāhiniyaü pana visadisā tayo gāthā:
47 "Såravãrabalåpeto merusāro guõākaro
Dhãro sumati - vikkanto putto te deva jāyati.

Dvantiüsadamiëe hantvā katvā yuddhaü asādisaü
Vase katvānimaü laükaü ekarajjaü karissati.

Anurādhapure ramme vasanto sāsanaü imaü
Sobhessati yathāsokadhammarājāva sāsanaü."

11. [E.T.] Jānapado 12. [A.T.] Ca 13. Uppalāni + asiü
14. [A.] Bhaye

[SL Page 118] [\x 118/]   ( 
59
Sā devã samaye dha¤¤aü janayã puttamuttamaü;
Mahārājakule tasmiü ānando ca mahā ahå.
60
Tassa pu¤¤ānubhāvena tadaheva upāgamuü
Nānāratanasampuõõā sattanāvā tato tato.
61
Tasseva pu¤¤atejena chaddantakulato karã
Hatthicchāpaü āharitvā ņhapetvā idha pakkami.
62
Taü titthasaratãramhi 15 disvā gumbantare ņhitaü
Kaõķulavehā 16 bālisiko ra¤¤o ācikkhi tāvade.
63
Pesetvā'cariye rājā tamāõāpiya posayi;
Kaõķulo 16 iti ¤āyittha diņņhattā kaõķulena so.
64
"Suvaõõabhājanādãnaü puõõā nāvā idhāgatā"
Iti ra¤¤o nivedasuü; rājā tānā'harāpayi.
65
Puttassa nāmakaraõe maīgalamha mahãpati
Dvādasasahassasaīkhaü bhikkhusaīghaü namantiya 17
66
Evaü cintesi "yadi me putto laīkātale'khile
Rajjaü gahetvā sambuddhasāsanaü jotayissati'
67
Aņņhuttarasahassaü ca bhakkhavo pavisantu ca;
Sabbe te uddhapatta¤ca cãvaraü pārupantu ca;*
68
Paņhamaü dakkhiõaü pādaü ummāranto ņhapentu ca;
Ekacchatattayutaü dhammakarakaü nãharantu ca;
69
Gotamo nāma thero ca patigaõhātu puttakaü,
So va saraõasakkhāyo detu" sabbaü tathā ahu.
70
Sabbaü namittaü dasvāna tuņņhacatto mahãpata
Datvā saīghassa pāyāsaü nāmaü puttassakārayi:
71
Mahāgāme nāyakattaü pitunāma¤ca attano
Ubho katvāna ekajjhaü gāmaõã abhayo iti.
72
Mahāgāmaü pavasitvā, navame davase tato
Saīgamaü deviyākāsi; tena gabbhamagaõhi sā.
-----------
15. [E.] Tatthaparatãramha. 16. [E.D.] Kaõķulo nāma. 17. [A.D.]
Nimantaya. * âyatamattaü (=āyatapaņņaü?) Uddhamukhamekava katvā
Pārupantu cāta vuttaü hota" ņãkā

[SL Page 119] [\x 119/]   ( 
73
Kāle jātaü sutaü rājā tassanāmaü akārayi.
Mahatā parihārena 18 ubho vaķķhiüsu dārakā.
74
Sitthappavesamaīgalakāle dvinnampa sādaro
Bhikkhusatānaü pa¤cannaü dāpayitvāna pāyasaü
75
Tehi upaķķhe bhuttamha gahetvā thokathokakaü
Sovaõõasarakene'saü devayā saha bhupati
76
"Sambuddhasāsanaü tumhe yadi chaķķhetha puttakā 
Mā jãratu kucchigataü idaü vo"ta adāpaya.
77
Va¤¤āya bhāsitatthaü te ubho rājakumārakā
Pāyāsaü taü abhu¤jaüsu tuņņhacittā'mataü viya.
78
Dasadvādasavassesu tesu vãmaüsanatthiko
Tatheva bhikkhå bhojetvā tesaü ucchiņņhamodanaü
79
Gāhayitvā taņņakena ņhapāpetvā tadantake
Tibhāgaü kārayatvāna idamāha mahãpati:
80
"Kuladevatānaü no tātā bhikkhånaü vimukhā mayaü
Nahessāmā"ta cintetvā bhāgaü bhu¤jathi'manta ca,
81
"Dve bhātaro mayaü niccaü a¤¤ama¤¤amadåbhakā
Bhavassamā"ti cintetvā bhāgaü bhu¤chathamantã ca;
82
Amataü viya bhu¤jaüsu te dve bhāge ubho pica.
"Na yujjhissāma damiëehi" iti bhu¤jathi'maü iti
83
Evaü vutte tu tasso so pāõinā khapi bhojanaü;
Gāmaõã bhattapaõķaü tu khipitvā sayanaü gato
84
Saükucitvā hatthapādaü nipajja sayane sayaü.
Devã gantvā tosayantã gāmaõiü etadabravã:
85
"Pasāritaīgo sayane kiü na sesi sukhaü suta?"
"Gaīgāpāramhi damaëā; ito goņhamahodadhi;
86
Kathaü pasāritaīgo'haü nipajjāmã"ti so bravã.
Sutvāna tassādhippāyaü tuõhã āsa mahãpati.
87
So kamenā'bhivaķķhanto ahu soëasavassiko
Pu¤¤avā yasavā dhãmā 19 tejobalaparakkamo.
-----------
18. [E.] Parivārena 19. [E.D.] Dhitimā. 
[SL Page 120] [\x 120/]   ( 
88
Calācalāyaü gatiyaü hi pāõino
Upenti pu¤¤ena yathāruciü gatiü, itãti mantvā satataü mahādaro
Bhaveyya pu¤¤åpavayamhi buddhimā ti

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Gāmaõãkumārasåti nāma
Bāvãsatimo paricchedo.
---------
Tevãsatimo paricchedo
1
Balalakkhaõaråpehi tejojavaguõehi ca
Aggo ahu mahākāyo so ca kaõķulavāraõo 1
2
Nandimitto suranimilo mahāsoõo goņhayimbaro
Therputtābhayo bharaõo veëusumano tatheva ca
3
Kha¤jadevo phussadevo labhiyyavasabho pi ca
Ete dasa mahāyodhā tassā'hesuü mahabbalā.
4
Ahå eëārarājassa mitto nāma camåpata,
Tassa kammantagāmamhi pācãnakhaõķarājiyā
5. Cittapabbatasāmantā ahå bhaginiyā suto
Kosohitavatthaguyho mātulasseva nāmako.
6
Dårampa parisappantaü daharaü taü kumārakaü
âbajjha nandiyā kaņyaü 2 nisadamha abandhisuü;
7
Nasadaü kaķķhato tassa bhumiyaü parisakappato
Ummārātikkame nandi sā jijjati yato, tato
8
Nandimitto ti ¤āyittha; dasanāgabalo ahå
Vuddho nāgaramāgamma so upāņņhāsi mātulaü.
9
Thåpādasu asakkāraü karonte damaëe tadā 
æruü akkamma pādena hatthena itarantu so
10
Gahetvā sampadāëetvā bahikkhipati thāmavā;
Devā antaradhāpenti tena khittaü kalebaraü.
-----------
1. [K.] Kuõķala - (sababattha) 2. [E.] Kaņiyā.

[SL Page 121] [\x 121/]   ( 
11
Damaëānaü khayaü disvā ra¤¤o ārocayiüsu taü 3
"Sahoķķaü 4 gaõhathetaü"ti vuttā kātuü na sakkhisuü*
12
Cintesi nandimitto so "evampa karato mama
Janakkhayo kevalaü ha, natthi sāsanajotanaü.
13
Rohaõe khattiyā santi pasannā ratanattaye,
Tattha katvā rājasevaü gaõhitvā damiëe khile
14
Rajjaü datvā khattiyānaü jotessaü buddhasāsanaü."
Iti gantvā gāmaõissa taü kumārassa sāvayi.
15
Mātuyā mantayitvā so sakkāraü tassa kārayi.
Sakkato nandimitto so yodho vasi tadantike.
16
Kākavaõõo tissarājā vāretuü damiëe sadā
Mahāgaīgāya titthesu rakkhaü sabbesu kārayi.
---------
17
Ahå dãghābhayo nāma ra¤¤o'¤¤abhariyāsuto;
Kacchakatitthe gaīgāya tena rakkhamakārayi.
18
So rakkhākaraõatthāya samantā yojanadvaye
Mahākulamhā ekekaü puttaü āõāpayã tahaü
19
Koņņhivāle 5 janapade gāme khaõķakaviņņhike 6
Sattaputto kulapati saīgho nāmā'si issaro.
20
Tassāpi dåtaü pāhesa rājaputto sutatthiko;
Sattamo nimiëo nāma dasahatthabalo suto;
21 Tassa akammasãlattā khãyantā chapi bhātaro
Rocayuü tassa gamanaü, na tu mātā pitā pana.
22
Kujjhitvā sesabhātunaü pāto yeva niyojanaü
Gantvā såruggame yeva rājaputtaü apassi so.7
23
So taü vimaüsanatthāya dåre 8 kicce niyojayi:
"Cetiyapabbatāsanne dvāramaõķalagāmake
24
Brāhmaõokuõķalo 9 nāma vajjate me sahāyako;
Samuddapāre bhaõķāni tassa vajjanti santike;
-----------
*Rasavāhaniyaü: "damiëānaü khayaü disvā janā ra¤¤o nivedayuü
Sahasā gaõhathe'taüta rājā tesaü niyojayi."
3.[K.] Te 4.[A.] Sayodhā 5.[K.@]Kāņagāme 6.[K.] Maõķalavattake
7.[E.D.] Taü 8. [K.] Dåtakicce 9. [K.] Kuõķalã

[SL Page 122] [\x 122/]   ( 
25
Gantvā taü tena dinnāni bhaõķakāni idhā'hara"
Iti vatvāna bhojetvā lekhaü datvā visajjayi.
26
Tato navayojanaü hiü anurādhapuraü idaü;
Pubbaõhe yeva gantvāna so taü brāhmaõamaddasa.
27
"Nahātvā vāpiyaü tāta ehã" tã āha brāhmaõo.
Idhānā'gatapubbattā nahātvā tassavāpiyaü
28
Mahābodhi¤ca påjetvā thåpārāme ca cetiyaü
Nagarampavisitvāna passitvā 10 sakalaü puraü
29
âpaõā gandhamādāya uttaradvārato tato
Nikkhammu'ppalakhettamhā gaõhitvā uppalāni ca
30
Upāgami brāhmaõaü taü; puņņho tenā'ha so gatiü
Sutvā so brāhmaõo tassa pubbāgamamidhāgamaü
31
Vimhito cantayã evaü "purisājāniyo ayaü;
Sace jāneyya eëāro imaü hatthe karissati;
32 Tasmā'yaü damiëāsante vāsetuü neva arahati,
Rājaputtassa pituno santike vāsamarahati,"
33
Evamevaü likhitvāna lekhaü tassa samappayã;
Puõõavaķķhanavatthāni paõõākāre bahå pi ca 11
34
Datvā taü bhojayitvā ca pesesi sakhisantikaü.
So vaķķhamānacchāyāyaü gantvā rājasutantikaü
35
Lekha¤ca paõõākāre ca rājaputtassa appayi.
Tuņņho āha "sahassena pasādetha ima"nti so.
36
Issaü kariüsu tassa'¤¤e rājaputtassa sevakā;
So taü dasasahassenapasādāpesi dārakaü.
37
Tassa kesaü 12 likhipetvā gaīgāyeva nahāpiya
Puõõavaķķhanavatthayugaü 13 gandhamāla¤ca sundaraü
Acchādetvā vilimpetvā maõķayitvā suråpakaü*
38
Sãsaü dukålapaņņena veņhayitvā upānayuü;
Attano parihārena bhattaü tassa adāpayi.
-----------
9.[A E D] yojanamhi 10 [A D] passãtuü 11 [A] bahånipi 12. Kese ti
Yuttataraü. 13. [A.] Puõõavaķķhaü.
* Ime dve pādā sabbesu åno, a¤¤atra kambojamahāvaüsā.

[SL Page 123] [\x 123/]   ( 
39
Attano dasasahassaagghanaü sayanaü subhaü
Sayanatthaü adāpesi tassa yodhassa khattiyo. 40
So sabbaü ekato katvā netvā mātāpitantikaü
Mātuyā dasasahassaü, sayanaü pituno adā.
41
Taü yeva rattiü āgantvā rakkhaņņhāne adassayã;
Pabhāte rājaputto taü sutvā tuņņhamano ahu.
42
Datvā paricchadaü tassa parivārajanaü tathā
Datvā dasasahassāni pesesi pitusantakaü.
43
Yodho dasasahassāni netvā mātāpitantikaü
Tesaü datvā kākavaõõatissarājamupāgami.
44
So gāmaõikumārassa tamappesi mahãpati,
Sakkato suranimilo yodho vasi tadantike.
---------
45
Kuëumbarikaõõikāyaü hundarãvāpigāmake
Tissassa aņņhamo putto ahosi soõanāmako.
46
Sattavassikakālepi tālagacche alu¤ci so;
Dasavassikakālamhi tāle lu¤ci mahabbalo
47
Kālena so 14 mahāsoõo dasahatthibalo ahu.
Rājā taü tādisaü sutvā gahetvā pitusanatikā
48
Gāmaõissa kumārassa adāsi posanatthiko.
Tena so laddhāsakkāro yodho vasi tadantike.
---------
49
Girināme janapade gāme niccelaviņņhike 15
Dasahatthibalo āsi mahānāgassa atrajo;
50
Lakuõņakasarãrattā ahu goņhakanāmako;
Karonti keëiparihāsaü tassa jeņņhā cha bhātaro.
51
Te gantvā māsakhettatthaü koņņayitvā mahāvanaü
Tassa bhāgaü ņhapetvāna gantvā tassa nivedayuü.
52
So gantvā taü khaõaü yeva rukkhe imbarasa¤¤ite
Lu¤citvāna samaü katvā bhåmiü gantvā nivedayi.
53
Gantvāna bhātaro tassa disvā kammantamabbhutaü
Tassa kammaü kittayantā āgacchiüsu tadantikaü.
-----------
14.[E.]Kāle sopi. 15.[E.] Niņņhulaviņņhike. [D.] Niccalaviņņhike. [K.] Niņņhula
Cittake. [R.] Niņņhãlaviņņhike.

[SL Page 124] [\x 124/]   ( 
54
Tadupādāya so āsi goņhayimbaranāmako.
Tatheva rājā pahesi tampi gāmaõisantikā.
---------
55
Koņipabbatasāmantā 16 kittigāmamhi 17 issaro
Rohaõo nāma gahapati jātaü puttakamattano
56
Samānanāmaü kāresi goņhakābhayarājino.
Dārako so balã āsi; dasadvādasavassiko
57
Asakkuneyyapāsāõe uddhattuü 18 catupa¤cahi
Kãëamāno khipi tadā so kãëāguëake viya.
58
Tassa soëasavassassa pitā gadamakārayi
Aņņhatiüsaīgulāvaņņaü, soëasahatthadãghakaü;
59
Tālānaü nāëikerānaü khandhe āhacca tāya so
Te pātayitvā teneva yodho so pākaņo ahu.
60
Tatheva rājā pāhesi tampi gāmaõisantike.
Upaņņhāko mahāsammattherassā'si pitā pana;
61
So mahāsummatherassa dhammaü sutvā kuņumbiko
Sotāpattiphalaü patto vihāre koņapabbate.
62
So tu 19 sa¤jātasaüvego ārovetvāna rājino
Datvā kuņumbaü puttassa pabbajã therasantike.
63
Bhāvanaü anuyu¤jitvā arahattamapāpuõi;
Putto tena'ssapa¤¤āyi theraputtābhayo iti.
---------
64
Kappakandaragāmamhi kumārassa suto ahu
Bharaõo nāma so kāle dasadvādasavassike 20
65
Dārakehi vanaü gantvā'nubandhitvā sase bahå
Pādena paharitvāna dvikhaõķaü 21 bhåmiyaü khipã.
66
Gāmikehi vanaü gantvā soëasavassiko pana
Tatheva pātesi lahuü migagokaõõasåkare.
67
Bharaõo so mahāyodho teneva pākaņo ahu;
Tatheva rājā vāsesi tampi gāmaõisantike.
---------
68
Girināme janapade kuņumbiyaīgaõagāmake 22
Kuņumbã vasabho nāma ahosi tattha sammato.
-----------
16. [E.K.] Koņapabbata. 17. [D.R.] Kattigāmamhi 18.[D.]Uccātuü.
19. [E.] Taü. 20.[A.E.] Vassiko. 21.[F.] Dvãkheõķa. 22.[A.]Kuņiyaīgaõa.

[SL Page 125] [\x 125/]   ( 
69
Veëo jānapado tassa, sumano giribhojako,
Sahāyassa sute jāte paõõākārapurassarā
70
Gantvā ubho sakaü nāmaü dārakassa akārayuü.
Taü vuddhaü 18 attano gehe vāsesi giribhojako
71
Tasse'ko sindhavo posaü 19 ka¤ci nā'rohituü adā,
Disvā tu veëusumaõaü "ayaü ārohako mama *
72
Anuråpo"ti cintetvā pahaņņho hesitaü akā.
Taü ¤atvā bhojako "assaü ārohā"ti tamāha so;
73
So assaü āruhitvā taü sãghaü dhāvayi 20 maõķale,
Maõķale sakale asso ekābaddho adissi so
74
Nisãdi dhāvato cassa vassahāro'va 21 piņņhiyaü
Moveti pi uttariyaü bandhati 22 pi anādaro
75
Taü disvā parisā sabbā ukkuņņhiü sampavattayi.
Datvā dasasahassāni tassa so giribhojako
76
Rājānucchaviko'yaü ti haņņho ra¤¤o adāsi taü.
Rājā taü veëusumanaü attano yeva santike
77
Kāretvā tassa sakkāraü vāsesi bahumānayaü.
---------
Nakulanagarakaõõikāyaü 23 gāme mahindadoõike 24
78
Abhayassa'ntimo putto devo nāmā'si thāmavā;
äsakaü pana kha¤jattā kha¤jadevoti taü viduü.
79
Migavaü gāmavāsãhi saha gantvāna so tadā
Mahise anubandhitvā mahante uņņhituņņhite
80
Hatthena pāde gaõhitvā bhametvā sãsamatthake
âsumha bhumiü cuõõeti 25 tesaü aņņhãni māõavo.
81
Taü pavattiü suõitvā va kha¤jadevaü mahãpati
Vāsesi āharāpetvā gāmaõisse'va santike.
---------
82
Cittalapabbatāsanne gāme kapiņņhanāmake 26
Uppalassa suto āsi phussadevo ti nāmako.
-----------
*"Giribhojakassa ekoso sindhavo'si mahabbalo 
Attano piņņhiyaü so hi kaüci nārohituü adā"
(Rasavāhiniyaü)
18.[A.] Puttaü. 19.[E.D.] Purisaü 20.[E.] Dhāvesi 21.[E.] Vassahāraüva,
[A.]Vassahārova. 22.[A.D.] Bandheti. 23. [A.] Nakulanagarakkhāyaü
24.[A.E.] Mahisadoõike. 25.[E.]âsumhi bhumiü cuõõetvā. 
26.[E.] Gaviņanāmake

[SL Page 126] [\x 126/]   ( 
83
Gantvā saha kumārehi vihāraü so kumārako
Bodhiyā påjitaü saīkhaü ādāya dhami thāpasā 27;
84
Asanãpātasaddova saddo tassa mahā ahu;
Ummattā viya āsuü te bhãtā sabbe pi dārakā*
85
Tena so āsi ummādaphussadevo ti pākaņo.
Dhanusippaü akāresi tassa vaüsāgataü pitā +;
86
Saddavedhã vijjuvedhã vālavedhã ca so ahu.
Vālukāpuõõasakaņaü, baddhavammasataü tathā,
87
Asanodumbaramayaü aņņhasoëasaaīgulaü
Tathā ayo-lohamayaü paņņaü dvicaturaīgulaü
88
Nibbedhayati kaõķena; kaõķo tena visajjito
Thale aņņhusabhaü yāti, jale tu usabhaü pana.
89
Taü suõitvā mahārāja pavattãü pitusantikā
Tampi āõāpayitvāna gāmaõimhi avāsayi.
---------
90
Tulādhāranagāsanne 28 vihāravāpigāmake
Mattakuņumbissa suto 29 ahå vasabhanāmako;
91
Taü sujātasarãrattā labhiyyavasabhaü viduü.
So vãsavassuddesamhi mahākāyabalo ahå. 
92 âdāya so katipaye purise yeva ārahi
Khettatthiko mahāvāpiü; karonto taü mahabbalo
93
Dasahi dvādasahi vā vahitabbe narehi pi
Vahanto paüsupiõķe so lahuü vāpiü samāpayi.
94
Tena so pākaņo āsi; tampi ādāya bhumipo
Datvā taü tassa sakkāraü gāmaõissa adāsi taü.
95
Vasabhodakavāro ti taü khettaü pākaņaü ahå.
Evaü labhiyyavasabho vasi gāmaõisantike.
----------0
* Rasavāhiniyaü imā adhikā:- "catuppadā vibhaügā ca bhamiüsu cakitā vane."
+ Rasavāhiniyaü: "hatthassatharusippaü so sikkhāpesi sakaü sutaü
Dhanusippaü ca sikkhesi tassa vaüsāgataü pitā" (sundaratarā.)
Rasavāhiniyaü: "sokamenābhivaķķhanto āsi visativassiko
Dasanāgabalo āsi tharusippe ca kovido"
27.[D.] Thāmavā. 28.[E.D.R.] Tulādhārapabbatāsanne. 
29.[E.D.] Mattakuņumbino putto.

[SL Page 127] [\x 127/]   ( 
96
Mahāyodhānametesaü dasantampi mahãpati
Puttassa sakkārasamaü sakkāraü kārayã tadā.
97
âmantetvā mahāyodhe dasāpi ca 30 disampati
"Yodhe dasadase'keko esathā"ti udāhari;
98
Te tathevā'nayuü yodhe; punarā'ha mahãpati
Tassa yodhasatassāpi tatheva pariyesituü.
99
Tathā te pā'nayuü yodhe; tesampāha 31 mahãpati
Puna yodhasahassassa tatheva pariyesituü.
100
Thatā te pā'nayuü yodhe; sabbe sampiõķitā tu te
Ekādasasahassāni yodhā, sataü 32 tathā dasa. *
101 Sabbe te laddhasakkārā bhumipālena sabbadā
Gāmaõiü rājaputtaü taü vasiüsu parivāriya.
102
Iti sucaritajātamabbhutaü
Suõiya naro matimā sukhatthiko
Akusalapathato parammukho
Kusalapathe'hirameyya sabbadā-ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Yodhalābho nāma
Tevãsatimo paricchedo.
---------

Catuvãsatimo paricchedo.
1
Hatthassatharukammassa kusalo katupāsano
So gāmaõã rājasuto mahāgāme vasã tadā.
2
Rajā rājasutaü tissaü dãghavāpimhã vāsayi
ârakkhituü janapadaü sampannabalavāhanaü
3
Kumāro gāmaõã kāle sampassanto balaü sakaü
"Yujjhissaü damiëehã"ti pitura¤¤o kathāpayi.
4
Rājā taü anurakkhanto "oragaīgaü alaü" iti
Vāresi yāva tatiyaü; so tatheva kathāpayi.
-----------
30. [E.S.] Te dasāpi 31. [E.] Tassapā'ha 32. [A.] Sata.
* Rasavahiniyaü: "ekādasasahassaü ca dasuttarasataü pi ca
Ahesuü piõķitā yodhā mahābalaparakkamā,"

[SL Page 128] [\x 128/]   ( 
5
"Pitā me puriso honto ne'vaü 1 vakkhati, teni'daü
Pilandhatu"ti pesesi itthālaīkāramassa so.
6
Rājā'ha tassa kujjhitvā "karotha hemasaīkhaliü,
Tāya naü bandhayissāmi, nā'¤¤athā rakkhiyo hi so"
7
Palāyitvāna malayaü kujjhitvā pituno agā;
Duņņhattāyeva pitari āhu taü duņņhagāmaõiü
8
Rājā'tha ārabhã kātuü mahāmaīgalacetiyaü 2
Niņņhite cetiye saīghaü sannipātayi bhåpati.
9
Dvādasā'suü 3 sahassāni bhikkhå cittalapabbatā,
Tato tato dvādaseva sahassāni samāgamuü.
10
Katvāna cetiyamahaü rājā saīghassa sammukhā
Sabbe yodhe samānetvā kāresi sapathaü tadā:
11
"Puttānaü kalahaņņhānaü na gacchissāma no"4 iti.
Akaüsu sapathaü sabbe, taü yuddhaü tena nāgamuü.
12
Catusaņņhivihāre so kārāpetvā mahãpati
Tattakāneva vassāni ņhatvā mari tahiü, tadā
13
Ra¤¤o sarãraü gāhetvā channayānena rājinã
Netvā tissamahārāmaü taü saīghassa nivedayi.
14
Sutvā tissakumāro taü āgantvā 5 dãghavāpito
Sarãrakiccaü kāretvā sakkaccaü pituno sayaü
15
Mātaraü kaõķulaü hatthiü ādiyitvā mahabbalo
Bhātu bhayā dãghavāpiü agamāsi lahuü tato.
16
Taü pavattiü nivedetuü duņņhagāmaõisantikaü
Lekhaü datvā visajjesuü sabbe'maccā samāgatā.
17
So guttahālamāgantvā tattha vāre visajjiya
Mahāgāmamupagantvā sayaü rajje'bhisevayi.
18
Mātatthaü kaõķulattha¤ca bhātu lekhaü visajjayi;
Aladdhā yāva tatiyaü yuddhāya tamupāgami.
19
Ahå dvinnaü mahāyuddhaü cålaīgaõiyapiņņhiyaü;
Tattha nekasahassāni patiüsu rājino naraü.
-----------
1. [A.] Neva 2. [A.E.T.] Mahānuggala- 3.[E.K.] Dvādasettha 
4. [E.] Te [D.] Vo. 5. [A.] Tu taü gantvā. [E.] Gantvāna

[SL Page 129] [\x 129/]   ( 
20
Rājā ca tissāmacco ca vaëavā dãghathånikā
Tayo yeva palāyiüsu; kumāro anubandhi te;
21
Ubhinnamantare bhikkhå māpayiüsu mahãdharaü,
Taü disvā "bhikkhusaīghassa kammaü" iti nivattã so.
22
Kappakandaranajjā so javamālititthamāgato 6
Rājā'ha tissāmaccaü taü "chātajjhattā mayaü" iti.
23
Suvaõõasarake khittabhattaü nãhari tassā so;
Saīghe datvā bhu¤janato kāretvā catubhāgakaü
24
"Ghosehi kāla" miccā'ha; tisso kālamaghosayi; 
Suõitvā dibbasotena ra¤¤o - kkhāya dāyako
25
Thero piyaīgudãpaņņho theraü tattha niyojayi
Tissaü kuņimbakasutaü, so tattha nahasā'gamā.
26
Tassa tisso karā pattaü ādāyā'dāsi rājino;
Saīghassa bhāgaü sambhāgaü rājā patte khãpāpayi;
27
Sambhāgaü khipã tisso ca; sambhāgaü vaëalavā pi ca
Na icchi, tassā bhāga¤ca tisso pattamhi pakkhipi.
28
Bhattassa puõõapattaü taü adā therassa bhupati.
Adā gotamatherassa so gantvā nahasā lahuü.
29
Bhikkhånaü bhu¤jamānānaü datvā ālopabhāgaso
Pa¤casatānaü so thero laddhehi tu tadantikā
30
Bhāgehi pattaü påretvā ākāse khipi rājino;
Disvā'gataü gahetvā taü tisso bhojesi 7 bhåpatiü.
31
Bhu¤jitvāna saya¤cāpi vaëavag¤ca abhojayi.
Sannāhaü cumbaņaü katvā rājā pattaü visajjayi.
32
Gantvāna so mahāgāmaü samādāya balaü puna
Saņņhisahassaü yuddhāya gantvā yujjhi sabhātarā.
33
Rājā vaëavamāruyha tisso kaõķulahatthinaü
Dve bhātaro samāga¤chuü yujjhamānā raõe tadā.
34
Rājā kariü karitva'nto vaëavāmaõķalaü akā;
Tathāpi chiddaü no disvā laīghāpetuü matiü akā;
-----------
6.[A.] Jãvamālimupāgato. [E.] Javamālatittha- 7.[E.] Bhojayi.


[SL Page 130] [\x 130/]   ( 
35
Vaëavaü laīghayitvāna 8 hatthãnaü, bhātiko'pari
Tomaraü khipi cammaüva 9 yathā chijjati piņņhiyaü.
36
Anekāni sahassāni kumārassa narā tahiü
Patiüsu yuddheyujjhantā, bhijji ceva mahabbalaü.
37
"ârohakassa vekallā itthi maü laīghayã" iti
Kuddho karã taü vālento rukkhamekamupāgami.
38
Kumāro āruhã rukkhaü; hatthi sāmimupāgami;
Tamāruyha palāyantaü kumāramanubandhi so.
39
Pavisitvā vihāraü so mahātheragharaü gato
Nipajji heņņhā ma¤cassa kumāro bhātuno bhayā.
40
Pasārayã mahāthero cãvaraü tattha ma¤cake;
Rājā anupadaü gantvā "kuhiü tisso"ti pucchatha,
41
"Ma¤ce natthi mahārāja" iti thero avoca taü;
Heņņhāma¤ceti jānitvā tato nikkhamma bhupati
42
Samantato vihārassa rakkhaü kārayi; taü pana
Ma¤cakamhi nipajjetvā datvā upari cãvaraü
43
Ma¤capādesu gaõhitvā cattāro daharā yatã
Matabhikkhuniyāmena kumāraü bahi nãharuü.
44
Niyyamānantu taü ¤atvā idamāha mahãpati;
"Tissa, tvaü kuladevānaü sãse hutvāna nayyasi;
45
Balakkārena gahaõaü kuladevehi natthi me;
Guõaü tvaü kuladevānaü sareyyāsi kadāvapi."
46
Tato yeva mahāgāmaü agamāsi mahãpati;
âõāpesi ca tattheva mātaraü mātugāravo.
47
(Vassāni aņņhasaņņhiü so aņņhā dhammaņņhamānaso
Aņņhasaņņhivihāre ca kārāpesi mahãpati.)*
48
Nikkhāmito so bhikkhåhi tisso rājasuto pana
Dãghavāpiü tato yeva agama'¤¤ataro 10 viya.
49
Kumaro godhagattasassa tissatherassa āha so
"Sāparādho ahaü bhante, khamāpessāmi bhātaraü"
-----------
8. [E. D.] Vaëavāya laüghāpetvāna. 9. [A.] Ca. 10. [E.] Agamāsi a¤ātako,
* Ayaü gāthā adhikā, pamādapatitā. Tāya vinā yeva pubbāparo attho
Ghaņãsati.

[SL Page 131] [\x 131/]   ( 
50
Veyyāvaccakarākāraü tissaü pa¤casatāni ca
Bhikkhånamādiyitvā so thero rājamupāgami.
51
Rājaputtaü ņhapetvāna thero sopāõamatthake
Sasaīgho pāvisã; saddho 11 nisãdāpiya bhumipo
52
Upānayã yāguādiü; thero pattaü pidhesi so;
"Kinti" vutto'bravã "tissaü ādāya āgatā" iti.
53
"Kuhiü coro"ti vutto ca 12 ņhitaņņhānaü nivedayi.
Vihāradevã gantvāna chādiyaņņhāsi puttakaü.
54
Rājā'ha theraü "¤āto vo dāsabhāvo idāni no?
Sāmaõeraü pesayetha tumhe me 13 sattavassakaü,
55
Janakkhayaü vanā yeva kalaho na bhaveyya no"
"Rāja, 14 saīghassa dose'so; saīgho daõķaü karissata."
56
"Hessatā'gatakiccaü vo, yāgādiü gaõhāthā" ti so
Datvā taü bhikkhusaīghassa pakkositvāna bhātaraü
57
Tattheva saīghamajjhamhi nisinno bhātarā saha
Bhu¤jitvā ekato yeva bhakkhusaīghaü visajjayã.
58
Sassakammāni kāretuü tissaü tattheva pāhiõi.
Sayampi bheriü cāretvā sassakammāni kārayi. 59
Iti veramanekavakavpavitaü
Samayanti bahuü api sappurisā
Iti cintiya ko hi naro matimā
Na bhaveyya paresu susantamano ti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Dvebhātikayuddhaü nāma
Catuvãsatimo paricchedo.
---------
Pa¤cavãsatimo paracchedo.
1
Duņņhagāmaõirājā'tha katvāna janasaīgahaü
Kunte dhātuü nidhāpetvā sayoggabalavāhano
2
Gantvā tissamahārāmaü vanditvā saīghamabravã:
"Pāragaīgaü gamassāmi jotetuü sāsanaü ahaü, -----------
11. [E.] Sabbe. 12. [E.] Vutto so. 13. [E.] Ce. 14. [A.]Rājā.

[SL Page 132] [\x 132/]   ( 
3
Sakkātuü bhakkhavo detha 1 amhehi saha gāmino;
Maīgala¤ceva rakkhā ca bhikkhånaü dassanaü hi no."
4 Adāsi daõķakammatthaü saīgho pa¤casataü yatã;
Bhakkhusaīghaü tamādāya tato nikkhamma bhåpati
5
Sodhāpetvāna malaye idhāgamanama¤jasaü 
Kaõķulaü hatthimāruyha yodhehi parivārito
6
Mahatā balakāyena yuddhāya abhinikkhami. 
Mahāgāmena sambaddhā senā'gā guttahālakaü.
7
Mahiyaīgaõamamāgamma chattaü damaëamaggahã;
Ghātetvā damiëe tattha āgantvā ambatitthakaü
8
Gaīgāparikhasampattaü, tatthambadamiëampana
Yujjhaü catuhi māsehi katagatthaü mahabbalaü
9
Mātaraü dassayitvāna tena lesena aggahi.
Tato oruyha damiëesattarāje 2 mahabbale
10
Ekāheneva gaõhitvā khemaü katvā mahabbalo
Balassā'dā dhanaü, tena khemārāmo ti vuccati.
11
Mahākoņņha'ntarāsob÷e, doõe gavaramaggahã,
Hālakole 3 issariyaü, 4 nāëisobbhamha nāëikaü,
12
Dãghābhayagallakamhã gaõhi dãghābhayampi ca,
Kacchatãtthe kapisãsaü catumāsena aggahã.
13
Koņanagare koņa¤ca, tato hālavahāõkaü, 5
Vahiņņhe 6 vahiņņhadamaëaü, gāmaõimha ca gāmaõiü,
14
Kumbagāmamhi gumba¤ca 7 nandigāmamhi nandikaü, 8
Gaõhi khāõuü khāõugāme, dve tu tambuõõame pana
15
Mātulaü bhāginyeg¤ca tamba-unnamanāmake, 9
Jambuü caggaha, so so ca gāmo'hu taütadavhayo.
16
"Ajānatvā sakaü senaü ghātenta sajanā" iti 
Sutvāna saccakiriyaü akarã tattha bhupati;
17
"Rajjasukhāya vāyāmo nā'yaü mama kadācipi; 10
Sambuddhasāsanasseva ņhapanāya ayaü mama;
-----------
1. [E.] Detha no bhikkhu. 2. [A.] Rājā. 3. [K.] Hātālake. 4.[K.@]Sanappiriyaü. 5. [A.] Hālavabhāõakaü, 6. [A.] Mahiņņhe. 7. [K.] Kappagāmamhi kappaüca
8. [K.] Chindagāmamhi chindakaü 9. [A.] Tambakunnamanāmake. 10.[E.] Sadāpi ca.

[SL Page 133] [\x 133/]   ( 
18
Tena saccena me senākāyopagatabhaõķakaü
Jālavaõõaüva hotu ti taü tatheva tadā ahu."
19
Gaīgātãramhi damiëā sabbe ghātitasesakā
Vijitaü nagaraü nāma saraõatthāya pāvisuü.* 20 Phāsuke aīgaõaņņhāne khandhāvāraü nivesayi,
Taü khandhāvārapiņņhãta nāmenā'hosa pākaņaü.
21
Vajitanagaragāhatthaü vãmaüsanto narādhipo
Disvā'yantaü nandimittaü visajjāpesi kaõķulaü.
22
Gaõhituü āgataü hatthiü nandimitto karehi taü
Ubhodante kapãëayitvā ukkuņikaü nisãdayã
23
Hatthãnā nandimitto tu yasmā yattha ayujjhi so
Tasmā tattha tato gāmo hatthiporoti vuccati.
24
Vãmaüsitvā ubho rājā vijitaü nagaraü agā;
Yodhānaü dakkhiõadvāre saīgāmo āsi bhiüsano.
25
Puratthimamhi dvāramhi 11 so veëusumano pana
Anekasaīkhe damiëe assāråëho aghātayi.
26
Dvāraü thakesuü damiëā; rājā yodhe visajjayi;
Kaõķulo natdimitto ca suranimilo ca dakkhiõe, 
27
Mahāsoõo ca goņho ca theraputto ca te tayo
Dvāresu tãsu kammāni itaresu tadā karuü.
28
Nagaraü taü tiparikhaü uccapākāragopitaü
Ayokammakatadvāraü arãhi duppadhaüsiyaü. 29
Jāõåhi ņhatvā dāņhāhi bhinditvāna silāsudhā
Iņņhakā ceva hatthi so ayodvāramupāgami.
30
Gopuraņņhā tu damiëā khipiüsu vividhāyudhe
Pakkaü ayoguëa¤ceva kaņhita¤ca silesikaü;
-----------
*Kambojamahāvaüse imāpi dve gāthā dissanti:-
"Paccuttaritvā gaīgāya gaja assa-rathehi so
Manoramaü sukhaņņhānaü passitvā dharaõãpati
Bheriü paricarāpetvā sannipātetva nāgare
Paribhu¤jāpayi sab[X]g¤e[X]ba pāto yeva khaõe tadā;
Tato pabhuti so deso bhattaguttahalavbhayo"
11. [E.] Puratthãmaduvāramhi

[SL Page 134] [\x 134/]   ( 
31
Piņņhiü khitte silesamhi dhåpāyante'tha 12 kaõķulo
Vedanaņņo'dakaņņhānaü gantvāna tattha ogahã.
32
"Na idaü surāpānaü te, ayodvāravighāņanaü,
Gaccha dvāraü vighāņehi" iccā'ha goņhayimbaro. 33
So mānaü janayitvāna ko¤caü katvā gajuttamo
Udakā uņņhahitvāna thale aņņhāsi dappavā.
34
Hatthivejjo viyojetvā 13 silesaü osadhaü akā;
Rājā āruyha hatthiü taü kumhe 14 phusiya pāõinā
35
"Laīkādãpamha sakale rajjaü te, tāta kaõķula,
Dammã"ti taü tosayitvā bhojetvā varabhojanaü
36
Ayaü
8Tvā sāņakena kārayitvā suvammitaü
Sattaguõaü māhisavammaü bandhetvā cammapiņāņhiyaü
37
Tasso'pari telavammaü dāpetvā taü visajjayi.
Asanã viya gajjanto so gantvo'paddave sahaü
38
Padaraü vijjhi dāņhāhi, ummāraü padasā'hani, 
Sadvārabāhaü taü dvāraü bhumiyaü saravaü pati;
39
Gopure dabbasambhāraü patantaü hatthipiņņhãyaü 
Bāhāhi paharitvāna nandimitto pavaņņayi.
40
Disvāna tassa kiriyaü kaõķulo tuņņhamānaso
Dāņhāpãëanaveraü taü chaķķhesi paņhamaü kataü.
41
Attano piņņhito yeva pavesatthāya kaõķulo
Nivattitvāna oloki yodhaü tattha gajuttamo.
42
"Hatthinā katamaggena nappavekkhāmahaü" iti
Nandimitto vicintetvā pākāraü hani bāhunā,
43
So aņņhārasahatthucco pati aņņhusabho kira;
Oloki såranimilaü, anicchaü sopi taü pathaü
44
Laīghayitvāna pākāraü nagarabbhantare pati
Bhinditvā dvāramekekaü goņho soõo ca pāvisi.
45
Hatthi gahetvā rathavakkaü, mitto sakaņapa¤jaraü,
Nāëikerataruü goņho, nimmalo khaggamuttamaü,
46
Tālarukkhaü mahāsoõo, theraputto mahāgadaü,
Visuü visuü vãthigatā damiëe tattha cuõõayuü
-----------
12.[E.] Dhumāyanteva 13.[E.] Hatthãvejjo'tha dhovitvā 14. [D.] Kumbhaü

[SL Page 135] [\x 135/]   ( 
47
Vijitaü nagaraü hetvā catumāsena khattiyo
Tato 15 girilakaü 15 gantvā giriyaü damiëaü hani.
48
Gantvā mahelanagaraü timahāparikhaü tato
Kadambapupphavallãhi samantā parivāritaü
49
Ekadvāraü duppavesaü catumāse vasaü tahiü
Gaõhi mahelarājānaü mantayuddhena bhumipo.
50
Tato'nurādhanagaraü 16 āgacchanto mahãpati
Khandhāvāraü nivesesi parito 17 kāsapabbataü.
51
Māsamhi jeņņhamålamha taëākaü tattha kāriya
Jalaü kãëa tahiü gāmo posona-nagaravhayo 18
52
Taü yuddhāyāgataü sutvā rājānaü duņņhagāmaõiü
Amacce sannipātetvā eëāro āha bhåmipo:
53
"So rājā ca sayaü yodho, yodhā ca'ssa bahå kira;
Amaccā, kinnu kātabbaü? Kinti ma¤¤anti no ime?"19
54
Dãghajantuppabhåtayo 20 yodhā eëārarājino
"Suve yuddhaü karissāma" iti te nicchayaü karuü.
55
Duņņhagāmaõirājā pi mantetvā mātuyā saha
Tassā matena kāresi dvattiüsa balakoņņhake,
56
Rājacchattadhare tattha ņhapesi rājaråpake;
Abbhantare koņņhake tu sayaü aņņhāsi bhupati.
57
Eëārarājā sannaddho mahāpabbatahatthinaü 
âruyha agamā tattha sayoggabalavāhano
58
Saīgāme vattamānamhi dãghajantu mahabbalo
âdāya khaggaphalakaü yujjhamāno bhayānako
59
Hatthe aņņhārasu'ggantvā nabhaü taü rāja råpakaü
Chinditvā asinā hindi paņhamaü balakoņņhakaü.
60
Evaü sese pi bhinditvā balakoņņhe, mahabbalo
ōhitaü gāmaõirājena nabalakoņņhamupāgami.
61
Yodho so 22 såranimilo gacchantaü rājino'pari
Sāvetvā attano nāmaü tamakkosi mahabbalo.
-----------
15.[K.] Girakolavhayaü gantvā, 16.[E.D.] Tato anurādhapuraü
17.[E.K.] Parato, 18.[E.] Pajjotanagara- [D.] Pe senanagara-
19. [E.K.] Iti 20."Dãghajantå"ta yuttataraü, 21.[E.] Rājā chattadhare,
22. [E.] Tu. [K.] Taü.

[SL Page 136] [\x 136/]   ( 
62
Itaro "taü vadhissa"nti kuddho ākāsamuggami;
Itaro otarantassa phalakaü upanāmayi;
63
"Chindāmetaü saphalakaü" iti cintiya so pana
Phalakaü hana khaggena, taü mu¤ciyi'taro sayi;23
64
Kappento 24 muttaphalakaü dãghajantu tahiü pati;
Uņņhāya suranimilo patitaü sattiyā'hani.
65 Saīkaü dhamã phussadevo, senā bhijjittha dāmiëã;
Eëāro pi nivattittha; ghātesuü damiëe bahå.
66
Tattha vāpijalaü āsi hatānaü lohitāvilaü
Tasmā kulatthavāpi ti nāmato vissutā ahu.
67
Carāpetvā tahiü heriü duņņhagāmiõi bhåpati
'Na hanissatu 25 eëāraü maü mu¤ciya'paro" iti,
68
Sannaddho sayamāruyha sannaddhaü kaõķulaü kariü
Eëāraü anubandhanto dakkhiõadvāramāgami
69
Puradakkhiõadvāramhi 26 ubho yujjhiüsu bhumipā;
Tomaraü khipi eëāro, gāmaõã tamava¤cayi.
70
Vijjhāpesi ca dantehi taü hatthaü sakahatthinā;
Tomaraü khipi eëāraü, sahatthi tattha so pati.
71
Tato vijitasaīgāmo sayoggabalavāhano
Laīkaü ekātapattaü so katvāna pāvisã puraü.
72
Puramhi bheriü cāretvā samantā yojane jane
Santipātiya kāresi påjaü eëārarājino.
73
Taü dehapatitaņņhāne kåņāgārena jhāpayi;
Cetiyaü tattha kāresi parihāramadāsi ca
74
Ajjāpi laīkāpatino taüpadesasamãpagā
Teneva parihārena na vādāpenti tåriyaü.
75
Evaü dvattiüsa damiëarājāno duņņhagāmaõã
Gaõhitvā ekachattena laīkārajjamakāsi so
76
Vijite nagare bhinne 28 yodho so dighajantuko
Eëārassa nivedetvā bhāgineyyassa yodhataü 29
-----------
23. [E.D.] Mu¤ci itaro pana. 24. [A.] Kappente. 25. [E.] Hanissati,
26. [A.] Pure - 27. [A.] Tattha, 28. [E.] Bhintamhi vijitanagare,
29. [A.] Attano.
[SL Page 137] [\x 137/]   ( 
77
Tassa bhalluka nāmassa bhāganeyyassa atattano.
Pesayãdhāgamamatthāya; tassa sutvāna bhalluko
78
Eëāradaķķhadivasā sattame divase idha
Purisānaü sahassehi saņņhiyā saha otari.
79
Otaõõo so suõitvāpi patanaü tassa rājino
"Yujjhissāmã"ti lajjāya mahātitthā idhāgamā.
80
Khandhāvāraü nivesesi gāme koëambahālake.
Rājā tassā'gamaü sutvā yuddhāya abhinikkhami,
81
Yuddhasannāhasannaddho hatthimāruyha kaõķulaü
Hatthassarathayodhehi pattãhi ca anånako.
82
Ummādaphussadevo so dãpe aggadhanuggaho
Dasaķķhāyudhasannaddho, 30 sesayodhā ca anvaguü.
83
Pavatte tumule yuddhe sannaddho bhalluko tahiü
Rājābhimukhamāyāsi; nāgarājā tu kaõķulo
84
Taü vegamandãbhāvatthaü paccosakki saniü saniü
Senā pi saddhiü teneva paccosakki saniü saniü
85
Rājāha "pubbe yuddhesu aņņhavãsatiyā ayaü
Na paccosakka, kiü etaü phussadevā"ti? âha so:
86
"Jayo no paramo deva, jayabhumimayaü gajo
Paccosakkati pekkhanto, jayaņņhānamhi ņhassati."
87
Nāgo'tha paccosakkitvā puradevassa passato
Mahāvihārasãmante aņņhāsi suppatiņņhito.
88
Tatraņņhite nāgarāje bhalluko damiëo tahiü
Rājābhimukhamāgantvā uppaõķesi mahãpatiü.
89
Mukhaü pidhāya khaggena rājā akkosi taü pana;
"Ra¤¤o mukhamhi pātemi" iti kaõķa¤ca so khipi.
90
âhacca so khaggatalaü kaõķo papati bhumiyaü
"Mukhe viddho"ti sa¤¤āya ukkuņņhiü bhalluko akā.
91
Ra¤¤o pacchā nisinno so phussadevo mahabbalo
Kaõķaü khipi mukhe tassa ghaņņento rājakuõķalaü;
92
Rājānaü pādato katvā patamānassa tassa tu
Khipitvā aparaü kaõķaü vijjhitvā tassa jaõõukaü
-----------
30. [A.T.] Dasadhāyudha -

[SL Page 138] [\x 138/]   ( 
93
Rājānaü sãsato katvā pātesi lahuhatthako
Bhalluke patãte tasmiü jayanādo pavattatha.31
94
Phussadevo tahiü yeva ¤āpetuü dosamattano
Kaõõavalliü sakaü chetvā pasataü lohitaü sayaü
95
Ra¤¤o dassesi; taü disvā rājā naü pucchi "kiü" iti,
"Rājadaõķo kato me"ti so avoca mahãpatiü.
96
"Ko te doso"ti vutto ca āha kuõķalaghaņņanaü
"Adosaü dosasa¤¤āya kimetaü kari bhātika"
97
Iti vatvā mahārājā kata¤¤u idamāha ca:
"Kaõķānucchaviko tuyhaü sakkāro hessate mahā."
98
Ghātetvā damile sabbe rājā laddhajayo tato
Pāsādatalamāruyha sãhāsanagato tahiü
99
Nāņakāmaccamajjhamhã phussadevassa taü saraü
âõāpetvā ņhapāpetvā puükhena 32 ujukaü tale 33
100
Kahāpaõehi kaõķantaü āsittehu'paråpari 34
Chādāpetvāna dāpesi phussadevassa taü khaõe.
101
Narindapāsādatale narindotha alaīkate
Sugandhadãpujjalite nānāgandhasamāyute
102
Nāņakajanayogena accharāhi'va bhåsite 35
Anagghattharaõatthiõõe 36 muduke sayane subhe
103
Sayito sirisampattiü mahatiü api pekkhiya
Kataü akkhohiõãghātaü saranto na sukhaü labhi.
104
Piyaīgudãpe arahanto ¤atvā taü tassa takkitaü
Aņņhā'rahante pāhesuü 37 tamassāsetu missaraü.
105
âgamma te majjhayāme rājadvāramhi otaruü,
Niveditabbhāgamanā 38 pāsādatalamāruhuü
106
Vanditvā te mahārājā nisãdāpiya āsane
Katvā vividhasakkāraü pucchi āgatakāraõaü;
-----------
31. [K.] Avatthari. 32. [E.] Poükhena 33. [A.D.] Talaü
34. [A.D.T.] âsitto uparåpari 35."Accharāhi vibhusito"ti sabbattha 
36. [E.]Raõakiõõe 37.[E.D.]Pāhesuü aņņha arabhante. 38.[A.D.] Nivedi
Vehāgamanā. 

[SL Page 139] [\x 139/]   ( 
107
"Piyaīgudãpe saīghena pesitā manujādhipa
Tamassāsayituü amhe" iti; rājā punā'ha te
108
"Kathannu bhante assāso mama hessati, yena me
Akkhohiõãmahāsenāghāto kārāpito" iti.
109
"Saggamaggantarāyo ca natthã te tena kammunā,
Diyaķķhamanujā ve'ttha ghātitā manujādhipa,
110
Saraõesu ņhito eko, pa¤casãle pi cā'paro;
Micchādiņņhã ca dussilā sesā pasusamā matā.
111
Jotayissasi ceva tvaü bahudhā buddhasāsanaü;
Manovilekhaü tasmā tvaü vinodaya narissara,"
112
Iti vutto mahārājā tehi assasamāgato
Vanditvā ne visajjetvā sayito puna cintayi;
113
"Vinā saīghena āhāraü mā bhu¤jetha kadāvipi"
Iti mātāpitā'hāre sapiüsu dahare'va no;
114
Adatvā bhikkhusaīghassa bhuttaü atthi nu kho 39 iti
Addasa pātarāsamhi ekaü maricavaņņikaü
115
Saīghassa aņņhapetvāca paribhuttaü satiü vinā
Tadatthaü daõķakammaü me kattabbaüti ca cintayi.
116
Ete te nekakoņã idha manujagaõe ghātite cintayitvā
Kāmānaü hetu etaü manasi ca kayirā sādhu ādãnavaü taü;

Sabbesaü ghātaniü taü 40 manasi ca kayirā'niccataü sādhu sādhu
Evaü dukkhā pamokkhaü subhagatimathavā pāpuõeyyā'cirenāti

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Duņņhagāmaõivijayo nāma
Pa¤cavãsatimo paricchedo.
---------
Chabbãsatimo paricchedo.
1
Ekacchattaü karitvāna laīkārajjaü mahāyaso
ōhānantaraü saüvidahi yodhānaü so yathārahaü.
2
Theraputtābhayo yodho diyyamānaü na icchi taü
Pucchito ca "kimatthaüti yuddhamatthãti abramã.
-----------
39. [A.D.] No 40. [A.] Sātanintaü

[SL Page 140] [\x 140/]   ( 
3
"Ekarajje kate yuddhaü kinnāmatthãti pucchito 1
"Yuddhaü kilesacorehi karissāmi sudujjayaü"
4
Iccevamāha taü rājā punappuna nisedhayi.
Punappunaü so yācitvā ra¤¤o'nu¤¤āya pabbaji.
5
Pabbajitvā ca kālena arahattamapāpuõi
Pa¤cakhãõāsavasata-parivāro 2 ahosi ca.
6
Chattamaīgalasattāhe gate gatahayo'bhayo
Rājā katābhisekova mahatā vibhavena so
7
Tissavāpimagā kãëāvidhinā 3 samalaīkataü kãëituü abhasittānaü cāritta¤cānurakkhituü.
8
Ra¤¤o paracchadaü sabbaü upāyanasatāni ca
Maricavaņņivihārassa ņhānamhi ņhapayiüsu ca.
9
Tattheva thåpaņņhānamhi sadhātuü kuntamuttamaü
ōhapesuü kuntadharakā ujukaü rājamānusā.
10
Sahorodho mahārājā kãëitvā salile divā
Sāyamāha "gamissāma, kuntaü vaķķhetha bho" iti.
11
Vāletuü taü na sakkhiüsu kuntaü rājādhikārikā. 4
Gandhamālāhi påjesuü rājasenā samāgatā.
12
Rājā mahantaü accheraü disvā taü haņņhamānaso
Vidhāya tattha ārakkhaü pavisitvā påraü tato.
13
Kuntaü parakkhipāpetvā cetiyaü tattha kārayi;
Thåpaü parikkhipāpetvā vihāra¤ca akārayi.
14
Tãhi vassehi niņņhāsi vahāro so narissaro
Saīghaü sa sannipātesi vihāramahakāraõā.
15
Bhikkhånaü satasahassāni 5, tadā bhikkhuniyo pana
Navutã ca sahassāni abhaviüsu samāgatā 6.
16
Tasmiü samāgame saīghaü idamāha mahãpati
"Saīghaü bhante vassaritvā bhu¤jiü maricavaņņikaü,
17
Tasse'taü 7 daõķakammaü me bhavatuti akārayiü
Sacetiyaü maricavaņņi-vihāraü sumanoharaü;
-----------
1. [A.] Yuddhā kinnāmantã ca pucchi ca 2.[A.] Khãõāsavasataü 3.[A.] Mahākãëā
Vidhinā. 4. [E.] Tadadhakārikā. 5. [E.]Satasahassaü 6.[A.] Samāgamā. 7.[A.]Tassa taü

[SL Page 141] [\x 141/]   ( 
18
Patigaõhātu taü saīgho iti so dakkhiõodakaü
Pātetvā bhikkhusaīghassa vahāraü sumano adā
19
Vahāre taüsamantā ca mahantaü maõķapaü subhaü
Kāretvā tattha saīghassa mahādānaü pavattayi.
20
Pāde patiņņhapetvāpi jale abhayavāpiyā
Kato so maõķapo āsi sesokāse kathāva kā?
21
Sattāhaü annapānādiü datvāna manujādhipo
Adā sāmaõakaü sabbaü parikkhāraü mahārahaü.
22
Ahå satasahassaggho parikkhāro sa ādiko;8
Ante 9 sahassagghanako sabbasaīgho ca 10 taü labhi.
23
Yuddhe dāne ca sårena sårinā ratanantaye
Pasannāmalacittena sāsanujjotanatthanā
24
Ra¤¤ā taka¤¤unā tena thåpakārāpanādito
Vihāramahantāni påjetuü ratanattayaü
25
Pariccattadhanāne'ttha anagghāni vamu¤caya
Sesāni honti ekāya ånavãsatikoņiyo.
26
Bhogā dasaddhavidhadosavidåsitā pa
Pa¤¤āvisesasahitehi janehi pattā
Honteva pa¤caguõayogagahatasārā
Iccassa sāragahaõe matimā yateyyāti.

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Maricavaņņikavihāramaho nāma
Jabbãsatimo paricchedo.
---------
Sattavãsatamo paricchedo.
1
Tato rājā vicintesa vissutaü sussutaü sutaü
Mahāpa¤¤o 1 sadāpu¤¤o pa¤¤āya katanicchayo.
2 "Dãppapasādako thero rājano ayyakassa me
Evaü kirāha: nattā te duņņhagāmaõibhupati.
3
Mahāpu¤¤o 2 mahāthåpaü soõõamālaü manoramaü
Vãsaühatthasataüuccaü kāressati anāgate
-----------
8. [E.] âdino 9.[A.] Anto 10. [A.] Sabbaüsaügho. 1.[E.A.]Mahāpu¤¤o.
2. [D.E.S.] Mahāpa¤¤o

[SL Page 142] [\x 142/]   ( 
4
Puno 2 uposathāgāraü nānāratanamaõķataü 
Navabhumaü karitvāna 3 lohapāsādameva ca"
5
Iti cintãya bhumindo likhitvevaü ņhapāpitaü
Pekkhāpento rājagehe ņhitaü eva karaõķake: 6
Sovaõõapaņņaü laddhāna lekhaü tattha avācaya:
"Cattāëãsasataü vassaü 4 atikkamma anāgate.
7
Kākavaõõasuto duņņhagāmaõã manujādhipo
Ida¤cada¤ca eva¤ca kāressatã"ta vācitaü.
8
Sutvā haņņho udānetvā appoņhesi mahãpati;
Tato pāto'va gantvāna mahāmeghavanaü subhaü
9
Sannipātaü kārayatvā bhakkhusaīghassa abravi:
"Vimālatulyaü pāsādaü kārayissāmi vo ahaü;
10
Dibbaü vimānaü pesetvā tadālekhaü dadātha me."
Bhikkhusaīgho visajjesi aņņha khãõāsave tahiü.
11
Kassapamunano kāle asoko nāma brāhmaõo
Aņņha salākabhattāni saīghassa pariõāmiya
12
Bharaõiü 5 nāma dāsiü so "niccaü dehã"ti abruvi 6
Datvā sā tāni sakkaccaü yāvajãvaü tato cutā
13
âkāsaņāņhāvimakānamhi nibbatta rucire subhe,7
Accharānaü sahassena sadā'si paravāritā.
14 Tassā ratanapāsādo dvādasayojanuggato
Yojanānaü parikkhepo cattāëãsa¤ca aņņha ca,
15
Kåņāgārasahassena maõķito navabhumiko,
Sahassagabbhasampanno rājamāno 8 catummukho
16
Sahassasaīkha -saüvutta 8 sãhapa¤jaranettavā,
Sakiīkiõikajālāya sajjito, vedakāya ca,
17 Ambalaņņhikapāsādo tassa majjhe ņhito 10 ahå.
Samantato dissamāno paggahãtadhajākulo.
18
Tāvatiüsaü 11 ca gacchantā disvā therā tameva te
Hiīgulena tadālekhaü lekhayitvā paņe tato.
-----------
2.[E.] Puna 3. [S.] Karissati. 4.[E.] Chattaüsasatavassāni.
5.[E.S.] Bãraõiü 6.[E.S.] Appayi 7.[E.] Subhā 8.[E.] Ra¤jamāno
9. [E.] Saüyuttã 10.[E.] Subho 11. Te tāvatiüsaü

[SL Page 143] [\x 143/]   ( 
19
Nivattitvāna āgantvā paņaü 11 saīghassa dassayuü;
Saīgho paņaü gahetvā taü pāhesi rājasantikaü
20
Taü disvā sumano rājā āgammārāmamuttamaü
âlekhatulyaü kāresi lohapāsādamuttamaü.
21
Kammārambhana kāleva catudvāramha bhogavā
Aņņhasatasahassāni hira¤¤āni ņhapāpayi.
22
Puņasahassavatthānidvāre dvāre ņhapāpayi
Guëa-tela-sakkhara-madhu-pårā cānekavāņiyo.
23
"Amålakaü kammamettha na kātabba"nti bhāsiya;
Agghāpetvā kataü kammaü tesaü målamadāpayi.
24
Hatthasataü hatthasataü āsi ekekapassato
Uccato tattako yeva pāsādo hi 12 catummukho
25
Tasmiü pāsādaseņāņhasmaü ahesuü nava bhumiyo;
Ekekissā bhumiyā ca kåņāgārasatāni ca
26
Kåņāgārāni sabbāni sajjhunā khavatāna'huü
Pavālavedikā tesaü nānāratanabhusitā.
27 Nānāratanicittāni tāsaü padåmakāni ca;
Sajjhu-kaükaõikāpantãparikkhittāva 13 tā ahå. 28
Sahassaü tattha pāsāde gabbhā āsuü susaükhatā,
Nānāratanakhavitā sãhapa¤jaranettavā 14
29
Nārivāhanayānantu sutvā vessavaõassa so
Tadākāramakāresi majjhe ratanamaõķapaü.
30
Sãhabyagghādi-råpehi devatāråpakehi ca
Ahå ratnamayehe'sa thambheha ca vibhusito.
31
Muttatājālaparikkhepo maõķapante samantato
Pavālavedikā cettha pubbe vuttavidhā ahu.
32
Sattaratanacittassa vemajjhe maõķapassa tu.
Ruciro dantapallaīko rammo eëikasantharo.
33
Dantamayāpassaye'ttha suvaõõamayasåriyo,
Sajjhumayo candimā ca, tārā ca muttakāmayā.
-----------
11. [A.S.] Paņņaü 12. [E.] Pāsādo so. 13.[E.] Ca. 14. [S.T.]
Sãhapa¤jarabhusatā.

[SL Page 144] [\x 144/]   ( 
34
Nānāratanapadumāna 15 tattha tattha yathārahaü,
Jātakāni ca tattheva āsuü soõõalatantare.
35
Mahagghapaccattharaõe napallaīke'timanorame
Manoharā'si ņhapitā rucirā dantavãjanã.
36
Pavālapādukā 16 tattha eëikamha patiņņhitā; 17
Setacchattaü sajjhudaõķaü pallaīko'pari sohatha.
37
Sattarattamayānettha 18 aņņhamaīgalikāni ca
Catuppadānaü pantã ca maõimuttantarā ahuü.
38
Rajatāna¤ca ghaõņānaü pantã chattantalambitā
Pāsāda-chatta-pallaīka-maõķapā'suü anagghikā.
39
Mahagghaü pa¤¤apāpesi ma¤capãņhaü yathārahaü,
Tatheva bhummattharaõaü kambala¤ca mahārahaü.
40
âvāmakumha sovaõõā uluīko ca ahå tahiü.
Pāsādaparibhogesu; sesesu ca kathā'va kā?
41
Cārupākāraparavāro so catudvārakoņņhako
Pāsādo'laīkato sobhi 19 tāvataüsasahā viya.
42 Tambalohiņņhakāhe'so pāsādo chādito ahå,
Lohapāsādavohāro tena tassa ajāyatha.
43
Naņņhite lohapāsāde so saīghaü sannipātayi
Rājā; saīgho sannapati marivavaņņimahe vaya.
44
Puthujjanā'va aņņhaüsu bhikkhå pāņhamabhumiyaü;
Tepiņakā dutiyāya; sotāpannādayo pana
45
Ekeke yeva aņņhaüsu tatiyādisu bhumisu;
Arahanto ca aņņhaüsu uddhaü catusu bhumisu.
46
Saīghassa datvā pāsādaü dakkhiõambupurassaraü
Rājā'dattha 20 mahādānaü sattāhaü pubbakaü viya.
47
Pāsādamahacattāni 21 mahāvāgena rājinā
Anagghāni ņhapetvāna ahesuü tiüsa koņiyo.
-----------
15.[A.] Padumā 16. [A.E.] Pādukaü. 17.[A.E.] Patiņņhitaü. 18.[A.]
Sattaratanayānettha. 19.[A.] So bhi. 20.[A.] Datvā. 21.[E.] Pāsādahetu
Cattāni. 
[SL Page 145] [\x 145/]   ( 
40
Nissāre dhananivaye 22 visesasāraü
Ye dānaü parigaõayanti sādhupa¤¤ā
Te dānaü vipulamapetacittasaīgā
Sattānaü hitaparamā dadantã evaü ti

Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Lohapāsādamaho nāma
Sattavãsamo paricchedo.

Aņņhavãsatimo paracchedo.
1.
Tato satasahassaü 1 so 1 vissajjetvā mahãpati
Kārāpesi mahābodhipåjaü såëāramuttamaü.
2 Tato puraü pavisanto thåpaņņhāne nivesataü
Passitvāna silāyåpaü saritvā pubbakaü sutaü
3
"Kāressāma mahāthåpaü" iti haņņho mahātalaü
âruyha rattiü bhu¤jitvā sayito iti cintayi:
4
"Damiëe maddamānena loko'yaü pãëito mayā,
Na sakkā balimuddhattuü, taü vajjaya baliü ahaü
5
Kārayanto mahāthåpaü kathaü dhammena iņņhikā
Uppādessāmi" iccevaü cintayantassa cintataü
6
Chattamhi devatā jāni, tato kolāhalaü ahu
Devesu; ¤atvā taü sakko vissakammānamabravi:
7
"Iņņhakatthaü cetiyassa rājā cintesi gāmaõã
Gantvā pårā yojanamhi gambhãranadiyantike 
8
Māpehi iņņhikā tattha" iti sakkena bhāsito
Vissakammo idhāgamma māpesi tattha iņņhikā.
9
Pabhāte luddako tattha sunakhehi vanaü agā;
Godhāråpena dassesi luddakaü bhummadevatā.
10
Luddako taü'nubandhanto gantvā disvāna iņņhikā
Antaranahitāya godhāya iti cintesi so tahaü:
11
"Kāretukāmo kira no mahāthåpaü mahãpati
Upāyanamidaü tassa" iti gantvā nivedayi.
-----------
22.[A.] Nissārena ca nacaye. 1. [D.] Satasahassagghaü
[SL Page 146] [\x 146/]   ( 
12
Tassa taü vacanaü sutvā payaü janahitappiyo
Rājā kāresi sakkāraü mahantaü tuņņhamānaso.
13
Purā pubbuttare dese yojanattayamatthake
âcāraviņņhigāmamhi soëasakarise tale
14
Sovaõõabãjānu'ņņhiüsu 2 vividhāni pamāõato,
Vidatthukkaņņhamāõāni aīgulimāõāni heņņhato.
15
Suvaõõapuõõaü taü bhumaü disvā taīgāmavāsikā
Suvaõõapātiü ādāyagantvā ra¤¤o nivedayuü.
16
Purā pācãnapassamhi sattayojanamatthake
Gaīgāpāre tambapiņņhe tambalohaü samuņņhahi.
17
Taīgāmikā tambaloha - bãjamādāya pātiyā
Rājānamupasaīkamma tamattha¤ca nivedayuü.
18
Pubbadakkhiõadesamhi pårato catuyojane
Sumanavāpigāmamhi uņņhahiüsu maõã bahå.
19
Uppalakuruvindehi missakāneva 4 gāmikā
âdāya pātiyā eva gantvā ra¤¤o nivedayuü.
20
Purato dakkhiõe passe aņņhayojanamatthake
Ambaņņhakolaleõamhi 5 rajataü upapajjatha.
21
Nagare vāõijo eko ādāya sakaņe bahå
Malayā siīgiverādiü ānetuü malayaü gato
22
Leõassa avidåramhi sakaņāni ņhapāpiya
Patodadāråni'cchanto āråëho taü mahãdharaü
23
Cāņippamāõakaü tattha 6 pakkabhārena nāmitaü
Disvā panasalaņņhi¤ca pāsāõaņņha¤ca taü phalaü
24
Vaõņe taü vāsiyā chetvā dassāma'gganti cintiya
Kālaü ghosesi saddhāya; cattāro'nāsavāgamuü;
25
Haņņho so te'bhivādetvā nisãdāpiya sādaro
Vāsiyā vaõņasāmantā tacaü chetvā apassayaü
26
Mu¤citvā'vāņapuõõaü taü yåsaü pattehi ādiya
Cattāro yåsapure te patte tesamadāsi so.
-----------
2.[E.] Suvaõõa- 3. [A.] Aügulamāni 4. [E.] Missake te ca
5.[S.] Ambaņņhikola 6.[A.] Cāņippamāõekapakkaü.

[SL Page 147] [\x 147/]   ( 
27
Te taü gahetvā pakkāmuü; kālaü ghosesi so puna;
A¤¤e khãõāsavā therā cattāro tattha āgamuü;
28
Tesaü patte gahetvā so panasami¤jāhi påriya 7
Adāsi tesaü; pakkāmuü tayo, eko na pakkami.
29
Rajataü tassa dassetuü orohitvā tato hi so
Nisajja leõāsannamhi tā mi¤jā paribhu¤jatha.
30
Sesā mi¤jā vāõijo'pi bhu¤jitvā yāvadatthakaü
Bhaõķikāya gahetvāna sesa therapadānugo
31
A¤jasā iminā tvampi gacchadāni upāsaka 8
Gantvāna theraü passitvā veyyāvaccamakāsi ca;
32
Therā ca leõadvārena tassa maggaü amāpayi.
Theraü vandiya so tena gacchanto leõamaddasa;
33
Leõadvāramhi ņhatvāna passitvā rajatampi so
Vāsiyā āganitvāna rajatanti vijāniya
34
Gahetvekaü sajjhupiõķaü gantvāna sakaņantikaü,
Sakaņāni ņhapāpetvā sajjhupiõķaü tamādiya
35
Lahuü anurādhapuraü āgamma caravāõijo
Dassetvā rajataü ra¤¤o tamatthampi nivedayi.
36
Purato pacchime passe pa¤cayojanamatthake
"Uruvelapaņņane muttā mahāmalakamattiyo"
37
Pavālantarikā saddhiü samuddā 9 thalamokkamuü.
"Kevaņņā tā samekkhatvā rāsiü katvāna ekato
38
Pātiyā ānayitvāna muttā saha pavālakā
Rājānamupasaīkamma tamatthampi navedayuü.
39
Purato uttare passe sattayojanamatthake
"Peëivāpikagāmassa vāpipakkhantakandare 10"
40
Jāyiüsu vālukāpiņņhe cattāro uttamā maõã, 
Nisadapotappamāõā ummāpupphanibhā subhā;
41
Te disvā sunakho luddo āgantvā rājasantikaü.
"Evaråpā maõã diņņhā mayā" iti nivedayi."
-----------
7.[A.] Panasami¤jehapåriya. 8. Ete dvepādā [E.] Potthake yevadissanti.
9.[E.] Sāņņhisakaņā 10. [A.] Vāpiü pakkantakandare. [E.] Vāpipakkanta

[SL Page 148] [\x 148/]   ( 
42
Iņņhakādãni etāni mahāpu¤¤o mahāmatã 11
Mahāthåpatthamuppannāna'ssosi tadaheva so.
43
Yathānuråpaü sakkāraü tesaü katvā sumānaso
Etevā'rakkhake 12 katvā sabbāni āharāpayi.
44 Khedampi kāyajamasayha macintayitvā
Pu¤¤aü pasannamanasopacitaü hi evaü
Sādheti sādhanasatāni sukhākarāni
Tasmā 13 pasannamanaso'ca kāreyye pu¤¤aü-ti
Sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Mahāthåpasādhanalābho nāma
Aņņhavãsatimo paricchedo
---------

Ekunatiüsatimo paricchedo.
1
Evaü samatte sambhāre vesākhe puõõamāsiyaü
Patte visākhanakkhatte mahāthåpatthamamārahi.
2
Hāretvāna tahiü yåpaü thåpaņņhānamakhāõayi
Sattahatthe; mahãpālo thirãkātumanekadhā
3
Yodhehi āharāpetvā guëapāsāõake tahiü
Kåņehi āhanāpetvā pāsāõe cuõõite atha
4
Cammāvanaddhapādehi mahāhatthãhi maddayi
Bhumiyā thirabhāvatthaü atthānatthavicakkhaõo.
5
âkāsagaīgāpatitaņņhāne satatatintake
Mattikā sukhumā tattha samantā tiüsayojane.
6
Navanãtamattikā'tesā sukhumattā pavuccati;
Khãõāsavā sāmaõerā mattãkā āharuü tato.
7
Mattikā attharāpesi tattha pāsāõakoņņimo;1
Iņņhakā attharāpesi mattãkopari issaro.
8 Tassopari kharasudhaü, 2 kuruvindaü tatopari;
Tassopari ayojālaü; marumbantu tato paraü.
-----------
11. [E.S.] Mahãpati. 12. [D.E.S.] Te eva rakkhike. 13.[A.] Evaü.
1.[S.@]Kāņņhime 2.[A.] Kharaü suddhaü

[SL Page 149] [\x 149/]   ( 
9
âhaņaü sāmaõerehi himavantā sugandhakaü
Sattharāpesi bhumindo eëikantu tatopari.
10
Silāyo sattharāpesi eëikāsattharopari.
Sabbattha mattikā kicce navanãtavhayā ahå.
11
Niyyāsena kapitthassa sannitena 3 rasodake 4
Aņņhaīgulaü bahalato lohapaņņaü silopari;
12
Manosilāya tilatelasantitāya 5 tatopari
Sattaīgulaü sajjhupaņņaü santhāresi rathesabho.
13
Mahāthåpapatiņņhānaņņhāne evaü mahãpati
Kāretvā parikammāni vippasantena cetasā
14
âsāëhisukkapakkhassa divasamhi catuddase
Kāretvā bhikkhusaīghassa sannipātamidaü vadi:
15
"Mahācetiyamatthāya bhadantā maīgaliņņhakaü
Patiņņhapessaü sve, ettha sabbo saīgho sametu no."
16
Buddhapåjāpayogena mahājanahitatthiko
"Mahājano'posathiko gandhamālādi gaõhiya
17
Mahāthåpapatiņņhānaņņhānaü yātu suve" iti.
Cetiyaņņhānabhusāya amacce ca niyojayi.
18
âõāpitā 6 narindena munino piyāgāravā
Anekehi pakārehi te taü ņhānamalaīkaruü.
19
Nagaraü sakala¤ceva magga¤ceva idhāgataü
Anekehi pakārehi alaīkārayi 7 bhupati.
20
Pabhāte cacatudvāre nagarassa ņhapāpayi
Nahāpite nahāpake ca 8 kappake ca bahå, tathā
21
Vatthāni gandhamālā ca annāni madhurāni ca
Mahājanatthaü bhumindo mahājanahite rato.
22
Paņiyattāni etāni sādiyitvā 9 yathāruciü
Porā jānapadā ceva thåpaņņhānamupāgamuü.
23
Sumaõķitehi nekehi 10 ņhānantaravidhānato
ârakkhito amaccehi yathāņhānaü mahãpati
-----------
3.[A.] Santintena. 4.[A.] Rasodakā. 5. [A.] Santintāya. 6.[A.] âõā
Pite. 7.[A.] Alaīkāriya 8.[A.] Nahāpakaüca. 9.[A.] Sādhayitvā. [E.]âdiyitvā.
10.[A.] Nekohi.


[SL Page 150] [\x 150/]   ( 
24
Sumaõķitāhi nekāhi devaka¤¤upamāhi ca
Nāņakãhi paribbåëho sumaõķitapasādhito
25
Cattāëãsasahassehi narehi parivārito
Nānāturiyasaüghuņņho devarājavilāsavā
26
Mahāthåpapatiņņhānaü ņhānāņhānavicakkhaõo
Aparaõhe upāga¤chã nandayanto mahājanaü
27
Aņņhuttarasahassaü so sāņakāni ņhapāpiya 11
Puņabaddhāni majjhamhi catupasse tato pana
28
Vatthāni rāsiü kāresi anekāni mahãpati;
Madhusappaguëādã va maīgalatthaü ņhapāpayi.
29
Nānādesehi pāga¤juü 12 bahavo bhikkhavo idha;
Idha dãpaņņhasaīghassa kā kathā'va idhāgame?
30
Thero'sãtisahassāni bhikkhå ādāya āgamā
Rājagahassa sāmantā indagaatto mahāgaõã.
31
Sahassāni'sipatanā bhikkhånaü dvādasā'diya
Dhammaseno mahāthero cetiyaņņhānamāgamā.
32
Saņņhibhikkhusahassāni ādāya idhamāgamā
Pãyadassimahāthero jetārāmavihārato.
33 Vesālãmahavanato therorubuddharakkhito 13
Aņņhārasasahassāni bhikkhå ādāya āgamā.
34
Kosambighositārāmā therorudhammarakkhito
Tiüsabhikkhå sahassāni ādāya idha āgamā. 14
35
âdāyu'jjeniyaü thero dakkhiõāgirito yatã
Cattārãsasahassāni āgorusaügharakkhito. 15
36
Bhikkhånaü satasahassaü saņņhisahassāni cādiya
Pupphapure'sokārāmā thero mittiõõanāmako.
37 Duve satasahassāni sahassāni asãti ca
Bhikkhå gahetvānu'ttiõõo thero kasmãramaõķalā.
38
Cattārãsatasahassāni sahassāni ca saņņhi 16 ca
Bhikkhu pallavabhoggamhā mahādevo mahāmati.
-----------
11. [E.] ōhapāpayi. 12. [E.S.D.] Nānādesāpi āga¤juü 13. [A.] Thero
Tu buddharakkhito 14. [E.] âgato. 15. [A.] âgorudhammarakkhito.
16.[S.] Sahassāni saņņhaca.

[SL Page 151] [\x 151/]   ( 
39
Yonanagarā'lasandā so yonamahādhammarakkhato 17
Thero taüsasahassāni bhikkhu ādāya āgamā.
40
Vi¤jhāņavivattaniyā senāsanā tu uttaro
Thero saņņhisahassāni bhikkhå ādāya āgamā.
41
Cattagutto mahāthero bodhimaõķavahārato
Taüsabhikkhusahassāni ādiyitvā idhāgamā.
42
Candagutto mahāthero vanavāsapadesato
âgāsãtisahassāniādiyitvā yatã idha.
43
Suriyagutto mahāthero kelāsambhā 18 vihārato
Channavåtisahassāni bhikkhå ādāya āgamā.
44
Bhikkhånaü dãpavāsãnaü āgatāna¤ca sabbase
Gaõanāya paricchedo porāõehi na bhāsito.
45
Samāgatānaü sabbesaü bhikkhånaü taüsamāgame
Vuttā khãõasavā yeva te channavutikoņiyo.
46
Te mahācetayaņņhānaü parivāretvā yathārahaü
Majjhe ņhapetvā okāsaü ra¤¤o aņņhaüsu bhikkhavo.
47
Pavisitvā tahiü rājā bhikkhusaīghaü tathā ņhitaü
Disvā pasannacittena vanditvā haņņhamānaso.
48 Gandhamālāhi påjetvā katvāna tipadakkhiõaü 19
Majjhe puõõaghaņaņņhānaü pavisitvā samaīgalaü
49
Suvaõõakhãle paņimukkaü paribbhamanadaõķakaü
Rajatena kataü suddhaü suddhapãtibalodayo.
50
Gāhayitvā amaccena maõķitena sujātinā
Abhimaīgalabhåtena bhåtabhutiparāyaõo
51
Mahantaü cetiyāvaņņaü kāretuü katanicchayo
Bhamāpayitumāraddho parikammitabhumiyaü.
52
Siddhattho nāma nāmena mahāthero mahiddhiko
Tathā karontaü rājānaü dãghadassã nivārayi.
53
"Evaü mahantaü thåpa¤ce ayaü rājā'rabhissati
Thåpe aniņņhite yeva maraõaü assa hessati;
-----------
17. [A.] So maha- 18. [E.] Kelāsamahā- 19.[A.] Katvā yatipadakkhiõaü

[SL Page 152] [\x 152/]   ( 
54
Bhavissati mahanto ca thåpo duppaņisaīkharo,"
Iti so 'nāgataü passaü mahantattaü nivārayi. 55
Saīghassa ca anu¤¤āya there sambhāvanāya ca
Mahantaü kattukāmo'pi gaõhitvā patiņņhāpetumiņņhikā.
56
Therassa upadesena tassa rājā akārasi
Majjhimaü cetiyāvaņņaü patiņņhāpetumiņņhikā.
57
Sovaõõarajate veva ghaņe majjhe ņhapāpayi
Aņņhaņņha aņņhitussāho, parivāriya te 20 pana
58
Aņņhuttarasahassa¤ca ņhapāpesi tave ghaņe
Aņņhuttare, aņņhuttare vatthānaü tu sate pana
59
Iņņhikā pavarā aņņha ņhapāpesi visuü visuü;
Sammatena amaccena bhusitena anekadhā.
60
Tato ekaü gāhayitvā nānāmaīgalasaükhate 21
Puratthimadisābhāge paņhamaü maīgaliņņhikaü
61
Patiņņhāpesi sakkaccaü manu¤¤e gandhakaddame;
Jātisumanapupphesu påjitesu tahiü pana.
62
Ahosi puthuvikampo; sesā sattāpi sattahi
Patiņņhāpesa'maccehi maīgalāni va kārayi.
63
Evaü asāëhamāsassa sukkapakkhe'bhisammate 22
Uposathe paõõarase patiņņhāpesi iņņhikā.
64
Catuddisaü ņhite tattha mahāthere anāsave
Vanditvā påjayitvā ca suppatãto kamena so
65
Pubbuttaraü disaü gantvā piyadassiü anāsavaü
Vanditvāna mahātheraü aņņhāsi tassa santike.
66
Maīgalaü tattha vaķķhento tassa dhammamahāsi so.
Therassa desanā tassa janassā'hosi sātthikā.
67
Cattāëãsasahassānaü dhammābhisamayo ahu;
Cattāëãsasahassānaü sotāpattiphalaü ahu.
68
Sahassaü sakadagāmã anāgami ca tattakā;
Sahassaüyeva arahanto tattha'hesuü gihãjanā.
-----------
20. [A.] Parivāre yato 21.[A.] Nanāmaīgalasammataü. 22.[E.] Sukkha
Pakkhamhi sammate

[SL Page 153] [\x 153/]   ( 
69
Aņņhārasa-sahassāni bhikkhå; bhikkhuniyo pana
Cuddaseva sahassāni arahatte patiņņhahuü.
70
Evampasannamitimā 23 ratanattayamhã
Cāgādhimuttamanasā janatāhitena
Lokatthasiddhi paramā bhavatãti ¤atvā
Saddhādinekaguõayogaratiü kareyyā-'ti

Sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Thåpārambho nāma
Ekånatiüsatimo paricchedo.
---------
Tiüsatimo paricchedo
1
Vanditvāna mahāraja sabbaü saīghaü nimantayi
"Yava cetiyaniņņhānā bhikkhaü gaõhatha me" iti.
2
Saīgho taü nādhivāsesi; anupubbena so pana
Yāvanto yāva sattāhaü sattāhamadhivasanaü
3
Alattho'paķķhabhikkhåhi; te laddhā sumano'va so
Aņņhārasasu ņhānesu thupaņņhānasamantato 1
4
Maõķape kārayitvāna mahādānaü pavattayi
Sattāhaü tattha saīghassa; tato saīghaü visajjayi.
5
Tato bheri¤carāpetvā iņņhakāvaķķhakã lahuü
Sannipātesi; te āsuü pa¤camattasatāni hi.
6
"Kathaü karissasi" te'ko pucchito 2 āha bhupatiü:
"Pessiyānaü sataü laddhā paüsånaü sakaņaü ahaü
7
Khepayissāmi ekāhaü;" taü rāja paņibāhayi.
Tato upaķķhupaķķha¤ca paüså dve ammaõāni ca 3
8
âhaüsu, rājā paņibāhi caturo te pi vaķķhakã.
Atheko paõķito byatto vaķķhakã āha bhupatiü;
9
"Udukkhale koņņayitvā ahaü suppehi vaņņitaü 4
Piüsāpayitvā nisade ekaü paüsånamammaõaü"
-----------
23. [A.] Matinā 1.[A.] Thåpaņņhānaü-. 2. [A.] Pucchite 3. [A.] Ammaõāti.
4. [A.S.D.] Vaķķhãte.

[SL Page 154] [\x 154/]   ( 
10
Iti vutto anu¤¤āsi tiõādãne'ttha no siyuü
Cetiyamhãti bhumindo indatulyaparakkamo.
11
"Kiüsaõņhānaü cetiyaü taü karissasi tuvaü" iti
Pucchi taü; taü khaõaü yeva vissakammo tamāvisi.
12
Sovaõõapātiü toyassa purāpetvāva vaķķhakã
Pāõinā vārimādāya vāripiņņhiyamāhanã;
13
Phalikāgolasadisaü mahabubbuëamuņņhahi.
âhã'disaü karissanti; tussitvāna'ssa bhupati
14
Sahassagghaü vatthayugaü tathā'laīkārapādukā
Kahapaõāni dvādasa - sahassāni ca dāpayi.
15
"Iņņhakā aharāpessaü apãëento kathaü nare"
Iti rājā vicintesi rattiü; ¤atvāna taü marå
16
Cetiyassa catuvāre āharitvāna iņņhakā
Rattãü rattãü ņhapayiüsu ekekāhapahonakā.
17
Taü sutvā sumano rājā cetiye kammamārabhi.
Amålamettha kamma¤ca na kātabbanti ¤āpayi.
18
Ekekasmiü duvārasmiü ņhapāpesi kahāpaõe
Soëasasatasahassāni, vatthāni subahåni ca
19
Vividha¤ca alaīkāraü khajjabhojjaü sapānakaü
Gandhamālaguëadã ca mukhavāsakapa¤cakaü.
20
"Yathārucitaü 5 gaõhantu kammaü katvā yathāruciü"
Te tatheva apekkhitva adaüsu rājakammikā.
21 Thupakammasahayattaü 6 eko bhikkhu nikamayaü
Mattikapiõķamādāya attanā abhisaīkhataü.
22
Gantvāna cetãyaņņhānaü va¤cetvā rājakammike
Adasi taü vaķķhakissa; gaõhanto yeva jani so.
23
Tassakāraü viditvāna tatthāhosi 7 kutuhala.
Kamena rājā sutvāna agato pucchi vaķķhakiü:
24
"Deva, ekena hatthena pupphānā'dāya bhikkhavo
Ekena mattãkāpiõķaü denti mayhaü; ahampana
-----------
4. [A.S.D.] Vaķķhãte 5. [A.] Taü yathāruci 6. [E.] Thåpakamme sahayattaü.
7. [A.] Tassāhosi.

[SL Page 155] [\x 155/]   ( 
25
Ayaü āgantuko bhikkhu, ayaü nevāsiko iti
Jānāmi nevā"ti 8 vaco sutvā rājā samappayi
26
Ekaü balatthaü dassetuü mattikādāyakaü yatiü.
So balatthassa dassesi; 9 so taü ra¤¤o nivedayi.
27
Jātimakulakumhe so mahābodhaīgaõe tayo
ōhapāpetvā balatthena rājā dāpesi bhikkhuno.
28
Ajānitvā påjayitvā ņhitasse'tassa bhikkhuno
Balattho taü nivedesi; tadā taü jāni so yati.
---------
29
Kelivate 10 janapade piyaīgallanivāsiko
Thero cetiyakammasmiü sahāyattaü nikāmayaü
30 Tassiņņhikāvaķķhakissa ¤ātako idha agato
Tatthiņņhikāsamattena 11 ¤āto katvāna iņņhakaü
31
Kammaye va¤cayitvana vaķķhakissa adasi taü
So taü tattha niyejesi kelāhalamahosi ca.
32
Rājā sutvā'va taü āha "¤ātuü sakkā tamiņņhikaü,"
Jānantopi "na sakkāti" rājānaü āha vaķķhaki.
33
"Jānāsi taü tvaü theraüti" vutto amā'ti bhāsi so.
Taü ¤apanatthaü appeyi balattha tassa bhupati.
34
Balattho tena taü ¤atvā rājanu¤¤āyupāgato
Kaņņhahālapariveõe theraü passiya mantãya
35
Therassa gamanaha¤ca gatiņņhāna¤ca 12 jāniya
"Tumhehi saha gacchāmi sakaü gāma"nti bhāsiya
36
Ra¤¤o sabbaü nivedesi; rājā tassa adāpayi
Vatthayugaü sahassagghaü mahagghaü rattakambalaü
37
Sāmaõake kaparikkhāre bahåke sakkharampi ca
Sugandhatelanāëi¤ca; dāpetvā anusāsi taü.
38
Therena saha gantvā so dissante piyagallake
Theraü sãtāya chāyāya sodakāya nisãdiya
39
Sakkharapanakaü 13 datvā pāde telena makkhiya
Upāhanahi yejetvā parikkhāre upānayi;
-----------
8. [E.] Devāti. 9. [A.] Dãpesi. 10. [E.] Koņņhivāle 11.[E.]Tatthiņņhikāya
Mattena. [S.] Tatthiņhikasamaü tena 12. [A.E.] Gataņņhānaü ca. 13. [A.] Sakkharapanakā

[SL Page 126] [\x 126/]   ( 
40
Kulåpagassa therassa gahitā me ime mayā,
Vatthayugaü tu puttassa, sabbe tāni dadāmi vo"
41
Iti vatvāna datvā te gahetvā gacchato pana 14
Vanditvā rājavavasa ra¤¤o sandesamāha so.
42
Mahāthåpe kayiramāne bhatiyā kammakārakā
Anekasaīkhā hi janā pasannā sugatiü gatā.
43 Cittappasādamattena sugate gati uttamā
Labbhatãti viditvāna thåpapåjaü kare budho.
44
Ettheva bhatiyā kammaü karitvā itthiyo duve
Tavatiüsamhi nibbattā mahathåpamhi niņņhite, 45
âvajjitvā pubbakammaü diņņhakammaphalā ubho
Gandhamala'diyitvāna thåpaü påjetumāgatā;
46
Gandhamālāhi påjetvā cetiyaü abhivandisuü
Tasmiü khaõe bhātivaīkavāsi thero mahāsivo
47
Rattibhage mahāthåpaü vandissāmãti āgato
Tā disvāna mahāsattapaõõirukkhamapassito 15 48
Adassayitvā attānaüpassaü 16 sampattimabbhutaü
ōhatvā tāsaü vandanāya pariyosāne apucchitā:
49
"Bhāsate sakalo dãpo dehobhāsena vo idha,
Kinnu kammaü karitvana devalokaü ito gatā? "
50
Mahāthåpe kataü kammaü tassa āhaüsu devata.
Evaü tathāgate yeva pasādo hi mahapphalo. 51
Pupphadhānattayaü 17 thåpe iņņhikāhi citaü citaü
Samaü paņhaviyā katvā iddhimanto'vasãdayuü. 18
52
Navavāre citaü sabbaü evaü osãdayiüsu 19 te.
Atha rājā bhikkhusaīgha - sannipatamakārayi;
53
Tatthāsãtisahassānã sannipātamhi bhikkhavo;
Rājā saīghamupākamma påjetvā abhivandiya 54
Iņņhakosãdane hetuü påcchi; saīgho viyākari:
"Nesãdanatthaü thåpassa iddhimantehi bhikkhuhi
-----------
14. [E.S.] Puna. 15.[E.] Paõõarukkhamupassito 16.[A.S.D.] Passi.
17. [A.] Pupphayānantāyaü. 18. [A.E.] Vasadayuü. 19. [A.E.] Osādayiüsu.

[SL Page 157] [\x 157/]   ( 
55
Kataü etaü mahārāja, na idāni karissate;
A¤¤athattamakatva taü mahāthåpaü samāpaya."
56
Taü sutvā sumano rājā thåpakammamakārayi.
Pupphādhānesu 20 dasasu iņņhikā dasakoņiyo. 57
Bhikkhusaīghe sāmaõere 21 uttaraü sumanampi ca
"Cetiyadhātugabbhatthaü pāsāõe meghavaõõake
58
âharathā"ti yejesi; te gantvā uttaraü kuruü
Asãtiratanāyāmavitthāre ravibhāsure
59
Aņņhaīgulāni bahale 22 gaõņhipupphanibhe subhe
Cha meghavaõõapāsāõe āhariüsu khaõe 23 tato.
60
Pupphādhānassa 24 upari majjhe ekaü nipātiya
Catupassamhi caturo ma¤jusaü viya yojiya 25
61
Ekaü pidhānakatthaya 28 disābhāge puratthime
Adassanaü karitvā te ņhapayiüsu mahiddhika.
62
Majjhamhi dhatugabbhassa tassa rājā akārayi
Ratanamayaü bodhirukkhaü sabbākāramanoramaü.
63
Aņņhārasarataniko bandho, sākhāssa pa¤ca ca,
Pavalamayamålo so indanãle patiņņhito.
64
Susuddharajatakkhandhe, maõipattehi sobhito,
Hemamayapaõķupattaphalo, pavāëaaīkuro.
65
Aņņhamaīgalikā tassa 27 khandhe puppha-latāpi ca
Catuppadānaü pantã ca haüsapantã ca sobhanā
66 Uddhaü caruvitānante 28 muttā kiükiõijālakā
Suvaõõaghaõņāpantã 29 ca, dāmāni ca tahiü tahiü.
67
Vitānacatukoõamhi muttādāmakalāpako 30
Navasatasahassaggho ekeko āsi lambito.
68
Ravicanda-tāra-råpāni nānāpadumakāni ca
Ratanehi katāneva vitāne appitāna'huü.
-----------
20. [A.] Pupphayānesu 21. [A.] Samaõeraü. 22.[E.] Bahule. 23.[E.] Ghane
24. [A.] Pupphayānassa. 25.[A.] Chādiya. 26. [S.] Pidahatatthāya 27. [E.] Aņņhamagaülikāna'ssa 28. [A.] Uddhadvāravitānatte. 29. [A.] Suvaõõaghaņapantã.
30.[A.] Muttamayakalāpako 
[SL Page 158] [\x 158/]   ( 
69
Aņņhuttarasahassāni vatthani vividhāni ca
Mahagghananāraīgani vitāne lambitānahuü.
70
Bodhiü parikkhipitvāna nānāratanavedikā,
Mahāmalakamuttāhi satthāro tu tadantare.
71
Nānāratanapupphānaü catugandhådakassa ca
Puõõā puõõaghaņapantã bodhimåle katāna'huü.
72
Bedhipācãnapa¤¤atte pallaīke koņiagghake 31
Sovaõõabuddhapaņimaü nisãdāpesi bhāsuraü.
73
Sarãravayavā tassā paņimāya yathārahaü
Nānāvaõõehi ratanehi katā surucira ahuü.
74
Mahābrahmā ņhito tattha rajatacchattadhārako;
Vijayuttarasaīkhena sakko ca abhisekado;
75
Vãõāhattho pa¤casikho, kāëanāgo sanāņiko, 32,
Sahassahattho māro ca, sahatthi saha kiīkaro.
76
Pācãnapallaīkanibhā tãsu 33 sesadisāsu ca 33
Koņikoņidhanagghā ca palallaīkā atthatā ahuü.
77
Bodhiü ussãsake katvā nānāratanamaõķitaü
Koņidhanagghakaü yeva pa¤¤attaü sayanaü ahu.
78
Sattasattāhaņhānesu tattha tattha yathārahaü
Adhikāre akāresi brahmāyācanameva ca.
79
Dhammacakkappavatti¤ca, yasapabbajanampi ca
Bhaddavaggiyabbajjaü, jaņilānaü damanampi ca, 34
80
Bimbisārāgama¤cāpi, rājagehappavesanaü,
Veëuvanassa gahaõaü, asãtisāvake tathā
81
Kapilavatthugamanaü tathā 35 ratanavaīkamaü,
Rāhulanandapabbajjaü, gahaõaü 36 jetavanassa ca,
82
Ambamåle pāņihãraü, tāvatiüsamhi desanaü,
Devorohaõa-pāņi÷ãraü, therapa¤hasamāgamaü,
83
Mahāsamayasuttantaü rāhulovādameva ca
Mahāmaīgalasutta¤ca, dhanapālasamāgamaü,
-----------
31. [A.] Pallaīkepi anagghake. 32. [E.S.] Sanaņakã. 33. [E.] Sesasatta
Dasāsu ca 34. [A.] Damampi ca. 35.[E.] Tattheva. 36. [A.] Gahaü.

[SL Page 159] [\x 159/]   ( 
84
âlavakaīgulimāla - apalāladamanampi ca 37
Pārāyanakasamitiü, āyuvossajjanaü tathā,
85
Såkaramaddavaggāhaü, siīgivaõõayugassa ca,
Pasannodakapāna¤ca, parinibbāõameva ca, 
86
Devamanussaparidevaü, therena pādavandanaü, 
Dahanaü agginibbānaü, tattha sakkārameva ca,
87
Dhātuvibhaīgaü doõena, pasādajanakāni ca
Yebhuyyena akāresi jātakāni sujātimā.
88
Vessantarajātakantu vitthārena akārayi.
Tusitā purato yāva bodhimaõķaü tatheva ca.
89
Catuddisaü te cattāro mahārājā ņhitā ahuü;
Tettiüsa devaputtā ca battiüsa ca kumāriyo.
90
Yakkhasenāpatã aņņhavãsati ca, tatopari
A¤jalimpaggahā devā, pupphapuõõaghaņā tato,
91
Naccakā devatā ceva, turiyavādakadevatā,
âdāsagāhakā devā pupphasākhādharā tathā,
92
Padumādigāhakā devā, a¤¤e devā ca nekadhā
Ratanagghiyapantã ca dhammacakkānameva ca,
93
Khaggadharā devapantã, devā pātidharā tathā,
Tesaü sãse pa¤cahatthā gandhatelassa påritā
94
Dukulavaņņikāpantã sadā pajjalitā ahå.
Phalikagghiye catukkaõõe 38 ekeko ca mahāmaõi, 39
95
Suvaõõamaõimuttānaü rāsiyo vajirassa ca
Catukkaõõesu cattāro katā'hesuü pahassarā.
96
Medavaõõakapāsaõa - bhittiyaü yeva ujjalā
Vijjuta 40 appitā āsuü dhātugabbhe vibhåsitā. 41
97
Råpakāne'ttha sabbāni dhātugabbhe manorame
Ghanakoņaņãmahemassa kārāpesi mahãpati.
98
Kammādhiņņhāyako ettha sabbaü saüvidahã imaü.
Indagutto mahāthero chaëabhi¤¤o mahāmatã
-----------
37. [A.] Mālaü cāpalāladamanampi. 38. [A.] Phalikagghicatukkaõõe. 
39. [A.] Ekeke ca mahāmaõiü. 40.[E.] Vijjullatā. 
41. [A.] Dhātugabbhehi bhusitā.


[SL 160]
99
Sabbaü rājiddhiyā etaü devatāna¤ca iddhiyā
Iddhiyā ariyāna¤ca asambādhaü patiņņhitaü.
100
Tiņņhantaü sugata¤ca pujiyatamaü lokuttamaü nittamaü
Dhātuü 42 tassa vicuõõitaü 43 janahitaü āsiüsatā påjiya
Pu¤¤aü taü samamicca'vecca matimā saddhāguõālaīkato
Tiņņhantaü sugataü viya'ssa munino dhātu ca sampåjaye.

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dhatugabbharacano nāma
Tãüsatimo paricchedo.
---------
Ekatiüsatimo paricchedo
1
Dhātugabbhamhi kammāni niņņhāpetvā arindamo
Sannipātaü kārayitvā saīghassa idamabravã.
2
"Dhātugabbhamhi kammāni mayā niņņhāpitāni hi;
Suve dhātuü nidhessāmi; bhante jānātha dhātuyo"
3
Idaü vatvā mahārājā nagaraü pāvisã; tato
Dhātuāharakaü bhikkhuü bhikkhusaīgho vicintiya 1
4
Soõuttaraü nāma yatiü påjāparipeõavāsikaü
Dhātāharaõakammamhi chalabhi¤¤aü niyojayi.
5
Cārikaü varamānamhi nāthe lokahitāya hi
Nanduttaro'ti nāmena gaīgātãramhi maõavo
6
Nimantetvābhisambuddhaü 2 saha saīghaü abhojayi.
Satthā payagapāņņhāne 3 sasaīgho nāvamāruhi.
7
Tattha bhaddajithero tu chaëabhi¤¤o mahiddhiko
Jalapakkhalitaņņhānaü disvā bhikkhå idaü vadi:
8
"Mahāpanādabhutena mayā vuttho suvaõõayo
Pāsādo patito ettha pa¤cavãsatiyojane;
9
Taü papuõitvā gaīgāya jalaü pakkhalitaü idha"
Bhikkhå asaddahantā taü satthuno naü nivedayuü.
10
Satthā'ha "kaīkhaü bhikkhånaü vinedehã"ti, so tato
Ĩāpetuü brahmaloke'pi vasavattãsamatthataü
-----------
42. [E.] Dhātu 43. [E.] Vicuõõitā 1. [E.] Vicintayã
2. [A.] Nimantetvāhi sambuddhaü 3. Paņņane.

[SL Page 161] [\x 161/]   ( 
11
Iddhiyā nahamuggantvā sattatālasame ņhito
Dussathåpaü brahmaloke ņhapetvā vaķķhite kare.
12
Idhānetvā dassayitvā janassa puna taü tahiü
ōhapayitvā yathāņhāne iddhiyā gaīgamāgato 4
13
Pādaüguņņhena pāsādaü gahetvā thupikāya so
Ussāpetvāna dassetvā janassa khipi taü tahiü
14
Nanduttaro māõavako disvā taü pāņihāriyaü
"Parāyattamahaü dhātuü pahå ānayituü siyaü 5"
15
Iti patthayi; tenetaü saīgho soõuttaraü yatiü 
Tasmiü kamme niyojesi soëasavassikaü api. 
16
"âharāma kuto dhātuü?" Iti saīghamapucchi so.
Kathesi saīgho therassa tassa tā dhātuye iti:
17
"Parinibbaõama¤camhi nipanno lokanāyako
Dhātuhipi lokahitaü kātuü devindamabiruvi: 18
"Devinda'ņņhasu doõesu mama sārãradhatusu 
Ekaü doõaü rāmagāme koëiyehi ca sakkataü
19
Nagalekaü tato nãtaü, tato nagehi sakkataü,
Laīkādãpe mahathåpe nidhānāya bhavissati."
20
Mahākassapathero'pi dãghadassã mahāyati
Dhammasokanarindena dhatuvitthārakāraõā 21
Rājagahassa sāmante ra¤¤ā ajātasattunā
Kārāpento 6 mahādhātunidhānaü sādhusaīkhataü
22
Sattadoõāni dhātunaü āharitvāna kārayi;
Rāmagāmamhi doõantu satthu citta¤¤u na'ggahi.
23
Mahādhātunidhānaü taü dhammāsokopi bhupati
Passitvā aņņhamaü doõaü āõāpetuü matiü akā;
25
Mahāthåpe nidhānatthaü vihitaü taü jineni'ti
Dhammāsokaü nivāresuü tattha khãõāsava yatã.
26
Rāmagāmamhi thupo tu gaīgātãre kato, tato
Bhijji gaīgāya oghena; so tu dhātukaraõķako
-----------
4. [E.] Gaīgamogato. 5. [A.] Sayaü. 6. [A.] Karāpitaü.

[SL Page 162] [\x 162/]   ( 
26
Samuddaü pavisitvāna dvidhā bhinne jale tahiü
Nānāratanapãņhamhi aņņhā rasmisamākulo.
27
Nāgā disvā karaõķaü taü kāëanāgassa rājino
Ma¤jerikanagahavanaü upagamma nivedayuü
28
Dasakoņisahassehi gantvā nāgehi so tahiü
Dhātu tā abhipåjento netvāna bhavanaü sakaü
29
Sabbaratanamayaü 7 thåpaü tassopari gharaü tathā
Māpetvā saha nāgehi sadā påjeti sādaro.
30
ârakkhā mahatã tattha, gantvā dhātu idhānaya;
Suve dhātunidhānaü hi bhumipālo karissati"
31
Iccevaü saīghavacanaü sutvā sadhå'ti so pana
Gantabbakālaü pekkhanto pariveõamagā sakaü.
32
"Bhavissati suve dhātunidhāna"nti mahãpati
Cāresi nagare bheriü; sabbakiccaü vidhāya taü 8
33
Nagaraü sakala¤cive idhāgāmi¤ca a¤jasaü
Alaīkārayi sakkaccaü; nāgare ca vibhusayi
34
Sakko devanamindo ca laīkādãpamasesakaü
âmantetva vissakammaü alaīkarayi nekadhā
35
Nagarassa catudvāre vatthabhattaü hi nekadha 9
Mahājanopabhogatthaü ņhapāpesi narādhipo.
36
Uposathe paõõarase aparaõhe sumānaso
Paõķito rājakiccesu sabbālaīkāramaõķito
37
Sabbāhi nāņakitthihi yodhehi sāyudhehi ca
Mahatā ca baloghena ÷atthivājirathehi ca
38
Nānāvidhavibhusehi 10 sabbato parivārite
âruyha surathaü aņņhā suseta-catusindhavaü.
39
Bhusitaü kaõķulaü hatthiü kāretvā pårate subhaü
Suvaõõavaīgoņadharo setacchattassa heņņhito.
40
Aņņhuttarasahassāni nāgaranāriye 11 subhā
Supuõõaghaņabhusayo taü rathaü parivārayuü.
-----------
7. [A.] Sabbaratanayaü. 8.[E.S.] Sabbakiccavidhāyakaü. 9. [E.] Vattha
Bhattādikani so. 10. [A.] Vibhusahi. 11. [A.] Narā ca nāriyo.

[SL Page 163] [\x 163/]   ( 
41
Nānāpuppha - samuggāni tatheva daõķadãpikā
Tattakā tattakā eva dhārayitvana itthiyo.
42
Aņņhuttarasahassāni dārakā samalaīkatā
Gahetvā parivāresuü nānāvaõõadhaje subhe. 
43
Nānāturiyaghosehi anekehi tahiü tahiü
Hatthassarathasaddehi bhijjante viya bhutale
44
Yanto mahāmeghavanaü siriyā so mahāyaso
Yante'va nandanavanaü devarājā asohatha.12
45
Ra¤¤o niggamanāramhe mahāturiyaravaü pure
Pariveõe nisinno'va sutvā soõuttaro yati
46
Nimujjitva puthuviyā gantvāna nāgamandiraü
Nāgarājassa purato tattha pāturahå lahuü. 
47
Vuņņhāya abhivādetvā pallaīke taü nivesiya 13
Sakkaritvāna nāgindo pucchi āgatadesakaü.
48
Tasmiü vutte atho pucchi therāgamanakāraõaü;
Vatvā'dhikāraü sabbaü so saīghasandesamabruvi.
49
"Mahāthåpe nidhānatthaü buddhena vihitā idha
Tava hatthagatā dhātu, dehi tā kira me tuvaü."
50
Taü sutvā nāgarājā so atãva domanassito
"Pahu ayaü hi samaõo balakkārena gaõhituü
51
Tasmā a¤¤attha netabbā dhātuyo" iti cintiya
Tatthaņņhitaü bhāgineyyaü ākārena nivedayi.
52
Nāmena 14 vāsuladatto jānitvā tassa iīgitaü
Gantvā taü cetiyagharaü gilitvā taü karaõķakaü
53
Sinerupādaü gantvāna kuõķalāvattako sayi.
Tiyojanasataüdãgho bhogo, yojanavaņņavā.
54
Anekāti sahassāni mapetvana 15 phaõani ca;
Dhåpāyati pajjalatã sayitvā so mahiddhiko
55
Anekāni sahassāni attanā sadise ahã
Māpayitvā sayāpesi samantā parivārite.
-----------
12. [E.] Yanto nandavanaü devarājā rājāva'sobhatha 13. [E.] Nisãdiya
14. [E.S.] Nāmena so. 15. [A.] Mapitāni.

[SL Page 164] [\x 164/]   ( 
56
Bahå devā ca nāgā ca osariüsu tahiü tadā.
"Yuddhaü ubhinnaü nāgānaü passissāma mayaü" iti.
57
Mātulo bhāgineyyena haņā tā dhātuyo iti
Ĩatvā'ha theraü taü "dhātu natthi me santike" iti.
58
âditoppabhutã thero tāsaü dhātunamāgamaü
Vatvāna 16 nāgarājaü taü "dehi dhātu" ti abruvi.
59
A¤¤athā sa¤¤apetuü taü theraü so uragādhipo
âdāya cetiyagharaü gantvā taü tassa vaõõayi:
60
"Anekadhā anekehi ratanehi susaīkhataü
Cetiyaü cetiyagharaü passa bhikkhu sunimmitaü;
61
Laīkadãpamhi sakale sabbāni ratanāni pi
Sopāõante pāņikampi nāgghanta'¤¤esu kā kathā?
62
Mahāsakkāraņhānamhā appasakkaraņhānakaü
Dhatunaü nayanaü nāma na yuttaü bhikkhu vo idaü."
63
"Saccābhisamayo nāga, tumhākaü hi na vijjati 17
Saccābhisamayaņņhānaü netuü yuttaü hi dhātuyo."
64
"Saüsāradukkhamokkhāya uppajjanti tathāgatā, 
Buddhassāyamadhippāyo, 18 tena nessāma 19 dhātuyo.
65
Dhātunidhānaü ajjeva so hi rājā karissati;
Tasmā papa¤camakaritvā lahuü me dehi dhātuyo"
66
Nāgo āha "sace bhante tuvaü passasi dhātuyo
Gahetvā yāhi," taü thero tikkhattuü taü bhaõāpiya.
67
Sukhumaü karaü māpayitvā thero tatraņņhito'va so
Bhāgineyyassa vadane hatthampakkhippa tāvade
68
Dhātukaraõķaü ādāya "tiņņha nāgā"ti bhāsiya
Nimujjitvā paņhaviyaü pariveõamhi uņņhahi.
69
Nāgarājā "gato bhikkhu amhehi va¤cito" iti.
Dhātuānayanatthāya bhāgineyassa pāhiõi.
70
Bhāgineyyo'tha kucchimhã apassitvā karaõķakaü
Paridevamāno āgantvā mātulassa nivedayi.
-----------
16. [A.] Mantvāna. 17. [A.] Tumhākampi. 18.[E.] Buddhassa cetthādhippāyo.
19. [A.] Neyyāma.

[SL Page 165] [\x 165/]   ( 
71
Tadā so nāgarājāpi "va¤citamha mayaü" iti
Paridevi; nāgā sabbe pi parideviüsu pãëitā.20.
72
Bhikkhunāgassa vijaye tuņņhā devā samāgatā. 
Dhātuyo påjayantā tā teneva saha āgamuü. 73 Paridevamānā āgantvā nāgā saīghassa santike
Bahudhā parideviüsu dhātāharaõadukkhitā. 74
Tesaü saīgho'nukampāya thokaü dhātumadāpayi.
Te tena tuņņhā gantvāna påjābhaõķāni āharuü.
75
Sakko ratanapallaīkaü soõõavaīgoņameva ca ādāya saha devehi taü ņhānaü samupāgato.
76
Therassa uggataņņhāne kārite vissakammunā
Patiņņhapetvā pallaīkaü subhe ratanamaõķape.
77
Dhātukaraõķamādāya tassa therassa hatthato
Caīgoņake ņhapetvāna pallaīke pavare ņhapi.
78
Brahmā chattamadhāresi; santusito vālavãjaniü;
Maõitālavaõņaü suyāmo; sakko saīkhaü tu sodakaü
79
Cattāro tu mahārājā aņņhaüsu khaggapāõino;
Samuggahatthā tettãüsa devaputtā mahiddhikā
80
Pāricchattakapupphehi påjayantā tahiü ņhitā. 21
Kumāriyo tu dvattiüsa daõķadãpadharā ņhitā.
81
Palāpetvā duņņhayakkhe yakkhasenāpatã pana
Aaņņhavãsati aaņņhaüsu ārakkhaü kurumānakā.
82
Vãõaü vadayamāno'va aņņhā pa¤casikho tahiü;
Raīgabhumiü māpayitvā timbarå turiyaghosavā.
83
Anekā 22 devaputtā ca sādhugãtappayojakā;
Mahākāëo nāgarājā thåyamāno anekadhā.
84
Dibbaturiyāni vajjanti; dibbasaügãti vattati;
Dibbagandhādivassānã 23 vassāpenti ca devatā
85
So indaguttathero tu mārassa paņibāhanaü
Cakkavāëasamaü katvā lohacchattamamāpayi. ----------20. [E.S.] Piõķitā 21. [E.] Gatā 22. [E.] Aneka. 
23. [A.] Dibba gandhāni vassāni.

[SL Page 166] [\x 166/]   ( 
86
Dhātunaü purato ceva tattha tattha va pa¤casu
ōhānesu gaõasajjhāyaü karisvakhilabhikkhavo. 
87
Tatthā'gamā mahārājā pahaņņho duņņhagāmaõã
Sãsenā'dāya ānãte vaīgoņamhi suvaõõaye
88
ōhapetvā dhātuvaīgoņaü patiņņhāpiya āsane
Dhātuü påjiya vanditvā ņhito pa¤jaliko tahiü,
89
Dibbachattādikānettha dibbagandhādikāni ca
Passitvā, dibbaturiyādi - sadde sutvā ca khattiyo
90
Apassitvā brahmadevo tuņņho acchariyabbhuto
Dhātu chattena påjesi, laīkārajje'hisi¤ci ca.
91
"Dibbacchattaü mānusa¤ca vimutticchattameva ca
Iti ticchattadharissa lokanāthassa satthuno
92
Tikkhattumeva me rajjaü dammi"ti haņņhamānaso
Tikkhattumeva dhatunaü laīkārajjamadāsi so. 93
Påjayanto dhātuyo ta devehi mānusehi ca
Saha caīgoņakeheva sãsenādāya khattiyo
94 Bhikkhusaīghaparibbåëho katvā thåpaü padakkhiõaü
Pacãnato āharitvā dhātugabbhamhi otarã.
95
Arahanto channavuti - koņiyo thåpamuttamaü
Samantā parivāretvā aņņhaüsu katapa¤jalã.
96
Otaritva dhatugabbhaü mahagghe sayane subhe 
ōhapessāmãti cintente pãtipuõõanarissare
97
Sadhātu-dhātuvaīgoņo uggantvā tassa sãsato
Sattatalappamāõamhi akāsamhi ņhito tato
98
Sayaü karaõķo vivari; uggantvā dhātuyo tato
Buddhavesaü gahetvāna lakkhaõabya¤janujjalaü
99
Gaõķambamåle buddho'va yamakaü pāņihāriyaü
Akaüsu 24 dharamānena sugatena adhiņņhitaü.
100
Tampāņihāriyaü disvā pasannekaggamānasā
Devā manussā arahattaü pattā dvādasakoņiyo.
101
Sesā 25 phalattayaü pattā atãtā gaõanāpathaü.
Hitvā'tha buddhavesaü tā karaõķamhi patiņņhahuü.
-----------
24. [A.] Akāsuü 25. [E.] Sesaü.

[SL Page 167] [\x 167/]   ( 
102
Tato oruyha caīgoņo ra¤¤o sãse patiņņhahi. 
Sahi'ndaguttatherena nāņakãhi va so pana
103
Dhātugabbhaü pariharaü patvāna sayanaü subhaü
Vaīgeņaü ratanapallaīke ņhapayitvā junindharo
104
Dhovitvana puno 26 hatthe gandhavasitavārinā
Catujātiyagandhena ubbaņņetva sagāravo
105
Karaõķaü vivaritvāna tā gahetvāna dhātuyo
Iti cintesi bhumindo mahājanahitatthiko:
106
"Anākulā kehici pi yadi hessanti dhātuyo;
Janassa saraõaü hutvā yadi ņhassanti dhātuyo,
107 Satthu nipannākārena parinibbāõama¤cake
Nipajjantu supa¤¤atte sayanamhi mahārahe"
108
Iti cintiya se dhātu ņhapesi sayanuttame;
Tadākārā dhātuyo ca sayiüsu sayanuttame.
109
âsāëhi-sukkapakkhassa paõõarasaupesathe
Uttarāsāëhanakkhatte evaü dhatu patiņņhitā.
110
Saha dhātupatiņņhānā akampittha mahāmahã;
Pāņihãrani nekāni pavattiüsu anekadhā.
--------111
Rājā pasanno dhātu tā setacchattena påjayi;
Laīkāya rajjaü sakalaü sattahāni adasi ca.
112
Kaye ca sabbālaīkāraü dhātugabbhamhi påjayi;
Tathā nāņakiyo 'maccā, parisā, devatāpi ca.
113
Vatthaguëaghatādãni datva saīghassa bhupati
Bhikkhåhi gaõasajjhāyaü karetva'khilarattiyaü
114
Pånāhani pure bheriü cāresi "sakalā janā
Vandantu dhātu sattahaü imaü"ti janatahito. 115 Indagutto mahāthero adhiņņhasi mahiddhiko
"Dhātu 27 vanditukāmā ye laīkādãpamhi manusa
116
Taü khaõaü yeva āgantvā vanditvā dhātuyo idha
Yathāsakaü gharaü yantu," taü yathāņhiņņhitaü ahå.
-----------
26. [E.] Dhovitva puna so. 27. [A.] Dhatuü

[SL Page 168] [\x 168/]   ( 
117
So mahabhikkhusaīghassa maharājā mahāyaso
Mahādānaü pavattetvā taü sattāhaü nirantaraü
118
âcikkhi "dhātugabbhamhi kiccaü niņņhāpitaü mayā;
Dhātugabbhapidhānaü tu saīgho jānitumarahati"
119
Saīgho te dve sāmaõere tasmiü kamme niyojayi.
Pidahiüsu dhātugabbhaü pāsāõenā'haņena te,
120
"Mālettha mā milayantu, gandhā sussantu mā ime,
Mā libbāyantu dãpā ca, mā ki¤cā pi vipajjatu, 
121
Medavaõõā cha pāsāõā sandhãyasantu nirantarā"
Iti khãõāsavā ettha sabbametaü adhiņņhahuü.
122
âõāpesi mahārājā "yathāsattiü mahājano
Dhātunidhānakāne'ttha karotu" ti hitatthiko.
123
Mahādhātunidhānassa piņņhimhi ca mahājano
Akā sahassadhātunaü nidhānāni yathābalaü.
124
Pidahāpiya taü sabbaü rājā thåpaü samāpayi;
Caturassavayaü vettha cetiyamhi samāpayi 28
125
Pu¤¤āni evamamalāni saya¤ca santo
Kubbanti sabbavibhavuttamapattihetu 29
Kārenti vāpi hi'khilā 30 parisuddhacittā
Nānāvisesajanatā parivārahetu'ti.

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dhātunidhānaü nāma
Ekatiüsatimo paricchedo
---------

Dvattiüsatimo paricchedo.
1
Aniņņhite chattakamme sudhākamme ca cetiye
Māraõantikarogena rājā āsi gilānako.
2
Tissaü pakkosayitvā so kaõiņņhaü dãghavāpito
"Thåpe aniņņhitaü kammaü niņņhāpehã"ti abruvi.
-----------
28. [E.] Potthake imissā gāthāyanattaraü ayampi gāthā dissati
"Evaü acintiya buddhā; buddhadhammā acintiyā;
Acintiyesu pasannānaü vipāko hoti acintiyo"
29. [A.] Hetuü 30. [E.] Cāpi hi pare.

[SL Page 169] [\x 169/]   ( 
3
Bhātuno dubbalattā so tunnavāyehi kāriya
Ka¤cukaü suddhavatthehi tena chādiya cetiyaü
4
Cittārehi kāresi vedikaü tattha sādhukaü.
Pantã puõõaghaņāna¤ca, pa¤caīgulakapantikaü,
5
Chattakārehi 1 kāresi chattaü veëumayaü tathā
Kharapattamaye candasåriye muddhavediyaü 2
6
Lākhākuīkukehe'taü cittayitvā sucittitaü
Ra¤¤o nivedayã "thåpe kattabbaü niņņhitaü" iti.
7
Sivikāya nipajjitvā idhāntvā mahãpati
Padakkhiõaü karitvāna sivikāye'va cetiyaü
8
Vanditvā dakkhiõadvāre sayane bhumisatthate
Sayitvā dakkhiõapassena so mahāthupamuttamaü
9
Sayitvā vāmapassesa lohāsādamuttamaü
Passanto sumano āsi bikkhusaīgapurakkato.
10
Gilānapucchanatthāya āgatā hi 3 tato tato
Channavutikoņiyo bhikkhå tasmiü āsuü samāgame,
11
Gaõasajjhāyamakaruü vaggabandhena bhikkhavo.
Theraputtābhayaü theraü tatthā'disvā mahãpati:
12
'Aņņhavãsa-mahāyuddhaü yujkdanto aparājayaü 
Yo so na paccudāvatto māyodho vasã mama
13
Maccuyuddamhi sampatte 4 disvā ma¤¤e parājayaü
Idāni so maü nopeti thero therasutābhayo"
14
Iti cittayi; so thero jānitvā tassa cintitaü
Karindanadiyā sãse vasaü pa¤jalipabbate
15
Pa¤cakhãõāsavasataparivārena iddhiyā
Nahasā'gamma rājānaü aņņhāsi parivāriya.
16
Rājā disvā pasanno taü purato ca nisãdiya
"Tumhe dasamahāyodhe gaõhitvāna pure ahaü
17
Yujjhiü; idāni eko'va maccunā yuddhamārabhiü,
Maccusattuü parājetuü na sakkomã" ti āha ca.
-----------
1. [E.] Naëakārehi. 2. [S.] Muõķavediyaü 3. [E.] âgatehi (bahusu)
4. [A.] Sampatto


[SL Page 170] [\x 170/]   ( 
18
âha thero "mahārāja mā bhāyi manujādhipa,
Kilesasattuü ajinitvā ajeyyo maccusattuko.
19
Sabbampi saīkhāragataü avassaü yeva hijjati;
"Aniccā sabbasaīkhārā" iti vuttaü hi satthunā
20
Lajjā-sārajjarahitā buddhe pe'ti aniccatā;
Tasmā aniccā saīkhārā dukkhā'nattāti cittaya.
21
Dutiye attabhāve pi dhammaccando mahā hi te;
Upaņņhite devaloke hitvā dibbaü sukhaü tuvaü.
22
Idhāgamma bahuü pu¤¤aü akāsi ca anekadhā;
Karaõampekarajjassa sāsanujjotanāya te
23
Mahāpu¤¤a,kataü pu¤¤aü yāvajjadivasā tayā
Sabbaü nussaramevaü te sukhaü sajju bhavissati" 24
Therassa vacanaü sutvā rājā attamano ahå,
"Avassayo maccuyuddhe pi 5 tvaü mesã" ti abhāsi taü.
25
Tadā ca āharāpetvā pahaņņho pu¤¤apotthakaü
Vācetuü lekhakaü āha, so taü vācesi potthakaü
26
Ekånasatavihārā mahārājena kāritā;
Ekånavãsakoņãhi vihāro maricacaņņi ca;
27
Uttamo lohapāsādo tiüsakoņãhi kārito;
Mahāthåpe anaggāni kāritā catuvãsati; 6
28
Mahāthåpamhi sesāni kāritāni subuddhinā
Koņisahassaü agghanti mahārājā"ti vācayi.
29
"Koņņhanāmamhi 7 malaye akkakkāyika-chātake
Kuõķalāni mahagghāni duve datvāna gaõhiya
30
Khãõāsavānaü pa¤cannaü mahātherānamuttamo
Dinno pasannacittena kaüguambilapiõķako;
31
Cåëaīganiyayuddamhi parājitvā 8 palāyatā
Kālaü ghosāpayitvāna āgatassa vihāyasā
32
Khãõāsavassa yatino attānamanapekkiya
Dinnaü sarakabhatta"ntã vutte āha mahãpati:
-----------
5. [E.] Dviyuddhepi 6.[E.] Kāritāni tu vãsati. 7. [E.S.] Koņņanāmamhi.
[A.] Koëambanāma. 8.[E.] Parajjhitvā (bahusu)

[SL Page 171] [\x 171/]   ( 
33
"Vihāramahasattāhe, pāsādassa mahe tathā,
Thåpāramhe tu 8 sattāhe, tathā dhātunidhānake,
34
Vātuddisassa ubhato saīghassa mahato mayā 
Mahārahaü mahadānaü avisesaü pavattatitaü;
35
Mahāvesākhapåjā ca catuvãsati kārayiü;
Dãpe saīghassa tikkhattuü ticãvaramadāpayiü;
36
Satta satta dināneva dãpe rajjamahaü imaü
Pa¤cakkhattuü sāsānamhi adāsiü haņņhamānaso.
37 Satataü dvādasaņņhāne sappinā suddhavaņņiyā
Dãpasahassaü jālesiü påjento sugataü ahaü.
38
Niccaü aņņhārasaņņhāne vejjehi vihitaü ahaü 
Gilānabhattabhesajjaü gilānānamadāpayi,
39 Catuttāëãsaņhānamhi saīkhataü madhupāyasaü
Tatattakesveva ņhānesu telullopakameva ca,
40
Ghate pakke mahājālapåve ņhānamhi tattake
Tatheva saha bhattehi 9 niccameva adāpayiü.
41
Uposathesu divasesu māse māse ca aņņhasu
Laīkādãpe vihāresu dãpatelamadāpayiü.10
42
Dhammadānaü namahantantã sutvā āmisadānato
Lohapāsādato heņņhā saīghamajjhamhi āsane
43
"Osāressāmi saīgassa maīgalasutta" miccahaü
Nisinno osārayituü nāsakkhiü saüghagāravā,
44
Tatoppabhuti laīkāya vihāresu tahiü tahiü
Dhammakathaü kathāpesiü sakkaritvāna desake.
45
Dhammakathikassekassa sappi-phāõita-sakkharaü
Nāëiü nāëimadāpesiü; dāpesiü caturaīgulaü
46
Muņņhikaü yaņņhimadhukaü; dāpesiü sāņakadvayaü.
Sabbampissariye dānaü na me hāseti mānasaü;
47
Jãvitaü anapekkhitvā duggatena satā mayā
Dinnadānadvayaü yeva tamme hāseti mānasaü."
---------
-----------
8. [E.] Thupārambhana. 9.[E.] Bhattena. 10. [A.] Dãpatesamadāpayi.

[SL Page 172] [\x 172/]   ( 
48
Taü sutvā abhayo thero taü dānadvayameva so
Ra¤¤o cittappasādatthaü saüvaõõesianekadhā.
49
Tesu pa¤casu theresu kaīguambilagāhako
Maliyadevamahāthero 11 sumanakåņamhi pabbate
50
Navannaü bhikkhusatānaü datvā taü paribhu¤ji so.
Paņhavãcālako 12 dhammaguttatthero tu taü pana
51
Kalyāõikavihāramhi bhikkhunaü saüvihājiya
Dasaddhasatasaīkhānaü paribhogamakā sayaü
52
Talaīgaravāsiko 13 dhammadinnatthero piyaüguke
Dãpe dasasahassānaü datvāna paribhu¤ji taü.
53
Maīgaõavāsiko buddatissatthero mahiddhiko
Kelāse saņņhisahassānaü datvāna paribhu¤ji taü
54
Mahāvyaggho ca thero taü ukkanagaravihārake 14
Datvā satānaü sattantaü paribhogamakā sayaü.
55
Sarakabhattagāhã tu thero piyaīgudãpake
Dvādasabhikkhusahassānaü; datvāna paribhu¤ji taü,"
56
Iti vatvā'bhayatthero ra¤¤o hāsesi mānasaü
Rājā cittampasādetvā taü theraü idamabruvi:
57
"Catuvãsati-vassāni 15 saīghassa upakārako
Ahamevaü 16 hotu kāyo'pi saīghassa upakārako;
58
Mahāthåpadassanaņņhāne saīghassa kammamālake
Sarãraü saüghadāsassa tumhe jhāpetha me" iti.
59
Kaõiņņhaü āha "bho tissa, mahāthåpe aniņņhitaü
Niņņhāpehi tuvaü sabbaü kammaü sakkacca sādhukaü;
60
Sāyaü pāto ca pupphāni mahāthåpamhi påjaya;
Tikkhattuü upahāra¤ca mahāthåpassa kāraya,
61
Sāyaü pāto ca pupphāni mahāthåpamhi påjaya;
Tikkhattuü upahāra¤ca mahāthåpassa kāraya,
61
Paņiyādita¤ca yaü vaņņaü mayā sugatasāsane
Sabbaü aparihāpetvā tāta, vattaya taü tuvā.
62
Saīghassa tāta, kiccesu mā pamajjittha 17 sabbadā"
Iti taü anusāsitvā tuõhã āsi mahãpati.
-----------
11. [E.] Malayadeva - [S.] Maliyamahādevathero 12. [A.] Paņhavipālake
13. [A.E.] Talaīgavāsiko 14.[A.] Ukkanagavihārake. 15.[A.] Vassānaü
16. [A.] Ayameva. 17. [A.] Pamādittha.

[SL Page 173] [\x 173/]   ( 
63
Taīkhaõaü gaõasajjhāyaü bhikkhusaīgho akāsi ca,
Devatā cha rathe ceva chahi devehi ānayuü.
64
Yācuü visuü visuü devavā rājānaü te rathe ņhitā
"Amhākaü devalokaü tvaü ehi rāja manoramaü"
65
Rājā tesaü vāco sutvā "yāva dhammaü suõomahaü
Adhivāsetha tāvā"ti hatthākārena vārayi.
66
Vāretigaõasajjhāyamiti mantvāna 18 ÷ikkhavo
Sajjhāyaü ņhapayuü; rājā pucchi taõņhānakāraõaü
67
"âgamethā'ti sa¤¤āya dinnattā'ti vadiüsu te.
Rājā "ne'taü tathā bhante," iti vatvāna taü vadi.
68
Taü sutvāna janā kevi "bhãto maccubhayā ayaü
Lālappatã"ti ma¤¤iüsu; tesaü kaīkhāvinodanaü
69
Kāretuü abhayatthero rājānaü evamāna so
"Jānāpetuü kathaü sakkā ānãtā te rathā" iti?
70
Pupphadāmaü khipāpesirājā nabhasi paõķito;
Tāni laggāni lambiüsu rathãsāsu visuü visuü.
71
âkāse lambamānāni tāni disvā mahājano
Kaīkhaü paņivinodesi. Rājā theramabhāsi taü:
72
"Katamo devaloko hi rammo bhante"ti? So bruvi:
"Tusitānaü puraü rāja, rammaüiti sataü mataü;
73
Buddhabhāvāya samayaü olokento mahādayo
Metteyyo bodhisatto hi vasate tusite pure."
74
Therassa vacanaü sutvā mahārājā mahāmati
Olokento mahāthåpaü nipanno ca nimãlayi.
75
Cavitvā taükhaõaü yeva tusitā āhaņe rathe
Nibbattitvā ņhito yeva dibbadeho adissatha 19
76
Katassa pu¤¤akammassa phalaü 20 dassetumattano 20
Mahājanassa dassento attānaü samalaīkataü
77
Rathaņņho yeva tikkhattuü mahāthåpaü padakkhiõaü
Katvāna thåpaü saīgha¤ca vanditvā tusitaü agā.
---------
-----------
18. [A.] Vatvāna. 19. [S.D.] Adissatha. 20. [S.] Phaladassa tu attano.

[SL Page 174] [\x 174/]   ( 
78
Nāņakiyo idhā gantvā makuņaü yattha mocayuü
"Makuņamuttasālā"ti ettha sālā katā ahå. 
79
Citake ņhapite ra¤¤o sarãramhi mahājano
Yatthā'ravi "rāvavaņņãsālā" nāma tahiü ahu.
80
Ra¤¤o sarãraü jhāpesuü yasmiü nissãmamālake 21
So eva mālako ettha vuccate "rājamālako."
81
Duņņhagāmaõi rājā so rājanāmāraho mahā
Mettayyassa bhagavato hessati aggasāvako;
82
Ra¤¤o pitā pitā tassa; mātā mātā bhavissati;
Saddhātisso kaõiņņho tu dutiyo hessati sāvako.
83
Sālirājakumāro yo 22 tassa ra¤¤o suto tu so
Metteyyassa bhagavato putto yeva bhavissati.
84
Evaü yo kusalaparo karoti pu¤¤aü 
Chādento aniyatapāpakaü bahåmpi
So saggaü sakagharamivopayāti tasmā
Sappa¤¤osa tatarato bhaveyya pu¤g¤e ti

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Tusitapuragamanaü nāma dvattiüsatimo paricchedo.
---------

Tettiüsatimo paricchedo
1
Duņņhagāmaõira¤¤o tu rajje thitā janā ahå; 
Sālirājakumāroti tassāsi vissåto suto.
2
Atãva dha¤¤o so āsi, pu¤¤akammarato sadā,
Atãva cāruråpāya satto caõķāliyā ahå.
3
Asokamālādeviü taü sambandhaü pubbajātiyā
Råpenā'tipiyāyanto so rajjaü neva kāmayi.
4
Duņņhagāmaõãbhātā'to saddhātisso tadaccaye
Rajjaü kāresā'hisitto aņņhārasasamā'samo.
5
Chattakammaü sudhākammaü hatthipākārameva ca
Mahāthåpassa kāresi so saddhākatanāmako.
-----------
21. [K.] Nissitamālake. 22. [A.] So.

[SL Page 175] [\x 175/]   ( 
6
Dãpena lohapāsādo uķķayhittha susaīkhato;
Kāresi lohapāsādaü puna so sattabhumikaü.
7
Navutisatasahassaggho pāsādo āsi so tadā.
Dakkhiõagirivihāraü kallakaleõameva ca 1,
8
Kuëumbālavihāra¤ca 2 tathā pettaīgavālikaü
Velaīgavaņņika¤ceva 3 dubbalavāpãtissakaü
9
Duratissakavāpi¤ca 4 tathā mātuvihārakaü
Kāresiādãghavāpiü vihāraü yojanayojane;
10
Dãghavāpivihāra¤ca kāresi saha cetiyaü,
Nānāratanakacchattaü tattha kāresi cetiye
11
Sandhiyaü sandhiyaü tattha rathacakkappamāõakaü
Sovaõõālaü kāretvā laggāpesi manoramaü.
12
Caturāsãtisahassānaü dhammakkhandhānamissaro
Caturāsãtisahassāni påjā cāpi akārayi
13
Evaü pu¤¤āni katvā soanekāni mahãpati
Kāyassabhedā devesu tusiteså'papajjatha.
14
Saddhātissamahārāje vasante dãghavāpiyaü
Lajjitisso 5 jeņņhasuto girigum÷ãlanamakaü 6
15
Vihāraü kārayã rammaü; taīkhaõiņņhasuto pana
Thullatthano akāresi vihāraü kandaravhayaü.
16
Pitarā thullathanako bhātusantikamāyatā
Sahevā'ga, vihārassa saīghabhogatthamattano.
17
Saddhātisse uparate sabbe'maccā samāgatā
Thåpārāme bhikkhusaīghaü sakalaü sannipātiya
18
Saīghānu¤¤āya raņņhassa rakkhanatthaü kumārakaü
Abhisi¤cuü thullathanaü taü sutvā lajjitissako
19
Idhāgantvā gahetvā taü sayaü rajjamakārayi.
Māsa¤ceva dasāha¤ca rājā thullathano pana.
20
Tisso samā lajjitisso; saīghe hutvā anādaro
"Na jāniüsu yathābuķķha"miti naü paribhāsayi.
-----------
1.[E.] Kallakāleõaü ca kārayi. 2. [E.] Kalambakavihāraü ca 3.[E.] Velaīga
Viņņhikaü ceva. 4.[A.] Vāsi¤ca 5.[E.] La¤jatisso. 
6. [D,] girigumbãla nāmakaü

[SL Page 176] [\x 176/]   ( 
21
Pacchā saīghaü khamāpetvā daõķakammatthamissaro
Tãõi satasahassāni datvāna urucetiye.
22
Silāmayāni kāresipupphayānāni tãõi so
Atho satasahassena vināpesi ca antarā
23
Mahāthåpa - thåpārāmānaü bhumiü 7 bhumissaro samaü.
Thåpārāme ca thåpassa silāka¤cukamuttamaü.
24
Thåpārāmassa purato silāthåpakameva ca
Lajjikāsanasālaü 8 ca bhikkhusaīghassa kārayi.
25
Ka¤cukaü kaõņake thåpe 9 kārāpesi silāmayaü
Datvāna satasahassaü vihāre cetiyavhaye.
26
Girikumbhãlanāmassa vihārassa mahamhi so.
Saņņhibhikkhåsahassānaü ticãvaramadāpayi.
27
Ariņņhavihāraü kāresi, tathā kandarahãnakaü 10
Gāmikāna¤ca bhikkhånaü bhesajjāni adāpayi.
28
Kimicchakaü taõķula¤ca bhikkhånãnamadāpayi.
Samā nava'ņņhamāsa¤ca 11 rajjaü so kārayã idha.
29
Mate lajjikatissamhi kiõiņņho tassa kārayi
Rajjaü chaëeva vassāni khallāņanāganāmako 12
30
Lohapāsādaparivāre pāsādetimanorame
Lohapāsādasobhatthaü eso dvattãüsa kārayi.
31
Mahāthåpassa parito cārino hemamālino
Vālikaīgaõamariyādaü 13 pākāraü ca akārayi.
32 Sova kurundapāsakaü 14 vihāra¤ca akārayi
Pu¤¤akammāni va¤¤āni kārapesi mahãpatã.
33
Taümahārattako 15 nāma senāpati mahãpatiü
Khallāņanāgarājānaü nagare yeva aggahã.
34
Tassa ra¤¤o kaõiņņho tu vaņņagāmaõināmako
Taü duņņhasenāpatikaü hantvā rajjamakārayi.
35
Khallāņanāgara¤¤o so puttakaü sakabhātuno
Mahācålikanāmānaü 16 puttaņņhāne ņhapesi ca;
-----------
7. [A.] Mahāthåpaü chåpārāmaü bhumi. 8.[E.] La¤aükāsanasālaü. 9. [E.] Khandhaka thåpe
10.[E.] Kuüjarahãnaka 11. [E.] Navaķķhamāsaü ca 12. [A.] Khallāņo nāga nāmako
13.[A.] Cāëikaīganamariyādaü 14. [E.] Kurundavāsoka- 
15.[E.] Kamma bhārattako. 16. [E.A.] Nāmaü taü

[SL Page 177] [\x 177/]   ( 
36
Tammātaraünulādeviü mahesi¤ca akāsi so;
Pitiņņhāne ņhittā'ssa pitirājāti cabravuü 17
37
Evaü rajje'bhisittassa tassa māsamhi pa¤came
Rohaõe nakulanagare 18 eko brahmaõaveņako.
38
Tãyo 19 nāma brāhmaõassa vaco sutvā apaõķito.
Coro ahu; mahā tassa parivāro ahosi ca.
39
Sagaõā sattadamiëā mahātitthamhi otaruü
Tadā brāhmaõatãyo va te sattadamiëāpi ca
40
Chattatthāya visajjesuü lekhaü bhupatisantika.
Rājā brāhmaõatãyassa lekhaü pesesi nãtimā
41
"Rajjaü tava idāneva gaõha tvaü damiëe" iti.
Sādhå ti so damiëeëahi yujjhi; gaõhiüsu te tu taü.
42
Tato te damiëā yuddhaü ra¤¤ā saha pavattayuü;
Koëambālakasāmantā yuddhe rājā parājito
43
Titthārāmaduvārena rathāråëho palāyati;
Paõķukābhayarājena titthārāmo hi 20 kārito,
Vāsitova sadā āsi ekavãsatirājusu.
44
Taü disvāna palāyantaü nigaõņho girināmako
"Palāyati mahākāëasãhalo"ti bhusaü ravi.
45
Taü sutvāna mahārājā "siddhe mama manorathe
Vihāraü etva kāressaü" iccevaü cintayã tadā.
46
Sagabbhaü anulādeviü aggahã rakkhiyā iti,
Mahācåëa- mahānāga - kumāre cāpi 21 rakkhiye;
47
Rathassa lahubhāvatthaü datvā cåëāmaõiü subhaü
Otāresi 22 somadeviü tassā'nu¤¤āya bhupati.
48
Yuddhāya gamane yeva puttake dve ca deviyo
Gāhayitvāna nikkhanto saīkito so parājaye 23
49
Asakkuõitvā gāhetuü pattaü bhuttaü jinena taü
Palāyitvā vessagirivane abhinilãyi so.
-----------
17.[A.] Piturājānamabravu. 18. [E.] Kulanagare. 19.[T.] Tisso.
20.[A.] Tatthārāmo 21.[A.] Mahācålaü mahānāgaü kumāre. 22.[E.] Otārayi
23.[A.] Parājite [E.] Parājito.

[SL Page 178] [\x 178/]   ( 
50
Kutthikkula - mahātissathero 24 disvā tahaü tu taü
Bhattaü pādā anāmaņņhaü piõķadānaü vivajjiya;
51
Atha ketakipattamhi likhitvā haņņhamānaso
Saīghabhogaü vihārassa tassapādā mahãpati.
52
Tato gantvā silāsobbha - kaõķakamhi 25 vasã; tato
Gantvāna mātuvelaīge sālagallasamãpago. 27
53
Tatthaddasa diņņhapubbaü theraü, thero mahãpatiü
Upaņņhākassa appesi tanasãvassa sādhukaü;
54
Tassa so tanasãvassa raņņhikassa'ntike tahiü
Rājā cuddasavassāni vasã tena upaņņhito.
55
Sattasu damilesve'ko somadeviü madāvahaü
Rāgaratto gahetvāna paratãramagā lahuü.
56
Eko pattaü dasabalassa anurādhapure ņhitaü
âdāya tena santuņņho paratãramagā lahuü,
57
Puëahattho tu damiëo tãõi vassāni kārayi
Rajjaü senāpatiü katvā damiëaü bāhiyavahayaü
58
Puëahatthaü gahetvā taü duve vassāni bāhiyo
Rajjaü kāresi; tassāsi paõayamāro camåpati; 59
Bāhiyaü taü gahetvāna rājā'si paõayamārako
Sattavassāni, tassā'si piëayamāro camåpati,
60
Paõayamāraü gahetvā so rājāsi piëayamārako
Sattamāsāni; tassāsi dāņhiyo 28 tu camåpati;
61
Piëayamāraü gahetvā so dāņhiyo 28 damiëo pana
Rajjaü'nurādhanagare duve vassāni kārayi.
62
Evaü damiëarājånaü tesaü pa¤cannameva hi
Honti cuddasa vassāni sattamāsā ca uttariü.
63
Gatāya tu nivāsatthaü 29 malaye'nuladeviyā
Bhariyā tanasãvassa pādā pahari pacchiyaü,
64
Kujjhitvā rodamānā sārājānaü upasaīkami;
Taü sutvā tanasãvo so dhanumādāya nikkhami.
-----------
24.[E.] Kupikkalamahātissatthero 25. [A.] Anāmaņņha 
26.[E.-]Kaņakamhi [A.] Silāsobbhe. 27.[A.] Samãpake. 28. [E.] Dāņhiko.
29.Nivāpanthaü (sabbesu)

[SL Page 179] [\x 179/]   ( 
65
Deviyā vacanaü sutvā tassa āgamanā purā
Dviputtaü devimādāya tato rājā'pi nikkhami. 30
66
Dhanuü sandhāya āyantaü sãvaü vijjhi mahāsivo.
Rājā nāmaü sāvayitvā akāsi janasaīgahaü.
67
Alattha aņņhāmacce va mahante yodhasammate
Parivāro mahā āsi parihāro ca rājino,
68
Kumbhãlakamahātissatheraü 31 disvā mahāyaso
Acchagallavihāramhi buddhapåjamakārayi,
69
Vatthuü sodhetumāråëhe 32 ākāsacetiyaīgaõaü
Kapisãse 33 amaccamhi orohante mahãpati
70
ârohanto sadeviko disvā magge nisinnakaü
"Na nipanno"ti kujjhitvā kapisãsaü aghātayi.
71
Sesā satta amaccāpi nibbinnā tena rājinā
Tassa'ntikā palāyitvā pakkamantā yathāruciü
72
Magge viluttā corehi vihāraü hambugallakaü
Pavisitvāna addakkhuü tissattheraü bahussutaü;
73
Catunekāyiko thero yathāladdhāni dāpayi
Vattha-phāõita-telāni taõķulā pāhuõā tathā;
74
Assatthakāle thero so "kuhiü yathā" ti pucchi te;
Attānaü āvikatvā te taü pavattiü nivedayuü.
75
"Kāretuü kehi sakkā nu jinasāsanapaggahaü,
Damiëehi vā'tha ra¤¤ā?" Iti puņņhā tu te pana
76
"Ra¤¤ā sakkā"ti āhaüsu sa¤¤āpetvāna te iti
Ubho tissamahātissatherā ādāya te tato
77
Rājino santikaü netvā a¤¤ama¤¤aü khamāpayuü.
Rājā ca te amaccā ca there evamayācayuü:
78
Siddhe kamme pesite no gantabbaü santikaü iti.
Therā datvā paņi¤¤aü te yathāņņhānamaga¤chisuü.
79
Anurādhapuraü rājā āgantvāna mahāyaso
Dāņhikaü damiëaü hantvā sayaü rajjamakārayi.
-----------
30.[E.] Niggami. 31.[E.] Kupillakamahātissa. [A.] Māråëho
33. [D.] Ka¤casãse 5. Kaņņhisãse

[SL Page 180] [\x 180/]   ( 
80
Tato nigaõņhārāmaü taü viddhaüsetvā mahãpati
Vihāraü kārayã tattha dvādasapariveõakaü.
81
Mahāvihārapaņņhānā dvãsu vassasatesu ca
Sattarasasu vassesu dasamāsādhikesu ca
82
Tathā dinesu dasasu atikkantesu sādaro
Abhayagirivihāraü so patiņņhāpesi bhåpati
83
Pakkosayitvā te there tesu pubbåpakārino
Taü mahātissattherassa vihāraü mānado adā.
84
Girissa yasmā ārāme 34 rājā kāresi so'bhayo
Tasmā'bhayagiritve ca vihāro nāmato ahå.
85
âõāpetvā somadeviü yathāņņhāne ņhapesi so.
Tassā tannāmakaü katvā somārāmamakārayi.
86
Rathā oropitā sā hi tasmiü ņhāne varaīganā
Kadambapupphagumbamhi nilãnā tattha addasa
87
Muttayantaü sāmaõeraü maggaü hatthena chādiya
Rājā tassā vaco sutvā vihāraü tattha kārayi.
88
Mahāthåpassu'ttarato cetiyaü uccavatthukaü
Silāsobbhakaõķakaü 35 nāma rājā so yeva kārayi.
89
Tesu sattasu yodhesu uttiyo nāma kārayi
Nagaramhā dakkhiõato vihāraü dakkhiõavhayaü
90
Tattheva målavokāsa-vihāraü 36 målanāmako
Amacco kārayi tena so pi taünāmako ahå. 
91
Kāresi sāliyārāmaü amacco sāliyavhayo.
Kāresi pabbatārāmaü amacco pabbatavhayo.
92
Uttaratissārāmantu tissāmacco akārayi.
Vihāre niņņhite ramme tissattheramupecca te
93
"Tumhākaü paņisanthāravasena'mhehi kārite
Vihāre dema tumhākaü" iti vatvā adaüsu ca.
94
Thero sabbattha vāsesi te te bhikkhå yathārahaü.
Amaccā'daüsu saīghassa vividhe samaõārahe
-----------
34. [A.] ârāmo. 35. [S.] Silāpaņņanakaü [E.] Silāsobbhakaņakaü
36. [A.] Målavokāsi vihāraü [S.] Målavosākavihāraü

[SL Page 181] [\x 181/]   ( 
95
Rājā sakavihāramhi vasante samupaņņhahi
Paccayehi anånehi tena te bahavo ahuü.
96
*Theraü kulehi saüsaņņhaü mahātissoti vissutaü
Kulasaüsaņņhadosena saīgho taü nãhari ito 37
97
*Tassa sisso bahalamassu-tissatthero ti vissuto
Kuddho'bhayagiriü gantvā vasã pakkhaü vahaü 38 tahiü
98
*Tatoppabhuti te bhikkhå mahāvihāraü nāgamuü.
Evaü te'bhayagirikā niggatā theravādato.
99
*Pahinnā'bhayagirikehi dakkhiõavihārakā yatã
Evante theravādãhi 39 pahinnā bhikkhavo vidhā.
100
Mahāabhayabhikkhu te vaķķhetuü dãpavāsino
Vaņņagāmaõi bhumindo pattiü nāma adāsi so. 40
101
Vihārapariveõāni ghaņābaddhe akārayi
"Paņisaīkharaõaü evaü hessati"tã vicintãya.
102
Piņakattayapāëi¤ca tassā aņņhakathāpi ca 41
Mukhapāņhena ānesuü pubbe bhikkhu mahāmatã.
103
Hāniü disvāna sattānaü tadā bhikkhå samāgatā
Ciraņņhitatthaü dhammassa potthakesu likhāpayuü.
104
Vaņņagāmaõi abhayo rājā rajjamakārayi
Iti dvādasavassāni pa¤camāsesu ādito.
105
Iti parahitamattano hita¤ca
Paņilabhiyissariyaü karoti pa¤¤o;
Vipulampi kubuddhi laddhabhogaü 42
Ubhayahitaü na karoti bhogaluddho'ti

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dasarājako nāma
Tettiüsatimo paricchedo.
---------
-----------
*Imā pa¤ca gāthāyo pacchā pakkhittāti ma¤¤āmi
Imāsu aapanãtāsu pubbāparasambandho pa¤¤āyati.

37. [S.D.] Tato 38.[AA.] Pakkhavasã 39.[A.] Theravādehi 
40. Ayaü gāthā [E.] Potthake na dissati 41. [A.] Aņņhakatha¤ca taü 
42. [E.] Kubuddhiladdhabhogaü (ņãkāya vutattayena 'kubuddhi vipulampi bhogaü laddhā"ti
Attho gahetabbo)

[SL Page 182] [\x 182/]   ( 

Catuttiüsatimo paricchedo.
1
Tadaccaye mahāvåëã mahātisso akārayi.
Rajjaü cuddasa vassāni dhammena ca samena ca.
2
Sahatthena kataü dānaü so sutvāna mahapphalaü
Paņhame yeva vassamhi gantvā a¤¤ātavesavā
3
Katvāna sālilavanaü laddhāya bhatiyā tato
Piõķapātaü mahāsummatherassā'dā mahãpati.
4
Soõõagirimhi puna so tãõi vassāni khattiyo
Guëayantamhi katvāna 1 bhatiü laddhā guëe 2 tato
5
Te guëe āharāpetvā puraü āgamma bhupati
Bhikkhusaīghassa pādāsi mahādānaü mahãpati.
6
Tiüsabhikkhusahassassa adā acchādanāni ca, 
Dvādasannaü sahassānaü bhikkhunãnaü tatheva ca.
7
Kārayitvā mahãpālo vihāraü suppatiņņhitaü
Saņņhibhikkhusahassassa ticãvaramadāpayã.
8
Tiüsasahassasaīkhānaü bhikkhunãna¤ca dāpayi.
Maõķavāpivihāraü 3 so tathā abhayagallakaü
9
Vaīgupaņņaīkagalla¤ca 4 dãghabāhukagallakaü
Vālagāmavihāra¤ca rājā so yeva kārayi.
10
Evaü saddhāya so rājā katvā pu¤¤āti nekadhā
Catuddasannaü vassānaü accayena divaü agā.
11
Vaņņagāmaõino putto coranāgo'ti vissuto
Mahācåëissa rajjamhi coro hutvā carã tadā
12
Mahācåëe uparate rajjaü kārayi āgato.
Attano corakāle so nivāsaü yesu nālahi,
13
Aņņhārasa vihāre te viddhaüsāpesi dummati.
Rajjaü dvādasavassāni coranāgo akārayi.
14
Lokantarikanirayaü pāpo so upapajjatha
Tadaccaye mahācåëãra¤¤o putto akārayi
15
Rajjaü tãõeva vassāni rājā tisso'ti vissuto.
Coranāgassa devã tu visamaü visamānulā
-----------
1. [A.] Guëayantaü. 2. [A.] Bhatilaīguëe 3.[S.] Macavāpivihāraü.
4. [D.] Vaügu pabbaīkagallaü ca [E.] Vaükāvaņņakagallaü ca 

[SL Page 183] [\x 183/]   ( 
16
Visaü datvāna māresi balatthe rattamānasā.
Tasmiü yeva balatthe sā anulā ratanamānasā
17
Tissaü visena ghātetvā tassa rajjamadāsi sā.
Sãvo nāma balattho so jeņņhadovāriko tahiü
18
Katvā mahesiü anulaü vassaü māsadvayādhikaü
Rajjaü kāresi nagare; vaņuke damiëe'nulā
19
Rattā visena taü hantvā vaņuke rajjamappayi.
Vaņuko damiëo so hi pure nagaravaķķhakã
20
Mahesiü anulaü katvā vassaü māsavayādhikaü
Rajjaü kāresi nagare; anulā tattha āgataü
21
Passitvā dārubhatikaü tasmiü sārattamānasā
Hantvā visena vaņukaü tassa rajjaü samappayi.
22
Dārubhatikatisso so mahesiü kariyānulaü 5
Ekamāsādhikaü vassaü pure rajjamakārayi
23
Kāresi so pokkharaõiü mahāmeghavane lahuü.
Nãliye nāma damiëe sā purohitabrāhmaõe
24
Rāgena rattā anulā tena saüvāsakāminã
Dārubhatikatissaü taü visaü datvāna ghātiya
25
Nãliyassa adā rajjaü so pi nãliyabrāhmaõo
Taü mahesiü karitvāna niccaü tāya upaņņhito
26
Rajjaü kāresi chammāsaü anurādhapure idha.
Dvattiüsāya balatthehi vatthukāmā yathāruciü
27
Visena taü ghātayitvā nãliyaü khattiyānulā
Rajjaü sā anulā devi catumāsamakārayi.
---------
28
Mahācåëikarājassa putto dutiyako pana
Kuņakaõõatisso 6 nāma bhãto so'nuladeviyā
29
Palāyitvā pabbajitvā kāle pattabalo idha
âgantvā ghātayitvā taü anulaü duņņhamānasaü
30
Rajjaü kāresi dvāvãsaü vassāni manujādhipo.
Mahāuposathāgāraü akā cetiyapabbate.
-----------
5. [A.] Kārayānulaü [E.] Kārayānulaü 6. [A.] Kālakaõõisse.

[SL Page 184] [\x 184/]   ( 
31
Gharassa tassa purato silāthåpamakārayi.
Bodhiü ropesi tattheva so va cetiyapabbate 32
Pelagāmavihāra¤ca 7 antaragaīgāya kārayi.
Tattheva vaõõakaü nāma mahāmātikameva ca
33
Ambaduggamahāvāpiü 8 bhayoluppalameva ca 9,
Sattahatthuccapākāraü purassa, parikhaü tathā.
34
Mahāvatthumhi anulā jhāpayitvā asa¤¤ataü
Apanãya tato thokaü mahāvatthumakārayi.
35
Padumassaravanuyyānaü nagare yeva kārayi
Mātā'ssadante dhovitvā pabbaji jinasāsane,
36
Kulasantake 10 gharaņņhāne mātu bhikkhunupassayaü
Kāresi, dantagehanti vissuto āsi tena so.
37
Tadaccaye tassa putto nāmato bhātikābhayo
Aņņhavãsati vassāni rajjaü kāresi khattiyo.
38
Mahādāņhikarājassa bhātikattā mahãpati
Dãpe "bhātikarājāti" ti pākaņo āsi dhammiko.
39
Kāresi lohapāsāde paņisaīkhāramettha so;
Mahāthåpe vedikā dve; thåpavhe'posathavhayaü.
40
Attano balimujjhitvā nagarassa samantato
Ropāpetvā yojanamhi sumanāna'jjukāni 11 ca
41
Pādavedikato yāva dhuracchattā narādhipo
Caturaīgulabahalena gandhena urucetiyaü
42
Limpāpetvāna pupphāni vaõņehi tattha sādhukaü
Nivesitvāna kāresi thåpaü mālāguëopamaü.
43
Puna dvaīgulabahalāya 12 manosilāya cetiyaü
Limpāpetvāna kāresi tatheva kusumāvitaü.
44
Puna sopāõato yāva dhuracchattāva 13 cetiyaü
Pupphehi okirāpetvā chādesi puppharāsinā.
45
Uņņhāpetvāna yantehi jalaü abhayavāpito
Jalehi thåpaü secanto 14 jalapåjamakārayã.
-----------
7. [D.] Thelagāmavihāraü. 8. [A.] Ambe. 9. [D.] Hayoluppalameva.
10. [A.] Kulāsante [E.] Kusalante 11. [A.E.] Sumanānujjakāni
12. [E.S.] Punaņņhaügulabbhalāya. 13.[A.]Dhuracchatteva. 14.[E.] Si¤canto.

[SL Page 185] [\x 185/]   ( 
46
Sakaņasatena muttānaü saddhiü telena 15 sādhukaü
Maddāpetvā sudhāpiõķaü sudhākammamakārayi.
47
Pavāëajālaü kāretvā taü khãpāpiya cetiye
Sovaõõāni 16 padumāni cakkamattāni sandhisu
48
Laggāpetvā tato muttā-kalāpe 17 yāva heņņhimā
Padumā'mbayitvāna mahāthåpamapåjayi.
49
Gaõasajjhāyasaddaü so dhātugabbhamhi tādinaü
Sutvā "adisvā taü nā'haü vuņņhahissanti nicchito
50
Pācãnādikamålamhi 18 anāhāro nipajjatha.
Therā dvāraü māpayitvā dhātugaü nayiüsu taü.
51
Dhātugvibhutiü so sabbaü disvā mahãpati
Nikkhanto tādisehe'va pottharåpehi påjayi.
52
Madhugandhehi 19, gandhehi, ghaņehi sarasehi 20 ca,
A¤janaharitālehi, tathā manosilāhi ca.
53
Manosilāsu vassena ssitvā cetiyaīgaõe
ōhitāsu gopphamattāsu racitehu'ppalehi ca
54 Thåpaīgaõamhi sakale pårite gandhakaddame
Cittakila¤jachiddesu racitehu'ppalehi ca,
55
Vārayitvā vārimaggaü tatheva pårite ghate dãpavaņņãhi nekāhi katavaņņisikhāhi ca,
56
Madhåkatelamhi tathā, tilatele tatheva ca,
Tatheva paņņavaņņãnaü 21 subahåhi sikhāhi ca,
57
Yathā vuttehi etehi mahāthåpassa khattiyo
Sattakkhattuü sattakkhattuü påjā'kāsi visuü visuü.
58
Anuvassaü ca niyataü sudhāmaīgalamuttamaü,
Bodhisinānapåjā ca tatatheva urudhiyo,
59
Mahāvesākhapåjā ca uëārā aņņhavãsati,
Caturāsãtisahassani påjā ca anuëārikā.22
60
Vividhaü naņanacca¤ca nānāturiyavāditaü
Mahāthåpe mahapåjaü 23 saddhānunno akārayi.
-----------
15. [A.] Saddhāya. 16.[E.S.] Sovaõõayāni 17.[S.] Kalāpaü [A.] Kalāpā.
18. [E.] Pācãnaddakamålamhi. 19. [D.] Madhugabbhehi [E.E.] Madhugaõķehi. 
20.[E.]Ghaņehi ca rasehi. 21.[S.] Sāsapavaņņãnaü. 22.[A.] Anuëārikaü. 
23.[E.] Mahathåpamhi ghosaüca

[SL Page 186] [\x 186/]   ( 
61
Divasassa ca tikkhattuü buddhupaņņhānamāgamā.
Dvikkhattuü pupphabheri¤ca niyataü so akārayi.
62
Niyata¤janadāna¤ca 24 pavāraõadānameva ca
Tela - phāõita - vatthādi - parikkhāraü samaõārahaü
63
Bahuü 25 pādāsi saīghassa; cetiyakhettameva ca
Cetiye parikammatthaü adāsi tattha khattiyo.
64
Sadābhikkhusahassassa vihāre cetiyapabbate
Salākavaņņabhatta¤ca so dāpesi ca bhupati.
65
Cintāmaõimuvelavhe 26 uupaņņhānattaye ca 27 so
Tathā padumaghare chatattapāsāde va manorame
66
Bhojento pa¤caņhānamhi bhikkhu ganthadhure yute
Paccayehi upaņņhāsi sadā dhamme sagaravo.
67
Porāõarājanãyātaü 28 yaü ki¤ci sāsanassitaü
Akāsi pu¤¤akammaü so sabbaü bhātikabhupati.
---------
68
Tassa bhātikarājassa accaye taü kaõiņņhako
Mahādāņhã mahānāganāmo rajjamakārayi.
69
Dvādasaü yeva vassāni nānāpu¤¤aparāyano.
Mahāthåpamhi ki¤jakkhapāsāõe 29 attharāpayi.
70
Vālikāmariyāda¤ca kāresi vitthataīgaõaü.
Dãpe sabbavihāresu dhammāsanamadāpayi. 30
71
Ambatthalamahāthåpaü kārāpesi mahãpati.
Caye atiņņhamānamhi saritvā munino guõaü
72
Cajitvāna sakaü pāõaü nipajjitvā 31 sayaü tahiü
ōhapayitvā cayaü tassa, niņņhāpetvāna cetiyaü,
73
Catudvāre ņhapāpesi caturo ratanagghike
Susippikehi suvibhatte nānāratanajotite. 32
74
Cetiye paņimocetvā nānāratanaka¤cukaü
Ka¤canabubbula¤cettha muttolamba¤ca dāpayã.
---------
-----------
24.[A.] Niyataü chaõadānaü [E.] Niyataü chandadānaü 25.[E.] Bahå 
Cittamaõi mucalavhe [D -] mucalavhe. 27. [A.] Upaņņhānantayeva 
28. [E -] niyataü 29.[E.] Ki¤cikkha 30.[E.]Makārayi 31.[E.]Nipajjittha
32. [A.] Jotiye lu jotike

[SL Page 187] [\x 187/]   ( 
75
Cetiyapabbatāvaņņe alaīkariya yojanaü.
Yojāpetvā catudvāraü samantā cāruvãthikaü
76
Vãthiyā 32 ubhato passe āpaõani pasāriya
Dhajagghikatoraõahi maõķayitvā tahiü tahiü
77
Dãpamālāsamujjotaü kārayitvā samantato
Naņanaccāni gãtāni vāditāni ca kārayi.
78
Magge kadambanadito yāva cetiyapabbatā
Gantuü dhotehi pādehi kārayi'ttharaõatthataü
79
Sanaccagãtavādehi 34 samajjamakaruü tahiü;
Nagarassa catudvāre mahādāna¤ca dāpayi.
80
Aakāsi sakale dãpe dãpamālā nirantaraü;
Salilepi samuddassa samantā yojanantare.
81
Cetiyassa mahe tena påjā sā kāritā subhā
Giribhaõķamahāpåjā uëārā vuccate idha.
82
Samāgatānaü bhikkhånaü tasmiü påjāsamāgame
Dānaü aņņhasu ņhānesuņhapāpetvā 35 mahãpati
83
Tāëayitvāna tatraņņhā aņņhasovaõõabheriyo
Catuvãsasahassānaü mahādānaü pavattayi.
84
Chacãvarāni 36 pādāsi; bandhamokkha¤ca kārayi.
Catudvāre nahāpitehi sadā kammamakārayi.
85
Pubbarājåhi ņhapitaü bhātarā ņhapitaü tathā
Pu¤¤akammaü ahāpetvā sabbaü kārayi bhåpati.
86
Attānaü deviü putte dve hatthãü assa¤ca maīgalaü
Vāriyanto'pi saīghena saīghassā'dāsi bhupati.
87
Chasatasahassagghaü bhikkhusaīghassa so adā;
Satasahassagghanakaü bhikkhunãnaü gaõassa tu.
88
Datvāna kappiyaü bhaõķaü vividhā vidhikovido
Attāna¤cā'vasese ca 37 saīghato abhinãhari.
89
Kālāyanakõikamhi maõināgapabbatavhayaü
Vihāra¤ca kaëandavhaü kāresi manujādhipo.
-----------
32.[A.] Vãthiyo. 34.[E.] Sanaccagãtaü devāpi 35.[E.] Paņņhapetvā 
36.[S.] Ticãvarāni. 37.[A.] Attāna cāpi sese.

[SL Page 188] [\x 188/]   ( 
90
Kububandhanadãtãre 38 samuddavihārameva ca
Huvāvakaõõike 39 cåëanāgapabbatasavhayaü.
91
Pāsāõadãpakavhamhi vihāre kārite sayaü
Pānãyaü upanãtassa sāmaõerassa khattiyo.
92
Upacāre pasãditvā samantā aņņhayojanaü 40
Saīghabhogamadā tassa vihārassa mahãpati
93
Paõķavāpivahāre ca 41 sāmaõerassa khattiyo.
Tuņņho vihāraü dāpesi, saīghe bhogaü tatheva so.
94
Iti vibhavamanappaü sādhupa¤¤ā labhitvā
Vigatamadapamādā cattakāmappasaügā 42
Akariya janakhedaü pu¤¤akammābhirāmā 43
Vipula - vividha- pu¤¤aü suppasannā karontã ti. 

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Ekādasarājadãpano nāma
Catuttiüsatimo paricchedo
---------

Pa¤catiüsatimo paricchedo.
1.
âmaõķagāmaõyabhayo mahādāņhikaaccaye
Navavassānaņņhamāse rajjaü kāresi taüsuto.
2
Chattātichattaü kāresi mahāthåpe manorame
Tattheva pādavedi¤ca muddhavedi¤ca kārayi.
3
Tatheva lohapāsāde thåpavhe posathavhaye 1
Kāresi kucchiājãraü 2 kucchiāëindame va ca.
4
Ubhayatthāpi kāresi cāruü ratanamaõķapaü
Rajataleõa vihāra¤ca kārāpesi narādhipo.
5
Mahāgāmeõķivāpiü 3 so passe kāriya dakkhiõe
Dakkhiõassa vihārassa adāsi pu¤¤adakkhiõo.
6
Māghātaü sakale dãpe kāresi manujādhipo
Vallãphalāni sabbāni ropāpetvā tahiü tahiü
-----------
38. [S.] Kubukanda - 39.[E.] Huvācakaõõike. 40.[E.] Aķķhayojanaü
41. [E.] Maõķavāpivihāre 42. [A.] Vanta 43.[A.] Pu¤¤akāmābhirāmā
1.[E.] Thåpārāmuposathavbhaye 2.[A.] âjãraü kucchiü 3.[A.]Mahāgāme ca vāpiü

[SL Page 189] [\x 189/]   ( 
7
Maüsakumbhaõķakaü nāma āmaõķiyamahãpati
Pattaü purāyitvāna kāretvā vatthacumbaņaü
8
Dāpesi sabbasaīghassa vippasantena cetasā
Patte pårāpayitvā so; āmaõķagāmanã vidå.
9 Taīkaõiņņho kaõirajāõatisso ghātiya bhātaraü 
Tãõi vassāni nagare rajjaü kāresi khattiyo.
10
Uposathagharaņņaü 4 so nicchinã cetiyavhaye;
Rājāparādhakammamhi yutte saņņhi tu bhikkhavo.
11
Sahoķhe gāhayitvāna rājā cetiyapabbate
Khipāpesi kaõãravhe pabhāramhi asãlake
---------
12
Kaõãrajāõa'ccayena āmaõķagāmaõãsuto
Cåëābhayo vassamekaü rajjaü kāresi khattiyo

13
So goõakanadãtãre purapassamhi dakkhaõe
Kārāpesi mahãpālo vihāraü cåëagallakaü.
14
Cåëābhayassa'ccayena sãvalã taükaõiņņhikā
âmaõķadhãtā caturo māse rajjamakārayi
15
Aāmaõķahāgineyyā tu sãvaliü apanãya taü
Iëanāgoti nāmena chattaü ussāpayã pure.
---------
16
Tissavāpiü gate tasmiü ādivasse narādhipe
Taü hitvā puramāga¤juü bahavo lambakaõõakā.
17
Tahiü adisvā te rājā kuddho tehi akārayi
Maddayaü 6 vāpiyā passe mahāthåpa¤jasaü 7 sayaü;
18
Tesaü vicārake katvā caõķāle ca ņhapāpayi.
Tena kuddhā lambakaõõā sabbe hutvāna ekato
19
Rājānaü taü gahetvāna rundhitvāna sake ghare
Sayaü rajjaü vicāresuü ra¤¤o devã tadā sakaü
20
Puttaü candamukhasãvaü 8 maõķayitvā kumārakaü
Datvāna hatthe dhātãnaü maīgalahatthisantike
-----------
4.[A.] Uposathagharaņņhaü 5.[A.] Saheņņhe. [E.] Sahoķķe
6.[D.S.] Maddayantã 7.[A.] Mahāthupavayaü 8.[A.] Candamukhaü sãvaü
[Mahavansa15] 
[SL Page 190] [\x 190/]   ( 

21
Pesesi vatvā sandesaü; netva taü dhātiyo tahiü
Vadiüsu devisandesaü sabbaü maīgalahatthino; 
22
"Ayaü te sāmino putto; sāmiko cārake ņhito;
Arãhi ghātato seyyo tayā ghāto imassa tu;
23
Tvamenaü 9 kira ghātehi; idaü devivavo" iti.
Vatvā tu taü sayāpesuü pādamålamhi hatthino
24
Dukkhito so ruditvāna nāgo hetvāna āëhakaü
Pavisitva mahavatthuü dvāraü pātiya thāmasā 10
25
Ra¤¤o nisinnaīgaõamhi ugghāņetvā kavāņakaü
Nisãdāpiya naü khandhe mahātitthamupāgami.
26
Nāvaü aropayitvāna rājānaü tattha ku¤jaro
Pacchimodadhitãrena sayaü malayamāruhi.
27
Paratãre vasitvā so tãõi vassāni khattiyo.
Balakāyaü gahetvāna āgā 11 nāvāhi rohaõaü.
28
Titthe sakkharasobbhamhi otaritvāna bhupati
Akāsi rohaõe tattha mahantaü balasaīgahaü.
29
Ra¤¤omaīgalahatthi so dakkhiõā malayā tato
Rohaõaü ye'vupāga¤chi tassa kammāni kātave.
---------
30
Mahāpadumanāmassa tattha jātakabhāõino
Tulādhāravhavāsissa mahātherassa santike
31
Kapijātakaü sutvāna bodhisatte pasādavā
Nāgamahāvihāraü so jiyāmuttadhanussataü
32
Katvā kāresi; thåpa¤ca vaķķhāpesi yathāņhitaü.
Tissavāpi¤ca kāresi, tathā dåravhavāpikaü. 33
So 12 gahetvā 12 balaü rājā yuddhāya abhinikkhami.
Taü sutvā lambakaõõā ca yuddhāya abhisaüyutā
34
Kapallakkhaõķadvāramhi khette hiīkārapiņņhike
Yuddhaü ubhinnaü vattittha a¤a¤¤ama¤¤aviheņhanaü.
35
Nāvākilantadehattā posā sãdantã rājino;
Rājā nāmaü sāvayitvā sayaü pāvisi tena so.
-----------
9. Tametaü. [S.P.] Tamenaü. 10.[S.] Thāmavā. 11.[E.] Agā.
12.[E.] Saügahetvā.

[SL Page 191] [\x 191/]   ( 

36
Tena bhãtā lambakaõõā sayiüsu udarena; so 13
Tesaü sisāni chinditvā rathanābhisamaü karã.
37
Tikkhattumevantu kate karuõāya mahãpati
"Amāretvā'va gaõhātha jãvagāha"nti abruvã.
38
Tato vijitasaīgāmo puraü āgamma bhåpati
Chattaü ussāpayitvāna tissavāpichaõaü agā.
39
Jalakãëāya uggantvā sumaõķitapasādhito
Attano sirisampattiü disvā tassantarāyike.
40
Lambakaõõe saritvāna kuddho so yojayã rathe;
Yugaparamparā tesaü purato pāvisã puraü.
41
Mahāvatthussa ummāre ņhatvā rājāõapesi so
"Imesaü sãhamummāre asmiü chindatha bho" iti,
42
"Goõā ete rathe yuttā tava honti rathesabha;
Siīgaü khura¤ca etesaü chedāpaya tato"iti,
Mātuyā atha sa¤¤atto 14 sisacchedaü nivāriya
43
Nāsa¤ca pādaīguņņha¤ca tesaü rājā achedayi.
Hatthivutthaü janapadaü adā hatthissa khattãyo;
"Hatthibhogo" janapado iti tenāsi nāmato.
45
Evaü anurādhapure iëanāgo mahãpati
Chabbassāni anunāti rajjaü kāresi khattiyo.
---------
46
Iëanāgaccaye tassa putto candamukho sivo
Aņņhavassaü sattamāsaü rājā rajjamakārayi.
47
Maõikāragāmake vāpiü kārāpetvā mahãpati
Issarasamaõavhassa vihārassa adāsi so.
48
Tassa ra¤¤o mahesã ca taīgāme pattimattano
Tassevādā vihārassa damiëādevãti vissutā.
---------
49
Taü tissavāpikãëāya hantvā candamukhaü sivaü
Yasaëālakatisso ti vissuto taīkaõiņņhako
-----------
13.[E.] Te. 14.[A.] Sa¤a¤¤āto

[SL Page 192] [\x 192/]   ( 

50
Anurādhapure ramme laīkābhuvadane subhe
Sattavassānaņņhamāse 15 rajā rajjamakārayi.
51
Dovārikassa dattassa putto dovāriko sayaü
Ra¤e¤¤ā sadisaråpena ahosi subhanāmavā.
52
Subhaü balatthaü taü rājā rājabhåsāya bhusiya
Nisãdāpiya pallaīke hāsatthaü yasaëālako
53
Sãsavolaü balatthassa sasãse 16 paņimu¤ciya
Yaņņhiü gahetvā hatthena dvāramåle ņhito sayaü
54
Vandantesu amaccesu nisinnaü āsanambhi taü
Rājā hasati; evaü so kurute antarantarā.
55
"Balattho ekadivasaü rājānaü hasamānakaü"
Ayaü balattho kasmā me sammukhā hasatãti? So
56
Mārāpayitvā rājānaü balattho so subho idha
Rajjaü kāresi chabbassaü subharājā ti vissuto.
57
Dvãsu mahāvihāresu subharājā manoramaü
Pariveõapantiü subharājanāmakaü yeva kārayã.
58
Uruvelasamãpamhi tathā vallivihārakaü,
Puratthime ekadvāraü, gaīgante nandigāmakaü 17
59
Lambakaõõasute eko uttarapassavāsiko
Senāpatimupaņņhāsi vasabho nāma mātulaü;
---------
60
"Hessati vasabho nāma rājā"ti sutiyā sadā
Ghāteti rājā dãpamhi sabbe vasabhanāmake.
61
"Ra¤¤o dassāma vasabhaü ima"ntã bhariyāya so
Senāpati mantayitvā pāto rājakulaü agā.
62
Gacchato 18 tena sahasā tambulaü cuõõavajjitaü
Hatthamhi vasabhassa'dā 19 taü sādhu parirakkhituü.
63
Rājagehassa dvāramhi 20 tambulaü cuõõavajjitaü
Senāpati udikkhitvā taü cuõõatthaü visajjayi.
-----------
15.[A.] Sattavassaņņhamāsehi. 16.[A.] Sasãsaü 17.[S.] Nindãgāmakaü
18. [E.] Gacchatā. 19. [S.] Vasabhassādāsi hatthamhi 20.[E.] Rājagehaduvāramhi

[SL Page 193] [\x 193/]   ( 

64
Senāpatissa bhariyā cuõõatthaü vasabhaü gataü
Vatvā rahassaü datvā ca sahassaü taü palāpayi.
65
Mahāvihāraņņhānaü sogantvāna vasabho pana
Tattha therehi khãrannavatthehi katasaīgaho
66
Tato paraü kuņņhino ca rājabhāvāya nicchitaü
Sutvāna vacanaü haņņho "coro hessa"ntã nicchito
67
Laddhā samatthapurise gāmaghātaü tato paraü
Karonto rohaõaü gantvā kapallapåvopadesato 21
68
Kamena raņņhaü gaõhanto sampattabalavāhano 22
So rājā dvãhi vassehi 23 āgamma purasantikaü
69
Subharājaü raõe 23 hantvā vasabho so mahabbalo
Ussāpayi pure chattaü; mātulopi 24 raõe pati.
70
Taü mātulassa bhariyaü pubbabhutopakārikaü
Akāsi vasabho rājā mahesiü mettanāmikaü 25
---------
71
So horāpāņhakaü pucchi āyuppamāõamattano;
"âha dvādasavassāni' raho yeva'ssa; so pi ca
72
Rahassaü rakkhanatthāya sahassaü tassa dāpiya
Saīghaü so sannipātetvā vanditvā pucchi bhupati:
73
"Siyā nu bhante āyussa vaķķhanakāraõaü?" Iti
"Atthi" ti saīgho ācikkhi antarāyavimocanaü.
74
"Parissavanadāna¤ca āvāsadānameva ca
Gilānavaņņadāna¤ca 26 dātabbaü manujādhipa;
75
Kātabbaü jiõõakāvāsa-paņisaīkharaõaü tathā;
Pa¤casãlasamādānaü katvā taü sādhu rakkhiyaü,
76
Uposathåpavāso ca kattabbo' posathe" iti
Rājā sādhå ti gantvāna tathā sabbamakāsi so.
77
Tiõõaü tiõõa¤ca vassānaü accayena mahãpati
Dãpamhi sabbasaīghassa ticãvaramadāpayi.
-----------
21.[A.] Kapallapåvadesato 22.[E.] Samanthabalavāhano [A.] Samatta-
23. [E.] So dvãhi tadā vassehi [D.S.] So rājā dasavassehi
23. [A.] Subhaü rājaīgaõe 24.[E.] Tu [S.]Hi 25.[E.@]Pātthanāmikaü
26.[S.]Gilāna bhattadānaü.

[SL Page 194] [\x 194/]   ( 

78
Anāgatānaü therānaü pesayitvāna dāpayi.
Dvattiüsāya hi 27 ņhanesu dāpesi madhupāyasaü.
79
Catusaņņhiyā ca ņhānesu mahādānantu missakaü.
Sahassavaņņã 28 catusu ņhānesu ca jalāpayi
80
Cetiyapabbate ceva, thåpārāme ca cetiye,
Mahāthåpe, mahābodhighare iti imesu hi.
81
Cittalakåņe kāresi dasathåpe manorame.
Dãpe'khilamhi āvāse jiõõe ca paņisaīkhari.
82
Valliyeravihāre ca therassa so pasãdiya
Mahāvalligottaü nāma vihāra¤ca akārayi.
83
Kāresi anurārāmaü mahāgāmassa santike.
Heëigāmaņņhakarãsasahassa tassa dāpayi.
84
Mucelavihāraü kāretvā so tissavaķķhamānake
âëisārodakabhāgaü 29 vihārassa adāpayi.
85
Galambatitthe thåpamhi kāresiņņhikaka¤cukaü.
Kāresuposathāgāraü, vaņņitelatthamassa tu
86
Sahassakarãsavāpiü so kārāpetvā ādāsi ca.
Kāresuposathāgāraü vihāre kumbhigallake 30
87
So ye'vuposathāgāraü issarasamaõake idha;
Thåpārāme thåpagharaü kārāpesi mahãpati.
88
Mahāvihāre pariveõapantiü pacchimapekkhiniü
Kāresi; catusālaü 31 ca jiõaõakaü paņisaīkharã.
89
Catubuddhapaņimārammaü 32 paņimānaü gharaü tathā
Mahābodhaīgaõe ramme rājā so yeva kārayi.
90
Tassa ra¤¤o mahesã sā vuttanāmā 33 manoramaü
Thåpaü thåpagharaü ce va rammaü tattheva kārayi.
91
Thåpārāme thåpagharaü niņņhāpetvā mahãpati
Tassa niņņhāpitamahe mahādānamadāsi ca.
92
Yuttānaü buddhavacane bhikkhånaü paccayampi ca
Bhikkhånaü dhammakathikānaü sappiphāõitameva ca
-----------
27.[E.] Ca 28.[A.] Sahassavaņaņiü. 29.[A.] âëisārodabhāgaü hi
[E.] âëisāre dakahāgaü. 30. [D.] Kumbigallake. 31.[A.] Catusālā. 
32.[E.] Paņimārammā. 33.[A.] Vuttantāma. [E.] Potthanāmā.

[SL Page 195] [\x 195/]   ( 

93
Nagarassa catudvāre kapaõavaņņaü ca dāpayi
Gilānana¤ca bhikkhånaü gilānavaņņameva ca.
94
Mayettiü 34 rājuppalavāpiü 35 vahakoëambagāmakaü 36
Mahānikaviņņivāpiü mahārāmettimeva 37 ca.
95
Kehālaü 38 kāëivāpiü ca 39 cambuņņhiü 40 vātamaīganaü 41
Abhivaķķhamānaka¤ca 42 iccekādasa vāpiyo
96
Dvādasamātikā ceva subhikkhatthamakārayi.
Guttatthaü purapākāraü cevamuccamakārayi.
97
Gopura¤ca catudvāre mahāvatthu¤ca kārayi.
Saraü kāresi 43 uyyāne haüse tattha visajjayi.
98
Pure bahu pokkharaõã kārāpetvā tahiü tahiü
Ummaggena jalaü tattha pavesesi 44 mahãpati.
99
Evaü nānāvidhaü pu¤¤aü katvā vasabhabhupati
Hatantarāyo so hutvā pu¤¤akamme sadādaro 45
100
Catutāëãsavassāni pure rajjamakārayi.
Catutāëãsavesākhapåjāyo ca akārayi.
---------
101
Subharājā dharanto so attano ekadhãtaraü 46
Vasabhena bhayāsaükã appesi'ņņhikavaķķhakiü;
102
Attano kambala¤ce va rājabhaõķāni ca'ppayi.
Vasabhena hate tasmiü tamādāyiņņhavaķķhakã
103
Dhãtiņņhāne 47 ņhapetvāna vaķķheti 48 attano ghare.
Sakammaü 49 karato tassa bhattaü āhari dārikā;
104
Sā nirodhasamāpannaü kadambapupphagumbake
Sattame divase disvā bhattaü medhāvinã adā.
105
Puna bhattaü randhayitvā pituno bhattamāhari,
Papa¤cakāraõaü puņņhā tamatthaü pituno vadi,
106
Tuņņhe punappuna¤ce'so bhattaü therassa dāpayã.
Vissatthe'nāgataü disvā thero āha kumārikaü:
-----------
34. [E.]Cayantiü. 35.[A.] Rājuppalaü cāpivhaü. 36.[A.] Koëambagāmakaü.
37.[A.] Mahāgāmadvayampi. 38.[S.] Kahāëaü 39.[A.] Keëivāsaü. 40.[E.] Camkhuņiü
41.[E.]Cātha maügaõaü. 42.[E.] Aggivaķķhamānakaü 43.[A.] Kārāpetvā
44. [A.] Pātāpesi 45.[E.] Sadā rato 46.[A.] Ekadhãtikaü 
47.[E.] Dhãtuņhāne. 48.[E.] Vaķ[X]g¤a[X@]ķhasi 49. [A.] Sā kammaü

[SL Page 196] [\x 196/]   ( 

107
"Tava issariye jāte imaü ņhānaü kumārike
Sareyyāsã"ti; thero tu tadāva parinibbuto:
108
Sake so vasabho rājā vayappattamahi puttake
Vaīkanasikatissamhã ka¤¤aü tassānuråpikaü
109
Gavesāpesi; purisā taü disvāna kumārikaü
Iņņhakavaķķhakãgāme itthilakkhaõakovidā
110
Ra¤¤o nivedayuü; rājā tamāõāpetumārabhi;
Tassāha rājadhãtattaü iņņhakavaķķhakã tadā.
111
Subhara¤¤o tu dhãtattaü kambalādãhi ¤āpayi.
Rājā tuņņho sutassā'dā taü sādhu katamaīgalaü.
---------
112
Vasabhassaccaye putto vaīkanāsikatissako
Anurādhapure rajjaü tãõi vassāni kārayi.
113
So goõanadiyā tãre 50 mahāmaīgalanāmakaü.
Vihāraü kārayã rājā vaīkanāsikatissako.
114
Mahāmattā tu devã sā sarantã therabhāsitaü
Vihārakāraõatthāya akāsi dhanasa¤cayaü.
---------
115
Vaīkanāsikatissassa accaye kārayã suto
Rajjaü bāvãsavassāni gajabāhukagāmaõã.
116
Sutvā so mātu vacanaü mātuatthāya kārayi
Kadambapupphaņhānamhi rājamātuvihārakaü.
117
Mātā satasahassaü sā bhumiatthāya paõķitā
Adā; mahāvihārassa vihāra¤ca akārayi.
118
Sayameva akāresi tattha thåpaü silāmayaü;
Saīghabhoga¤ca pādāsi kiõitvāna tato tato.
119
Abhayuttaramahāthåpaü vaķķhāpetvā cināpayi.
Catudvāre ca tatthe va 51 ādimukhamakārayi.
120
Gāmaõitissavāpiü so kārāpetvā mahãpati
Abhayagirivihārassa pākavāņņāya' dāsi ca.
121
Maricavaņņikathåpamhi ka¤acuka¤ca akārayi;
Kiõitvā satasahassena saīghabhogamadāsi ca.
-----------
50.[E.] Hoõanadiyā. 51.[A.] Catutthe ca.

[SL Page 197] [\x 197/]   ( 

122
Kāresi pacchime vasse vihāraü rāmakavhayaü.52
Mahejāsanasāla¤ca 53 nagaramhi 54 akārayi:
---------
123
Gajabāhussa'ccayena sasuro tassa rājino
Rajjaü mahallako nāgo chabbassāni akārayi.
124
Puratthime pejalakaü, 55 dakkhiõe koņipabbataü,56
Pacchime dakapāsāõaü, nāgadãpe sālipabbataü,
125
Bãjagāme tanaveëiü, 57 rohaõe janapade pana
Tobbalanāgapabbata¤ca, 58 anteņņhe girihālikaü
126
Ete sattavihāre so mahallanāgabhupati
Parittenapi kālena kārāpesi mahāmatã.
127
Evaü asārehi dhanehi sāraü
Pu¤a¤¤āni katvāna bahåni pa¤¤ā
âdenti; bālā pana kāmahetu
Bahåni pāpāni karonti mohā'ti

Sujappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dvādasarājako nāma
Pa¤catiüsatimo paricchedo.
---------
Chattiüsatimo paricchedo.

1
Mahallanāgaccayena 1 putto bhātikatissako
Catuvãsativassāni laīkārajjamakārayi.
2
Mahāvihāre pākāraü kārāpesi samantato.
Gavaratissavihāraü so kārayitvā mahãpati
3
Mahāgāmaõikaü vāpiü 2 vihārassa'ssa'dāsi ca.
Vihāra¤ca akāresi bhātiyatissanāmakaü.
4
Kāresu'posathāgāraü thåpārāme manorame.
Randhakaõķakavāpi¤ca 3 kārāpesi mahãpati.
-----------
52.[E.S.] Rāmukavbhayaü. 53.[A.] Mahāāsanasālaü ca. 
54.[S.] Naügaramhi. 55.[E.] Sejalakaü 56.[E.] Goņapabbataü. 57.[A.] Tenaveëiü
58.[A.] Tobbalā 1.[E.S.] Nāgassa'ccayena. 2.[E.] Mahāmaõivāpiü kāretvā.
3. [A.] Raņņheva¤¤akavāpiü ca

[SL Page 198] [\x 198/]   ( 

5
Sattesu muducitto so saīghamhi tibbagāravo
Ubhatosaīghe mahãpālo mahādāni pavattayã.
---------
6
Bhātikatissaccayena tassa kaõiņņhatissako
Aņņhavãsasamā rajjaü laīkādãpe 4 akārayi
7
Bhutārāmamahānāgattherasmiü 5 so pasãdiya
Kāresi ratanapāsādaü abhayagirimhi sādhukaü.
8
Abhayagirimhi pākāraü mahāpariveõameva ca
Kāresi; maõisomavhe mahāpariveõameva ca.
9
Tattheva cetiyagharaü; ambatthale tatheva ca,
Kāresi paņisaīkhāraü nāgadãpe ghare pana.
10
Mahāvihārasãmaü so 6 madditvā tattha kārayi.
Kukkuņagiripariveõapantiü sakkacca bhupati.
11
Mahāvihāre kāresi dvādasa manujādhipo
Mahācaturassapāsāde dassaneyye manorame.
12
Dakkhiõavihārathåpamhi ka¤cuka¤ca akārayi; 
Bhattasālaü mahāmeghavanasãma¤ca maddiya.
13
Mahāvihārapākāraü passato apanãya so
Maggaü dakkhiõavihāragāmi¤cā pi akārayi.
14
Bhutārāmavihāra¤ca rāmagoõakameva ca
Tatheva nandatissassa 7 ārāma¤ca akārayi.
15
Pācãnato anuëatissapabbataü gaīgarājiyaü
Niyelatissārāma¤ca 8 piëapiņņhivihārakaü
16
Rājamahāvihāra¤ca kāresi manujādhipo.
So yeva tãsu ņhānesu kāresu' posathālayaü
17
Kalyāõikavihāre ca maõķalagirike tathā
Dubbalavāpitissavhe vihāresu imesu hi 9
---------
18
Kaõiņņhatissaccayena tassa putto akārayi
Rajjaü dve yeva vassāni cåëanāgo ti vissuto.
-----------
4.[S.] Aņhavãsativassāni rajjaü dãpe [E.] Aņņhā rasasamā rajjaü.
5.[E.@]Tharassa. 6.[A.] Mahāvihārasãmanto, 7.[A.] Nānātissassa.
8.[S.D.] Nayela- 9.[A.] Himesviti.

[SL Page 199] [\x 199/]   ( 

19
Cåëanāgakaõiņņho tu 10 rājaü ghātiya bhātikaü
Ekavassaü kuķķanāgo 11 rajjaü laīkāya kārayi.
20
Mahāpeëa¤ca 12 vaķķhesi ekanāëikachātake
Bhikkhusatānaü pa¤cannaü abbocchinnaü mahãpati
21
Kuķķhanāgassa 13 ra¤¤o tu deviyā bhātuko tadā
Senāpati sirãnāgo coro hutvāna rājino
22
Bālavāhanasampanno āgamma nagarantikaü
Rājabalena yujjhanto kuķķanāgaü 14 mahãpatiü
23
Palāpetvā laddhajayo anurādhapure vare
Laīkārajjamakāresi vassānekunavãsati.
24
Mahāthåpavare chattaü kārāpetvāna bhåpati
Suvaõõakammaü kāresi dassaneyyaü manoramaü.
25
Kāresi lohapāsādaü saükhittaü pa¤cabhumakaü;
Mahābodhicatudvāre sopāõaü puna kārayi.
26
Kāretvā 15 chattapāsādaü mahe påjamakārayi.
Kulambaõa¤ca 16 dãpasmiü vissajjesi 17 dayāparo.
---------
27
Sirināgaccaye tassa putto tisso akārayi.
Rajjaü dvāvãsavassāni dhammavohārakovido.
28
ōhapesi so hi vohāraü hiüsāmuttaü yato idha,
Vohārakatissarājā iti nāmaü tato 18 ahå.
29
Kambugāmakavāsissa 19 devattherassa santike
Dhammaü sutvā paņikammaü pa¤cāvāse akārayi
30
Mahātissassa therassa anurārāmavāsino
Pasanno muvelapaņņane 20 dānavaņņamakārayi.
31
Tissarājamaõķapa¤ca 21 mahāvihāradvaye pi, so
Mahābodhighare pācã - loharåpadvayampi ca 22
32
Sattapaõõikapāsādaü 23 kāretvā sukhavāsakaü
Māse māse sahassaü so mahāvihārassa dāpayi.
-----------
10.[E.] Khujjanāga, 11.[D.] Kuõķanāgo [E.] Ku¤janāgo.
12.[A.]Mahāpāëiüca. 13.[E.]Ku¤canāgassa 14.[E.] Ku¤canāga 15.[E.]Karitvā.
16.[A.] Kulambataü ca. 17.[A.] Visajjesi 18.[A.] Nāmo kato.
19.[E.] Kappukagāmavasissa 20.[D.]Sumelyapabbate. 21.[A.]Tissarājā.
22.[E.]Pācãne loharåpadvayaü tathā. 23.[A.] Sattipaõõika
[SL Page 200] [\x 200/]   ( 
33
Abhayagirivihāre dakkhiõamålasavhaye
Maricavaņņivihāramhi kulālitissasavhaye 24
34
Mahiyaīgaõavihāramhi mahāgāmakasavhaye 25
Mahānāgakissavhamhi tathā kalyāõakavhaye
35
Iti aņņhasu thåpesu chattakammamakārayi.
Mukanāgasenāpativihāre 26 dakkhaõe tathā
36
Maracavaņņivihāramhi puttabhāgavhaye tathā
Issarasamaõavhamhi tissavhe nāgadãpake
37
Iti chassu vihāresu pākāra¤ca akārayi.
Kāresu'posathāgāraü anurārāmasavhaye
38
Ariyavaüsakathāņņhāne laīkādãpe'khile'pi ca
Dānavaņņaü ņhapāpesa saddhamme gāravena so
39
Tãõa satasahassāni datvāna manujādhipo
Iõato sayiõe bhikkhå mocesi sāsanappiyo
40
Mahāvesākhapåjaü so kāretvā dãpavāsinaü
Sabbesaü yeva bhikkhånaü ticãcaramadāpayi.
41
Vetullavādaü madditvā kāretvā pāpaniggahaü
Kapilena amaccena sāsanaü jotayã ca so
---------
42
Vissuto 'bhayanāgo'ti kaõiņņho tassa rājino
Deviyā tassa saüsaņņho ¤āto bhãto sabhātarā
43
Palāyitvā bhallatitthaü gantvāna sahasevako
Kuddho viya mātulassa hatthapāda¤ca chedayi
44
Rājino raņņhabhedatthaü ņhapetvāna idheva taü
Sunakhopamaü dassayitvā gahetvā'tisiniddhake 27
45
Tattheva nāvaü āruyha paratãramagā sayaü.
Subhadevo mātulo tu upakamma mahãpatiü
46
Suhado viya hutvāna tasmiü raņņhamabhindi so,
Abhayo taü jānanatthaü dåtaü idha visajjayi.
47
Taü disvā pågarukkhaü so samantā kuntanāëiyā 28
Parabbhamanto madditvā katvā dubbalamulakaü
-----------
24. [A.] Kulatissassa savbhaye. 25.[A.] Mahāgāmanāgasavbhaye. 
26. [E.S.] Målanāga. 27.[A.] Gahetvāpi sinehake. 28.[D.] Kuõķanāëiyā.

[SL Page 201] [\x 201/]   ( 
48
Bāhunā yeva pātetvā tajjetvā taü palāpayi.
Thåto gantvā 29 abhayassa taü pavattiü pavedayi.
49
Ĩatvā'bhayo taü 30 damiëe ādāya bahuke tato
Nagarantikamāga¤chi bhātarā saha yujjhituü, 31
50
Taü ¤atvāna palāyitvā assamāruyha deviyā
Malayaü agamā rājā taü kaõiņņho'nubandhiya
51
Rājānaü malaye hantvā devimādāya āgato
Kāresa nagare rajjaü aņņhavassāni bhupati.
52
Pāsāõavediü kāresi mahābodhisamantato,
Lohapāsādaīgaõamhi rājā maõķapameva ca.
53
Dvãhi satasahassehi nekavatthāni gāhiya
Dãpamhi bhikkhusaīghassa vatthadānamadāsi so.
---------
54
Abhayassa'ccaye bhātu tissassa tassa atrajo
Dve vassāna sirãnāgo laīkārajjamakārayi:
55
Paņisaīkhariya pākāraü mahābodhisamantato
Mahābodhigharasseva so yeva vālikātale
56
Mucelarukkhaparato haüsavaņņaü manoramaü
Mahantaü maõķapa¤ceva kārāpesi mahãpati.
57
Vijayakumārako nāma sirināgassa atrajo
Pituno accaye rajjaü ekavassamakārayi.
58
Lambakaõõā tayo āsuü sahāyā mahiyaīgaõe,
Saīghatisso, saīghabodhi, tatiyo goņhakābhayo.
59
Te tissavāpimariyādagato andho vicakkhaõo
Rājåpaņņhānamāyante padasaddena abravã:
60
"Paņhavãsāmino ete tayo vahati bhu" iti
Taü sutvā abhayo pacchā yanto pucchi; punāha so 32
61
"Kassa vaüso ņhassatã?"Ti puna pucchi tameva so.
"Pacchimassā"ti so āha; taü sutvā dvãhi so agā.
62
Te puraü pavisitvāna tayo ra¤¤o'tivallabhā
Rājakiccāni sādhentā vasantā rājasantike 33
-----------
29. [A.] Ĩatvā 30. [S.] Taü ¤atvā abhayo 31. [E.D.S.] Yujjhituü sayaü
32. [A.] Punābhayo 33. [A.] Vijayarājassa santake

[SL Page 202] [\x 202/]   ( 
63
Hantvā vijayarājānaü rājagehamhi ekato
Senāpatiü saīghatissaü duve rajje'bhisevayuü.
64
Evaü so abhisitto va anurādhapuruttame
Rajjaü cattāri vassāni saīghatisso akārayi.
65
Mahāthåpamhi chatta¤ca hemakamma¤ca kārayi.
Visuü satasahassagghe caturo ca mahāmaõã
66
Majjhe catunnaü suriyānaü ņhapāpesi mahãpati;
Thåpassa muddhani tathā'nagghaü vajiracumbaņaü.
67
So chattamahapåjāya saīghassa manujādhipo
Cattāëãsasahassassa cha cãvaramadāpayi
68
Taü mahādevatherena dāmagallakavāsinā 34
Desitaü 35 khandhake suttaü yāgānisaüsadãpanaü
69
Sutvā pasanno saīghassa yāgudānamadāpayi.
Nagarassa catudvāre sakkacca¤ceva sādhu ca 36
70
So antarantare rājā jambupakkāni khādituü
Sahorodho sahāmacco agā 37 pācãnadãpakaü
71
Upadduta'ssa gamane manussā pācivāsino
Visaü phalesu yojesuü rājabhojjāya jambuyā.
72
Khādatvā jambupakkāti tāti tattheva so mato.
Senāpatiü saīghabodhiü'hayo rajje'hisevayi.
---------
73
Rājā sirãsaīghabodhi vissuto pa¤casãlavā
Anurādhapure rajjaü duve vassāni kārayi.
74
Mahāvihāre kāresi salākaggaü manoramaü.
Tadā dãpe manusse so ¤atvā dubbuņņhupaddute
75
Karuõāya kampitamano mahāthåpaīgaõe sayaü
Nipajji bhåmiyaü rājā katvāna iti nicchayaü:
76
"Pavassitvā na devena jalenupalāvite mayi
Naheva vuņņhahissāmi maramāno pahaü idha"
77
Evaü nipanne bhuminde devo pāvassi tāvade
Laīkādãpamhi sakale pãõayanto mahāmahaü.
-----------
34. [E.] Dāmahālakavāsanā [S.] Dāmahallakavāsãnā 35. [E.] Sutvāna
36. [S.] Sādhåkaü 37. [E.] Agamā

[SL Page 203] [\x 203/]   ( 
78
Tathāpi nuņņhahati so apilāpanato jale;
âvariüsu tato 'maccā jalaniggamanāëiyo.
79
Tato jalamhi pilavaü rājā vuņņhāsi dhammiko.
Karuõāya nudã evaü dãpe dubbuņņhikābhayaü.
80
Corā tahiü tahiü jātā iti sutvāna bhupati
Core 38 āõapayitvāna rahassena palāpiya
81
âõāpetvā rahassena matānaü so kalebaraü
Aggãhi uttāsetvāna hanitaü 39 corupaddavaü.
82
Eko yakkho idhāgamma rattakkho iti vissuto
Karoti rattāna'kkhãni manussānaü tahiü tahiü.
83
A¤¤ama¤¤amapekkhitvā bhāyitvā rattanettataü 40
Narā maranti, te yakkho so bhakkheti asaīkito
84
Rājā upaddavaü tesaü sutvā santattamānaso
Eko'pavāsagabbhamhi hutvā aņņhaīguposathi
85
"Apassitvāna taü yakkhaü na vuņņhāmã"ti so sayi.
Tassa so dhammatejena agā yakkho tadantikaü.
86
Tena "kosã"ti puņņho ca so "aaha"nti pacedayi,
"Kasmā pajaü 41 me bhakkhesi? Mā khāda" iti so'bravã.
87
"Ekasmaü me janapade nare dehã"ti so'bravi
"Na sakkā iti vutte so kamenekaü ti abravi.
88
"A¤¤aü na sakkā dātuü me, maü khāda" iti so'bravi.
"Na sakkā" iti taü yāci gāme gāme bali¤ca so.
89
Sādhåti vatvā bhumindo dãpamhi sakalepi ca
Gāmadvāre nivesetvā baliü tassa adāpayi.
90
Mahāsattena tenevaü sabbabhutānumpinā
Mahārogabhayaü jātaü dãpadãpena nāsitaü.
---------
91
So bhaõķāgāriko ra¤¤e amacco goņhakābhayo
Coro hutvā uttarato nagaraü samupāgami.
92
Parissāvanamādāya rājā dakkhiõadvārato
Parahiüsamarocente ekakoca palāyi so.
-----------
38. [A.] Corā 39. [A.] Nihataü 40. [A.@]Nattakaü 41.[E.S.] Pajā

[SL Page 204] [\x 204/]   ( 
93
Puņabhattaü gahetvāna gacchanto puriso pathã 42
Bhattabhogāya rājānaü nibandhittha 43 punappunaü
94
Jalaü parissāvayitvā bhu¤jitvāna dayāluko
Tasseva'nuggahaü kātuü idaü vacanamabruva:
95
"Saīghabodhi ahaü rājā; gahetvā mama bho siraü
Goņhābhayassa dassehi; bahuü dassati te dhanaü"
96
Na icchi so tathā kātuü; tassatthāya mahãpati
Nisinno yeva amari; so sãsaü tassa ādiya
97
Goņhābhayassa dassesi. So tu vimhitamānaso
Datvā tassa dhanaü ra¤¤o sakkāraü sādhu kārayi.
98
Evaü goņhābhayo eso meghavaõõābhayo 'ti ca
Vissuto terasa samā laīkārajjamakārayi.
99
Mahāvatthuü kārayitvā vatthudvāramhi maõķapaü
Kārayitvā maõķayitvā so bhikkhå tattha saīghato
100
Aņņhuttarasahassāni nisãdetvā dine dine
Yāgukhajjakabhojjehi 44 sādåhi 45 vividhehi ca
101
Sacãvarehi kappetvā 46 mahādānaü pavattayi.
Ekavãsadinānevaü 47 nibaddhaü cassa 48 kārayi.
102
Mahāvihāre kāresi silāmaõķapamuttamaü;
Lohapāsādathambhe ca parivattiya ņhāpayi.
103
Mahābodhisilāvediü, uttaradvāratoraõaü,
Patiņņhāpesi thambhe ca catukkaõõe savakkake.
104
Tisso silāpaņimāyo tãsu dvāresu kārayi.49
ōhapāpesi capallaīkaü 50 dakkhiõamhi silāmayaü 51
105
Padhānabhumiü kāresi mahāvihārapacchato
Dãpamhi jiõõakāvāsaü sabba¤ca paņisaīkharã.
106
Thåpārāme thåpagharaü therambatthalake tathā
Rāme maõisomavhe paņisaīkhārayã ca so.
107
Thåpārāme maõisomārāme marivavaņņike
Dakkhiõavhamihāre ca uposathagharāni ca.
-----------
42. [E.] Pathaü 43. [S.] Nimantittha. 44. [E.] Yāguhi khajjabhojjehi
45. [D.E.S.] Sādhåhi 46.[E.] Tappetvā 47.[A.] Dinenevaü. 48.[E.]Nibandhaü
49. [A.] Kāriya. 50.[A.] Pallaüke 51.[A.] Silāmaye

[SL Page 205] [\x 205/]   ( 
108
Meghavaõõābhayavha¤ca navavihāramakārayi;
Vihāramahapåjāyaü piõķetvā dãpavāsinaü
109
Tiüsabhikkhusahassānaü chacãparamadāsi ca.
Mahāvesakhapåja¤ca tadā evaü akārayi;
110
Anuvassa¤ca saīghassa chacãvaramadāpayi.
Pāpakānaü niggahena 52 sodhento sāsanaü tu so
111
Vetullavādino bhikkhå abhayagirinivāsino
Gāhayitvā saņņhimatte janasāsanakaõņake
112
Katvānaniggahaü tesaü paratãre khipāpayi.
Tattha khittassa therassa nassito bhikkhu voëiko
113
Saīghamitto'ti nāmena bhutavijjādikovido
Mahāvihāre bhikkhånaü kujjhitvāna idhāgamā.
114
Thåpārāme sannipātaü pavisitvā asa¤¤ato
Saīghapālassa pariveõavāsittherassa tattha so
115
Goņhābhayassa therassa mātulassa'ssa rājino
Ra¤¤o nāmenā'lapato vacanaü paņibāhiya
116
Ra¤¤o kulåpago āsi. Rājā tasmiü pasãdiya
Jeņņhaputtaü jeņņhaputtaü jeņņhatissaü, mahāsenaü kaõiņņhakaü
117
Appesi tassa bhakkhussa; so saīgaõhi dutãyakaü.
Upanandha tasmiü bhikkhusmiü jeņņhatisso kumārako.
---------
118
Pituno accaye ceņņhatisso rājā ahosi so.
Pitu sārãrasakkāre niggantuü nicchamānake
119
Duņņhāmacce niggahetuü sayaü nikkhamma bhupati
Kaõaņņhaü purato katvā pitukāyaü anantaraü
120
Tato amacce katvāna sayaü hutvāna pacchato
Kaõiņņho pitukāye ca nikkhante tadanantaraü
121
Dvāraü saüvarayitvāna 53 duņņhāmacce nighātiya
Såle appesi pituno citakāya samantato
-----------
52. [A.] Niggahetvā 53. [A.] Saüvārayitvāna

[SL Page 206] [\x 206/]   ( 
122
Tena'ssa kammunā nāmaü kakkhalopapadaü ahu.
Saīghamitto tu so bhikkhu bhãto tasmā narādhipā
123
Tassābhisekasamakālaü mahāsenena namantiya
Tassābhisekaü pekkhanto paratãraü gato ito.
124
Pitarā so vippakataü lohapāsādamuttamaü
Koņidhanaü - agghanakaü kāresi sattabhumakaü.
125
Saņņhisatasahassagghaü påjayitvā maõiü tahiü
Kāresi chaņņhatisso taü maõipāsādanāmakaü 54
126
Maõi duve mahagghe ca mahāthåpe apåjayi.
Mahābodhighare tãõi toraõāni ca kārayi
127
Kārayitvā vihāraü so pācãnatissapabbataü
Pa¤cāvāsesu saīghassa adāsi puthuvãpati.
128
Devānampiyatissena so patiņņhāpitaü purā
Thåpārāme urusilāpaņimaü cārudassanaü
129
Netvāna thåpārāmamhā jeņņhatisso mahãpati
Patiņņhāpesi ārāme pācãnatissapabbate.
130
Kāëamattikavāpiü so adā cetiyapabbate.
Vihārapāsādamahaü mahāvesākhameva ca
131
Katvā tiüsasahassassa 55 saīghassā'dā chacivaraü.
âëambagāmavāpiü so jeņņhatisso akārayi.
132
Evaü so vividhaü pu¤¤aü pāsādakaraõādikaü
Kārento dasavassāni rājā rajjamakārayi.
138
Iti bahuvidhapu¤¤ahetubhutā
Narapatitā baha pāpahetu cāti
Madhuramiva visena missamannaü
Sujanamano bhajate na taü kadāpi.

Sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Tayodasarājako nāma
Chattiüsatimo paricchedo.
---------
-----------
54. [A.] Maõipāsāda muttamaü 55. [D.] Rājā tiüsasahassassa 56.[S.] Kadāci

[SL Page 207] [\x 207/]   ( 

Sattatiüsatimo paricchedo
1.
Jeņņhatissaccaye tassa mahāseno kaõiņņhako
Sattavãsativassāni rājā rajjamakārayi
2
Tassa rajjābhisekaü taü 1 kāretuü paratãrato
So saīghamittathero tu kālaü ¤atvā idhāgato
3
Tassābhisekaü kāretvā a¤¤aü kicca¤canekadhā
Mahāvihāraviddhaüsaü kātukāmo asa¤¤ato
4
"Avinayavādino ete mahāvihāravāsino,
Vinayavādã mayaü rāja" iti gāhiya bhåpatiü
5
"Mahāvihāravāsissa āhāraü deti bhikkhuno
Yo so sataü daõķiyo" ti ra¤¤ā daõķaü ņhapāpayi.
6
Upaddutā tehi bhikkhå mahāvihāravāsino
Mahāvihāraü chaķķhetvā malayaü rohaõaü aguü.
7
Tena mahāvihāro'yaü nava vassāni chaķķito.
Mahāvihāravāsãhi bhikkhåhi āsi su¤¤ako. 2
8
"Hoti assāmikaü vatthu puthuvãsāmino" iti
Rājānaü sa¤¤apetvā so thero duņņhamānaso.
9
Mahāvihāraü nāsetuü laddhānumati rājato
Tathā kātuü manusse so 3 yojesi duņņhamānaso.
10
Saīghamittassa therassasevako 4 rājapallabho
Soõāmacco dāruõo ca bhikkhavo ca alajjino
11
Bhinditvā lohapāsādaü sattabhumakamuttamaü
Ghare nānappakāre ca itā'bhayagiriü nayuü
12
Mahāvihārānãtehi pāsādehi bahåhi ca
Abhayagirivihāro so bahupāsādako ahå.
13
Saīghamittaü pāpamittaü theraü soõa¤ca sevakaü
âgamma subahuü pāpaü akāsi so mahãpati
14
Mahasilāpaņimaü so pācãnatissapabbatā
ânetvā'bhayagirimhi patiņņhāpesi bhåpati.
15
Paņimāgharaü bodhigharaü dhātusālaü manoramaü
Catusāla¤ca kāresi saīkharã kukkuņavhayaü.
-----------
1.[A.] Sekattaü 2.[E.] Su¤¤ato 3.[A.] Mahāvihāraü nāsetuü 4.[A.] Ceņako


[SL Page 208] [\x 208/]   ( 
16
Saīakghamittena therena tena dāruõakammunā
Vihāro so 'bhayagirã dassaneyyo ahå tadā.
17
Meghavaõõābhayo nāma ra¤¤o sabbatthasādhako
Sakhā aamacco kujjhitvā mahāvihāranāsane 5
18
Coro hutvāna malayaü gantvā laddhamahabbalo
Khandhāvāraü nivesesi dåratissakavāpiyaü.
19
Tatrā'gataü taü sutvā sahāyaü so mahãpati
Yuddhāya paccuggantvāna khandhāvāraü nivesayi.
20
Sāduü pāna¤ca maüsa¤ca labhitvā malayāgataü
"Na sevissaü sahāyena vinā ra¤¤ā"ti cintiya
21
âdāya taü sayaü yeva rattiü nikkhamma ekako
Ra¤¤o santikamāgamma tamatthaü paņivedayi.
22
Tenā'bhataü tena saha vissattho paribhu¤jiya
"Kasmā coro hå me tvaü" iti rājā apucchi taü.
23
"Tayā mahāvihārassa nāsitattā"ti aabravi.
"Vihāraü vāsayissāmi; khama me taü mamaccayaü"
24
Iccevamabravã rājā; rājānaü so khamāpayi.
Tena sa¤¤āpito rājā nagaraü yeva āgami.
25
Rājānaü sa¤¤apetvā so meghavaõõābhayo pana
Ra¤¤ā saha na āga¤chi dabbasambhārakāraõā.
26
Vallabhā bhariyā ra¤¤o 6 ekā lekhakadhãtikā
Mahāvihāranāsamhi dukkhitā taü vināsakaü
27
Theraü mārāpayã kuddhā saügahetvāna vaķķhakiü.
Thåpārāmaü vināsetuü āgataü duņņhamānasaü
28
Mārāpetvā 7 saīghamittattheraü dāruõakārakaü,
Soõāmaccaü dāruõa¤ca ghātayiüsu asa¤¤ataü.
29
ânetvā dabbasambhāraü meghavaõõābhayo tu so
Mahāvihāre nekāni pariveõāni kārayi.
30
Abhayena bhaye tasmiü våpasante tu bhikkhavo
Mahāvihāraü 9 vāsesuü āgantvāna tato tato.
---------
-----------
5.[S.] Mahāvihāranāsino. 6.[E.S.] Ra¤¤e'tivallabhā bhariyā 
7. [E.S.] Mārāpayi. 9.[A.] Mahāvihāre

[SL Page 209] [\x 209/]   ( 
31
Rājā mahābodhighare pacchimāya disāya tu
Kāretvā loharåpāni ņhapāpesi duve tu so
32
Dakkhiõārāmavāsimhi kuhake jimhamānase
Pasãdatvā pāpamitte tissatthere asa¤¤ate
33
Mahāvihārasãmante uyyāne jotināmake
Jetavanavihāraü so vārayanto pi kārayi.
34
Tato sãmaü samugghātuü 10 bhikkhusaīghamayāvi so
Adātukāmā 11 naü bhikkhå vihāramhā apakkamuü.
35
Idha sãmasamugghātaü parehi kariyamānakaü
Kopetuü bhikkhavo keci nilãyiüsu tahiü tahiü.
36
Mahāvihāro navamāse evaü bhikkhåhi vajjito;
'Samugghātaü karimhā"ti pare bhikkhå ama¤¤isuü.
37
Tato sãmāsamugghāte vyāpāre pariniņņhite
Mahāvihāraü 12 vāsesuü idhā'gantvāna bhikkhavo.
38
Tassa vihāragāhissa tissattherassa codanā.
Antimavatthunā āsi bhutatthā saīghamajjhagā.
39
Vinicchiya mahāmacco tathā dhammikasammato
Uppabbājesi 13 dhammena taü anicchāya rājino.
---------
40
So yeva rājā kāresi vihāraü maõihãrakaü
Tayo vihāre kāresi devālayaü vināsiya
41
Gokaõõaü pharakāpillaü 14 kalandabrāhmaõagāmake
Migagāmavihāra¤ca gaīgasenakabbataü
42
Pacchimāya disāyā'tha dhātusena¤ca pabbataü 15
Rājā mahāvihāra¤ca kokavātamhi 16 kārayi.
43
Råpārammavihāra¤ca 17 cåëaviņņi¤ca 18 kārayi.
Uttarābhayasavhe 19 ca duve bhikkhunupassaye.
44
Kālaveëakayakkhassa 20 ņhāne thåpa¤ca kārayi
Dipamhi jiõõakāvāse bahå ca paņisaīkharã.
-----------
10.[E.] Samåhantuü 11.[E.S.] Akātukāmā 12. [A.] Vihāre 
13.[A.] Uppabbajjesa. 14. [A.] Ekakāpillaü 15.[E.] Pacchimāyaü dhātusenapabbataüca
Akārayi. 16. [D.S.] Kokavānamhi 17.[E.] Thåpāramma 18.[E.]Huëaviņņiü ca
19.[A.@]Sābhe. 20. [D.S.] Laükāveëaka yakkhassa.

[SL Page 210] [\x 210/]   ( 
45
Saīghattherasahassassa sahassagghamadāsi so
Theradāna¤ca sabbesaü anuvassa¤ca civaraü
46
Annapānādidanassa pari¤g¤edo na vijjati.
Subhikkhatthāya kāresi so'va soëasa vāpiyo:
47
Maõihãramahāvāpiü 21 jallåraü 22 khāõunāmakaü
Mahāmaõiü kokavātaü morakaparakavāpikaü 23
48
Kumbālakaü vāhata¤ca 24 rattamālakaõķakampa ca
Tissavaķķhamānakaü ca 25 veëaīgaviņņhikampi ca.
49
Mahāgallaü cãravapiü mahādāragallakampi ca
Kāëapāsāõavāpi¤ca imā soëasavāpiyo
50
Gaīgāya pabbatavhaü so 26 mahāmāti¤ca kārayi.
Evaü pu¤¤amapu¤¤ca subahuü so upācinã ti.*
51
Asādhusaīgamene'vaü yāvajãvaü subhāsubhaü
Katvā gato yathākammaü so mahāsena-bhupati.
52
Tasmā asādhusaüsaggaü ārakā parivajjiya
Abhiü vā'sivisaü khippaü kareyya'ttahitaü budho.
---------
53
Ahå rājā sirameghavaõõo tassa suto tato
Mandhātā viya lokassa sabbasampattidāyako.
54
Mahāsenena pāpānaü vasagena vināsite
Mahāvihāre sabbe pi sannipātiya bhikkhavo
55
Upasaīkamma vanditvā nisinno pucchi sādaro
"Pitarā saīghamittassa sahāyena vināsitaü
56
Kaü kimevā"ti? âhaüsu bhikkhavo taü narissaraü:
"Sãmāyugghāņanaü kātuü vāyamitvā pi te pitā
57
Nāsakkhi antosãmāyaü bhikkhånaü vijjamānato;
Bhimigabbhanilãnā hi sattāsuü ettha bhikkhavo.
58
Amacco soõanāmo ca saīghamitto ca pāpiyo
Rājānaü sa¤¤apetvāna apu¤¤aü tena kārayuü.
59
Bhinditvā lohapāsādaü sattabhumakamuttamaü
Ghare nānappakāre ca ito'bhayagiriü nayuü.
-----------
21.[E.] Maõihãraü mahāgāmaü 22.[E.] Challuraü. 23. [E.] Dhammarammaü ca 
Vāpikaü. 24. [E.P..S.] Vāhanaü ca. 25. [A.] Tissava nāma vāpiü ca. 
26.[E.] Pabbatantavhaü * mahāvaüso niņhitoti pāņho 
[D.E.S.@]Pātthakesu dissati.

[SL Page 211] [\x 211/]   ( 
60
Māsake catubuddhehi nivutthe cetiyaīgaõe
Vapāpesuü ca duppa¤¤ā; passa bālasamāgamaü."
61
Taü sutvā pitukammaü so nibbinno bālasaīgame
Pitarā nāsitaü tattha sabbaü pākatakaü akā.
62
Lohapāsādamādovā'kāsi pāsādamuttamaü
Ra¤¤o mahāpanādassa dassento viya sãhale.
63
Pariveõāni sabbāni nāsitāni nivesayi.
Bhoge ārāmikāna¤ca yathāņhāne ņhapesi so.
64
Pitarā paccayāna¤ca pacchinnattā vibuddhinā
Chiddāvāsaü ghanāvāsaü vihāraü'kāsi buddhimā
65
Kārite pitarā jotivane ve'so vihārake
Kammaü vippakataü sabbaü niņņhāpesi narissaro.
66
Therassā'tha mahindassa samaõandassa sånuno
Sutvāna manujindo so pavattiü sabbamādito. 67
Pasãditvā guõe tassa rājā dãpappasādake
"Issaro vata dãpassa thero" iti vicintiya
68
Paņibimbaü suvaõõassa katvā tammāõanissitaü
Pubbakattikamāsassa pubbapakkhe tu sattame
69
Dine netvā cetiyambathale therambasa¤¤ite
Tatraņņhame 27 nivāsetvā tato tu navame pana
70
Mahāsenaü gahetvā so devasenāsamåpamaü
Orodhe nāgare ceva geharakkhaõake vinā
71
Laīkādãpe ca sakale sabbe ādāya bhikkhavo
Vissajjetvā manusse naca nagare vārakaņņhite
72
Paņņhapetvā mahādānaü aya¤cakhilapāõinaü
Påjaü sabbopahārehi karonto ca anåpamaü
73
Paccuggamanametassa dãpasatthussa satthuno
Varaputtassa so katvā devarājā'va satthuno.
74
Cetiyambathalā yāva nagaraü sādhu sajjayi
Maggaü vesālito yāva sāvatthinagaraü yathā.
75
Vissajjetvā tahiü bhogaü sabbaü therassa, so pitā
Rājā moggaliputtassa therassā'gamane 28 viya,
-----------
27. [S. D.] Theraņņhame 28. [E.] Therassa gamane.

[SL Page 212] [\x 212/]   ( 
76
Datvā tattha mahādānaü kapaõaddhavaõibbake
Bhikkhavo pi ca tosetvā paccayehi catuhi'pi
77
"Therassā'gamanaü 29 evaü passatå ti mahājano"
Gahetvā taü mahantena sakkarena mahāyaso.
78
Tamhā oruyha selamhā sayaü hutvā purevaro
Bhikkhavo cāpi katvānaparivāre samantato
79
Therassabimbaü sovaõõaü khãrasāgaramajjhago
Sa¤jhāghaõaparikkhitto 30 hemamerå'va sobhatha.
80
Vesālinagaraü suttaü desetuü lokanāyako
Agamā evamevāti dassesa ca mahājanaü.
81
Evaü karonto sakkarasammānaü so narāsaho
Nagarassa'ssa pācãnadvārapasse sayaü kataü 31.
82
Upasaīgamma sāyaõhe vihāraü sotthiyākaraü
Tãhaü tatthā pi vāsesi bimbaü taü jinasånuno.
83
Nagaraü sādhu sajjetvā tato dvādasame dane
Satthussā'dippavesamhi puraü rājagahaü yathā
84
Paņimaü niharitvā taü vihārā sotthiyākarā
Nagare sāgarākāre vattamāne namahāmahe
85
Mahāvihāraü netvāna temāsaü bodhiyaīgaõe 
Nivāsetvā pavesetvā teneva vidhinā puraü
86
Rājagehasamãpamhi pubbadakkhiõakoõake
Paņibimbassa kāresi tassa sādhu nivesanaü.
87
Kāretvā iņņhiyādãnaü paņimāyo visārado
Therena saha tatthe'va nivesesi mahāmati.
88
ârakkhaü paņņhapetvāna påjāya ca paribbayaü
Anusaüvaccharaü kātuü evameva niyojayi.
89
Tassāõamanurakkhantā rājā tabbaüsikā idha yāva'jja parirakkhanti taü vidhiü na vināsiya.
90
Pavāraõadine netvā vihāraü nagarā tato
Kātuü terasiyā påjaü anuvassaü niyojayi.
---------
-----------
29.[E.] Therassagamanaü. 30. [D.S.] Saüjhārāga. 31. [S.] Susaükhataü

[SL Page 213] [\x 213/]   ( 
91
Vihāre abhaye tissavasabhe bodhipādape
Silāveda¤ca karesi pākara¤ca manoharaü.
92
Navame tassa vassamhi dāņhādhātuü mahesino.
Brāhmaõã kāci ādāya kāliīgamhā idhānayi.
93
Dāņhādhātussavaüsamhi vuttenavidhinā sa naü
Gahetvā bahuvānena katvā sammānamuttamaü
94
Pakkhipatvā karaõaķamha misuddhaphalikubbhave
Devānaüpiyatissena rājavatthumhi kārite.
95
Dhammacakkavhaye gehe vaķķhayittha mahãpati.
Tato paņņhāya taü gehaü dāņhādhātugharaü ahu. 
96
Rājā satasahassānaü navakaü puõõamānaso
Vissajjetvā tato'kāsi dāņhādhātumahāmahaü.
97
Anusaüvacchara netvā vihārambhayuttaraü
Tassa påjāvidhiü kātumevaråpaü niyojayi.
98
Aņņhārasa vihāre ca kārāpesi mahãpati
Anukampāya pāõanaü vāpiyo cathirodikā.
99
Bodhipåjādi-pu¤¤āni appameyyāni kariya
Aņņhavãsatime vasse gato so tassa yā 32 gatã.
--------100
Kumāro jeņņhatisso'tha bhātā tassa kaõiņņhako
Chattaü laīghesi laīkāyaü dantasippamhi kovido
101
Katvā kammāni citrāni dukkarāni mahãpati
Sippāyatanametaü so sikkhāpesi bahå jane.
102
âõatto pitunā'kāsi iddhãhi viya nimmitaü
Bodhisattasaråpa¤ca råpaü sādhumanoharaü;
103
Aapassaya¤ca pallaīkaü chattaü ratanamaõķapaü
Citradantamayaü ki¤ci tassa kammaü tahiü tahiü.
104
Katvā so navavassāni laīkādãpānusāsanaü
Anekāni capu¤¤āni yathākammamupāgami.
---------
105
Buddhadāso tato tassa putto āsi mahãpati
Guõānaü ākaro sabbaratanānaü va sāgaro.
-----------
32. Tattha (sabbesu) 33.[A.] âõattāpi tathākaüsu.

[SL Page 214] [\x 214/]   ( 
106
Sukhaü sabbappayogehi karonto dãpavāsinaü
Rakkhamālakamandaü va puraü vessavaõo dhanã
107
Pa¤¤āpu¤¤aguõupeto visuddhakaruõālayo
Tatha dasahi rājånaü dhammehi samupāgato
108
Catasso agatã hitvā kārayanto vinicchayaü
Janaü saīgahavatthåhi saīgahesi catåhi pi.
109
Cariyaü bodhisattānaü dassento sakkhã pāõinaü
Pitāva putte so satte anukampittha bhåpati.
110
Diëidde dhanadānenā'kāsi puõnamanorathe;
Sukhite sabbabhogānaü jãvitassa ca guttiyā.
111
Sādhavo saīgahenātha niggahena asādhavo,
Gilāne vejjakammena saīgahesa mahāmati.
---------
112
Athekadivasaü rājā hatthikkhandhavaraü gato
Tissavāpiü nahānatthaü gacchamāno mahāpathe
113
Addase'kaü mahānāgaü kucchirogasamappitā
Puttabhāgavihārassa passe vammikamatthake
114
Uttānamudare rogaü dassetuü gaõķasa¤¤itaü
Nipannaü, so'tha cintesi nāgo rogã ti nicchayaü.
115
Atho'ruyha mahānāgā mahānāgasamãpago
Evamāha mahānāgo mahānāgamanāgavā:
116
"Kāraõaü te mahānāga ¤ātamāgamane mayā;
Tumhe khalu mahātejā khippaü kuppanasãlino,
117
Tasmā phusitvā taü kammaü kātuü sakkā na te mayā;
Aphusitvāpi no sakkā kinnu kātabbametthi"ti.
118
Evaü vutte phaõitdo so kevalaü phaõamattano
Bilassa'nto pavesetvā nipajjittha samāhito.
119
Athenamupasaīkamma ucchaīgagatamattano
Satthaü gahetvā phāletvā 34 udaraü tassa bhogino;
120
Nãharitvā tato dosaü katvā bhesajjamuttamaü
Sappaü taü taīkhaõeneva akāsi sukhitaü tadā
-----------
34. [E. S.] Phālesi

[SL Page 215] [\x 215/]   ( 
121
Attānamevaü thomesi "mahākāru¤¤ataü mama
Tiracchānāpi jāniüsu; sādhu rajjanti me kataü"
122
Disvā sukhitamattānaü pannagoso mahãpatiü
Påjetuü tassa pādāsi mahagghaü maõamattano.
123
Silāmayāya sambuddhapiņimāya akārayi
Maõiü taü nayanaü rājā vihāre abhayuttare.
---------
124
Ekopi bhikkhu bhikkhanto gāmamhi thusavaņņike
Sukkhaü bhikkhaü labhitvāna khãrabhikkhāya sa¤caraü
125
Khãraü sappāõakaü laddhā paribhu¤jittha; kucchiyaü
Pāõaka bahavo hutvā udaraü tassa khādisuü.
126
Tato so upasaīkammataü nivedesi rājino
Rājāha "jāto sålo' yaü kadā? Hāresi kãdisaü 35
127
So āha "thusavaņņimhi gāme khãrena bhojane
Bhutte"ti; rāja a¤¤āsi khãraü sappāõakaü iti.
128
Tadeva asso ekopi sirāvedhatikicchiyo
Rājā tassa sirāvedhaü katvā ādāya lohitaü
129
Pāyetvā samaõaü āha muhuttaü vãtināmiya
"Assalohitameta"nti; taü sutvā samaõo vami.
130
Pāõakā lohiteneva nikkhamiüsu; sukhã ahu
Bhikkhu; rāja nivedesa tuņņhimevaü panattano. 36
131
"Ekasatthappahārena pāõakā samaõo hayo
Katā aarogā sammā me; vejjakammamaho"iti.
132
Pivanto toyameko hi deķķubhaõķamajāniya
Ajjhohari; tadā āsi tato jāto hi deķķubho, 
133
Anto tudittha tuõķena; tena dukkhena pãëito
Rājānamagamā; rājā nidanaü tassa pucchiya
134
"Anto sappo'ti vi¤¤āya sattāhamupavāsiya
Sunahātasuvalitta¤ca sayane sādhu satthate
135
Sayāpesi; tato so'tiniddāya mukhamattano
Vivaritvā tadā sutto tato tassa mukhantike
-----------
35.[A.E.] Kadāhāreti kãdise 36.[A.] Tuņhimeva panantane

[SL Page 216] [\x 216/]   ( 
136
Maüsapesiü ņhapāpesi sarajjuü; tassa niggato
Gandhena taü ķasitvāna anto visitumārahi;
137
Rajjunayā'tha gahetvāna samākaķķhiya pātiyaü
Udake pātayitvāna idaü vacanamabravã
138
"Vejjo ahosi sammāsambuddhassa kira jãvako;
Kammaü vijjati lokassa kataü kiü tena dukkaraü?
139 ädisaü kayirā so'pi kammaü natthe'ttha saüsayo, sabbādarena kubbanto, aho pu¤¤odayo mama"
---------
140
Tathā helloligāmamhi caõķāliü måëhagabbhiniü
Jātaü sattasu vāresu sagabbhaü sukhitaü akā.
141
Vātabādhena eko'pi bhikkhu uņņhāpito 37 ahå.
Gopānasigate tamhi dukkhā mocesi buddhimā.
142
Pivantassā pi maõķukabãjayuttaü jalaü lahuü
Nāsikābilato gantvā bãjamāruyha matthakaü
143
Bhijjitvā āsi maõķåko so vuddho tattha gacchati;
Meghassā'gamane tena so'tikhajjati māõavo
144
Phāletvā matthakaü rājā maõaķåkamapanãya so
Kapālāni ghaņetvāna'kāsi pākatikaü khaõe.
---------
145 Hitatthaü dãpavāsãnaü gāme gāme mahãpati
Kāretvā vejjasālāyo vejje tattha niyojayi.
146
Sabbesaü vejjasatthānaü katvā sāratthasaīgahaü
ōhapesi vejje dãpassa tikicchatthamanāgate*
Yojesivejjamekekaü rājā gāmadvipa¤cake
147
Adā vãsaddhakhettānaü 38 vejjānamupajãvanaü.
Vejje hatthãnamassānaü balassa ca niyojayi;
148
Pãņhasappãnamandhānaü sālāyo ca tahiü tahiü
Kāresi saha bhogena; sālāyo ca mahāpathe;
149
Niccamassosi saddhammaü sakkatvā dhammabhāõake,
Dhammabhāõakavaņņa¤ca paņņhapesi tahiü tahiü
-----------
37. [S.] Paņņhāpito. 38. [D. E. S.] Khettāni.
*[E.] Potthake ime pāda na dissanti.

[SL Page 217] [\x 217/]   ( 
150
Sāņakantarato katvā satthavaņņiü mahādayo
Diņņhe diņņhe pamocesi dukkhamhā dukkhite jane.
---------
151
Athekadivasaü rājā rājābharaõamaõķito
Saddhiü gacchati senaya devehi viya vāsavo.
152
Taü disvā sirisobhaggamaggappattaü mahãpatiü
Rājiddhãhi virājantaü 39 baddhavero bhavantare
153
Kuņņhi eko pakuppitvā hatthenāhaniyā'vaniü
Poņhento ta¤ca poņhento bhumiü kattarayaņņhiyā
154
Akkosesi anekehi akkosavacanehi ca;
Vippakāramimaü disvā dårato'va mahāmatã
155
"Nāhaü sarāmi sattassa kassā'pi katamappiyaü;
Pubbaverã ayaü jātu; nibbāpessāmi taü"iti
156
âõāpesi samãpaņņhaü purisaü "gaccha kuņņhino
Amukassā'bhijanāhi cittācāra"nti; so gato
157
Sahāyo viya kuņņhissa samãpamhi nisãdiya
"Ruņņho kimatthaü bho tva"nti pucchi; sabbamavoca so.
158
"Daso me buddhadāso'yaü rājāhu pu¤¤akammunā;
Avama¤¤āya maü mayhaü purato yāti hatthinā;
159
Jānāpessāmi attānaü katipāhena so yadi
Hatthamme eti kāretvā sabbaü dāsānaniggahaü;
160
No ve hatthaü mamā'yāti māretva galalohitaü
Pivissami; na sandeho, na cireneva passasi"
161
So gantvā narapālassa pavattiü taü nivedayi.
"Pubbaverã mamāya"nti purisaü taü niyojayi.
162
Vinodetumupāyena yuttaü veranti verino,
"Sādhu saīgaõha taü tva"nti purisaü taü niyojayi.
163
So kuņņhimupasaīkamma sahāyo viya āha taü:
"Rājānaü taü vināsetuü vetetvā kālamettakaü
164
Alahanto sahāyamme nāsakkhiü tassa ghātane;
Laddhā tumhe nayissāmi matthakaü me manorathaü;
-----------
39. [A.] Virājettaü.

[SL Page 218] [\x 218/]   ( 
165
Etha gehe vasitvā me hotha me anuvattaka.
Ahameva'ssa nāsemi katipāhena jãvitaü"
166
Iti vatvāna taü kuņņhiü netvā so gharamattano
Sunhātasuvilitta¤ca nivatthasukhumambaraü 40
167
Subhutta-madhurāhāraü 41 yobbanitthikatādaraü
Sayāpesi manu¤a..Mhi sayane sādhusanthate.
168
Eteneva vaniyāmena katipāhaü nivāsiya
Ĩatvā taü jātavissāsaü sukhitaü pãõitindriyaü.
169
"Ra¤¤ā dinna"nti vatvāna khajjabhojjādikaü adā.
Cattikkhattuü nisedhetvā tena'jjhiņņho tamaggahi.
170
Bhupālena kamenā'si vissattho'tãva; bhumipo
Matoti sutvā tassā'si hadayaü phalitaü dvidhā.
171
Evaü roge tikicchesi rājā sārãramānase.
ōhapesi vejje dãpassa tikicchatthamanāgate *
172
Pa¤cavãsatihatthena pāsādenopasohitaü
Mahāvihāre moravhapariveõamakārayi.
173
Samaõaü goëapānu¤ca adā gāmadvayaü tahiü
Dhammaghosakabhikkhånaü bhoge kappiyakārake. 174
Vihāre pariveõe ca sampannacatupaccaye
Vāpiyo dānasālāyo paņimāyo ca kārayi.
175 Tasseva ra¤¤o rajjamhi mahādhammakathi yati
Suttāni parivattesi sãhaëāya niruttiyā.
---------
176
Asãti puttā tassāsuü sårā vãraīgaråpino
Asãtiyā sāvakānaü nāmakā piyadassanā.
177
Sāriputtādināmehi puttehi parivārito
Buddhadāso sa sambuddharājā viya virocatha.
178
Evaü katvā hitaü dãpavāsãnaü tidivaü gato
Vasse ekånatiüsamhi buddhadāso narādhipo:
179
Tato jeņņhasuto tassa upatisso'si bhupati,
Sabbarājaguõopeto niccasãlo mahādayo.
-----------
40. [E.] Nivatthaü sukhumambaraü. 41. [E.] Subhuttaü madhurāhāraü.
* Phakaccesu ime dve pādā na dissanti.

[SL Page 219] [\x 219/]   ( 
180
Dasāpu¤¤akriyā hitvā dasapu¤¤akriyā'disi;
Rājadhamme ca påresi rājā pāramitā dasa.
181
Gaõhi saīgahavatthåhi catuhi ca catuddisaü.
Mahāpaëimhi dāpesi rājā rājānubhojanaü 12
182
Paīgunaü pasavantãnaü andhāna¤ceva rohinaü
Visālabhogāsālā yo 43 dānasālā ca kārayi.
183
Uttaramhi disābhāge cetiyamhā tu maīgalā
Thåpa¤ca paņimāgehaü paņima¤vā'pi kārayi.
184
Karonto ta¤ca so rājā mā khijjantu 44 janā iti
Kārāpesi kumārehi dāpetvā guëataõķulaü.
185
Rājuppalavhayaü gijjhakåņaü pokkharapāsayaü
Vālāhassa¤ca ambuņņhiü goõķigamamhi vāpikaü
186
Vihāraü khaõķarāji¤ca vāpiyo ca thirodikā,
Appamāõāni pu¤¤āni kārāpesi tahiü tahiü.
187
Vassamāne pi sovasse sayane sannisinnako
Kevalaü vãtināmesi rattiü "khedo janassi"ti.
188
Ĩatvā amacco taü netvā uyyānaü chādayã gharaü.
Evaü paņicca attānaü dukkhaü nākāsi pāõinaü.
---------
189
Kāle tassā'si dubbhikkharogadukkhehi pãëito
Dãpo; dãpopamo pāpatamaso so sumānaso
190
Bhikkhå pucchittha "kiü bhante dubbhikkhādibhayaddite
Loke lokahitaü natthi kataü ki¤ci mahesinā?"
191
Gaīgārohaõasuttassa uppattiü tassa 45 niddisuü.
Sutvā taü sabbasovaõõaü bimbaü sambuddhadhātuno
192
Katvā satthu silāpattaü sodakaü pāõisampuņe
ōhapetvā tassa taü råpamāropetvā maharathaü
193
Sayaü sãlaü samādāya samādevo mahājanaü
Mahādānaü pavattetvā abhayaü sabbapāõinaü
194
Aalaīkatvā ca nagaraü devalokamanoharaü
Dãpavāsãhi sabbehi bhikkhuhu paripārito
-----------
42. [A.] Rājānabhojanaü. 43. [A.] Visālā bhogasālāyo.
44.[E.D.] Gijjantu 45. (Sabbesu) tattha. 
[SL Page 220] [\x 220/]   ( 
195
Otarittha mahāvãthiü; bhikkhå tattha samāgatā
Bhaõantā ratanaü suttaü si¤camānā jalaü tathā
196
Rājagehantike vãthimagge pākārasantake
Vicariüsu tiyāmante kurumānā padakkhiõaü.
197
Bhijjamāne'ruõe vassi mahamegho mahãtale
Rogāturā ca sabbe'pi sukhitā'kaüsu ussavaü.
198
"Yadā dubbhikkharogādibhayaü dãpamhi hessati
Evameva karontu'ti niyojesi narādhipo. 199 Aråëho cetiyaü kunthakipillādimacekkhiya
Pu¤chitvā morapi¤jena "sanikaü yantu vanaü ti ca," 46
200
Saīkhaü sodakamadaya taratā'sanadhovane 47
Dakkhiõāparakoõamhi kāretvā rājagehato
201 Uposathagharaü buddhapaņimagehameva ca
Pākārena parikkhittaü 48 uyyāna¤ca manoramaü
202
Cātuddasiü pa¤cadasiü yā ca pakkhassa aņņhami
Paņihāriyapakkha¤ca aņņhaīgasamupāgataü
203
Uposathaü samādāya sāpadānaü tahiü vasã.
Yāvajãva¤ca so bhu¤ji mahāpāëimhi bhojanaü.
204 Caranto va kalandānamuyyāne bhattamattano
Katvā nivāpaü dāpesi; tadajjāpi ca vattati.
205
Coraü cajjhamupanãtaü disvā saüviggamānaso
Chavaü susānā ānetvā khipitvā lohakumbhiyaü
206
Datvā dhanaü palāpetvā coraü rattiyamuggate
Såriye, kujjhito coraü viya jhāpayi naü chavaü.
207
Akā dãpamhi sabbesaü cetiyānaü mahāmahaü;
Thåpārāme ca thåpassa hemacumbaņaka¤cukaü.
208
Dvācattāëãsa-vassāni katvā'va¤jhaü khaõampi so
Katvā pu¤¤amupāga¤chã devarājasahavyataü.
---------
-----------
46. [A.] Saniü yantvacaniütã ca. [E.] Sanikaü yātha 47. [A.] Caranto sa tu
Dhovate 48. [A.] Parikkhippa.

[SL Page 221] [\x 221/]   ( 
209
Ra¤¤o tassa kaõiņņhena mahānāmena vallabhā
Devã satthaü nipatetvā tamaņņhānamhi mārayi
210
Pabbajitvā kaõiņņho so jãvamānamhi bhātari
Hate rājini hãnāya avattitvā'si bhåpati.
211
Mahesiü attano'kāsi mahesiü bhātughātiniü
Gilānasālā kāresi, mahāpāëi¤ca vaķķhayi.
212
Lohadvāra-ralaggāma-koņipassāvanavhaye
Tayo vihāre katvādā bhikkhånamabhayuttare.
213
Vihāraü kārayitvāna dhåmarakkhamhi pabbate
Mahesiyā nayenā'da bhikkhånaü theravādinaü.
214
Navakamma¤ca jiõõesu vihāresu sa kārayi
Dānasãlarato vatthupåjako ca ahå sadā.
---------
215
Bodhimaõķasamãpamhi jāto brāhmaõamāõavo
Vijjāsippakalāvedã tãsu vedesu pārago
216
Sammāvi¤¤ātasamayo sabbavādavisārado
Vādatthi jambudãpamhi āhiõķanto pavādiko 49
217
Vihāramekaü āgamma rattiü pāta¤jalaü mataü 50
Parivatteti sampuõõapadaü suparimaõķalaü.
218
Tattheko reto nama mahāthero vijānaya
"Mahāpa¤¤o ayaü satto, dametuü vaņņatã"ti so
219
"Ko nu gadubharāvena viravanto"ti abravi.
"Gadubhānaü rave atthaü kiü janāsã"ti āha taü. 220
"Ahaü jāne" ti vutto so otāresi sakaü mataü.
Vuttaü vuttaü viyākāsi; virodhampi ca dassayi.
221
"Tena hi tvaü sakaü vādamotārehã"ti vodito
Pāëimāha'bhidhammassa; atthamassa na so'dhigā.
222
âha "kassesa manto"ti? Buddhamanto'ti so bruvi. 51
"Dehi me ta"nti vutte hi "gaõha pabbajja taü" iti.
223
Mantatthã pabbajitvā so uggaõhi piņakattayaü.
"Ekāyano ayaü maggo" iti pacchā namaggahã.
-----------
49. [E.] Pavādino. 50. Pata¤jalimataü(sabbesu) 51.[S.] So vadi

[SL Page 222] [\x 222/]   ( 
224
Buddhassa viya gambhãraghosattā naü viyākaruü
"Buddhaghoso"ti; ghoso hi buddho viya mahãtale.
225
Tattha ¤āõodayaü nāma katvā pakaraõaü tadā
Dhammasaīgaõiyākā'si kacchaü 52 so atthasāliniü.
226 Parittaņņhakatha¤ceva kātumārabhi buddhimā. Taü disvā revato thero idaü vacanamabruvi:
227
"Pāëimattamidhānãtaü; natthi aņņhakathā idha,
Tathācariyavādā ca bhinnaråpā na vijjare;
228
Sãhaëaņņhakathā suddhā mahindena matãmatā
Saügãtittayamāruëhaü sammāsambuddhadesitaü
229
Sāriputtadigãta¤ca kathāmaggaü samekkhiya
Katā sãhaëabhāsāya sãhaëesu pavattatã;
230
Taü tattha gantvā sutvā tvaü māgadhānaü niruttiyā
Parivattehi; sā hoti sabbalokahitāvahā."
231
Evaü vutto 53 pasanno so nakkhamitvā tato imaü
Dãpamāgā imasseva ra¤¤o kāle mahāmati.
---------
232
Mahāvihāraü sampatto vihāraü sabbasādhunaü
Mahāpadhānagharaü gantvā saīghapālassa santikā
233
Sãhaëaņņhakathaü sutvā theravāda¤ca sabbaso
"Dhammasāmissa eso'va adhippāyo"ti nicchiya
234
Tattha saīghaü samānetvā "kātumaņņhakathaü mama
Potthake detha sabbe"ti āha; vãmaüsituü sa taü
235
Saīgho gāthādvayaü tassā'dāsi "sāmatthiyaü tava
Ettha dasseha; taü disvā sabbe demā"ti potthake.
236
Piņakattayamettheva saddhimaņņhakathāya so
Visuddhimaggaü namākā saīgahetvā samāsato.
237
Tatato saīghaü samåhetvā sambuddhamatakovidaü
Mahābodhisamãpamhi so taü vācetumārahi.
238
Devatā tassa nepu¤¤aü pakāsetuü mahājane
Chādesuü potthakaü; so'pi dvattikkhattumpi taü akā.
-----------
52. [S.] Kaõķaü 53. [A.] Vutte. [SL Page 223] [\x 223/]   ( 
239
Vācetuü taniye vāre potthake samudāhaņe
Potthakadvayama¤¤ampi saõņhapesuü tahaü marå.
240
Vacayiüsu tadā bhikkhå potthakattayamekato;
Ganthato atthato va pi pubbāparavasena vā
241
Theravādehi pāëãhi padehi vya¤janehi ca
A¤¤athattamahå 52 neva potthakesu pi tãsu'pi.
242
Atha ugghosayã saīgho tuņņhahaņņho visesato
"Nissaüsayā'yaü 54 metteyyo" iti vatvā punappunaü.
243
Saddhimaņņhakathāyā'dāpotthake piņakattaye.
Ganthākare vasanto so vihāre durasaīkare
244
Parivattesi sabbāpi sãhaëaņņhakathā tadā
Sabbesaü målabhāsāya magadhāya niruttiyā.
245
Sattānaü sabbabhāsānaü sā ahosi hitāvahā.
Theriyācariyā sabbe paëiü viya tamaggahuü.
246
Atha 55 kattabbakiccesu gatesu pariniņņhitiü
Vandituü so mahābodhiü jambudãpamupāgami.
247
Bhutvā dvāvãsavassāni mahānāmo mahāmahiü
Katvā pu¤¤āni citrāni yathākammamupāgami.
248
Sabbe'pete dharaõipatayo maccumaccetumante
No sakkhiüsåpacitasubalā sādhusampannabhogā 56;
Evaü sabbe nidhanavasagā honti sattā'ti niccaü
Rāgaü sammā vinayatu dhane jivite cāpi dhãmā.

Iti sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Pa¤carājako 57 nāma
Sattatiüsatimo paricchedo.
---------

Aņņhatiüsatimo paricchedo
1
Mahānāmasuto āsi damiëãkucchisambhavo
Sotthiseno, tathā saīghā dhãta cā'si mahesiyā.
2
Sotthiseno tadā rajjaü patvā saīghāya nāsito
Tasmiü yeva dine bheriü carāpetvā tadā tu sā
-----------
53. [A.] A¤¤atatthamahu 54. [E.S.] Nissaüsayaü sa. 55.[S.]Atta. 
56. [D.] Sampuõõabhogā. 57.[E.] Charājako. [D.] Satta rājako.

[SL Page 224] [\x 224/]   ( 
3
Attano sāmikassā;dā chattagāhakajantuno.
Chattagāhakavāpiü so katvā saüvacchare mato.
4
Athāmacco mahāpa¤¤o sahāyo tassa taü mataü
Anovatthumhi jhāpetvā vãhicoraü mahābalaü
5
Rajjayoggoti cintetvā katvā taü bhupatiü raho
Anto yeva nivāsetvā "rājā rogāturo" iti
6
Sayaü rajjaü vicaresi; chaõe patte mahājanā
"Rājā ce atthi amhehi saddhimetu"ti ghosayuü.
7
Taü sutvā narapālo so sabbālaīkāramaõķito
Samānãte mahānāge "ne'sa yoggo mamā"ti so
8
Dāņhādhātugharaņņhāne sudhānāgaü samādisi
Ra¤¤o āõāti vutte so agā; āruyha taü puraü
9
Katvā padakkhiõaü gantvā pācãnadvārato bahi
Paņhame cetiyaņņhāne ņhātuü nāgaü samappayi 1
10
Mahācetittaye hatthipākāre 'kāsi toraõaü.
Mittaseno bahuü pu¤¤aü katvā vassena so cuto.
---------
11
Mittasenaü raõe gantvā damiëo paõķunāmako
âgato paratãramhā laīkārajjamakārayi.
12
Janā kulanā sabbe'pi rohaõaü samupāgatā;
Oragaīgāya isseraü damaëā eva kappayuü.
13
Ye subhassa balatthassa bhãtā morayavaüsajā
Palāyatva narā vāsaü kappayiüsu tahiü tahiü,
14
Tesama¤¤atamo nandivāpigāme kuņimbiko
Dhātusenavahayo āsi; dāņhānāmo ca taüsuto
15
Gāme ambilayāgumhi vasaü putte duve labhi;
Dhātusenaü silātissabodhi¤ca samajātike.
16
Mātu sodariyo tesaü saddho pabbajja vattati
Dãghasandakatāvāse; dhātuseno pi māõavo
17
Santike tassa pabbajja rukkhamålamhi ekadā
Sajjhāyati; pavassittha megho; nāgo tupassiya 2
-----------
1.[E.] Kātuü nagaramappayi. [S.] Kātuü nagaraünamappayi 2.[A.] Tapassiya.

[SL Page 225] [\x 225/]   ( 
18
Parikkhipitvā gogehi chādayitvā phaõena ca
Potthaka¤ca kumāra¤ca rakkhi; taü passi mātulo
19
Sãse ākiri saīkāraü tassa ruņņho paro yati;
Tasmiü cittaü na dusesi; tampi disvāna mātulo
20
"Uttamo vana'yaü satto, rājā hessati nicchayaü;
Rakkhitabbo"ti ādāya taü vihāramupāgato.
21
Goõisādivihāre'yaü 3 kattabbo nãtimā 4 iti
Sikkhāpesi kumāraü taü; paõķuko taü vijāniya
22
"Gaõhathe'na"nti pesesi sevake tassa; rattiyaü
Disvāna supinaü thero nãharittha kumārakaü.
23
Tasmiü nikkhantamattamhi sevakā parivāriya
Pariveõe na passiüsu; tato nikkhamma te ubho
24
Dakkhiõasmiü disābhāge goõanāmaü mahānadiü
Patvā sampuõõamaņņhaüsu gantukāmāpi vegasā.
25
"Yathā nadã'yaü" vāreti amhe, taü tvampi vāraya
Vāpiü gahetvā etthe"ti vatvā thero tadā nadiü
26
Otarittha kumārena saddhiü; disvāna te ubho
Nāgarājā tadā eko piņņhiü pādāsi; tena so
27
Uttaritvā kumāraü taü netvā paccantamāvasaü
Laddhā khãrodanaü bhutvā sesaü pattena tassa'dā
28
Cittãkārena theramhi bhattaü pakkhippa bhumiyaü
Bhu¤ji; thero'pa taü jāni "bhu¤jate'yaü mahiü" iti
---------
29
Paõķurājā pi katvāna rajjaü vassamhi pa¤came
Cuto; putto pi pārindo tatiyo tassa bhātuko
30
Kaõaņņho khuddapārindo kubbaü rajjaü mahāmahiü
Dhātusenānuge sabbe viheņhesi mahājane.
31
Saīgahetvā jane dhātuseno yujjhittha rājinā;
So soëasahi vassehi pu¤¤apāpakaro mato.
32
Tirãtaro tato āsa rājā; māsadvayena taü
Dhātuseno vanāsesi tena katvā mahābhavaü.
-----------
3. [D.S.] Vihāro'yaü [E.] Pāņhabhedo: "gonisāda vibhāgeyaü." 4. [A.] Dhitimā 5. [E.A.] Nadoya

[SL Page 225] [\x 225/]   ( 
33
Hate tasmiü mahãpāle dāņhiyo damiëo tato
Rājā vassattase hutvā dhātusenahato; tato
34
Pãņhiyo damiëo sattamāsena nidhanaü gato;
Dhātusenena yujjhitvā vaüso pacchijji dāmiëo.
---------
35
Athā'si rājā laīkāyaü dhātuseno narādhipo;
Bhātarā saha dãpamhi damiëe dãpaghātake
36
Upāyehi anekehi ekavãsappamāõake
Khandhavāre nivesetvā katvā yuddhamasesato
37
Sodhetvā mediniü sādhu katvā ca sukhitaü janaü
Sāsana¤ca yathāņhāne ņhapesi paranāsitaü.
38
Damiëe ye'nuvattiüsu kulãnā kulagāmavā 6
"Te maü vā sāsanaü vā no rakkhiüsu" tipa kuppiya
39
Tesaü gāme gahetvāna gāmesvākāsi rakkhake. 7
Rohaõā'gamma te sabbe kulãnā tamupaņņhahuü.
40
Tesaü sakkārasammānaü yathāyoggamakāsi 8 so.
Amacco attano dukkhasahāye cā'bhitosayi.
41
Khandhāpetvā mahāgaīgaü kedāre'kā thirodake. Mahāpāëimhi bhikkhånaüsālibhatta¤ca dāpayi. 42
Paīgurogāturaņņānaü sālāyo'kāsi buddhimā
Kāëavāpi¤ca gaõhitvā bandhi goõaü mahānadiü.
43
Mahāvihāraü katvāna pantiyuttamanākulaü
Tathā bodhaghara¤ceva dassaneyyamakārayi.
44
Bhikkhavo paritosetvā paccayehi vatuhipi
Dhammāsoko 'ca so'kāsi saīgahaü piņakattaye.
45
Aņņhārasa vihāre ca theriyānamakārayi
Sampannahoge; dãpamhi aņņhārasa ca vāpiyo.
46
Kāëavāpivihāro ca, koņipassāvanāmako,
Dakkhiõagirināmo ca, vihāro vaķķhamānako 9
47
Paõõavallakabhåto ca, bhallātakasanāmako,
Pāsāõasinte desamhi dhātuseno ca pabbato,
-----------
6.[A.] Kulagāmakā. 7.[E.] Gāme kāsiyarakkhake. 8.[E.] Yathāyoga-
9.[D.S.] Vaķaķhanāmako

[SL Page 227] [\x 227/]   ( 
48
Maügano, thåpaviņņhi ca 10 dhātusenopi uttare 11
Pācãnakambaviņņhi ca, tathā antaramegiri
49
Attāëhidhātuseno ca kassapiņņhikapubbako,
Rohaõe dāyagāmo ca, sālavāõo, vibhãsano,
50
Vihāro bhallivāõo 12 ca aņņhārasa naruttamo.
Pādålakaü hambalaņņhi 13 mahādattādi vāpiyo.
51
Khuddake ca vihāre so aņņhārasa naruttamo
Vāpiyo ca tathā katvā tesameva tu dāpayi.
52
Pa¤cavãsatihattha¤ca mayårapariveõakaü
Haritvā'kāsi pāsādamekavisatihatthakaü.
53
Kumārasenassa'ppetvā pubbabhogaü visodhayi
Kāëavāpimhi bhāgaddhaü khettāna¤ca satadvayaü.
54
Lohapāsādake jiõõe navakammamakārayi.
Mahāthåpesu chattāni tãsu jiõõāni kārayi,
55
Devānaüpiyatissena kataü 14 bodhimahaü viya
Sinānapåjaü bodhissa varabodhissa kārayi
56
Dhāvanā lohanāvāyo 15 tattha påjesi soëasa.
Alaīkāraü munindassa abhiseka¤ca kārayi.
57
Mahābodhipatiņņhānā oraü laīkāya bhumipā
Yāva dvādasamaü vassaü bodhipåjamakārayuü.
58
Mahāmahitdattherassa kāretvā paņibimbakaü
Therassā'lāhanaü netvā kātuü påjaü mahārahaü
59
Datvā sahassaü dãpetuü dãpavaüsaü samādisi.
ōhitānaü tattha bhikkhånaü dātu¤cāõāpayã guëaü.
60
Bhikkhussa attano sãse saīkārokiraõaü saraü
Lābhaü nādāsi vutthassa pariveõassa attano.
61
Phātikammaü bahuükāsi vihāre abhayuttare;
Silāsatthåssa kāresi mandira¤ca samaõķapaü.
62 Buddhadāsakate nette naņņhe'nagghamaõidvayaü
Akāsi nettaü satthussa, raüsivåëāmaõiü tathā.
-----------
10. [A.] Mayhaüganaü thåpaviņņhã 11. [A.] Uttaro 12. [E.] Hillivāõo.
13. [E.] Hambaņņhi. 14.[E.] Kata. 15. [E.D.S.] Lohaka¤¤āyo,

[SL Page 228] [\x 228/]   ( 
63
Maõãhi ghananãlehi kesāvattaüsumuttamaü,
Hemapaņņaü 16 tathevuõõalomaü, sovaõõacãvaraü,
64
Pādajālaü suvaõõassa, padumaü, dãpamuttamaü,
Nānārāgambaraü tattha påjayittha asaükhiyaü.
65
Akāsi paņimāgehe bahumaīgalacetiye
Bodhasatte; tathā'kāsi 17 kāëaselassa 18 satthuno,
66
Upasumhavhayassā pi lokanāthassa kārayi
Raüsicuëāmaõiü ceva abhisekavhayassa ca 67
Buddhabimbassa kāresi pubbe vuttaü pilandhanaü.
Vāmapassamhi bodhissa bodhisattagharaü tathā.
68
Metteyyassa ca kāresi sabbaü rājapilandhanaü.
Samantā yojane tassa tadārakkha¤ca 19 yojayi.
69
Kārāpesi vihāresu dhāturājavhapantiyo;
Tathā satasahassena mahābodhigharaü varaü.
70
Thåpārāmamhi thåpassa påjaü jiõõavisodhanaü,
Dāņhādhātughare vāpi jiõõassa paņisaīkharaü
71
Dāņhādhātukaraõķa¤ca raüsi¤ca ghanakoņņimaü
Mahagghamaõisaīkiõõaü, suvaõõapadumāni ca
72
Dāņhādhātumha påjesi; påjā vākā asaükhiyā 20
Cãvarādãni dāpesi bhikkhånaü dãpavāsinaü. 73
Kārāpetvā vihāresu navakammaü tahiü tahiü
Pākāre ca, gharesvā'kā sudhākammaü manoharaü.
74 Mahācetittaye katvā sudhākammaü mahārahaü
Suvaõõachattaü kāresi tathā vajiracumbaņaü.
75
Mahāvihāre pāpena mahāsenena nāsite
Vasiüsu dhammarucikā bhikkhu cetiyapabbate.
76
Katvā ambatthalaü theravādānaü dātukāmako
Yācito tehi tesaü'va adāsi dharaõãpati.
77
Dhātupaņņhānanāva¤ca kāretvā kaüsalohajaü
Dānavaņņaü pavattesi ammaõehi vipa¤cahi.
-----------
16.[D.S.] Hemavaņņaü. [E.] Hemāvaķķhaü 17.[E.S.] Ca tatthāsi [D.] Ca tatthesi
18.[A.] Kāëaselaü ca 19.[S.] Sadārakkhaü ca 20.[A.]Pujaücākā asaükhiyaü

[SL Page 229] [\x 229/]   ( 
78
Anto bahi ca kāretvā nagarassa jinālaye
Paņimāyo ca påjesi dhammāsokasamo'samo.
79
Tassa pu¤¤āni sabbāni vattuü paņipadaü naro
Ko hi nāma samattho ti, mukhamattaü nidassitaü.
---------
80
Tassa puttā duve āsuü kassapo bhinnamātiko 21
Samānamātiko ceva moggallāno mahabbalo.
81
Tathā pāõasamā ekā duhitā ca manoramā;
Bhāgineyyassa pādāsi senāpacca¤ca ta¤ca so.
82
Vinā dosena tāëesi kasāyårusu so'pi taü.
Rājā disvāna duhitu vatthaü lohatamakkhitaü
83
Ĩatvā taü, mātaraü tassa naggaü jhāpesi kujjhãya.
Tatoppabhuti so baddhavero saīgamma kassapaü
84
Rajjene'taü palohetvā bhinditvā pitu antare
Saīgahetvā janaü jãvagāhaü gāhāpayã patiü.
85
Ussāpesi tato chattaü kassapo pitupakkhiye
Vināsetvā jane laddhasabbapāpasahāyako
86
Moggallāno tato tena kātukāmo mahāhavaü
Aladdhabalatāyā'gā jambudãpaü balatthiko.
---------
87
Mahārajjavināsena viyogena ca sånuno
Bandhanāgāravāsena 22 dukkhitampa narādhipaü 88
Dukkhāpetumapa¤¤o so āha kassaparājakaü:
"Nidhi rājakule rāja, guttā 23 te pitarā"iti.
89
Ne'ti vutte "na jānāsi cittametassa bhumipa,
Moggallānassa gopeti nidhiü so" ti tadabruvi.
90
Sutvā taü kupito dute pāhesi pitusantikaü
"âcikkhatu nidhiņņhāna"miti vatvā narādhamo.
91
"Māretumamhe pāpassa tassupāyo"ti cintiya
Tuõhi ahosi; te gantvā rājakassa nivedayuü.
-----------
21. [E.S.] Bhinnamātuko. 22. [A.] Khandhāgāranivāsena. 
23. [E.] Vuttā (na yuttaü).

[SL Page 230] [\x 230/]   ( 
92
Tato'tãva vaguppitvā pesayittha punappunaü,
"Sādhu disvā sahāyamme nahātvā kāëavāpiyaü
93
Marissāmi"ti cintetvā āha dåte "sace mamaü
Kāëavāpiü gamāpeti, sakkā ¤ātu"nti, te gatā
94
Ra¤¤o āhaüsu. Rājā pi tuņņhahaņņho dhanatthiko
Pesesi dåte datvāna rathaü jiõõena vājinā 24
95
Evaü gacchati bhupāle pājento rathiko rathaü
Khādanto lājamassāpi ki¤cimattaü adāsi so.
96
Taü khāditvā pasãditvā tasmiü paõõamadā tadā
Moggallānassa taü kātuü saīgahaü dvāranāyakaü.
97
Evaü sampattiyo nāma calā vijjullatopamā
Tasmā tāsu pamajjeyya ko hi nāma sacetano?
98
"Rājā etã"ti sutvāna thero so tassa sohado
Laddhā māsodanaü maüsaü sākuõa¤ca caraü saraü
99
"Rājā roceti eta"ntã gopayitvā upāvisi.
Gantvā rājāpi vanditvā ekamantamupāvisi.
100
Evaü nisinnā sampattarajjā viya ubho pa te
A¤¤ama¤¤ābhilāpena nibbāpesuü mahādaraü.
101
Bhojayitvāna taü thero ovaditvā anekadhā
Appamāde niyojesi dassetvā lokadhammataü,25
102
Tato vāpimupāgamma ogayhitvā yathā sukhaü
Nahāyitvā pivitvā ca āhevaü rājasevake;
103
"Ettakamme dhanaü ho"ti; sutvā taü rājasevakā
âharitvā puraü ra¤¤o nivedesuü; narissaro
104 "Dhanaü rakkhati puttassa; dãpe bhindati mānuse
Jivanto'yaü"ti kujjhitvā āõāpesi camåpatiü 105
"Mārehi pitaraü me"ti "diņņhā piņņhi" ti verino
Haņņhatuņņho 'taruņņho so sabbālaīkāramaõķito
106
Rājānamupasaīkamma purato ca'ssa vaīkami.
Rājā disvā va cintesi "pāpiyo' yaü manaü mama
-----------
24.[A.] Vācchinā. [S.] Cakkhinā. [E.D.] Makkhinā 25.[A.E.] Dhammakaü

[SL Page 231] [\x 231/]   ( 
107
Kāyaü vãya dukhāpetvā narakaü netumicchati;
Rosuppādena tasseva kiü påremi manorathaü?"
108
Iti mettāyamāno taü āha senāpatiü pati
"Moggallāne tvayi ceva ekacitto ahaü" iti.
109
Hasaü vālesi sãsaü so; disvā taü jāni bhupati;
"Nåna māreti ajjā"ti. Tadā sāhasiko'pi so
110
Naggaü katvāna rājānaü sasaīkhalikabandhanaü 
Puratthābhimukhaü katvā anto bandhiya bhittiyaü
111
Mattãkāya vilimpesi. Evaü disvāpi paõķito
Ko ha rajjeyya hogesu javite'pi yase'pi vā?
112
Dhātuseno narindo so evaü puttahato gato
Aņņhārasahi vassehi devarājassa santikaü.
113
Kāëavāpimayaü rājā kārāpento 25 samāhitaü
Passitvā bhikkhumekantu vuņņhāpetuü samādhito
114
Asakkonto khipāpesi paüsuü bhikkhussa matthake;
Sandiņņhike vipāko'yaü tassa kammassa dãpito.
115
Dasāpi te rājavarā sabhogā
Upāgamuü maccumukhaü sabhogā; aniccataü bhogavato dhane ca
Disvā sapa¤¤o vibhavaü'va icche.

Iti sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dasarājako nāma
Aņņhatiüsatimo paricchedo.
---------

Ekånacattāëãsatimo paricchedo.
1
Tato kassapanāmo so pāpako narapālako
Assagopa¤casuda¤ca pesayitvāna bhātikaü
2
Mārāpetumasakkonto bhãto sãhagiriü gato,
Durārohaü manussehi sodhāpetvā samantato
3
Pākārena parikkhippa sãhākārena kārayi
Tattha nisseõigehāni; tena taünāmako ahå.
-----------
25. [A.] Gāhāpento [E.D.S.] Gaõhāpento.

[SL Page 232] [\x 232/]   ( 
4
Saüharitvā dhanaü tattha nidahitvā sugopitaü
Attano nihitānaü so rakkhaü datvā tahiü tahiü
5
Katvā rājagharaü tattha dassaneyyaü manoramaü
Dutiyālakamandaüva kuverova tahiü vasã.
6
Migāro nāma kāresi senāpati sanāmakaü
Pariveõaü, tathā gehamabhisekajinassa ca
7
Tassā'bhisekaü yācitvā silāsambuddhato'dhikaü
Aladdhā, "sāmino rajje jānissāmã ta" saõņhahi 1
---------
8
Hutvā vippaņisārã so "attanā katakammanā
Muccissāmi kathannå"ti pu¤¤aü'kāsi anappakaü.
9
Mahāvatthåni kāresi dvāresu nagarassa so;
Ambuyyāne naca kāresi dãpe yojanayojane.
10
Issarasamaõārāmaü kāretvā pubbavatthuto
Adhikaü bhogagāme ca kiõitvā tassa dāpayi.
11
Bodhã uppalavaõõā ca tassā'suü dhãtaro duve;
Vihārassa'ssa kāresi nāmaü tāsa¤ca attano. 12
Dente tasmiü na icchiüsu samaõā theravādino
"Pitughātissa 2 kamma"nti lokagārayhabhãruno.
13
Dātukāmo sa tesaü'va sambuddhapaņimāya'dā
Bhikkhavo adhivāsesuü "bhogo no satthuno"iti.
14
Tathā nãyyantiuyyāne 3 samãpe pabbatassa so
Kārāpesi vihāraü, so tesaünāmo tato ahå
15
Adā dhammarucãnaü taü sampannacatupaccayaü
Vihāra¤ce va uyyānaü disābhāgamhi uttare.
16
Bhattaü sannarapakkaü so bhu¤jitvā dinnamitthiyā
Sappiyuttaü manu¤¤ehi såpehi abhisaīkhataü
17
"Manu¤¤amidamayyānaü dassameva"nti tādisaü
Bhattaü padāsi bhikkhånaü sabbesa¤casacãvaraü
18
Uposathamadhiņņhāsi; appama¤¤ca bhāvayi;
Samādiyi dhutaīge ca; likhāpesi ca potthake.
-----------
1. [D.] Saõņhiti. 2.[A.E.] Pitughātassa. 3.[A.] Niyyatauyyāte.

[SL Page 233] [\x 233/]   ( 
19
Paņimadānasālādiü kārāpesi anappakaü.
Bhãto so paralokamhā moggallānā ca vattati.
---------
20
Tato aņņhārase vasse moggallāno mahābhaņo
âdesena nigaõņhānaü dvādasaggasahāyavā
21
Jambudãpā idhāgamma dese ambaņņhakolake
Kuņhārināme bandhittha vihāre balasa¤cayaü. 
22
Rājā sutvā "gahetvā taü bha¤jissāmi" ti 4 nikkhami
Nemittehi "na sakkā"ti vadante'pi mahābalo.
23
Moggallāno'pi sannaddhabalo sårasahāyavā
Gacchanto 'surasaīgāmaü devo viya sujampati
24
A¤¤ama¤¤aü upāgamma bhinnavelā'va sāgarā
ârahiüsu mahāyuddhaü balakāyā ubho pi te.
25
Kassapo purato disvā mahantaü kaddamāsayaü
Gantuma¤¤ena maggena parivattesi dantinaü 26
Disvā taü "sāmiko no'yaü palāyata bhaõe" iti
Balakāyo pahijjittha: "diņņhaü piņņha"nti ghosayuü
27
Moggallanabalā; rājā chetvā nikaraõena 5 so
Sãsaü ukkhipiyā'kāsaü jårikaü kosiyaü khipi.
28
Katvā'ëāhanakiccaü so tassa kamme pasãdiya
Sabbaü so dhanamādāya 6 āga¤chi nagaraü varaü.
---------
29
Bhikkhå sutvā pavattiü taü sunivatthā suparutā
Sammajjitvā vihāra¤ca aņņhaüsu paņipāņiyā.
30
Mahāmeghavanaü patvā devarājā va nandanaü
Mahāsenaü nivattetvā hatthipākārato bahi
31 Upasaīkamma vanditvā saīghe tasmiü pasãdiya
Chattena saīghaü påjesi; saīgho tasseva naü adā.
32
Taü ņhānaü chattavaķķhãti vohariüsu; tahiü kataü
Pariveõampi taünāmaü ahosi; puramāgato
-----------
4. (Sabbesu) bhu¤jassāmãti 5.[E.] Nikkaraõena 
6. [A.E.] Sādhanamādāya

[SL Page 234] [\x 234/]   ( 
33
Vihāre dvepi gantvāna saīghaü tatthā'bhivandiya
Pāpuõitvā mahārajjaü lokaü dhammena pālayi.
34
Kuddho nãhari dāņhaü 7 so"ghātakaü pituno mama
Anuvattiüsva'maccā"ti, tena rakkhasanāmavā,
35
Atirekasahassaüso amaccānaü vināsayi;
Kaõõanāsādi chedesi, pabbājesi tathā bahå.
36
Tato sutvāna saddhammamupasanto sumānaso
Mahadānaü pavattesi megho viya mahãtale.
37
Phussapuõõamiyaü dānamanuvassaü pavattayi;
Tato paņņhāya taü dānaü dãpe ajjāpi vattati.
38
So'pi sārathiko lāja - dāyako piturājino
ânetvā pitu sandesaü moggallānassa dassayi.
39
Taü disvā paridevitvā pituno pemamattani
Vaõõetvā tassa padāsi dvāranāyakataü vibhu.
---------
40
Senāpati migāro hi nivedetvā yathāvidhiü
Abhisekajinassā'kā abhisekaü yathāruciü.
41
Sihācale daëhanāmaü dāņhākoõķa¤¤akampi 8 ca
Vihāraü dhammarucinaü sāgalãna¤ca dāpayi.
42
Pabbatantu vihāraü so katvā therassa dāpayi
Mahānāmasanāmassa dãghasandavihārake.
43
Rājinãnāmaka¤ceva katvā bhikkhånupassayaü
Adā sāgalikānaü so bhikkhånãnaü mahāmati.
---------
44
Lambakaõõakagotto pi dāņhāpabhutināmako
Kassapassa upaņņhāne koci nibbinnamānaso
45 Gantvā mereliyaü vaggaü vāsaü tattheva kappayi.
Ahosi putto tasseko silākāloti vissuto.
46
So'pi kassapato bhãto ¤ātakena saha'ttano
Moggallānena gantvāna jambudãpatalaü ito
47
Bodhimaõķavihāramhi pabbajjaü samupāgato;
Karonto saīghakiccāni sādaro so supesalo
-----------
7. [A.] Dāyaü 8. [A.] Dāņhākoķa¤¤akampi.

[SL Page 235] [\x 235/]   ( 
48
Ambaü saīghassa pādāyi; saīgho tasmiü pasãdiya
Aha 'mbasāmaõero'ti, tena taünāmako ahå.
49
So kesadhātuvaüsamhi vuttena vidhinā tato
Kesadhātuü labhitvāna tassa rajje 9 idhā'nayi
50
Tassa katvāna sakkaraü gahetvā kesadhātuyo 10
Mahagghe nidahitvāna karaõķe eëikubbhave
51
Dãpaīkarassa nāthassa 11 paņimāya ghare vare
Vaķķhetvā parihārena mahāpåjaü pavattayi
52
Mātulaü bhariya¤ca'ssa katvā sovaõõayaü tahiü
ōhapesi paņimāyo ca assabimba¤ca vārukaü.
53
Kesadhātukaraõķa¤ca chattaü ratanamaõķapaü
Sāvakaggayugaü vālavãjani¤ca sa kārayi.
54
Parihāra¤ca tassā'dā rajā adhikamattano;
Silākāëamasiggāhaü katva rakkhāya yojayi.
55
Asiggāhasilākāëo iti tenā'si vissuto.
Bhagini¤ca'ssa pādasi saddhiü bhogena bhumipo.
56
Vutto' yamatisaīkhepo; vitthāro pana sabbaso kesadhātukavaüsamhā gahetabbo vibhāvinā. 57
Bandhitvā sāgarārakkhaü dipa¤cākāsi nibbhayaü.
Dhammakammena sodhesi sadhammaü 12 jinasāsanaü.
58
Senāpati sanāmaü'kā padhānagharamuttaro.
Katvāņņhārasame vasse so pu¤¤āni khayaü gato.
59
Evaü kassapato jito 13 atibalã pu¤¤akkhaye saīkhate
Jetuü no visahittha maccumupagaü so yeva dāso viya;
Tasmā maccubalaü nihacca sukhino hessanti medhāvino
Nibbāõaü paramaccutaü sivapadaü pattabbamatta¤¤unā.

Iti sujanappasāda - saüvegatthāya kate mahāvaüse
Rājadvayadãpano nāma
Ekunacattāëãsatimo paricchedo.
---------
-----------
9. [E.] Tamhā rajjā. 10.[E.] Kesadhātu so. 11.[E.] Dãpaīkaranagarassa.
12. [E.] Saddhammaü 13.[E.] Kassapakopino

[SL Page 236] [\x 236/]   ( 

Cattāëãsatimo paricchedo.
1
Tassa'ccaye kumārādi-dhātuseno ti vissuto
Ahå tassa suto rājā devaråpo mahābalo.
2
Karite pitarā'kāsi 1 vihāre navakammakaü.
Kāretvā dhammasaīgãtiü parisodhesi sāsanaü.
3
Santappesi mahāsaīghaü paccayehi catåhi pi. Katvā pu¤¤āni'nekāni navame hāyane'tigā.
---------
4
Kittisene suto tassa rājā hutvā anekadhā
Katvā pu¤¤āni rajjaü taü māsamhi navame jahi.
5
Sãvo tammātule hantvā hutvā rājā anappakaü
Pu¤¤aü katvopatissena pa¤cavãsadine bhato.
6
Upatisso tato āsi rājā gantvāna sãvakaü
Moggallānassa bhaginãsāmiko dhajinãpati.
7
Rājā ņhānantarādãhi katvāna janasaīgahaü
Silākāëassa pādāsi saha bhogena dhãtaraü.
---------
8
Eko putto ahå ra¤¤o upatissassa kassapo;
Sa soëasasahāyehi såro sårehi sa¤¤uto
9
Ekavuttisahāyehi dānamānamahādhano
Dhammaņņho viriyājãvã sādhu jeņņhāpavāyako.
10
Silākāëo tato rajjalobhava¤citamānaso
Dakkhiõaü malayaü gantvā saīgaõhitvā mahābalaü
11
Vilumpamāno paccantaü sampatto sagarantikaü.
Taü sutvā kassapo jeņņho varamāruyha ku¤jaraü
12
Assāsetvāna pitaraü samādaya sahāyake
Nikkhamma nagara gacchi 2 silakāëassa dassanaü
13
Evaü sattaņņhavāresu palāto lãnavuttiko
Hatthe katvā upāyena dese pācãnapacchime
-----------
1. [D.E.S.] Pitunakāsi. 2. (Sabbesu) nagarāgāmi

[SL Page 237] [\x 237/]   ( 
14
Yujjhituü puna pācãnatissapabbatamāgami.
Kassapo'pi sahāyehi saddhimāruyha dantinaü
15
Tattha gantvā palāpetvā coraü pabbatamatthakaü
âropesi mahānāgaü; tenā'si girikassapo.
16
Mānatthaddho silākāëo bhãyyo raņņhampahindiya
Sabbaü hatthagataü katvā ajeyyabalavāhano
17
âgamma nagaraü rundhi sattāhaü; rājasevakā
Yujjhitvā viralā āsuü; tato cintesi kassapo:
18
"Ete nagararodhena sabbe bhijjanti paõino;
Parihãnaü balaü; rājā andhako ca mahallako;
19
Merukandarake katvā mātaraü pitara¤ca me
Saīgahetvā balaü pacchā coro niggaõhiyo"iti.
20
Rattiyaü so sabhāye ca rājasādhanameva ca
Adāya pitaro ceva malayaü gantumārabhi.
21
Tadā maggamajānantā sammåëhā maggadesakā
Nagarassa samãpeva sambhamiüsu ite tato.
22
Silakāëo pavattiü taü sutvā saīgamma vehasā
Parivāresi; saīgāmo tattha hiüsanake ahå.
23
Devāsuraraõākāre vattamāne mahāhave
Patitesu sahāyesu sãdamane mahāgaje
24
Hatthārohassa datvāna chanditvā sisamattano
Pu¤chatvā lohitaü katvā kosiyaü asiputtakaü
25
Hatthikumbhe ubhohatthe ņhapetvāna avattharã.
Upatisso'pi taü sutvā sokasallahato mari.
---------
26
Evaü diyaķķhavassena upatisse divaügate
Rājā'hesi silākāëo; pubbanāmena ekato
27
Taü ambasāmaõeradisilākāëoti voharuü.
Tiņņhaü terasa vassāni dãpaü dhammena pālayi.
28
Mahapāëimhi dāpesi paccagghaü rājabhojanaü;
Vejjasālāsu bhoge ca vaķķhesi janatāhito.

[SL Page 238] [\x 238/]   ( 
29
Anvahaü pujayã bodhiü; paņimāyo ca kārayi;
Sabbesaü dãpavāsãnaü bhikkhånaü'dā ticãvaraü.
30
Māghātaü kārayã dãpe sabbesaü yeva pāõinaü
ânãtaü attanā kesadhātuü sammā apåjayi.
31
Raheradakavāra¤ca adāsi abhayuttare.
Puratthimā theriyānaü vãhārā kuntanāmaso 3
32
ânetvā āsanaü tattha ņhapesi dumarājake.
Yāvajãvampavattesi pu¤¤akammamasaīkhiyaü.
33
Moggallāno tatha dāņhāpabhåtã vo'patissako
Puttā tassā'sumaggassa desaü datvā puratthimaü
34
Datvā ņhānantara¤cādipādasa¤¤aü visajjayi:
"Gantvā tattha vasahã"ta; so'pi gantvā tahiü vasã.
35
ōhānaü malayarājaggaü desaü datvāna dakkhiõaü
Rakkhaõatthaü samuddassa majjhimaü tu niyojayi.
36
Upatissaü tu vāsesi santike yeva attano
Visesena mamāyanto 4 yånaü kalyāõadassanaü.
---------
37
Tassa dvādasame vasse ito kāsipuraü gato
Dhammadhātumidhā'nesi tato vāõijamāõavo.
38
Rājā disvā'samattho so dhammādhammavicāraõe
Hemasa¤¤āya dãpamhi patanto salabho viya,
39
Buddhadhammo ti sa¤¤āya taü gahetvāna sādhukaü
Katvā sakkārasammānaü gehe rājagharantike
40
ōhapetvā anuvassaü tu netvā jetavanaü mahaü
Kātuü kāresi cārittaü hitaü mantvāna pāõinaü.
41
Evaü katvā silākāëo pu¤¤akammamanappakaü
Patte terasame vasse yathākammamupāgami.
---------
42
Dāņhappabhutiko rajjaü gahetvā bhātaraü sakaü
Akkamoti nivārentaü mārāpesi vibuddhiko.
-----------
3. [A.E.] Kuntanāma so. 4.[A.] Mamāyante.
[SL Page 239] [\x 239/]   ( 
43
Moggallāno'tha taü sutvā "appattaü rajjamaggahã:5
Akāraõe me māresi kaõiņņhaü dhammavādinaü,
44
Kārāpessāmahampajja rajja"nti 6 parikuppiya 7
Samādāya mahasenaü agā rāherapabbataü
45
Rājā pi sutvā sannaddhabalakāyo karindake
Pabbate siviraü 8 bandhi. Moggallāno nisamma taü
46
"Sāparādha na te me vā manussā dãpavāsino;
Ekasmiü ca mate rajjamubhinnaü yeva no siyā;
47
Tasmā a¤¤e na yujjhantu; ubho yeva mayaü idha
Hatthiyuddhaü karomā"ti ra¤¤o pesesi sāsanaü.
48
So'pi sādhåti vatvāna baddhapa¤cayudho gajaü
âruyha munino maro viya otthari tāvade.
49
Moggallāno pi sannaddhoāruyha karinaü varaü
Tatthā'gā; a¤¤ama¤¤aü te pāpuõiüsu mahāgajā.
50
Saddo såyittha saīghaņņe asanãrāvasannibho
Dantaghātena uņņhāsi jālā vijjullatā viya.
51
Sa¤jhāghanasabhāgāsuü gajā lohitamakkhitā;
Moggallānagajāviddhora¤¤o osakki ku¤jaro.
52
Rājā ārahi taü disvā chindituü sãsamattano;
Moggallāno'tha vandanto yāci "me)vaü karã" iti.
53
Yāvamāne pi so mānaü mānento chindi kandharaü.
Chaķķesi chahi so rajjaü māsehi divasehi ca.
54
Moggallāno tato rājā āsi dãpe mahābalo.
Mātula¤ca paņiccemaü 9 cålanāmena voharuü.
---------
55
Asādhāraõakāveyyo vatthuttayaparāyaõo
Dānasa¤¤amasoceyyo soraccādi - guõālayo,
56
Dānena piyavācaya atthassa cariyāya ca
Samanattassa bhāvena saügahesi mahājanaü.
57
Piõķapātavihārehi bhesajjacchādanehi ca
Bhikkhusaīghaü hi saīgaõhi dhammikāya ca guttiyā.
-----------
5. [D.S.] Rājamaggahi 6.[E.] Mahaü majjarajjanti. 7. Parikappiya (?)
8. [S.] Sikharaü 9.[E.] Ayyakaü ca paņiccetaü.

[SL Page 240] [\x 240/]   ( 
58
Atirekāya påjāya påjetvā dhammabhāõake
Piņake tãõi vācesi saddhimaņņhakathāya so.
59
Kumāre upalāletvā nivāpena yathāruciü
Sajjhāpesi sadā dhammaü dhammadãpo mahamatã.
60
Dhammakabba¤ca so katvā ku¤jarasekhare 10 nisā
Dhammāvasāne vācesi puramhi purisuttamo
61
Bandhāpesi kadamba¤ca nadiü pabbatamajjhato;
Pattapa sāõavāpi¤ca dhanavāpiü garãtaraü
62
Gaõhāpesi; sa dãghāyuhetukammanti sādaro
Likhāpesi ca saddhammaü vatthupåja¤ca kārayi
63
Lokaü so anukampitvā mātā puttaüva orasaü
Datvā bhutvā yathākāmaü vasse vãsatime mari.
---------
64
Mahesã tassa ghātetvā visayogena ¤ātake
Puttaü rajje'hisi¤citvā sayaü rajjaü vicārayi.
65
Tathā'bhisitto so kittissirãmegho narādhipo
Tipupattehi chādesi dumindagharamādito.
66 Kapaõaddhivaõibbānaü mahādānaü pavattayi.
Maggapālo 17 tathākāro 12 ahå 13 sabbopabhogiyo.
67 Mahesa sā sadā āsã padhānā sabbakammasu.
Rajjaü tassā'si teneva heņņhupariyavattikaü 14
68
Rājapādā mahāmaccā'hesuü la¤caparāyaõā
Dubbale ca viheņhesuü balã jānapadā narā.
---------
69
Silākāëassa kālamhi gāme saīgillanamake
Bhayavasãvhayo peso 15 ahå moriyavaüsajo;
70
Ahosi putto sãvassa aggabodhi sanāmako;
Bhāgineyyo pi tassā si mahānāgo ti vissuto.
71
Bhagineyyo mahānago aggabodhã ca 16 sundaro;
Uëārajjhāsayattā so mahānāgo mahābalo
-----------
10. [A.] Ku¤jare sekhare. 11.[A.]Maggamālo. 12. [S.] Tathakāre
13. [S.] âhu. 14. [A.E.] Heņņhuparipavattikaü. 15.[A.] Peso. 
16. [E.D.] Aggabodhiva.

[SL Page 241] [\x 241/]   ( 
72
Hitvā kassakakammāni corakammamakā vane.
Godhaü laddhana pesesi mātulāniya santikaü.
73
Godhaü disvā'va sa ¤atvā dha¤¤apacchimapesayi.
Kammārassā'pi pesesi sasaü;so'pi tatheva kā.
74
Bãjaü bhaginimayācã; bãjagāha¤ca tassa sā
Dāsa¤ca datvā pesesi annapānadinā raho.
75
Tadā dubbhikkhakālamha eko mantadharo naro
Bhakkhālābhaya saddhehi 16 bhikkhuvesena bhikkhati.
76
Taü gāmaü pavisitvā so aladdha ki¤ci bhojanaü
Ahibhåto jighacchāya kampamāno nigacchati.
77
Taü disvā karuõāyante mahānāgo mahādayo 17
Pattamādāya gāmantamāhiõķitva pi sabbaso
78
Yāgumattamayi nā'lattha; tato uttarasāņakaü
Datvā āhari āhāraü; so taü bhutvā 18 pasãdiya
79
"Rajjārahamimaü dãpe karissāmi"ta cintiya
Tamādāya khaõenā'ga gokaõõakamahaõõavaü. 80
Atha tattha nisãditvā sa¤japanto yathāvidhiü
Mantenā'nesi nāgindaü phussapuõõamarattiyaü.
81
"Mahānāgaü phusāhã"ti mahānāgaü niyojayã;
So hãto purime yāme āgataü taü na samphusã.
82
Tathā majjhimayāme pi, pacchime pana naīgale 19
Gahetvā khipi; tãheva 20 aīgulãhi sa taü chupi.
83
So taü vyākāsi taü disvā "saphalaü me parissamaü;
Tãhi rājåhi yujjhitvā 21 catutthaü tvaü nighātiya 
84 Buķķho tãõeva vassāni rājā hutvāna jãvasi.
Tathā hessantã rājāno tayo te vaüsajā narā,
85
Gantvā sevassu rājānaü; pacchā passasi me balaü"
Iti vatvāna pesesi; so pi gantvā narissaraü
86
Passitvā tamupaņņhāsi; rājā rohaõakammikaü
Taü akāsi; taduņņhānaü bhaõķamāhari so bahuü
-----------
16. [E.] Sabbehi 17. [A.E.] Mahādaro. 18. [E.S.] So bhu¤jitvā.
19. "Laīgale"ti bhavitabbaü 20.[A] tãheva. 21. [A.] Sujjhitvā.

[SL Page 242] [\x 242/]   ( 
87
Rājā tasmiü pasãditvā aõdhasenāpativhayaü
Datvā ņhānantaraü tassa gantuü tattheva yojayi
88
Bhayasãvassa putta¤ca bhāgineyya¤ca attano
âdāya gantvā taü desaü parivattesi sabbaso
89
Paccekabhogaü katvāna rohaõaü tattha so vasaü
Dāņhappabhutinā kātuü yuddhaü gantvā mahabbalo
90
Moggallānabhayā gantvā rohaõaü'va tahiü vasã. 22
Sutvā kittassirãmeghara¤¤o rajje sama¤jasaü
91
"Rajjaü gahetuü kālo"ti sãghaü āgamma rohaõā
Ekånavãse divase mārayitvā mahãpatiü
92
Sayaü hutvā mahãpālo desaü katvā yathāpure
Bhāgineyyassa pāhesi paõõamāgacchatåti so.
93
âgacchanto nimittena nivattitvā marittha so
Tato mātulaputtaü'kā uparājaü kata¤¤uko.
94
âlavālaü dumindassa katvā hemamayaü gharaü
Chādapesi, munindassa paņimāyo ca sandahi.
95
Mahācetattaye kāsa sudhākamma¤ca cumbaņaü;
Hatthivedi¤ca karetvā cittakammamakārayi.
96
Pesakārakagāmaü so jambelavhayamuttare
Mahāvihāre vābandhã gāmaü tintiõikavhayaü
97
Uddhagāmamhi 23 masabhagāmaü jecavanassa'dā.
Vatthadānaü nikāyesu tãsu ceva pavattayi.
98
Khettānaü tasataü datvā vihāre jetanāmake
Yāguü tattha pavattesi bhikkhånaü sabbakālikaü.
99 Sahassadåratissavhā 24 khettaü datvā tapassinaü
Mahāvihāravāsãnaü yāguü niccaü pavattayi.
100
Cãramātikavāra¤ca tatthevā'dā guõerato
Mayårapariveõe ca navakammamakārayi.
101
Kasikhaõķe mahādevarattakuracanā ke 25
Vihāre, anurārāmaü jiõõa¤ca paņisaīkhari
-----------
22. [D.E.S.] Vasaü 23.[A.] Uõķagamamhi 24.[A.E.] Sahassaüdåratissavhā
25. [A.] Rattaükuracanāmake

[SL Page 243] [\x 243/]   ( 
102
Kammaü sovaggikaü katvā evamādiü narissaro
Agamā tãhi vassehi devarājasahavyataü.
103
Aņņhete tuņņhacittā'parimitavibhavā rājarājenaråpā
Rājāno rājamānā narakarituragāsårasenārathehi
Ante hitvā khilaü taü vigataparijanāëāhanaü saīgatāsuü;
Sappa¤¤o taü saranto bhavatu bhavasukhaü vantukāmo hitesã.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Aņņharājako nāma
Cattāëãsatimo paricchedo.
---------

Ekacattāëãsatimo paricchedo.
1
Mahānāganarindassa bhāgineyyo 1 subhāgiyo
So aggabodhi rājāsi aggabodhigatāsayo.
2
Tejena bhānuü, sommena candaü sampuõõamaõķalaü,
Sumerumacalattena, gambhãrena mahodadhiü,
3
Vasundharāmakampena, mārutaü samavuttiyā,
Buddhiyā'maramantāraü, suddhiyā saradambaraü,
4
Kamabhogena devindamatthena ca dhanissaraü,
Dhammena suddhavāseņņhaü, vikkamena migādhapaü,
5
Rājadhammehi rajjehi cakkavattinarissaraü,
Vessantara¤ca dānena anugantvā janesuto
6
Mātulaü uparājavhe, bhātaraü yuvarājake,
Bhagineyya¤ca malayarājaņņhāne ņhapesi so.
7
ōhānantare yathāyogaü seņņhāmacce 2 ņhapesi ca.
Janaü saīgahavatthåhi rājadhammehi ca'ggahi.
8
Desaü sayoggaü pādāsi yuvarājassa dakkhiõaü.
Vasaü tattha sirãvaķķhamānavāpiü 3 sa gāhayã.
9
Katvā girivāhāra¤ca saīghãkaü tassa dāpayã
Khettānaü visataü saīghahogatthāya mahāmati.
10
Adā malayarājassa dāņhānāmaü sathãtaraü.
Pariveõaü sirisaīghabodhināma¤ca kārayi.
-----------
1. [A.] Mātuleyyo 2.[A.] Seņņhamaķķhe 3.[D. -]Mānacariü.

[SL Page 244] [\x 244/]   ( 
11
Mahāsãvassa kāresi pariveõaü sanāmakaü
Parivāro'pi tassāsi evaü pu¤¤aparāyaõo. 12
Katvā sādhåpavārena porāõaü dhammiyaü vidhiü
Antarāyaü visodhetuü jiõõa¤ca paņisaīkhari.
13
Kavayo tassa rajjamhi sãhaëāya niruttiyā
Kāveyye bahuke'kaüsu vicitranayasālino.
14
Vihāre dakkhiõe'kasi pāsādaü sumanoharaü
Akā navahi vassehi dãpe kaõņakasodhanaü
15
Kurundanāmaü kāretvā vihāraü sabbasaīghikaü
Vāpiü tannāmakaü nāëikerārāmaü tiyojanaü
16
Mahāsãvavhaye ceva 3 sassaü 4 kārayituü adā
Lābhasakkārasammānamarāmikasataü tadā.
17
Vihāraü taüsamãpamhi katvā ambilapassavaü
Gamaü tannāmakaü vādā theriyanaü tapassinaü,
18
Unnavalliviharassa ratanaü dãghavaõõitaü (?)
Datvā gāmaü, patiņņhesi satthubimbaü silāmayaü.
19
Keëivate ca karesi sumanaü nāma pabbataü
Mahātelavaņaü bodhighare pasāõavedikaü.
20 Karetvā lohapasādaü pāsādamahane adā
Chattiüsanaü sahassānaü bhikkhånaü so ticãvaraü.
21
Gāmaü datvā niyojesi ārakkhaü; dhãtunāmakaü
Hatthikucchivihāre'pi pāsādaü'kāsi buddhimā
22
Dāņhāsãvassa ņhatvāna ovāde sādhu bhikkhuno
Samācaranto dhammena sakkaccaü tamupaņņhahi.
23
Mågasenāpatiü cākā vihāraü so visālakaü;
Gāmaü lajjikametassa dāsabhogāya'dāsi ca.
24
Mahānāgassa pu¤¤atthaü ra¤¤o taünāmakaü akā
Mahatherassa ta¤cā'dā rājā tepiņakassa so.
25
Attano sadisāna¤ca yogãnaü vigatālaye
Bhikkhånaü catusaņņhinaü vihāraü taü tadā adā.
26
Katvā tasseva ca mahāpariveõanivāsino
Bhinnorudãpaü datvāna vaņņakākarapiņņhito
-----------
3.[A.] Mahasãvadvayaü ceva. 4.[E.] Vāsaü,

[SL Page 245] [\x 245/]   ( 
27
Dakkhiõagiridaëhavhe mahānāge ca pabbate
Kāëavāpadike cā'kā vihāre posathālaye
28
Vihāre abhaye'kāsi mahāpokkharaõiü tathā.
Cetiyapabbate cā'kā nāgasoõķiü thirodikaü.
29
Mahindataņavāpi¤ca kārāpetvāna sādhukaü
Etissā mariyādaya 5 theraü netuü niyojayi.
30
Mahāmahindatheramhi taü ņhānaü samupāgate
Taüracchā eva nentå'ti katika¤ceva kārayi.
31
Chattaü soõõa¤ca kāresi nikāyesupi tãsu so
Sattaņņhanavavāresu mahaggharatanehi ca;
32
Mahāthåpe catubbãsabhāraü chattaü suvaõõayaü.
Tattha tattha ca påjesi mahagghaü ratanuttamaü.
33
Daņhādhātugharaü katvā vicitraratanujjalaü
Kasi hemakaraõķa¤ca lohanāva¤ca pāëiyaü.
34
Maõimekhalanāma¤ca bandhāpesi sabandhanaü.
Mahamāti¤ca gaõhesi maõihãrakavāpiyaü.
---------
35
Tadā eko mahāthero jotipālakanāmako
Parājesi vivādena dãpe vetullavādino.
36
Dāņhappabhutināmo'tha ādipādo'tilajjito
Hatthamukkhipi taü hantuü gaõķo sa¤jāyi taükhaõe.
37
Rājā tasmiü pasãditvā vihare yeva vāsayi.
Mānena taü anāgamma dāņhāpabhu mato kira.
38
Datvā mahadipadattaü bhāgineyyaggabodhino
Rakkhituü taü niyojesi theraü, sopi tamācari.
39
Nãlagehaparicchedaü katvā tasseva so adā.
Katvevaü bahudhā pu¤¤aü catuttiüse same mato.
---------
40
Aggabodhi tato āsi rājā pubbassa rājino
Mahallakattā naü khuddanāmena paridãpayuü.
41
So dãpaü paripālesi pubbacārittakovido.
Akāsi ca mahesiü so mātuladhãtumattano.
-----------
5. [D.S.] Mariyādena

[SL Page 246] [\x 246/]   ( 
42
Saīghabhaddaü asiggāhaü kāsi bandhuü mahesiyā.
Yatharahamadā ceva ņhānantaramanālayo.
43
Kavā veëuvanaü rājā sāgalãnaü niyojayã
Jamburantaragallaü 6ca'kāsi mātikapiņņhikaü.
44
Ra¤¤o tasse'va rajjamhi kāliīgesu 7 mahãpati
Sattānaü maraõaü yuddhe dasvā saüviggamānaso
45
Imaü dãpamupāgamma pabbajjākatanicchayo
Jotipālamhi pabbaji; rājā sakkāsi taü ciraü.
46
Padhanaņhānaü tassā'kā vihāre mattapabbate.
Tassāmacco mahesã ca tathevāgamma 8 pabbajuü.
47
Ra¤¤o mahesã sutvāna tassā pabbajjamuttamaü
Sakkaccaü tamupaņņhāsiratanavha¤ca kārayã.
48
Adā rājā amaccassa pācãnakaõķarājiyaü
Vettavasavahāra¤ca so'dā saīghassa taü yati.
49
Rajatthere mate 9 rājā socitvā parideviya
Padhānaņņhānaü kāresi cålagallavihārake.
50 Palaünagaraga¤ceva tassa ņhānaü hi kārayi.
Evaü tadatthaü pu¤¤āni bahåni'pi mahãpati. --------51
Jotipalitatheramahi thåparāmamhi cetiyaü
Vandamāne pabhijjitvā bhāgo taüpurate pati.
52
Pakkositvāna rājānaü there dassesi dukkhito.
Rājā disvā'va saüviggo kammaü paņņhapi taükhaõe.
53
Dakkhiõakkhakadhātuü so lehapāsadakucchiyaü
Sarakkhaü ņhapayitvāna rattindivamapåjayã.
54
Navakamme cirāyante thåpāramamhi devatā
Supinaü tassa dassesuü rattimārāmikā viya;
55
"Sace rājā papa¤ceti kātuü dhātugharaü, mayaü
Dhātuü gahetvā gacchāma yattha tatthā"ti, taükhaõe
56
Rājā pabuddho saüviggo na cireneva kārayã
Kammaü dhātughare sabbaü cittakammādisa¤¤utaü.
-----------
6.[D.] Jamburatattaragallaü 7.[E.] Kāliīgamhā, 8.[E.D.] Tamevāgamma.
9. Rājatthero mano (sab[X]g¤e[X]basu)

[SL Page 247] [\x 247/]   ( 
57
Catasso paņimāyo ca pallaīke ca silāmaye,
Hemacchattaü, siladantakammaü gehamhi sabbaso.
58
Mahāmaccādayo'kāsuü karaõķānaü sataü nava
Devānaüpiyatissassa kamma¤ca nikhilaü navaü
59
Sabbussāhena kāretvā mahāpåjaü yathārahaü
Anetvā lohapāsadā dhātuü sabbādarena so
60
Jotipālaü mahātheraü sasaīghaü parivāriya
Parihārena vaķķhesi dhātuü dhātukaraõķake.
61
Dhātugehassa pādāsi laīkādãpaü sahattanā.
Lābhaggāmamadā tassārakkhakānammahesi sā
62
Nāgadãpamhi geha¤ca rajāyatanadhātuyā
Uõõalomaghara¤ceva chattamamalacetiye
63
Tattha gāmaü 10 vihārassa yāgudānāya'dasi ca.
Vihārassa'bhayassā'dā gāmamaīgaõasālakaü.
64
Nāmaü katvāna so'kāsi attano ca mahesiyā
Dāņhaggabodhimavāsaü vihāre abhayuttare.
65
Devã kapālanāgaü sā vihāraü sādhu kāriya
Tasse'vadā vihārassa sampannacatupaccayaü.
66 Gehaü jetavane'kāsi rājā rājatacumbaņaü 11
Udapānaü khaõāpesi so'va bodhigharantike.
67
Gaīgātaņaü valāhassaü vāpiü giritaņa¤ca'kā.
Mahāpāëiüpi 12 vaķķhesi bhattanava¤ca 13 karayi 14 68
Bhikkhånãnaü mahesã ca bhattavaüsaü samādisi
Evaü pu¤¤āni katvā so divaü'ga dasame same.
69
Evaü pu¤¤arata narādhipatayo sampannabhega gamuü
Maccusse'va vasaü tato hi matimā sammā bhavassãdisaü
Passanto niyamaü vihāya vidhinā sabbaü bhave saīgatiü
Nibbāõābhimukho careyya dhitimā pabbajjajamajjhåpago.

Iti sujanappasāda-saüvegatthāya kate mahāvaüse
Dvirājako 15 nāma
Ekacattāëãsatimo paricchedo.
---------
-----------
10. Tattāgāmaü, 11. [D.E.S.] Rājānacumbaņaü, 12.[A.] Bhi
13. [D.] Hatthanāmaü ca, 14.[A.] Kariya. 15. [D.] Tirājako

[SL Page 248] [\x 248/]   ( 

Dvicattāëãsatimo paricchedo.

1
Saīaghatisso tato āsi asiggāho mahãpati.
Sāsanassa ca raņņhassa vuddhikāmo naye rato.
2 ōhānantaraü yathayogaü datvā saīgaõhi so janaü.
Tadā khuddakarājassa moggallāno camupati
3
Vasanto rohaõe sutvā saīghatissassa rājataü
Khandhavaraü sa yuddhatthaü mahāgalle nivesayã.
4
Saīghatisso ca sutvā taü balakayamapesayã
Yujjhituü tena, tajjesi (?) Moggallāno mahabbalo.
5
Tato hatthassamādāya gantvā rattivihārakaü
Balaü so sannipātento vāsaü tattheva kappayã. 
6 Rājā sutvā punāgantvā kadallādinivātake
Yujjhitvā taü palāpetvā pesetvā balamattano
7
Sayaü puramupāga¤chi. Sopi naņņhaü savāhiniü 1
Puna pākatikaü katvā kareheramupāgami. 2
8
Ra¤¤o senāpatã puttaü pesetvā corasantikaü
Yena kenaci lesena sayaü dukkhãva dummano
9
âturo viya bāëhaü so'hosi ma¤caparāyaõo.
Rājā sutvā pavattiü taü upasaīkamma taīkhaõe
10
"Maü tvaü soci kumārassa kammānetthānusāsiya 3
Handa tvaü nagaraü rakkha na te sakkā mayā saha
11
Yuddhamaõķalamāgantuü gilānattāti yojayi.
Ubbāsite jane sabbe vicchinne rājabhojane
12
Mahapāëimhi sampakkaü ra¤¤o bhojanamaharuü.
Rājā disvā'tinibbinno yāva mandona hessati
13 Etto'pãti vicintetvā yuddhāya sahasā'gamā.
Saddhiü puttena āruyha hatthiü sannaddhavāhano
14 Thokeneva balenāgā pācãnatissapabbataü
Evaü ubhayato våëha-saīgāme 5 paccupaņņhite
-----------
1. [E.] Savāhataü 2.[E.] Kaheraü samupāgami 4.[A.] Sāsayaü
5. [E.D.S.] Cåëhe saügāme. [SL Page 249] [\x 249/]   ( 
15
Senāpati sa mittaddu yuddhamarabhi pacchato.
Putto dasvā narindassa "ghātessāmi 6 imaü " iti
16 âha, rājā nivāresi mā te rucci, balaü idaü
Neva sakkā'dhivāsetuü, atimandaü hanissati.
17
Duvinnaü balakāyānaü rājā majjhagato ahå;
Tato senā dvidhā'hosi corasenāpatã pati. 7
18
Ra¤¤o nāgo madhukavharukkhacchāyaü samāvisi.
Tadā chattaü patã tassana sākhamāhacca bhumiyaü.
19
Corassa senā taü disvā haritvā sāmino adā.
So taü ussapayã chattaü ņhatvā pabbatamuddhani;
20
Tadā rājabalaü rājā nånameso'ti cintiya
Gantvā taü parivāresi rāja āsi tadekako.
21
Hatthikkhandhā tadoruyha puttaü' maccaü ca sohadaü
Upāvisi samãpamhi merumajjarakānanaü.8
---------
22
Moggallāno tato laddhajayo vāhanamādiya
Senāpati¤ca mittadduü tassa putta¤ca pāpinaü
23
Upāgamma puraü rājā āsi laīkatalādhipo.
Tato cintesi javante satattumhi na sukhaü iti.
24
So sutvā pubbarājassa putto etthāti kujjhiya
âõapesi ca tassā'su hatthapādāni chindituü.
25
Upakkami tadā ra¤¤ā āõatto puriso khaõe
Chindituü hatthapādaü so; kumāro rodi dummano: 26
"Påvakhādakahatthaü me chindeyyuü ce tadā ahaü
Khādissaü kena påve"ti. Taü sutvā rājakammiko
27
Roditvā paridevitvā rājāõāya dukhaddito
Vamaü hatthaü ca pāda¤ca tassa kndi narādhamo.
28
Jeņņhatisso palayitvā ra¤¤o putto'paro agā
A¤¤āto malayaü desaü merukandaranamakaü.
---------
-----------
6. [A.] Ghātissāmi. 7. Coraü senapati pati 8. [D.] Meramajjara.

[SL Page 250] [\x 250/]   ( 
29
Rājā'tha sasutamacco 9 gantvā veëuvanaü raho
Codito tattha bhikkhåhi kāsāvāni samādiyi.
30
Bhikkhuvesaü gahetvāna rohaõaü gantumānaso
Maõihãraü samaga¤chi tatraņņhā rājasevakā
31
Sa¤jānitvā tayopete tesaü 10 pādevarujjhiya
Sāsanaü tassa pesesuü rājā sutvā visesato
32 Tuņņho āõāpayã "gantvā sãghamādāya te jane
Tato sãhagiriü netvā nissaīkaü nirupaddavaü
33
Sãsaü gaõhatha tattheva ra¤¤o ca tanayassa ca 
Amaccaü pana jãvantamāneyyātha mamantikaü."
34
Manussā evamāõattā te gahetvā tayo jane
Netvā sãhagiriü kātuü yathāvuttamupakkamuü.
35
Tato rājasuto āha purise kammakārake
Sãsaü me paņhamaü chetvā detha mayhaü sukhaü iti.
36
Rājaposā tathākāsuü; pacchā chindiüsu rājino
Sãsaü. Passatha bālānaü kammaü kammavidå janā.
37
Evaü aniccā bhogā hi addhuvā asayaüvasã
Tattha laggā kathaü niccaü sukhaü bho na gavessatha?
---------
38
Ra¤¤e sāsanamāhaüsu amaccassa hitesino
Taü sutvāna hasitvāna idaü vacanamabravã:
39
"Chinnasãso mayā diņņho mayi jãvati sāmiko.
ōhapetva nampi sevāmi aho a¤¤aü hi sāmikaü?
40
Idha taü mārayitvāna chāyaü tassa harissatha
Aho a¤¤āõakā tumhe ma¤¤e ummattakā" iti.
41
Iti vatvāna so pade gahetvā sāmine sayã
Tassa te haraõopāyaü apassantā yathā tathā
42
Tassāpi sãsaü chetvāna maccā ādāya tãõi'pi.
Ra¤¤o dassesumāhacca rājā tussittha nibbhayo.
43
Duņņhasenāpatissā'dā tato malayarājataü.
Asiggāhakaņhānamhi tassa puttaü ņhapesi ca.
---------
-----------
9. [E.] Rājā tassa sutāmacco 10. [S.] Tassa

[SL Page 251] [\x 251/]   ( 
44
Thåpattayampi chādesi vatthehi ahatehi so 
Tathālaīkātale sabbe thåpe'kāsi mahussavaü.
45
Kesadhatu¤ca nāthassa dāņhādhātuü tatheva ca
Mahābodhiü sa sakkaccaü mahāpåjāya sakkari.
46
Sabbaü vesākhapujādiü cārittānugataü akā.
Dhammakammena sodhesi sabbaü sugatasāsanaü.
47
Piņakāna¤ca sajjhāyaü mahāpåjāya kārayã
Lābhaü datvātirekena påjayittha bahussute.
48
Bhikkhånaü dãpavāsãnaü sabbesaü cãvaraü adā.
âvāsesu ca sabbesu kaņhanaü attharāpayã.
49
Paņimāyo ca kāresi jiõõa¤ca paņisaīkhari.
Loõakkhetta¤ca pādāsi saīghassa tisatādhikaü.
50
Kārapiņņhimhi kāresi moggallānavihārakaü.
Vihāraü piņņhigāmaü ca sagāmaü vaņagāmakaü
51
Tathā cetiyageha¤ca'kāsi rakkhavihārake.11
Vihārānaü bahunnaü so bhogagāme bahå adā.
52
Evaü pu¤g¤āni so'kāsi appameyyāni bhumipo
Sampattãnamaniccattaü saranto pubbarājino
---------
53
Tadā kenaci dosena kuddho malayarājino
Saritvā pubbarājassa kataü tena viråpakaü
54
Upāyena gahetvā naü hatthapādaü ca chedayã
Taü sutvā so asiggaho saputto rohaõaü gato.
55
Vasanto tattha so katvā hatthe janapadaü lahuü
Jeņņhatissamupāga¤chi nilãnaü malaye ņhãtaü
56
Saddhiü tena sa ghātento raņņhaü janapadaü khaõe
Doëhapabbatamāgamma 12 khandhācāraü nivesayã
57
Rājā sutvāna taü sabbaü sannaddhabalavāhano
Khandhāvāraü nivesesi gantvā tasseva santikaü.
58
Tadā pajjararogena manussā rājino bahå
Upaddutā matā āsuü; taü sutvā so asiggaho
-----------
11.[A.] Rakkha vihārakaü. 12.[E.S.] Dohalapabbata

[SL Page 252] [\x 252/]   ( 
59
Yuddhamārahi vegena; ra¤¤o senātidubbalā
Pahijjitvā palāyittha, rājā pacchā palāyi so.
60
Disvā ekākinaü yantaü sãhapabbatasantike
Asiggaho maharājaü mārayittha sapārisaü.
61
Ohãnaü pacchato jeņņhatissampi pana mārituü
Sāsanaü tassa pesesi "ehi rājā bhavāhi"ti.
62
So ta¤¤atvā palāyitvā nivatto malayaü agā.
Kathaü hi laddhaü kicchena rajjaü so deti 13 me iti
63
Evaü kho dallanāmaü so moggallānaü narissaraü
Māretvā chahi vassehi sampattabalavāhano
64 Athā'gantvā asiggāho anurādhapuraü varaü 
Rājā hutvā pavattesi āõācakkaü mahãtale
---------
65
Sa silāmeghavaõõavho saīghaü bodhi¤ca vandiya
Thåpattaya¤ca sakkāsi mahāpāëi¤ca vaķķhayã.
66
Pāyāsaü'dāsi saīghassa sappiphāõitasaīkhataü,
Chātake atikicchamhi parissāvanameva ca.
67
Sabbadānena saīgaõhi kapaõaddhivaõibbake.
Påvamåladhanaü vā'dā kumārānaü mahādayo.
68
Vihāre abhaye buddhaü påjayittha silāmayaü.
Jiõõa¤ca gehaü tassā'kā nānāratanacittãtaü.
69
Kolavāpi¤ca datvāna ārakkhatthaü 14 jinassa so
Påjā sabbopahārehi sabbakālaü pavattayã.
---------
70
Evaü tasmiü mahãpāle vasante pu¤¤abhājane
Nāyako sirināgavho jeņņhatissassa mātulo
71
Gantvāna paratãraü so ādāya damiëe bahå
âgantvā uttaraü desaü gaõhituü tamupakkami.
72
Rājā pi sutvā taü gantvā yujjhitvā rājamittake
Gāme hantvāna taü, tena 15 damiëe saddhimāgate
73
Hatasese gahetvāna katvā paribhavaü bahuü
Adāsi dāse katvāna vihāresu tahiü tahiü.
---------
-----------
13. [D.] Rajjaü dassati 14.[A.] ârakkhaü taü 15.[E.S.] Hanitvāna tato

[SL Page 253] [\x 253/]   ( 
74
Evaü sampattavijaye puramāgamma bhumipe.
Sabbaü raņņhaü visodhetvā vasante akutobhaye
75
Bhikkhu bodhisanāmo'tha vihāre abhayuttare
Dussãle bahule disvā pabbajjāya navo pi 16 so
76
Rājānamupasaükamma dhammakammamayāvatha.
Rājā teneva kāresi dhammakammaü vihārake.
77
Dussãla nãhaņā tena sabbe mantiya ekato
Raho taü mārayitvāna taü kammaü paņibāhayuü.
78
Rājā sutvā tadā kuddho sabbe gaõhiya ekato
Akā pokkharaõãpāle chinnahatthe sabandhane.
79
A¤¤e tattha sataü bhikkhå jambudãpe khipāpayi.
Saranto tassa ussāhaü parisodhesi sāsanaü.
80
Bhikkhu theriyavāde so kātuü tehi uposathaü
ârādhetvā paņikkhitto pakuppitvā anādaro
81
Akkositvā ca bhāsitvā vācāhi pharusāhi so
Bhikkhå te akkhamāpetvā dakkhiõaü desamajjhagā.
82
Tattha so mahatā phuņņho rogena mari sajjukaü.
Evaü navahi vassehi pariccaji mahãtalaü.
---------
83
Tassa putto tato aggabodhinamo kumārako
âsi rājā sirãsaīghabodhināmena vissuto.
84
Kaõiņņhaü bhātaraü māõaü oparajje'bhisi¤ciya
Tassā'dā dakkhiõaü desaü sayoggabalavāhanaü.
85
Rājā so pubbarājånaü pavattaü na vināsiya
Raņņhaü dhammena pālesi; saīgha¤ca bahumānayã.
86
Jeņņhatisso'tha taü sabbaü suõitvā malaye ņhito
Ariņņhaü girimāgamma saīgahesi mahājanaü.
87 Katvā hatthagate pubbadakkhiõesu sa mānuse 17
Kamena puramāgantumārahittha mahābalo.
88
Dāņhāsãvamamacca¤ca gahetuü pacchimaü disaü
Pesayitvā sayaü gāme vasittha siripiņņhike.
-----------
16. [A.] Navesi. 17. [A.E.] Dakkhiõe susamānase.

[SL Page 254] [\x 254/]   ( 
89
Rājā nisamma taü sabbaü uparājaü visajjayã.
Sabalaü pacchimaü desaü so gantvā taü palāpayã.
90 Petakaü'ca kulāvamhi sakkā hantuntã dārakaü
Māyettiü āgataü rājā kumārāmaccamaggahã.
91
Jeņņhatissampi etaüva gaõhissāmiti cintiya
Thokene'va balenāgā nirāsaīko'tivikkamo.
92
Jeņņhatissopi taü sutvā sannaddhabalavāhano
Sāgaro bhinnavelova rājasenaü samotthari.
93
Rājasenā pabhijjittha rājā āruyha ku¤jaraü
Eko a¤¤ātavesena palāyitvā khaõena so,
94
Chaņņhe māsamhi rajjamhā, nāvamaruyha sajjukaü
Jambudãpamagā hitvā dhanaü desa¤ca ¤ātake.
---------
95
Jeņņhatisso tato hutvā pure rājā yathāpure
Sabbaü kiccaü pavattesi paripālesi sāsanaü.
96
Mahādāragiriü so'dā vihāre abhayuttare
Mahāvihārassā'dāsi mahāmettavhabodhikaü.
97
Goõķigāma¤ca pādāsi rājā jetavanassa so
Mātulaīgaõaka¤ceva gāma¤vodumbaraīgaõaü 18
98
Mahānagassa pādāsi padhānagharakassa so
Kassapassa girissā pi āhāraü ambilāpikaü. 19
99
Gāmaü kakkhalaviņņhi¤ca adā veëuvanassa so.
Gaīgāmātivihārassa kehetaü gāmakaü adā.
100
Antarāgaīgasavhassa cullamātikagāmakaü,
Mayettikassapāvāse sahannanagaraü 20 adā.
101
Kāëavāpivihārassa udavhaü 21 gāmamādisi
Ete ca¤¤e ca so bhogagāmehi paripurayã.
102
Jinõaü satasahassehi tãhi so paņisaīkhari.
Bhikkhånaü dãpavāsãnaü ticãvaramadāsi ca.
---------
-----------
18. [A.] Gamaü ca dumbaraīganaü 19. [D.] Ambilārikaü 20.[S.]Sahantanagaraü.
21. [E.S.] Ladavhaü

[SL Page 255] [\x 255/]   ( 
103
Jambudãpagatassā'suü ra¤¤o sedariyā narā
Tattha tattha nilãna te desaü hantumupakkamuü.
104
Sutvā taü jeņņhatisso'tha kāëavāpiü upecca so
Yujjhanto tehi tattheva vasaü'kāsi savāhano.
105
Paratãraü gato rājā gahetvā dāmiëaü balaü
Kāëavāpimupāgamma kātuü yuddhamupakkami.
106
Jeņņhatissopi sannaddhabalakāyo dhatāyudho
Jambudãpaü gamāpetvā 22 amaccaü daņhasãvakaü
107
Vammitaü gajamāruyha yujjhanto attano balaü
Ohãyamānaü disvāna āruëhaü attanā saha
108
Mahāmaccamavocedaü sandesaü me mahesiyā
ârocehi; yathākāmaü pacchā tava 23 karissasi
---------
109
"Pabbajitva mahādevã sajjhāyitva ca āgamaü
Abhidhammaü kathetvāna pattiü dehã" ti rājino.
110
Iccetaü sāsanaü datvā damiëe āgatāgate
Yāva yuddhaü nihantvāna āyumhi khayamāgate 24
111
Veëuppadamiëaü nāma dasva yujjhitumāgataü
Tambulatthaviyaü 25 hatthe rakkhanto chårikaü tadā
112
Tato nikkaraõiü sammā gahetvā sãsamattano
Chetvā hatthimhi appetvā jårikaü kosiyaü khipi.
113
Ugghosayi mahāsenā mahāvacco'pi so tadā
Gantvābhiyogaü vatvāna 26 sãsacchedamhi rājino
114
Satdesaü deviya vatvā tāya pabbajja sāsane
Samāpite'bhidhammamhi saddhimaņņhakathāya hi
115
Dhammāsanā samoruyha nisãdiya mahãtale
"Ehi ra¤¤o matākāraü dassehã"ti niyojito
116
Nisajja purato tassā chinditvā sãsamattano
Khipitvā jårikaü āha "evaü devo mato" iti.
117
Sā taü disvātisokena phāletvā hadayaü matā.
Evaü pa¤cahi māsehi rājā so tidivaü gato.
-----------
22. [E.S.D.] Palāpetvā 23. [A.] Tvampi [S.] Na ca 24.[A.]Khayamāgato
25. [D.] Taõķulacchaviyaü 26. [E.] Katvāna

[SL Page 256] [\x 256/]   ( 
118
Evaü vijitasaīgāmo sattavo abhivaddiya
Rajjaü pākatikaü katvā viharanto pure vare
119
Uparājassa nāmena kāritassa pana'ttanā 27
Mahallarājasavahassa padhānagharakassa so
120
Adā gāmadvayaü rājā haīkāraü sāmugāmakaü
Kehellarājabhāga¤ca sabbepi paricārake.
121
Tathā jetavanassā'dā mahāmaõikagāmakaü.
Mayettikassa pā'vāsaü sālagāmena påjayã
122
Ambillapadaraü vā'dā cetiyassa girissa so
Puëatthinagare'kāsi mahāpānādidãpakaü.
---------
123
Amaccā tassa māresuü māõavhaü yuvarājakaü.
Antopure'parajjhitvā datvāpi samamettikaü.
124
Tato kassapanāmaü so kaõiņņhaü sakabhātaraü
Phalento santatiü rājā oparajjebhisevayã.
125
Māõassa maraõaü sutvā gahetvā damiëe lahuü
Dāņhāsãvo samaga¤chi gāmaü tintiõinamakaü
126
Tassāgamanama¤¤āya nikkhamitvā savāhano
Yujjhanto dvadase vasse jambudãpaü palātavā.
127
Pahāya sabbaü gacchanto sa¤¤āõatthāya attano
Ekāvaliü gahetvā va ekākã so hi 28 nikkhami
128
Ekāvaliü vinā ce va 28 rājā hutvā yathāvidhiü
Ahå dāņhopatisso'ti vissuto dharaõãtale.
129
Itaro laddhaokāso rajjamaggahi yujjhiya,
A¤¤ama¤¤aü palāpesuü evaü te antarantarā.
130
Evaü ubhinnaü rājånaü saīgāmenā'bhipãëito
Loko upadduto sabbo vibhãnadhanadha¤¤avā.
131
Dāņhopatisso nāsesi sabbaü pubbakarājunaü
Gaõhi tãsu nikāyesu sāraü dhātugharesu ca
132
Suvaõõapaņimāyo so suvaõõaü gaõhi bhindiya;
Soõõamālādikaü sabbaü påjābhõaķaü nirākari.
-----------
27.[E.S.D.] Kārite pana attanā 28. [E.A.@]Sāva 29.[D.@]Ca'sa

[SL Page 257] [\x 257/]   ( 
133
Thåpārāme tathā gaõhi sovaõõaü thåpikaü ghare
Mahaggharatanākiõõaü chattaü hindittha cetiye.
134
Mahāpāëimhi nāvāyo damiëānaü sa dāpayã
Rājagehāni jhāpesuü saddhiü dhātugharena te.
135
Pacchā vippaņisārã so desetuü pāpamattano
Kāresi saha bhogena sākavaththuvihārakaü. ---------
136
Bhāgineyyā'pi ratanadāņho iti jane suto
Mahādipādo hutvāna sabhogo tamupaņņhahi.
137
Aggabodhimhi sampatte rajjaü yuddhabalena ca
Kassapo yuvarājā so senaü rakkhitumattano
138
Duppa¤¤o sahasā hetvā thåpārāmamhi cetiyaü
Devānaü piyatissena khuddarājena ceva hi
139
Pubbakehi ca rājåhi påjitaü dhanasārakaü
Aggahesi dunãtãhi papakehi purakkhato.
140
Dakkhiõassa vihārassa cetiyaü parihindiya
Aggahesi dhanaü sāraü evama¤¤epi bhindayã
141
Evaü karontaü taü rājā dunnãtikapurakkhataü
Nāsakkhi kira vāretuü; aho pāpā'nivāriyā.
142
Taü vāretumasakkonto thåpārāmamhi cetiyaü
Bhinnaü tena sa kāresi sahassena samaīgalaü.
143
Tadā dāņhopatissena aggabodhinarissaro
Jito rohaõamevāgā sajjetuü balavāhanaü.
144
Tatraņņhito soëasame vasse vyādhihato 30 mato
---------
Tadā tassa kaõiņņho so yuvarājāpi kassapo
145
Dāņhopatissarājānaü jambudãpaü palāpiya
Ekarajjamakā desaü makuņantu na dhārayã.
146
Sādhånaü saīgamene'sa hutvā vippaņisārako
Nasaü pāpassa kammassa karissāmãti cintiya
147
Puppharāme phalārāme vāpiyo'pi ca kārayã,
Mahācetittaya¤cā pi mahāpåjāhi sakkari.
-----------
30. [E.S.] Vyādhigato

[SL Page 258] [\x 258/]   ( 
148
Thåpārāma¤ca påjetvā ekaü gāma¤ca tassa'dā.
Sabbāgamiyabhikkhåhi 31 dhammaü desapayittha ca.
149
Katvā maricavaņņimahi pāsādaü sutthiraü tahiü
Vāsayittha mahātheraü nāgasālanivāsinaü.
150
Tatraņņhaü tamupaņņhāya paccayehi catuhi'pi
Abhidhammaü kathāpesi saddhimaņņhakathāya so.
151
Nāgasālakamāvāsaü katvā tasse'ca'dāsi so.
Mahaniņņhilagāma¤ca 32 paccayatthāya tassa'dā ---------
152
Atha dāņhopatisso so jambudãpā idhāgato
Mahantaü balamādāya karonto tena āhavaü
153
Kassapena susannaddhavāhanena hato mari.
Dvādasāsuü kiretassa rājabhåtassa hāyanā.
154
Tassa dāņhopatissassa bhāgineyyo sanāmako 33
Jambudãpaü palāyittha bhãto tamhā mahāraõe.
155
Evaü aniccā vata sabbabhogā 
Sudullabhā ceva khaõeva sobhā;
Tasmā hi etesu ratiü vihāya
Bhaveyya dhammābhimukho hitesã.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Jarājako nāma dvicattāëãsatimo
Paricchedo.
---------

Tecattāëãsatimo paricchedo

1
Tato vijitasaīgāmo kassapo påritāsayo
Mahāpāëimhi saīghassa samiddhaü bhojanaü akā.
2
Nāgasālānivāsiü so mahādhammakathiü yatiü
Mahāpåjāya påjetvā saddhammaü tena vācayã.
3
Vasantaü bhātu āvāse samuddissa likhāpayã
Kaņakandaravāsiü 1 so pāëiü sabbaü sasaīgahaü.
-----------
31. [A.E.] Sabbāgāmiya- 32. [E.D.S.] Mahāniņhilagāmaü ca 
33. [E.D.S.] Bhatthadaņņhasanāmako 1. [A.E.] Kaņandhakāravāsiü

[SL Page 259] [\x 259/]   ( 
4
Jiõõaü saīkhari kamma¤ca navaü kāresi cetiye.
Saīghabhogamaneka¤ca tattha tattha pavattayã. 
5
Nānāmaõisamujjetaü'kāsi cåëāmaõittayaü.
Sataü paõķupalāsānaü vatthadānena tappayi.
6
Tassāsuü bahavo puttā jeņņho tesa¤ca māõako.
Sabbe te na vayappattā bālā vigatabuddhino;
7
Tato so vyādhinā phuņņhā atekicchena kenaci
"Puttā me balakā sabbe ne'te rajjakkhamā" iti
8
Vasantaü rohaõe dese bhāgineyyaü mahāmatiü
âhåya sabbaü pādāsi rajjaü puttehi attano.
9
Gandhamalādãpåjāhi påjayitvāna cetiye
Bhikkhusaüghaü khamāpesi datvāna catupaccayaü.
10
Evaü dhammaü caritvana mattāmaccajanesu 2 ca,
Gato navahi vassehi yathākammaü narādhipo.
11
Katvā kattabbakiccaü so mātulassa sagāravo
Saīgaõhanto janaü māõo damiëe nãharāpayi.
12
Ekato damiëā hutvā nibbāsema imaü iti
Tasmiü ņhite bahiddhā va aggahesuü puraü sayaü.
13
Hatthadāņhassa pesesi jambudãpagatassa te
âgantuü tava kalo'ti sāsanaü rajjagāhaõe.
14
Māõo'pi sãghaü pesesi sāsanaü pitu rohaõaü
Pitā sutvāna taü āgā na cireneva rohaõā.
15
Ubho te mantayitvāna akaüsu sandhilesakaü
Damiëehi; tato jātā sabbe te samavuttino.
16
Tato so pitaraü rajje abhisi¤cittha māõako.
So'bhisitto nikāyānaü sahassānaü tayaü adā.
17
Saīghaü raņņhaü ca saīgayha sabbaü rājakulaņņhitaü
Bhaõķaü pesesi sattåhi rakkhaõatthāya rohaõaü
18
Hatthadāņho pi sutvāna damiëānaü tu sāsanaü
Khaõenā'gā imaü dãpaü gahetvā dāmiëaü balaü.
-----------
2. [S.] Mittāmaccagaõesu

[SL Page 260] [\x 260/]   ( 
19
Tadā te damiëā sabbe paribhåtā idhaņņhitā
âyantameva taü gantvā parivāresuma¤jase
20
Māõo pi sutvā taü sabbaü nāyaü kāloti yujjhituü
Pesetvā piturājānaü saddhiü sārena rohaõaü
21
Pubbadesaü sayaü gantvā saīgaõhanto janaü vasã.
Laddhā damiëapakkhaü so gahetvā'rājakaü puraü.
22
Dāņhopatisso rājāti nāmaü sāvesi attano.
Mātulaü viya taü loko tena nāmena vohari.
23
Pitucchāputtamānetvā aggabodhisanāmakaü
ōhapetvā yuvarājatte desa¤cā'dāsi dakkhiõaü.
24
ōhānantara¤ca pādāsi nissitānaü yathārahaü.
Sāsanassa ca lokassa sabbaü kattabbamācari.
25
Mahāpāëimhi dāpesi savatthaü dadhibhattakaü,
Khãraü pāyāsaka¤ceva; dhammaü suõi uposathi.
26
Kāretvā sabbapåjāyo desāpetvāna desanaü
Evamādãhi pu¤¤ehi attānaü'kāsi bhaddakaü.
27
Kassapassa vihārassa datvā senavhagāmakaü.3
Mahāgalla¤ca pādāsi padhānagharakassa so.
28
Pariveõassa morassa adāsi kasagāmakaü.
Thåpārāmassa puõõeëiü datvā sakkāsi cetiyaü.
29
Kappårapariveõaü so kāresi abhayuttare.
Vihāraü tiputhullavhaü katvā tasseva dāpayã.
30
Tasmiü karonto vāresuü sãmayanto'ti bhikkhavo
Theriyā; te'tibāhetvā balā tattheva 4 kārayã.
31
Atha te theriyā bhikkhå dumma¤¤u 5 tattha rājini
Assaddhaü taü viditvāna pattatikkujjanaü karuü.
32
Vuttaü hi muninā tena "assaddho yo upāsako
Alābhāya ca bhikkhånaü ceteta'kkosatã ca te
33
Pattanikkujjanaü tassa kattabba"nti tato hi te
Tassa taü kammamakaruü; loko ma¤¤ittha a¤¤athā.
-----------
3.[E.] Senāmagāmakaü 4. [E.] Balenatthaü ca kārayi 5. Dhamma¤¤u (?)

[SL Page 261] [\x 261/]   ( 
34
"âdāyukkujjitaü pattaü caranto bhikkhu bhikkhakaü
Nikkujjeyya gharadvāre tassā"ta kathikaü karuü.
35
Tasmiü so samaye phuņņho vyādhinā mahatā mari.
Vassamhi navame rājā sampatto jivitakkhayaü. 6
36
Dappulo pi tato rājā gato rohaõakaü sakaü
Vāsaü kappesi tattheva karonto pu¤¤asa¤cayaü.
---------
37
Ito paņņhāya vakkhāma tassa vaüsamanākulaü;
Vuccamānamhi ettheva tasmiü hoti asaīkaro. 38
Jāto okkākavaüsamhi mahatisso ti vissuto
âsi eko mahāpu¤¤o samākiõõaguõākaro,
39
Tasse'kā bhariyā āsi saīghasãvā'ti vissutā
Dha¤¤apu¤¤aguõåpetā dhãtā rohaõasāmino.
40
Tassā puttā tayo āsuü, paņhamo aggabodhiko,
Dutiyo dappulo nāma, tatiyo maõiakkhiko.
41
Ekā va dhãtā tassāsi, rājānamagamā ca sā.
Jeņņho rohaõanāmassa desassā'si sayaüvasã. 42
Mahāpāëiü sa kāresi mahāgāme mahādhano;
Dāņhaggabodhināma¤ca pariveõaü tahiüva so.
43
Kāõagāmamhi kāõānaü gilānāna¤ca sālake;
Vihāre paņimavheva mahantaü paņimāgharaü
44
Patiņņhapesi katvāna buddhaü tattha silāmayaü
Mahantanamaü 7 sappa¤¤o iddhãhi viya nimmitaü.
45
Sālavaõa¤ca kāresi vihāraü attanāmakaü,
Pariveõavihara¤ca tathā kājaragamakaü.
46
Navakammāni kāretvā dhammasālavihārake
Sayaü vaccakuņã esa tattha sodhesi buddhimā.
47
Ucciņņhaü bhikkhusaīghassa bhojanaü paribhu¤jiya.
Maõķagamaü ca 8 saīghassa gāmaü'dāsi pasādavā.
---------
48
Pu¤¤āne'tāni ca¤¤āni katvā tasmiü divaügate
âsi tassā'nujo tattha samidappulanāmako;
-----------
6.[E.D.S.] Sampatte jãvitakkhaye 7.[A.] Mahantaü nāma
8.[A.] Maõķa gāmaü [S.] Maccagāmaü

[SL Page 262] [\x 262/]   ( 
49
Isseraü tattha vattesi sampamaddiya sattavo;
Mahādānaü pavattesi nissaīkaü rohaõaü akā.
50
Tassa tuņņhe jano āha "mahāsāmãti esa no"
Tato paņņhāya taü loko mahāsāmãti vohari.
51
Sutvāna taü silādāņho narindo sakadhãtaraü
Tassa pādāsi santuņņho guõehi bahukehi ca.
52
Yuvarājattamassādā rajjayoggoti 9 mānituü.
Māõavammādayo tassa puttā āsuü mahāyasā.
---------
53
Pāsāõadãpavāsissa mahātherassa santike dhammaü sutvā pasãditvā tasmiü taü bahumānituü 54
Vihāraü rohaõe katvā tassa pādāsi so'pi taü
Cātuddisiyasaīghassa paribhogāya vissaji.
55
Ambamāëavihārādi - vihāre kārayã bahå.
Khadirālivihāra¤ca katvā devamapåjayã.
56
Pāsādamanurārāmaü, muttolambaü sujiõõakaü, sirivaķķhaüca pāsādaü tathā takkambilaü paraü.
57
Sodhetvā bhikkhavo tattha dvattiüsa parivāsayã 13
Sabbapaccayadānena santappetvā mahāmatã.
58
Adā kevaņņagambhãraü 11 gāmaü nāgavihārake;
Tathā rājavihārassa gonnagāmaü samādisi.
59
Adā tissavihārassa tathā kantikapabbataü. 12
Cittalapabbatassā'dā gāmaü so gonnaviņņhikaü.
60
Datvāriyākarassesa gāmaü somālavatthukaü 13
Akāsi paņimāgehaü tattheva sumanoharaü.
61
Tatraņņhassa jinassā'ka uõõalomaü mahagghiyaü
Hemapaņņa¤ca kāresi sabbaü påjāvidhiü sa'kā.
62
Cetiye parijiõõe se sudhākammena ra¤jayã;
Tipa¤cahatthaü kāresi metteyyaü sugataü paraü.
-----------
9.[A.] Rājayoggo 10. [A.] Parivārayã 11.[D.] Kevaddhigamhãraü
12.[E.] Kattikapabbataü 13.[E.] So mālavatthukaü

[SL Page 263] [\x 263/]   ( 
63
Evamādãnã pu¤¤āni appameyyāni so vibhu
Akāsi ca sayaü sādhu; parivārehi kārayi.
64
Parivārā ca tassāsuü 14 bahå pu¤¤akarā narā;
Vihārā nekakā āsuü katā tehi sapaccayā.
65
Kadāci maggaü gacchaü so ara¤¤amhi agāmake
Senaü saüvidahitvāna vāsaü kappesi rattiyaü.
66
Sunahātavilitto se subhutto sayane sukhe
Nipanto sughare ramme niddāyitumuppakami.
67 Alabhanto tadā niddaü kinnukho iti kāraõaü
Pavattiü upadhārento divase sabbamattano
68
Adisvā kāraõaü anto avassaü bahi hessati
Iti cintiya yojesi manusse taü gavesituü.
69
Evamāha ca "nissaīkaü ayyakā mama rattiyaü
Tementā rukkhamålasmiü ņhitā ānetha te"iti.
70
Tepi gantvā gavesanta dãpahatthā mahājanā
Mahāgāmā'gate bhikkhu rukkhamålagate tadā
71
Te gantvā sāsanaü ra¤¤o ārocesuü; padhāvi so;
Disvā ca bhikkhu santuņņho netvā vāsagharaü sakaü
72
Niccadānāya bhikkhånaü ņhapite rattacãvare
Tesaü datvāna tintāni cãvarāni samādiya
73
Sukkhāpiya ca katvana pādadhovanakādikaü
Nisãdāpiya te sabbe sayane sādhu santhate

74
Bhesajjaü paņiyādetva sayamevo'panāmiya
Paccåse'pi ca katvāna kattabbaü bhojanādikaü
75
Datvā kappiyakāre'tha vissajjesi yathāruciü.
Evaü pu¤¤aratasse'va tassā'si divasaü 15 gataü.
---------
76
Evaü pu¤¤apare tasmiü vasamāne naruttame
Raņņhaü janapadaü sabbaü yojetvā pu¤¤akammasu
77
Māõo pācãnadesamhi vasanto balasaīgahaü
Katvāna pituno senaü dhanaü cevāharāpiya
-----------
14.[E.] Parivāramanussā'suü 15. [E.S.] Tassādidivasaü

[SL Page 264] [\x 264/]   ( 
78
Kātuü saīgāmamaga¤chi tipåcullasagāmikaü. 16
Dāņhopatisso taü sutvā tambalaü'gā mahābalo.
79
Tatthā'kaüsu mahāyuddhaü a¤¤ama¤¤aü samāgatā
Yodhā daņhopatissassa māõaü saīgaüca marayuü. 17
80
Taü sutva dappulo sopi sekasallahato marã
Sattāhamanurādhamhi vasaü rajjamakārayã;
81
Rohaõe tãõi vassāni esa rajjamakārayi.
Tasmā tassa kathā āsi rohaõamhi idhāpi ca.
82
Evaü pare māriya āhavamhi 18
Kicchena laddhāva narena 19 bhogā
âsuü khaõe vijjulatopasobhā,
Ko buddhimā tesu ratiü kareyya.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Caturājako nāma tecattāëãsatimo
Paricchedo 
Catucattāëãsatimo paricchedo

1
Accaye hatthadāņhassa aggabodhikumārako
Kaõiņņho rājine āsi sirisaīghādibodhiko.
2
Dhammarājā ayaü āsi sammādassanasa¤¤uto;
Tasmā so pu¤¤akammāni appameyyāni vattayã.
3
Nikāyattayavāsãnaü bhattaggamavalokayã 1
Mahapāëi¤ca vaķķhesi māghāta¤ceva kārayã
4
ōhānantara¤ca dapesi yathārahamanālayo.
Sippagottādiyoggehi saügahehi ca saügahã. 5
Yattha katthaci disvāpi bhikkhavo so mahāmati
Sakkatvā te bhaõāpesi parittaü sāsanogadhaü.
6
Theraü so upasaīkamma nāgasālanivāsitaü
Dāņhāsãvaü mahapa¤¤aü sãlavantaü bahussutaü
7
Sakkacca naü tato sutvā sammasambuddhasāsanaü
Dhamme'tãva pasãditvā sabbasantikaro iti
-----------
15. [E.D.S.] Tãsu cullasagāmakaü 17. [E.] Māõaü saggaü samāpayuü
18. [E.] âgatamhi 19. [A.] Laddhāna karena 1. Mavalokiya (?)

[SL Page 265 8 [\x 65/]    )
Sutvā theriyavādānaü pubba¤ātãnamattano
Pāpānaü duķhacittānaü apakāre kate bahå
9
Vihāre pariveõe ca jiõõe pākatike akā;
Bhogagāme ca dapesi tattha tattha bahådaye 2
10
Vicchinnapaccaye 3 cākā tadātyaükurite 4 viya
Dāsakepi ca 5 saīghassa yathāņhāne ņhapāpayã.
11
Padhānagharametassa therassā'kā sanāmakaü.
Paņiggahetvā taü so'pi saīghassā'dā mahāmatã.
12
Bhogagāme ca tassā'dā bharattālaü kihimbilaü
Kataka¤ca tulādhāraü andhanārakameva ca,
13
Andhakāraü antureëiü bālavaü dvāranāyakaü
Mahānikkaķķhika¤ceva peëahālaü tathāparaü
14
Ete a¤¤e ca so datvā bhogagāme narissaro
Dāsi āramike ceva ttano kira ¤ātake.
15
Tathā dvinnaü nikāyānaü vihāre mandapaccaye
Disvā vāpi ca sutvā vā bhogagāme bahå adā.
16
Bahunā kinnu vuttena nikāyesu'pi tãsu'pi
Adā gamasahassaü so bahuppādaü nirākulaü.
17 Anussaranto so tiõõaü ratanānaü guõe vare
Ekāvaliü gahetvāna akkhamalamakā kira.
18
Evaü sabbappayogehi so'hu dhammaparāyaõo;
Sabbe tamanusikkhantā'hesuü dhammakarā narā.
---------
19
Damiëo potthakuņņhavho tassa kammakaro tadā
Māņambiyavhaü kāresi padhānagharamabbhutaü.
20
Båkakalle ambavāpiü, tantavāyikacāņikaü,
Gāmaü niņņhilaveņņhi¤ca tassā'dā so sadāsakaü.
21
Kappårapariveõe ca kurundapillake tathā
Mahārājaghare ceva pāsāde so'va kārayi.
-----------
2.[A.] Bahudāye 3. Vicchante paccaye (sabbaisu) 4.[E.] Tadā aükurite
5. Dayake [A.] Pāņhabheda)

[SL Page 266] [\x 266/]   ( 
22
A¤¤atthā'dā tayo gāme vihāresu mahādhano.
Potthasātavhayo pa¤¤o vihāre jetanāmake
23
Senāpati rājanāmaü pariveõaü samāpayã.
Mahakande ca damiëo pariveõaü sanāmakaü;
24
Cullapatthaü tathā eko; sehālauparājakaü
Uparājā sa kāresi saīghatisaso'pi rājino.
25
A¤¤e subahavo'kaüsu vihāre evamādike
Tassa ra¤¤o'nuvattantā; evaüdhammã hi pāõino.
26
Pāpaü vā pi hi pu¤¤aü vā padhāno yaü karoti yo
Loko taü taü karote'va; taü vijāneyya paõķito.
27
Jeņņhanāmā mahāpu¤¤ā mahesã tassa rājino
Jeņņhārāma¤ca 6 kāresi bhikkhunãnamupassayaü.
28
Tassā'dāsi ca dve gāme pattapāsāõabhumiyaü
Tambuddhaü bhelagāma¤ca 7 ārāmikasanaü tathā.
29
Akā malayarājāpi dhātugehaü mahārahaü
Maõķalagirivihāramhi cetiyassa mahādhano.
30
Lohapāsādake so'va chādesi majjhakåņakaü.
Bodhitissavihara¤ca bodhitisso mahayaso
31
Dãpe maõķalikā sabbe tattha tattha yathābalaü
Vihāre pariveõe ca kārayiüsu anappake.
32
Tassa kālo narindassa pu¤¤akammamayo iva;
Ativitthārabhãtena sabbaso na vicāritaü.
33
Pubbako pi kathāmaggo ākulo viya bhāti me.
Yathāpadhānaü kathitaü hetånaü upalakkhaõaü
34
Athāparena kālena puëatthinagaraü gato
Vāsaü tattheva kappesi karonto pu¤¤asa¤cayaü.
35
Atekicchiyarogena samphuņņho kālamattano
Maraõassa viditvāna samahåya mahājanaü
36
Ovaditvāna dhammena maraõaü so upāgami.
Mahājano mate tasmiü bāëhasoko parodiya
37
Katvā āëāhaõe tassa kiccaü sabbamasesato
Tassaëāhaõabhasmampi katvā bhesajjamattano
-----------
6.[D.] Jeņņhanamaü ca 7.[E.] Taü buddhahelagāmaüca (tambutt[X]g¤a[X]gama,
Blagama iti tesaü sãhaëanamānãti va¤¤āmi)

[SL Page 267] [\x 267/]   ( 
38
Rājabhaõķa¤ca taü sabbaü sabba¤ca balavāhanaü
Sammā ādāya gopetvā nagaraü samupāgami. 39
Evaü soëasame vasse rājā āsi divaügato
Petthakuņņho'pi damiëo rajjaü tassa vicārayã.
40
Uparājaü gahetvāna daņhāsãvaü khipāpayã
Cārake; vihituü 8 sammā rakkhāvaraõamādisi.
41
Vinā ra¤¤a na sakkāti mediniü paribhu¤jituü
ânetvā dattanāmānaü dhanapiņņhippadhānakaü
42
Uppannaü rājavaüsamhi rajje taü abhisi¤ciya
Tassa nāmaü ņhapetvāna sayaü sabbaü vicārayã.
43
Datto so dhanapiņņhimhi vihāraü sakanāmakaü
Kārayitvāna pu¤¤āni a¤¤āni'pi samācini.
44
Samakantu so ņhatvā'va vassadvayamahå mato.
Potthakuņņho mate tasmiü puna a¤¤ampi māõavaü.
45
Hatthadaņhaü samahåya uõhanagarasambhavaü
Tampi rajjehisi¤citvā yathāpubbaü sayaü vasã
46
Kāëadãghavikaü katvā padhānagharakaü tathā
Pu¤¤ama¤¤aü chamasehi se'pi maccuvasaü gato. 47
Evaü viditvā bahupaddavāni
Dhanāni dhana¤¤āni ca vāhanāni
Vihāya rajjesu ratiü sapa¤¤ā
Manu¤¤apu¤¤ābhiratā bhaveyyuü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahavaüse
Tirājako nāma
Catucattāëãsatimo paricchedo.
---------

Pa¤cacattāëãsatimo paricchedo.

1
Ra¤¤o tassaccaye rājā māõavammo ahosi so.
Kiügotto? Kassa putto ca? Kathaü rajjamapāpuõi?
2
Mahāsammatavaüsamhi jāto jātiguõāvaho
Putto kassapanāmassa thåpārāmassa bhedino 1
-----------
8. Vihitaü (sabbesu) 9.[A.] Vāganāni. 1.[E.] Bhojino: [SL Page 268] [\x 268/]   ( 
3
Dhãtā valayarājassa saīghanāmassa 2 rājino 3
Taü labhitvā vasaü dese uttare lãnavuttiko
4
Hatthadāņhanarindena tasmiü atthevadhārite
Jambudãpamupāgamma narasãhaü mahãpatiü
5
Gantvā vatva sakaü nāmaü sevituü tamupakkamã.
ârādhesi ca sabbehi payogehi narādhipaü.
6
Viditvā tassa sohajjaü netvā bhariyamattano
Vāsaü tattheva kappesi sevamāno divānisaü.
7
So'pi ārādhito tena kaõķuveņhã naruttamo
Sabbaü nento'va taü rajjaü mahābhogamadāpayã.
8
Tena saüvāsamanvāya bhariyā saīghanāmikā 
Catasso dhãtaro putte cattāro'pi vijāyatha.
9
Athekadivasaü rājā hatthikkhandhavaraü gato
Sa¤caranto yathākāmaü māõavammena ekato
10
Nāëikerampivitvāna tatraņņho'va pipāsito
Māõavammassa pādāsi ma¤¤anto a¤¤ameva taü
11
Sotaü gahetvā cintesi sakhāpe'sa narādhipo,
Ucchiņņhaü nāma kiü hoti sattānaü paramatthato,
12
Tasmā yuttaü mayā pātumiti cintiya taü pivi.
Evaü honti mahussāhā jetukāmā hi 4 buddhino
13
Rājāpi disvā taü bhãto tassa pãtāvasesakaü
Sayaü pivi, tathā hoti kammaü pu¤¤avataü sadā.
14
ōhapesi sakavese'va 5 tato paņņhāya attano
Bhojane sayane ceva parihāre ca vāhane.
15
Evaü tesu vasantesu yuddhatthāyamupakkami
Vallabho narasãhena; narasãho vicintayã:
16
"Ayaü kho mama sevāya rajjaü vaüsāgataü sakaü
Labhissāmiti seveti rattandivamatandito;
17
Sace sopi mayā gantvā yujjhanto maraõaü gato
Takkitaü tassa mayha¤ca sabbaü tamaphalambhave.
-----------
2. [E.S.D.] Saüghamānassa 3.[A.] Rajinã 4. [A.] Pi. 5.[E.]Sakameso va.

[SL Page 269] [\x 269/]   ( 
18
Evaü cintiya taü rājā nivattetvā 6 sake pure
Sayaü vallabharājena kātuü saīgāmamārabhi.
19
Māõavammo'pi cintesi sace'yaü mayi jãvati
Rājā mãyati yuddhamhi kiü phalaü mama jãvite
20
Vissāso dukkato tena bhavissati tathā sati.
Saīgahesi kimatthaü maü samānattena attano;
21 Tasmā yuttaü mayā gantuü saha saīgāmamaõķalaü.
Sukhaü hi saddhiü tenettha jivanammaraõampi vā.
22
Evaü cintiya sannaddhabalo hatthivaraü gato
Gantvā dassesi attānaü so taü saīgāmaõķale.
23
Narasiho ca taü disvā haņņhatuņņho samuggiri 7
"Aho satthavametasmiü kattabbaü me kataü" iti.
24
Tato māõassa senā ca senā cevassa rājino
Senaü vallabharājassa viddhaüsesi samāgatā.
25
Māõavammo'pi dassesi tahiü sårattamattano
Parakkamanto devānaü raõe nārāyaõo viya.
26
Narasãhopi santuņņho māõavammassavikkame
âliīgitvā sinehena "tvaü kho me jayado" iti
27
Attano puramāgamma katvā vijayamaīgalaü
Māõavammassa senāya kattabbaü sabbamācarã.
28
Athevaü cintayã rājā "kattabbaü me sahāyako
Attanā'kāsi sabba¤ca, anaõo so mamajjato;
29
Iõaü mamāpi sodhemi katvā kattabbamattanā;
Kata¤¤u katavedã hi purisā'tãva dullabhā."
30
Amacce sannipātetvā idaü vacanamabravi:
"Sahāyassa mametassa kamme tumhe'pi sakkhino;
31
Mayāpi tassa kattabbaü kammaü sādhu sukhāvahaü.
Upakāro hi sādhånaü dhammo pubbopakārino."
32
Evaü vutte amaccā te paccāhaüsu mahãpatiü
"Yaü yamicchati devo hi taü taü ruccati no" iti
33
Atha so māõavammassa senaü datvā savāhanaü
Sabbopakaraõa¤ceva sabbakammakare'pi ca
-----------
6.[E.] Nivattiya, 7.[E.] Samuddatã, sa saddahi,

[SL Page 270] [\x 270/]   ( 
34
Gacchāti vatvā taü yantaü sahasenāya pekkhiya
Paridevittha bhumindo vippavutthaü'ca puttakaü.
35
Māõavammopi āruyha nāvāyo jaladhãtaņe na cireneva āgamma tamatikkamma vegasā
36
Sahasenāya maddanto laīkādãpamupāvisã,
Taü sutvāna palāyittha rājā daņhopatissako.
37
Māõavammo puraü gantvā ahutvā'va narādhipo
Palatamanubandhittha padānupadamuggato 8
38
Tadā sā dāmiëã senā assosi kira sāmiko
Mahārogābhibhuto'ti; sutvā taü sā apakkamã.
39
Sutvā daņhopatisso taü samādāya mahābalaü
Māõavammaü upāgamma kātumārabhi saüyudhaü
40
Māõavammo ca cinetesi; "sabbā senā gatā mama;
Mate mayi samijjheyya verino me manorathaü.
41
Jambudãpaü'va tasmā'haü gantvā'dāya balaü tato
Puna rajjaü gahessaüti; tasmā evamakāsi so.
42
Gantvā puna'pi disvāna sahāyaü narasãhakaü
ârādhayanto nipuõaü sakkaccaü tamupaņņhahi.
43
Yāva rājacatukkaü so māõavammo tahiü vasi.
Narasãho'tha cintesi mānatthaddho yasodhano
44
"Rajjatthaü me sahāyo maü sevanto yeva addhago
Buķķho hessati; taü passaü kathaü rajjaü karomahaü.
45
Imasmiü pana vārasmiü pesayitvā balaü mama
Rajjaü taü na gahessāmi ko attho jãvatena me?"
46
Evaü cintiya so senaü sannipātiya attano
Sannāhetvā yathāyogaü dāpetvā'va yathāruciü
47
Sayameva tamādāya samuddataņamāgato
Nāvāyo cittaråpāyo kārayitvā thirā bahå
48
Amacce āha "etena saddhiü gacchatha bho" iti.
Nāvaü ārohituü sabbe na icchiüsu tadā janā.
49
Tadā sãho vicintetvā sayaü hutvā tirohito
Attano parihāraü so rājalakkhaõasammataü
-----------
8. [A. -]Maggato.

[SL Page 271] [\x 271/]   ( 
50
Sabbaü tasse'va datvana alaīkarampi attano
âropetvāna taü nāvaü "gaccha ņhatvāna sāgare
51
Imaü bheri¤ca vādehi koņņhanāma"nti yojayã,
So'pi sabbaü tathākāsi; rājā no agamā iti
52
âruhiüsu janā nāvaü ekaü 9 katvā narādhipaü
So taü senaīgamādāya māõo gantuü samārabhã;
53
Kevalo'pi samuddo so ahosi nagaråpamo.
Atha so paņņanaü patvā otaritvā savāhano
54
Vissāmetvā balaü tattha vasaü katipaye dine
Uttaraü desamādāya katva hatthagataü janaü
55
Akkhobbhiyamahāseno nagaraü gantumārabhi.
Potthakuņņho'pi taü sutvā paccugga¤chi mahābalo.
56
Saīgacchiüsu ubho senā bhinnavelā'va sāgarā.
Māõavammo tato hatthimāruyha gahitāyudho
57
Potthakuņņha¤ca rājānaü dvedhā katvā palāpayã.
Hatthadāņhaü palāyantaü disvā jānapadā narā
58
Sãsamassa gahetvāna māõavammassa dassayuü.
Potthakuņņho palāyitvā merukandaramāgami.
59
Tato taü sāmiko disvā "sahāyo me ayaü ciraü;
Tasmā na sakkā chaķķetuü āpade saraõāgataü.
60
Sāmino ca sahāyassa niddoso'haü 10 kathaü 11 bhave"
Iti cintiya påvaü so savisaü khādiyā'mari.
61
Kuņņhako'pi ca teneva khāditvā puvakaü mato.
Māõavammassa tassevaü dãpo āsi akaõņako.
62
Māõavammo tato dãpe chattaü ussāpayã tadā.
Vārento viya teneva dukkhaü dãpe janassa so
63
Pu¤¤akammāni so'kāsi anagghāni bahåni ca.
Samattho ko hi taü sabbaü vattuü paņipadaü naro?
64
Kappagāmavhaya¤ceva 12 tathā sepaõõināmakaü
Padhānarakkhe ca siriü sirãsaīghādibodhike
-----------
9. [S.] Evaü 10.[A.] Niddosaü yaü 11. [D.S.] Kataü.
12. [E.] Katvā gāmadvayaü ceva [SL Page 272] [\x 272/]   ( 
65
Pāsādaü sova kāresi pasādāvahamuttamo.
Chādesi lehapāsādaü thåpārāmagharaü tathā.
66
Thåpārāme ca pāsādaü katvā'dā paüsukålinaü,
Jiõõakaü paņisaīkhāsi chattaü cetiyamuddhani. 13
Bahavo jiõõakāvāse tattheva 14 paņisaīkhari,

Ettha māõavammassa rajjakathāya ånatā dissati
Ito paņņhāya aggabodhissa rajjapaņibaddhā kathā viya khāyati.
---------

Chacattāëãsatimo paricchedo

1
......Vāsaü katvā sulabhapaccayaü
Dāsi dhammarucãnaü so rājinidãpakampi ca.
2
Kāretvāna paricchedaü mahānettādipādikaü 1
Tesameva adā koņņhavāte 2 so devatissakaü.
3
Vahatthale 3 ca so katvā kadambagonanāmakaü
Devapāëimhi katvāna girivhanagaraü tathā
4
Katvā antarasobbhamhi devanāmaü vihārakaü
Rājamātikamārāmaü katvā'dā paüsukålinaü.
5
Gokaõõakavihāre'kā padhānagharameva ca.
Jiõõageha¤ca kāresi vaķķhamānakabodhiyā.
6
Saīghamittavhaye ceva a¤¤attha ca mahāyaso
Tattha tattha vihāresu navakammamakārayi.
7
Chabbãsatisahassāni suvaõõānaü samappiya 4
Jiõõāni paņisaīkhāsi rājā cetiyapabbate.
8
Tālavatthuvihāra¤ca kāretvā paõõabhattakaü
Vihārassa mahāsenanarindavhassa dāpayi.
9
Goõķigāmikavāpi¤ca chinnaü bandhi yathā purā.
Dānabhaõķa¤ca so sabbaü sabbesaü'dāsi pāõinaü.
10
Uposathaü upavasati saddhiü dãpajanehi so
Dhammaü ca tesaü deseti dātuü lokuttaraü sukhaü.
-----------
13. [S.] Katvā sulabhapaccayaü. 14.[E.] Tathe va. 1.[A.] Pādakaü. 
2.[A.] Koka vāte. 3.[A.E.D.] Mahāthale. 4. Samāpiya (sabbesu.)

[SL Page 273] [\x 273/]   ( 
11
Kammaü sovaggiyaü tassa rajje sabbo samācari.
Yaü karoti mahãpālo taü tassa kurute jano.
12
Tasmā rājā mahāpa¤¤o dhammameva sadā care;
So nivutthanivutthamhi ņhāne hoti mahāyaso,
13
Sampannaparivāro ca, ante gacchati nibbutiü
Attattha¤ca parattha¤ca tasmā passeyya buddhimā.
14
Attanā yadi ekena vinãtena mahājanā
Vinayaü yanti sabbe'pi ko taü nāseyya paõķito ?
15
Payogo yo hi sattānaü lokadvayahitāvaho
So tena akato natthi rattindivamatandinā
16
Attanā so nivatthāni vatthāni sukhumāni ca
Paüsukålikabhikkhånaü cãvaratthāya dāpayi.
17
Aņņhānaviniyogo'pi saīgaho vā viråpako
Sāvajjo paribhogo vā tassa nāhosi sabbaso.
18 Ye ye sattā yadāhārā, tesaü taü taü sa dāpayã.
Ye ye yena sukhã honti te te tena sukhāpayã.
19
Evaü pu¤¤āni katvāna chabbassāni narādhipo.
Agamā devarājassa santikaü santiyāvaho.
---------
20
Atha tassā'nujo rājā kassapo'hosi khattãyo
Samattho rajjabhārassa vahituü 5 pubbavuttino.
21
Pitā viya niyaü puttaü so saīgaõhi mahājanaü
Dānena peyyavajjena atthassa cariyāya ca.
22
ōhānantara¤ca dāpesi tassa tassa yathārahaü.
Sayaü bhu¤jittha bhogepi sabbadukkhavivajjito.
23
Gihãna¤ce va bhikkhånaü brāhmaõāna¤ca khattiyo
Vattāpayã sakācāre; māghāta¤ceva kārayã.
24
Macchatitthe 6 duve ceva āvāsaü heëigāmakaü 
Vaõijjagāmamārāmaü kassapādigiriü tathā
25
Tathā ambavanavha¤ca padhānagharamuttamaü
Bhogagama¤ca...........

Ettha kassapassa rajjapaņibaddhāya kathāya ånatā dissati
-----------
5. Gahituü (sabbesu.) 6.[D.] Vacchatitthe.

[SL Page 274] [\x 274/]   ( 
26
Tesaü sabbakaõiņņho'pi mahindo nāma khattiyo
Sampattarajjo nāhosi rājā rajjadhurandharo.
27
Tassa'pi kira nãlavho sahāyo cirasanthuto
Mato pubbe'va; tasmā so saranto taü na icchi taü.
28
Aho rajjampi dãpamhi na ma¤¤ittha sukhāvahaü
Abhāvena sahāyassa; sahāyā'tãva dullabhā.
29
Teneva vuttaü mutinā dhammā ye keci lokiyā
Tathā lokuttarā ceva dhammānibbāõagāmino
30
Kalyāõamittaü āgamma sabbe te honti pāõinaü;
Tasmā kalyāõamittesu kattabbo'ti sadādaro.
31
âdipādo'ca so tasmā hutvā rajjaü vicārayã,
Pāletuü yeva dãpamhi jãvanto viya pāõino.
32
Kassapassa sabhātussa puttaü so aggabodhikaü
ōhapetvā oparajjamhi datvā bhogamanappakaü
33 Desaü datvāna pācãnaü vasituü tattha pesiya,
Desaü dakkhiõamādāsi rājaputtassa attano.
34
Mahāpāëimhi dāna¤ca dāpesi dasavāhakaü;
Sabbe bhoge same'kāsi yācakānaü saha'ttanā.
35
Adatvā yācakānaü so na ki¤ci paribhu¤jati.
Bhuttaü vā'satiyā 7 deti dviguõaü attabhuttato.
36
Sakanāmaü sa kāresi bhikkhunãnamupassayaü.
Pādā nagaragalla¤ca ārāmamariyādakaü.
37
Mahindataņamārāmaü sampannacatupaccayaü
A¤¤ampi bahudhā'kāsi pu¤¤aü pu¤¤aguõe rato.
38
Tãõi vassāni kāretvā rajjamevaü mahāmati
Gavesanto sahāyaü'va devalokamupāgami.
39
Vasanto dakkhiõe dese aggabodhikumārako
Kenāpi karaõãyena nagaraü āgato ahå.
40
Tasmiü tattha vasantamhi ādipādo mahindako
Mato āsi; tato tassa rajjaü hatthagataü ahå.
41
So taü hatthagataü katvā saõņhapetvāna sāsanaü
Pācãnadesapatine 8 aggabodhissa pesayi.
-----------
7. Bhuttāvā'satiyā (bhuttāvã + asatiyā?) 8.[D.S.]Pācãna desādhipatino.

[SL Page 275] [\x 275/]   ( 
42
Sa agaõtvā ahå rājā silāmegho'ti sa¤¤ito.
Oparajje kumāra¤ca abhisi¤cittha bhupati
43
So rājānaü niyojetvā "cintāhāraü vimu¤ciya
Bhoge bhu¤jatha tumhe"ti sayaü rajjaü vicārayi.
44
Yathāyogaü janassesa'kāsi niggahasaügahe;
Dese ubbinayaü sabbaü maggaü pāpesi cakkhumā.
45
Evaü tesu vasantesu otāraü pāpakammino 
Na labhantā vicintesuü "hinditabbā ime" iti.
46
Rājānamupasaükamma avocuü pisunaü 9 raho
"Tuvaü rājāsi nāmena; rājā a¤¤o sabhāvato;
47
Uparājā ayaü rajjaü gaõhissati mahājanaü
Saīgayha 10 na cireneva hoti rājā na saüsayo"
48
Taü sutvāna mahãpālo paribhijji kumārake.
Kumāro pi viditvā taü coro hutvāna rājino
49
Palāyitvā sakaü desaü saīgaõhitvā tahiü jane
Mahantaü balamādāya kātuü saīgāmamārahi.
50
Kadalyādinivātamhi saīgāmo hiüsano ahå.
Gato tattha parājitvā kumāro malayaü va so
51
Tato rājā kata¤¤u so upakāraü sabhātuno
Cintetvā rajjadānādiü paridevittha pākaņaü. 5
52
Kumāro pi ca taü sutvā ahosi muducittako;
Evaü te a¤¤ama¤¤assa siniddhattaü pakāsayuü.
53
Rājā gantvā sayaü yeva malayaü ekako'va so
Kumāraü taü samādāya āgamittha sakaü puraü.
54
Hoti nissaüsayaü (evaü piyacitto) atãca so
Vivāhaü tena kāresi dhãtaraü saīghanāmikaü.
55
Tāya saddhiü vasanto so vissattho tena rājinā
Pahāraü tāya pādāsi duņņho dosamhi kismici.
56
Pitaraü sā upāgamma karuõaü rodi tampati:
"Akāraõe maü māreti dinno vo sāmiko" iti.
57
So'pi taü sutamatteva "dukkataü vata me" iti
Pabbājesi lahuü gantvā bhikkhunãnamupassayaü.
-----------
9. [A.E.] Pisunā. 10. [E.] Saügaõhi.

[SL Page 276] [\x 276/]   ( 
58
Aggabodhisanāmo'tha tassā mātulaputtako
Suvireneva kālena tassaü sārattamānaso
59
Kālo'yanti viditvāna tamādāya palāyituü
A¤¤āto taü gahetvāna gato eko'va rohaõaü.
60
Aggabodhinarindo so aggabodhinamādiya
Aggabodhiü nihantuü 10 taü rohaõaü samupāvisi.
61
Aggabodhi nisedhetvā 11 aggabodhiü sabhātaraü
Apare pabbate, hantumaggabodhiü sayaü gato.
62
Kasiõaü rohaõaü hatthagataü katvā mahābalo
Yujjhitvā tena taü gaõhi bhariyaü saīghamattano.
63
Tato paņņhāya sukhitā samaggā te tayo janā
Vissatthā a¤¤ama¤¤esu vihariüsu yathāruciü.
64
Vāpāraniü akārāmaü tathā māõaggabodhikaü
Sahattuddesabhoga¤ca vihāre abhayuttare
65
Hatthikucchivihāre ca vihāre punapiņņhike
Mahādipariveõa ca pāsāde vāhadãpake
66
Thåpārāmamhi gehassa dvāre ca parijiõõake
Kāsi pākatikaü tattha thamhe ca parivattayã.
67
Evaü katvāna pu¤¤āni a¤¤āni ca yathābalaü
Cattāëãsatime vasse yathākammamupāgami.
---------
68
Athoparājā rājā'si aggabodhi sirãdharo
Tanayo so mahindassa ādipādassa dhãmato.
69
Sāsanampi ca loka¤ca saīgaõhittha yathārahaü
Oparajje'bhisi¤cittha mahindaü puttamattano.
70
Mahābodhissa kāresi gharaü jiõõaü navaü thiraü.
ârāme dve ca kāresi kaëandaü mallavātakaü.
71
Dhammakamehi sakkaccaü sodhesi jinasāsanaü.
Vinicchinanto dhammena chindi kuņaņņakārake.
72
Bhesajja¤ca gilānānaü maügalaü cāvamaügalaü
Laīkādãpamhi sakale sayameva vicārayã.
73
Salākabhattaü dāpesi nikāyattayavāsinaü,
Bhojanaü paüsukålãnaü attayoggaü mahārahaü.
-----------
10.[E.] Pi hantuü. 11. [E.] Nisãditvā.

[SL Page 277] [\x 277/]   ( 
74
Evamādãni katvāna pu¤¤ānã sa sayaüvasã
Cuto'si chahi vassehi puëatthinagare vasaü.
75
Tato pubbeva tassāsi putto so yuvarājako
Mato kira; tato rajjaü a ttaü taü tadā ahå.
76
Putto mahindo nāmā'si silāmeghassa rājino
Rajjayoggo mahāpu¤¤o lokasaīgaõhanakkhamo.
77
Tassa jātadine yeva rājā nakkhattapāņhake
Pucchitvā rajjayoggo'ti sutvā tehi viyākataü
78
Datvā tesaü dhanaü sādhu pavattiü tanniguhayi
Atha naü so vayappattaü katvā senāpatiü sakaü
79
Rajjaü tasseva katvāna sabbaü hatthe, sayaü vasã.
So dhammena vicāresi rājakiccaü mahāmatã;
80
Matepi tasmiü tasmā so aggabodhābhidhānino 12
Senāpaccaü na gaõhittha naya¤¤u tassa hatthato.
81
Tadā kenaci gantvā so karaõãyena rājino
Samuddatãre vasati mahātitthamhi paņņane.
82
Sutvā so culapituno maraõaü vegasā'gamā
"Corā rajjaü gahetvāna nāseyyuü nagaraü" iti.
83
Tato uttaradesamhi maõķalãkā saraņņhiyā
Acchinditvāna taü desaü chinnarājakaraü karuü.
84
So taü sutvā mahāseno gantvā uttaradesakaü
Sabbe nimmathayitvāna maõķalãke saraņņhiye
85
Gantvā ra¤¤o mataņņhānaü disvā deviü parodiya
Assāsetvā 13 yathākālaü idaü vacanamabravi:
86
"Mā cintesi mahādevi, mato me sāmiko iti;
Rakkhissāmi ahaü dãpaü tumhe rajjaü karissatha"
87
Tuõhãbhutā'dhivāsetvā viya sā pāpabuddhikā
Raho yojayi taü hantuü vatthukāmā yathāruciü.
88
Senāpatã taü ¤atvā 14 tassā'rakkhaü vidhāya so
Tampakkhiyehi 15 yujjhitvā palāpesi mahājanaü.
-----------
12.[E.] Aggabodhinarādhipā. 13.[E.] Assasitvā. 14.[A.] Ta¤¤attā.
15.[E.] Tampakkhiye te.

[SL Page 278] [\x 278/]   ( 
89
Tato deviü sa bandhetvā pakkhipitvāna yānake
âdāya taü puraü gantvā rajjaü gaõhi sasādhanaü.
---------
90
Atthi dappuëanāmo'pi silāmeghassa rājino
Bhāgineyyo mahāseno ādipādo mahādhano.
91
So senaü sannipātetvā vasanto kāëavāpiyaü
Kātuü saīgāmamāga¤chi saīgagāmappadesakaü 16
92
Senāpati pavattiü taü sutvā sampannavāhano
Devi¤ca taü samādāya agamā tattha sajjukaü
93
Tesaü tatthā'si saīgāmo ubhinnaü lomahaüsano
âdipādo tadā senaü ohãyantaü samekkhiya
94
Palāyitvā āruhittha acchaselaü 17 savāhano
Palāpetvāna taü tattha senāpati sukhaü vasã.
95
Su¤¤aüti nagaraü sutvā maõķalãkā pi uttare
Dese, sabbe samāgamma aggahesuü puraü tadā.
96
So hi te paņibāhesi såro dhãraparakkamo.
Athāgamma puraü rajjaü vicāresi yathānayaü.
97
Bhikkhusaīghassa lokassa macchānaü migapakkhinaü
Ĩātãnaü balakāyassa kattabbaü sabbamācari.
98
Pacchā anubalappatto dappulo malayaü gato
Bhāgineyye duve ceva pakkositvāna rohaõā.
99
Raņņhe janapade sabbe ādāya bahuvāhano 18
Rattiyaü puramāgamma samuddo viya ottharã.
100
Balakāyo puraü rundhi ugghosento samannato.
Hesitena turaīgānaü ko¤canādena dantinaü
101
Tāëāvacarasaddānaü kāhaëānaü ravena ca
Gajjitena bhaņāna¤ca ākāsaü na tadā phalã.
102
Tadā senāpatã disvā mahāsenaü pamodiya
ârovesi pavattiü taü balakāyassa attano:
103
"Rājaputtā tayo ete mahantaü balamādiya
Nagaraü no'parundhiüsu; kinnu kātabbamethe vo."
104
Evaü vuttā tamāhaüsu sårā tassa raõatthino:
Devāsevādine 19 yeva sevakānaü na jãvitaü;
-----------
16. [A.] Saīgāmappadesa kaü 17. [E.] Potthake natthi 18.[D.] Balavāhano.
19. [A.] Devasevādine

[SL Page 279] [\x 279/]   ( 
105
Evaübhute sace kāle ohãnā jãvitatthino
Posesi sāmi kiü kālamettakaü no yathāsukhaü?"
106
Vutte evaü saussāho balaü sajjiya rattiyaü
Uggate aruõe hatthimāruyha katakammakaü
107
Dvārene'kena nikkhamma patanto asanã viya
Saddhiü yodhasahassehi saīgāmaü'kāsi dussahaü.
108
Balaü taü ādipādassa nipphoņetvā 20 tato tato
Sannipātiya ekajjhaü niyattiü sampāvedayi.
109
Hatāvasese ādāya ādipādopi dappuëo
Pubbaõheva parājitvā palāyitvā'ga rohaõaü.
---------
110
Rājaputte duve ceva rohaõamhā tadāgate
Jivagāhaü sa gāhetvā te ādāya puraü gato.
111
Evaü pattajayo suro dãpe jāte nirākule
Pācãna desaü sādhetuü pesayittha savāhane.
112
Tepi gantvāna desaü taü uttaraü desameva ca
Sādhayitvā'cireneva saīgahesuü mahābalaü.
113
Rājāpi taü mahādeviü bhariyaü'kāsi attano
Pariccattu¤ca māretuü na sakkāyanti cintiya.
114
Tesaü saüvāsamatvāya gabbho āsi patiņņhito puttaü vijāyi sā dha¤¤apu¤¤alakkhaõasa¤¤utaü.
115
Ra¤¤o sā'tipiyā āsi tato paņņhāya; so'pi kho
Puttassa tassa pādāsi oparajjaü sabhogiyaü.
116
ōhitā pācãnadesamhi ādipādā nisamma taü
Vināso'yanti amhākaü ubho hutvāna ekato
117
Dvãsu passesu sena¤ca samādāya mahādhanaü
Sandhiü bhātaramāhuya katvā rohaõadesato
118
Gaīgātãramhi vāsaü te kappayiüsu mahabbalā.
Rājā sabbaü nisamme'taü maõķalãke tahiü tahiü
119
ârādhetvā gahetvāna duņņhe māriya kecana
Rakkhaü davona nagare kattabbaü sādhu yojiya
120
Mahāsenaīgamādāya mahesi¤ca tamādiya
Khandhāvāraü nivesesi mahummāramhi gāmake
-----------
20. [D.S.] Nippoņhetvā.


[SL Page 280] [\x 280/]   ( 
121
Tassāgama nama¤¤āya ādipādāpi te tayo
Koviëāravhaye gāme mahāyuddhaü pavattayuü.
122
Atha rājā mahāseno samugghātesi taü balaü.
Dappuëo so palāyittha; ādipādā duve hatā.
123
Tatthāpi laddhavijayo puramāgamma bhumipo
Rājakiccaü vivāresi mahādānaü pavattayã.
124
Mahābodhidumindassa mahācetittayassa ca
Dhātunampi ca sakkaccaü 21 mahāpåjamakārayã
125
Rohaõaü samupāgamma dappuëo so tamāgato 22
Balaü sampaņipādesi yujjhituü puna rājinā.
---------
126
Rājā so puttanattānaü desaü kātuü nirākulaü
Thåpārāmamhi sabbe'pi sannipātiya bhikkhavo
127
A¤¤e pi ca mahā¤¤e yuttāyuttivisārade
Rājadhammesu sabbesu nipuõo nayakovido
128
ârocetvā pavattiü taü tehi sammā pasāsito
Caturaīgamahāseno sabbåpakaraõānugo
129
Dãpe sabbattha yojetvā kattabbaü nagare'pi ca
Nikkhanto na cireneva agamā mārapabbataü;
130
Sammadditvāna taü desaü khippaü pabbatamāruhi.
Taü disvā rohaõe sabbe bhãtā taüvasamāgamuü.
131
Tato sandhiü karitvāna dappuëena sadappako
Hatthi asse ca maõayo gahetvā tassa hatthato
132
Gāëhagaügaü ca katvāna sãmaü rohaõabhoginaü
Oragaīgaü samādāya rājabhogamakārayã.
133
Dãpamevaü mahātejo katvā vigatakaõņakaü
Ekātapatto āgamma puraü vasi yathāsukhaü.
134
Pariveõaü sa kāresi rājā dāmavihārakaü
Tathā sannãratittha¤ca puëatthinagare vibhu.
135
Mahālekha¤ca kāresi pariveõamabhayācale
Tathā ratanapāsādaü tattheva sumanoharaü
-----------
21.[A.] Dhātumpi ca sa sakkacca. 22.[A.] Samāgato. 23. [A.] Gāëhabhogaü
Ca. [S.] Gāëhaīgaü ca (sundarataraü).

[SL Page 281] [\x 281/]   ( 
136
Anekabhumaü kāretvā vejayantamivāparaü
Tathā satasahassehi tãhi ceva mahādhano
137
Jambonadasuvaõõassa sahassehi ca saņņhihi
Bimbaü satthussa kāretvā'nagghacålāmaõiyutaü
138 Påjaü sabbopahārena kāretvāna mahārahaü
Pāsādamahane sabbaü rajjaü ossaji attano.
139
Bodhisatta¤ca kāretvā rājataü 24 sumanoharaü
Saõņhapittha silāmeghe cāruü bhikkhunupassaye.
140
Thåpārāmamhi thåpāssā'kāsi sovaõnaka¤cukaü
Paņņaü katvā vicittatthaü rājataü antarantarā
141
Tasmi¤¤eva ca pāsādaü parijiõõaü sa kārayã
Abhidhammaü kathāpesi kārāpetvā mahāmahaü
142
Mahātherena satimā hemasālinivāsinā.
Tattha pokkharaõi¤ca'ssa paribhogāya kārayã.
143 Jiõõe devakule katvā bahuke tattha tattha so
Devānaü paņimāyo ca kārayittha mahārahā.
144
Brāhmaõāna¤ca datvāna paccagghaü rājabhojanaü
Pāyesi khãraü sovaõõataņņakehi sasakkharaü.
145
Usabhe paīgulāna¤ca jãvika¤ca 25 sa dāpayã
Damiëānantu pādāsi asse goõe agaõhataü.
146
Anāthā ye salajjā ca 26 te ca saīgaõhi so raho.
Asaügahãto dãpamhi natthi tena yathārahaü.
147
Dātabboti kathaü gunnamāhāro so vicintiya
Sasse khãragate'dāsi tesaü khettasahassake. 27
148
Kāëavāpimhi so vārisampātaü kārayã thiraü.
Pu¤¤amevaüvidhaü tassa appameyyaü bahuü kira. 28
149
Tassa putto tadā āsã yuvarājā divaügato;
Jāto senāpatikāle aparo atthi dārako
150
Taü rājā rājaputtehi bhãto rājāraho iti
Māretuü taü na sakkonti 29 vaķķhāpesi yathā tathā.
-----------
24.8. Rājā taü 25. Jãvikatthaü(?) 26.[A.]Salajjāva. 27.[E.]Sahassato
28.[A.]Bahå. 29.[E.] Māreyyuüti.

[SL Page 282] [\x 282/]   ( 
151
Arãhi nagare ruddhe pitaraü so kirekadā
Upasaīkamma yācittha saīgāmāvacaraü gajaü.
152
So dāpesi mahānāgaü ghoraü mārakaråpamaü, 
Katahatthaü balaü ceva sabbāyudhavisāradaü.
153
Kāloyamiti mantvā so bandhitvā jårikaü tadā
Ku¤jaraü varamāruyha nikkhamma nagarā bahi
154
Viddhaüsetvā bala sabbaü dujjayaü jayamaggahi.
Rājā dasvā pasanno taü senāpaccaü ca tassa'dā.
155
Eso'va kira gantvana sabalo desamuttaraü
Palāpesi sasenaü taü ādipāda¤ca dappulaü.
156
Baddhavero tato'hosi dappuëo tamhi sādhukaü 30
Mahāummārayuddhamhi disvā tamatikodhavā.
157
Sãghaü pesesi taü hantuü hatthimāruëhamattanā;
Ovijjhiya palāpesi tamesa sakadantinā.
158
Disvā tamatisantuņņho a¤¤esa¤ca abhāvato
Rajjayoge, adā tassa uparājattamattano.
159
Evaü vãsativassāni dãpametaü subhu¤jãya
Vipākaü pu¤¤akammassa bhu¤jituüva divaügato
160
Evaü anekehi nayehi laddhā
Janassa dukkhehi viråpakehi
Bhogā vinassanti khaõena sabbe
Aho tahiü yeva ramanti bālā.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Charājako nāma
Cacattāëisatimo paricchedo.
---------

Sattacattāëãsatimo paricchedo.

1
Accaye pituno rājā uparājā ahosi so
Samattho sattumittānaü kātuü niggahasaügahe.
2
Senā nāmāsi sappa¤¤ā mahesã tassa rājino.
Khuddaputtā 1 piyā'tãva ra¤¤o kalyāõadassanā.
-----------
30. [A.] Sādhiyaü 1.[E.] Khuddā puttā.

[SL Page 283] [\x 283/]   ( 
3
Adāsi yuvarājattaü jeņņhaputtassa attano,
âdipāde'pare'kāsi rājinã pi ca dhãtaro
4
Datvā ņhānantaraü rājā tesaü tesaü yathārahaü
Janaü saügahavatthåhi saügahesi catuhipi.
5
Atha kenāpi so gantvā hetunā maõihãrakaü
Vasanto kira, assosi paccanto kupito iti.
6
Tato senāpati¤ceva jeņņhaputta¤ca attano
Gantvā sādhetha taü desamiti pesesi sajjukaü.
7
Tesu tatthopayātesu pisunā bhedacintakā
Vatvā yaü ki¤ci bhindiüsu te ubho'pi narādhipe 2
8
Tato dve verino hutvā desaü gaõhitu mārabhuü;
Rājā sutvā khaõeneva dåratissamupāgami.
9
Te ubho'tattha ghātetvā tesaü sabbaü samādiya
Hantvā taüpakkhiye sabbe påëatthinagaraü gamã.
10
Tadā rohaõadesamhi bhogādhipatino suto
Dāņhāsãvādipādassa mahindo nāma khattiyo
11
Pituno so'parajjhitvā ra¤¤o santikamāgamā.
Disvā rājāpi santuņņho taü saīgaõhi yathārahaü.
12
Tena mettiü thiraü kātuü dhãtaraü devanāmikaü
Tassa datvāna pāhesi balaü rohaõamevaso.
13
So gantvā rājasenāya maddāpetvāna rohaõaü
Jambudãpaü palāpetvā pitaraü rohaõaü labhi.
14
Mahāvihāre kāresi salākaggaü thãraü subhaü.
Bolakkhiyamunindassa 3 parihārāya dāpayã
15
Mahānāmavhayaü 4 gāmaü, pujayitvā yathābalaü
Vaķķhamānadumindassa jiõõaü geha¤ca kāriya
16
Rakkhaõatthāya tassā'dā koņņhagāmaü 5 bahådayaü 6
Nãlārāmassa pādāsi kāëussaü nāma gāmakaü.
17
Loharåpassa pādāsi ārāmassa¤ca gāmakaü.
Jiõõa¤ca paņisaīkhāsi, paņimāyo ca kārayi,
-----------
2.[E.] Narādhipā. 3.[A.E.] Kholakkhãya- 4.[E.] Mahāmagavbhayaü.
5.[E.] Koņņhāgāmaü 6.[E.] Bahudrayaü

[SL Page 284] [\x 284/]   ( 
18
Pāsāde cetiye ceva vihāre va anappake.
Puëatthinagare'kāsi vejjasālaü mahādayo:
19
Tathā paõķāviya¤ceva 7 bhogagāmasamāyutaü
Pãņhasappãnamandhānaü sālāyo ca tahiü tahiü,
20
Potthakesu likhāpevo aņņe sammāvinicchite
Rājagehe ņhapāpesi ukkoņanabhayena so.
21
Nāgavaķķhananāmassa bhogagāme bahå adā.
Lekhepubbe na vāretvā 8 pāletvā pubbasāsanaü
22
Pitarā ca mahādānaü pu¤¤ama¤¤ampi vā kataü
Sabbaü tamavināsevo niccaü so rakkhi sādaro.
23
Mahesã ca mahāra¤¤o pu¤¤āni bahu kārayã
Kaõņakaü 9 cetiyaü kāsi devã cetiyapabbate.
24
Kāretvā jayasena¤ca pabbataü gāmikassa dā 10
Bhikkhusaīghassa; sāgāmaü mahummāraü ca tassa'dā
25
Silāmeghavhayaü kavo bhikkhunãnamupassayaü
Silāmeghavhayedāsi bhikkhunãna¤ca paccaye 11.
26
Gāmā ye'suü purā kãtā vihāre, tattha sā dhanaü
Datvā te me cayitvāna vihārasse'va dāpayã
27
Chādayitvā 12 mahārukkhe sabbe cetiyapabbate
Nānārāge dhaje ceva paņākāyo ca påjayã.
28
Pubbārāmakabhāgamhi 13 pāsādaü paņisaükhari.
Ussānaviņņhiü dubbhogaü subhogaü tassa kārayã.
29
Vihāraü giribhaõķa¤ca naņņhaü pākatikaü karã.
Bhogagāme ca dāpesi bhikkhånaü tantivāsinaü.
30
Ambuyyānamhi āvāsaü katvā dappuëapatabbataü
Bhikkhånaü tisatassā'dā sampannacatupaccayaü.
31
Kāretvā nãlagalla¤ca ārāmaü so manoramaü 
Dakavāraü bahuppādaü tassa dāpesi kāriya.
32
Arikārivihāre ca paņisaīkhāsi jiõõakaü;
Salākagga¤ca pāsādaü apubba¤¤eva kārayã.
-----------
7. Paķāviyaü ceva. 8. [D.S.E.] Nakāretvā 9.[S.] Katthakaü [E.] Katthakaü
10. [E.] Dāmiëassa'dā 11. [E.S.D.] Bhikkhunãnamupassaye. 12. Chedayitvā
(Sabbesu), 13. [E.S.] Pucchārāmaka-.

[SL Page 285] [\x 285/]   ( 
33
Vāhadãpe sa kāresi 14 senaggabodhipabbataü.
Dhammaü tãsu nikāyesu vācayittha bahussate.
34
Gaõhāpesi ca bhikkhånaü ayopattesu gaõņhike.
Pu¤¤anti vuttaü sabbaü so na ki¤ci paricajjayã.
35
Kulãnānamanāthānaü itthinaü'dā piëandhanaü;
Bhojanaü bhojanatthinaü bahusodāsi rattiyaü.
36
Gunnaü sassāni pādāsi; kākādãna¤ca bhattakaü;
Taõķula¤cakumārānaü madhuphāõitasaüyutaü.
37
Evaü pu¤¤āni katvāna narindo so sapāriso
Bhutvā pa¤casu vassesu mediniü sampariccaji.
38 Tato tassa suto āsi sãhaëānaü rathesabho
Sabbaråpaguõopeto mahindo nāma khattiyo,
39
So dhammikasilāmegho iccā si dharaõãtale
Dhammadãpo dhammadhajo suddhadhammaparāyaõo;
40
Pubbakehi narindehi kataü dhammapathānugaü
Sabbaü'kāsi ahāpetvā; adhammantu vivajjayã.
41
Rājā ratanapāsāde kātuü so navakammakaü
Sabbakālesu dāpesi geņņhumbadakavārakaü 15
42
Jiõõa¤ca paņisaīkhāsi pu¤¤akammamakāsi ca.
Rajjaü katvāna catusu vassesu nidhanaü gato.
---------
43
Aggabodhi tato rājā chattaü ussāpayã pure
Kārento sabbasattānaü hitaü sukhamasesato.
44
Dhātupåjaü sa kāresi satthusabbaguõārahaü
Pitāmahakatassā'pi sambuddhassa mahāmahaü.
45
Udayaggādibodhi¤ca pariveõaü sa kārayã
Nāmaü gahetvā pituno attano ca narādhipo.
46
Sabhogaü pariveõa¤ca katvā taübhutanāmakaü 16
Sakācariyakassā'dā bhikkhånaü tisatassa ca.
47
Rājasālāya 12 dāpesi cåëavāpiyagāmakaü.
Gāmadvaya¤ca dāpesi kāëulamallavātake.
Makaü (?) 17.[A.] Rājā sālāya.

[SL Page 286] [\x 286/]   ( 
48
Pavesaü vinivāresi uposathadinesu so
Macchamaüsayurādãnaü antonagaramattano.
49
Bhikkhå vā cetiye vā so vanditvā nikkhamaü tato
Vālukā mā vinassantu iti pāde sudhovayã.
50
Yaü yaü sovaggiyaü kammaü kammaü nissaraõāvahaü
Vatthuttaye pasanno so kammaü taü sabbamācari.
51
Mātupaņņhānanirato rattindivamahosi so;
Gantvā tassā upaņņhānaü pāto'va kira bhupati
52
Sãsaü telena makkhetvā ubbaņņetvāna jallikaü
Nakhe visutdhe katvāna nahāpetvāna sādaraü
53
Acchādevo navaü vatthaü sukhasamphassamattanā
Vatthaü chaķķhitamādāya pelletvā sayameva taü
54
Tassa toyena si¤citvā sãsaü samakuņaü sakaü
Gandhamālāhi taü sammācetiyaü viya påjiya 18
55
Namassitvāna tikkhattuü katvā taü so 19 padakkhiõaü
Dāpetvā parisāya'ssā vatthādãni 20 yathāruciü
56
Sahattheneva bhojetvā bhojanaü taü mahārahaü
Bhuttāvasesaü bhu¤jitvā samākiriya 21 matthake
57
Bhojetvā parisaü tassā rājabhojana muttamaü
Sajjetvā vāsageha¤ca sugandhaparivāsitaü
58
Sahatthā pa¤¤apetvāna sayanaü tattha sādhukaü
Pāde dhoviya makkhetvā gandhatelena saõhakaü
59
Sambāhento nisãditvā katvā niddamupetakaü
Katvā padakkhiõaü ma¤caü tikkhattuü sādu vandiya
60
ârakkhake niyojetvā dāse kammakare'pi ca
Tassā piņņhimakatvāna apakkammeva piņņhito
61
ōhatvā adassane ņhāne tikkhattuü puna vandiya
Santuņņho tena kammena saranto taü punappunaü
62
Gehaü yāti; sa jivantaü 22 evameva upaņņhahi.
Ekadā dāsavādena vaditvā dāsamattano
-----------
18. [E.S.] Påjayi. 19.[E.] Katvā tassā. 20.[A.] Vatthādãhi. 21.[E.] Saya
Mākiriya. 22.[E.] Sajãvaü taü.

[SL Page 287] [\x 287/]   ( 
63
Tenattano kathāpesi khamāpetuü sayaü vaco.
Attānaü bhikkhusaüghassa dāpayitvāna mātarā
64
Dhanamattagghanaü datvā bhujisso āsi buddhimā
Evaü pu¤¤aparo hutvā katvā dãpassa saügahaü
65
Ekādasahi vassehi devalokamupāgami.
---------
Tassā'nujo dappuëo'tha rājā'hosi tadaccaye;
66 Sabbaü pubbakarājunaü cariyaü sosamācari.
Tadā mahindanāmassaputtā rohaõasāmino
67
Pitarā nãhaņā'ga¤chuü rājānaü mātulaü sakaü.
So te disvā pavattiü taü sutvā datvā mahābalaü
68
Pāhesi pitarā yuddhaü kātuü bandhåhite rato
Mahindopi tathābhāvaü viditvā rohaõādhipo
69
Yuddhaü paņipade yeva tesaü'kāsi mahābalo
Te ubho'pi palāyiüsudatvā senāya nāyakaü.
70
Punāgantvā mahãpānaü sevamānā idhā'vasuü.
Pitāpi tena santuņņho a¤¤ena sakabandhånā 
71
Yujjhanto maraõaü ga¤chi; ¤āti so'pi mato kira.
Tadā'dā bhāgineyyassa rājā kittaggabodhino
72
Sabbaråpaguõopetaü dhãtaraü devanāmikaü.
So dappuëaü ņhapetvāna sevatthaü tassa rājino
73
Sayaü neīgamādāya rohaõaü samasupāgami.
Rohaõādhipatã hutvā sabbākārasamappito
74
Puttadhãtāhi vaķķhanto vāsaü tattheva kappayã.
Rājā'kāsi dumindassa gharaü jiõõaü navaü thiraü.
75
Sovaõõakhavitaü kammaü maīgalena ca tassa so
Attano rājabhāvassa satthu pāramitāya ca
76
Sammānucchavikaü katvā mahāpåjaü pavattayã.
Jiõõaü kāresi pāsādaü hatthikucchivihārake
77
Vāhadãpassa ārāmaü 23 lāvārāva¤ca 24 pabbataü.
Vihāre jetanāme ca katvā sovaõõayaü muniü
78
Vaķķhetvā bodhigehamhi påjaü'kāsi acintiyaü.
Anusaüvaccharaü dãpe vatthadānaü pavattayi.
-----------
23.[A.] Kāresi. 24.[A.] Lāvārāmaü ca

[SL Page 288] [\x 288/]   ( 
79
Mahāpāëi¤ca vaķķhesi bhattaggamavalokayã 26.
Tulāhāra¤ca dāpesi jiõõaü ca paņãsaīkhari.
80
Cārittaü pubbarājånaü pālesimanavajjiyaü.
---------
Tassā'si vajiro nāma senāpati mahāmati
81
Kacchavālaü sa kāresi ārāmaü paüsukålinaü
Thåparāmamhi thåpassa gharaü chādesi sādhukaü
82
Iņņhikāhi suvaõõāhi; hematvāre va kārayã 27
Evaü soëasavassāni katvā rajjaü narādhipo
83
Aagamā sabbasattānaü gantabbaü desameva so.
---------
Tasmiü rājini sampatte devalokaü tadā ahå
84
Aggabodhi sanāmo'tha āõābheriü carāpayã
Pitā tassa sabhātussaputtaü mahindanāmakaü
85
Rajjatthaü sakaputtānaü ādipādaü na kārayã.
âdaraü so sabandhånaü kaõiņņhānampi kātave
86
Asahanto palāyittha paratãraü samākulo. 28
Tesamāgamanaü sutvā pesayitvā mahābalaü
87
Kāretvā yuddhametehi sãsaü 29 tesaü sa gaõhayã.
Nikāyesu vicāretvā kattabbaü sabbameva so
88
Dãpe'pi sakale' kāsi pāpāvāranivāraõaü.
Bhikkhu cålavihāresu 30 yāguü gaõhanti sabbadā 31
89
Mahāvihāre; taü sutvā rājā nibbinnamānaso
Kaõņhapiņņhimahāgāmaü tathā yābālagāmakaü
90
Telagāmaü bahåda¤ca dakavāraü padāpiya
Yāguü gahetuü yojesi vihāresu'pi bhikkhavo;
91
Tato paņņhāya taü yāguü sabbe gaõhiüsu sādarā.
Dãpe bheriü carāpetvā sannipātiya yācake
92
Suvaõõaü so padāpesi yathicchaü divastayaü.
Evamādiü sa katvāna pu¤¤aü vassehi tãhi ca
-----------
26. [A.] Mavalokiya. 27.[E.] Chādayi. 28. Samātulo (?) 29.[A.] Hisaü,
30. [S.] Målavihāresu. 31.[E.] Osadhaü,

[SL Page 289] [\x 289/]   ( 
93
Vatthuttayapasādassa phalaü passitumattano
Rājā dibbena yānena 32 gacchanto viya so mari.
94
Evaü aniccā vata sabbadehino 33
Sabbaccuno' pevamupenti maccuü
Pahāya tasmā bhavarāgajātaü
Budho subuddhã vibhave bhaveyya.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Pa¤carājako nāma
Sattacattāëãsatimo paricchedo.
---------

Aņņhacattāëãsatimo paricchedo.

1
Tato tassā'nujo seno chattaü ussāpayã pure
Piyaü'va puttaü passanto satte sabbe mahādhano. 2
Cariyaü pubbarājånaü samācari yathābhataü;
Apubbaü'pi cavattesi cariyaü dhammasaühitaü.
3
Bhikkhånaü bhikkhunãna¤ca ¤ātãnaü dãpavāsinaü
Macchānaü migapakkhãnaü kattabbaü sa samācari.
4
Mahindaü paratãraü so gataü yojiya mārayi.
Evaü so suvisodhesi rajja paccatthike'khile.
5
Mahādānaü pavattesi yācakānaü dhanesinaü,
Bhikkhånaü brāhmaõāna¤ca manu¤¤aü rājabhojanaü.
6
Ahesuü anujā tassa mahindo kassapo tathā
Udayo ti tayo; tesu mahindo yuvarājako
7
Hutvā tassānuvattanto sakkaccaü tamupaņņhahi.
Saīghā nāmā'si rājassa bhariyā tassa rājinã.
8
Kãëanatthaü samuddassa gate rājini paņņanaü
Udayo ādipādo so ohãno nagare tadā
9
Nālanāmaü gahetvāna dhãtaraü mātulāniyā
Rakkhitaü rājarakkhāya puëatthinagaraü agā.
10
Rājā tasmiü akujjhitvā sandhiü katvā akuppiyaü
Mahādãpādaü pesetvā tosetvā naü idhānayã.
-----------
32.[A.] Ĩāõena, 33.[E.] Sabbadehã 
[SL Page 290] [\x 290/]   ( 
11
Evaü samaggā te āsuü; tato paņņhāya khattiyā
Rakkhantā. Sāsanaü lokaü vasiüsu susamāhitā.
12
Tato kenaci kālena paõķurājā mahābalo
Jambudãpā idhāgamma dãpaü gaõhitumārahi.
13
Rājā suvo mahāsenaü pesayittha tadantikaü.
Amaccānaü vivādena laddhotāro narādhipo
14
Paõķurājā vināsento sabbaü taü desamuttaraü
Khandhāvāraü nivesesi mahātalitagāmake.1
15
Vasantā damiëā ettha bahavo ye tahiü tahiü
Sabbe tampakkhiyā'hesuü; tato so balavā ahu.
16
Tattha gantvā mahāsenā ra¤¤o yujjhitumārahi.
Hatthikkhandhagato paõķurājāpi samupāvisi.
17
Aahå dāmiëasenā sā passantã sāmino mukhaü
Sampannabalavussāhā tadatthe cattajãvitā.
18
Dãpasenā tu sāmãnamabhāvena nirussukā
Yujjhantã paribhinditvā palāyittha tato tato.
19
Ottharittha mahāsenā paõķurājassa taīkhaõe
Mārasenāva gacchantã vicuõõentã mahājanaü.
20
Rājā senāya bhintattaü sutvā sabbaü samādiya
Hatthasāraü puraü hitvā malayābhimukho gato.
21
Tato hatthiü samāruyha yuvarājā mahindako
Yujjhanto sakasenāya palātattaü 2 samekkhiya
22
"Ekena me na sakkā ve sabbe ete hi mārituü;
Etesaü na ca nãvānaü hatthesu maraõaü sukhaü.
23
Tasmā varaü 3 me maraõaü mayā eve" ti cintiya
Hatthikkhandhagato yeva jindi so sãsamattano.
24
Taü disvā bahavo sãse tattha chindiüsu sevakā
Taü disvā dāmiëãsenā haņņhatuņņhā pamodi sā.
25
Etaü 4 sabbaü samekkhitvā ādipādo sa kassapo
Turaīgavaramāruyha susannaddho dhatāyudho
26
Vihāramupasaīkamma abhayaü ekakova so
Tādisampi mahāsenaü ogāhetvā 5 vidārayi.
-----------
1.[E.] Mahātālitagāmake. 2.[E.] Palāyanaü. 3.[A.] Paraü. 4. [E.] Evaü.
5.[A.] Ogahetvā.

[SL Page 291] [\x 291/]   ( 
27
Supaõõo viya gaõhanto bhujaīge salilālaye 5
So taü sabbaü nivattesi attāna¤ca; sugopayã.
28
Asso ekova dissittha turaīgāvalisannibho.
Aattano so janaü ka¤ci apassanto'nugāminaü
29
Kiü me ekena verãnaü påritena manorathaü?
Kālantarehaü jivanto påressaü me manorathaü;
30
Tasmā gantuüva yuttanti nipphoņetvā 6 mahābalaü
Nibbhayo'va mahāyodho koõķivātamupāgami.
31
Paõķurājamahāsenā aaggahesi tato puraü.
Sãsaü taü yuvarājassa paõķurājassa dassayuü.
32
So taü disvāva jhāpetvā rājånaü paõķudesinaü 7
Sabbamāëāhane kiccaü tassa kātuü niyojayã.
33
Sabbaü sāraü harāpesi bhaõķāgāramhi rājino
Agaõhittha gahetabbaü vihāre nagare'pi ca
34
Pāsāde ratane sabbe, sovaõõaü satthubimbakaü,
Silāmayamunindassa cakkhubhutamaõidvayaü;
35
Tathā sovaõõapaņņe ca thåpārāmamhi cetiye;
Suvaõõapaņimāyo ca vihāresu tahiü tahiü
36
Sabbaü gahetvā nissāraü laīkādãpamakāsi so.
Chaķķhayittha 8 puraü rammaü yakkhabhakkhitaråpakaü.
37
Rājā'pi rakkhaü datvāna mahāmagge tahiü tahiü
Gaīgādvayamukhe vāsaü kappesi parisaīkito.
38
Paõķurājā tato sandhiü kātuü sãhaëasāminā
Amacce tattha pesesi; disvā te sãhaëādhipo
39
Suõitvā sāsanaü tesaü sabbaü taü sampaņicchiya
Dåtānaü kārayitvāna yathākāmena saügahaü
40
Hatthidvayaü sa datvāna sabbamābharaõampi ca
Tassa pesesi dåte so attano'pi hitāvahe 9
41
Paõķurājāsi taü sabbaü disvā santuņņhamānaso
Niyyātetvāna dåtānaü tadaheva mahāpuraü
-----------
5.[E.] Salilālayaü. 6.[S.D.] Nippoņhetvā. 7.[E.] Desitaü. 
8.[E.] Chaķķayitvā. 9. Hitavaho (sabbattha). 

[SL Page 292] [\x 292/]   ( 
42
Nikkhamitvā purā gantvā 10 na cireneva paņņanaü
Tattha āruyha nāvaü so sakaü desamupāgami.
43
Tato āgamma nagaraü silāmegho mahãpati
Yathāņhāne ņhapetvāna dãpaü vasi samāhito.
44
Bhātaraü dutiyaü katvā udayaü nāma khattiyaü
Mahādipādaü tassādā bhogatthaü dakkhiõaü disaü.
45
So pi kho na cirenava katvā pu¤¤aü yathārahaü
Rogenekena samphuņņho paviņņho maccuno mukhaü.
46
Kassapo ādipādo'pi puëatthinagare vasaü 
Yojetvā 11 paõķurājena ahosi kira mārito.
---------
47
Tadā kassapanāmassa puttā āsuü mahārahā
âdipādassa cattāro dhana¤¤akkhaõasa¤g¤utā.
48
Yo 12 tesaü sabbapaņhamo seno nāma kumārako
Såro vãro mahussāho rājabhārakkhamo samo,
49
Rājā mahādipādattaü tassa datvā yathāvidhiü
Bhogatthaü dakkhiõaü desaü savāhanamupādisi.
50
Rohaõadhipatissā'suü puttā kittaggabodhino
Cattāro, dhãtaro tisso dassaneyyā manoramā.
51
Tadā jeņņhasutaü tassa mahindaü nāma khattiyaü
Pitucchā mārayitvāna desaü gaõhi sasādhanaü.
52
Bhātaro te tayo tasmiü saüruņņhā bhātughātane 13
âdāya bhaginã tisso ra¤¤o santikamāgamuü.
53
Rājā'pi disvā te'tãva mamāyanto dayāluko 14
Sabbe devakumāreva sukhaü vaķķhesi pemavā.
54
Tato kassapanāmaü so tesaü jeņņhaü narissaro
Desaü taü gaõha yāhãti datvā balamapesayã.
55
So'pi gantvāna taü hantvā rohaõaü kasiõampi taü
Katvā hatthagataü tattha vasittha nirupaddavo.
56
Atha so bhātaro dve'pi sena¤ca udayaü tathā
Pakkositvāna bhājetvā desaü tehi sahāvasi.
-----------
10.[S.] Tamhā. 11.[A.] Yodhento. 12.[E.] So. 13.[E.]Bhātughātake.
14.[E.S.]Dayāmukho. 
[SL Page 293] [\x 293/]   ( 
57
Rājā tā sādhu vaķķhetvā vayappattāsu tãsu so
Rājaka¤¤asu dha¤¤āsu devaccharasuråpisu
58
ōhapetvā rājinãņhāne uparājassa dāpayã
Saīghanāmaü, mahābhogaü datvā rajjasarikkhakaü.
59
Kaõiņņho uparājassa 15 mahindo nāma bhātuko atthi sabbaguõopeto sabbasatthavisārado.
60
Tassā'dāsi duve rājā rājaka¤¤ā manoharā
Tissavahaü kittanāmaü dva datvā bhogaü yathāruciü.
61
Evaü karonto ¤ātãnaü saügahaü so yathārahaü
ârādhento ca dānādisaīgahehi mahājanaü
62
Rājā dasahi rājånaü dhammehi samupāgato
Samācaranto pu¤¤āni paribhu¤jittha mediniü.
63
Paüsukålikabhikkhånaü katvā'riņņhamhi pabbate
Mahābhogaü adārāmaü nimmitaü viya iddhiyā;
64
Parihāra¤ca 16 tassā'dā rājārahamasesato
ârāmike va bahavo dāse kammakarepi ca.
65
Pāsādaü sova kāresi vihāre jetanāmake
Anekabhumiü bhumindo buddhabhumigatāsayo.
66
Vaķķhetvā tattha kāretvā sabbasovaõõayaü jinaü
Saõņhapetvā mahābhogaü vasāpesi ca bhikkhavo.
67
Mahādipariveõamhi dāresi sumanoharaü
Pāsādamaggisandaķķhaü tasmi¤¤eva vihārake.
68
Katvā vãraīkurārāmaü vihāre abhayuttare
Mahāsaīghikabhikkhånaü theriyāna¤ca dāpayã.
69
Pubbārāma¤ca kāresi sampannacatupaccayaü
Saddhiü so saīaghanāmāya deviyā pi ca attano.
70 Mahāvihāre tāye'va saddhiü kāresi bhumipo
Aāvāsaü saīghasenavhaü mahābhogaü mahāmati.
71
Kāretvā sabbasovaõõaü kesadhātukaraõķakaü
Mahāpåjaü pavattesi rajjaü vissajji uttamo. 17
-----------
15.[A.] Uparājāpi. 16.[E.] Parihāraüsa 17.[E.] Vissajjiyattano (?).

[SL Page 294] [\x 294/]   ( 
72
Cetiyassa girissā'dā kāõavāpiü bahådayaü 18
Bhikkhånaü dãpavāsãnaü dāpesi ca ticãvaraü
73
Puëatthinagare'kāsi vāpiyo 19 thusavāpiyā;
Senaggabodhimāvāsaü gāmārāmikasa¤¤utaü;
74
Tasmi¤¤eva ca kāresi mahāpāëiü subhojanaü;
Mahāpāëi¤ca sabbesaü mahānettamhi pabbate.
75
Vejjasālampi kāresi sagarassa ca pacchime.
Anāthānaü pavattesi yāgudānaü sakhajjakaü.
76
Paüsukålikabhikkhånaü pacceka¤ca mahānasaü
Katvā dāpesi sakkaccaü niccaü bhojanamuttamo
77
Hutvā mahādipādo'yaü kappårapariveõake
Uttarāëhe ca kāresi paricchede sanāmake.
78
Tulābhāra¤ca pādāsi tikkhattuü so mahādhano;
Pu¤¤ama¤¤ampi so'kāsi rājā nānappakārakaü.
79
Saīghanāmāpi taüdevã uttaramhi vihārake
Katvā mahindasenavhāvāsaü 20 vāsesi bhikkhavo.
80
âraddho dappulavhassa kāle rājassa dhãmato
Mahādevena so āsi rammo dappulapabbato;
81
Dārukassapanāmena tathā kassaparājikaü, 21
Ubho pi te vippakate rājā sova samāpayã.
82
Bhaddo senāpatã tassa bhaddasenāpati'vhayaü
Pariveõampi kāresi dāsabhogasamāyutaü.
83
Uttaro ca amacco'kā vihāre abhayuttare
Vāsa muttarasenavhaü rammamuttarapaccayaü.
84
Vajiro nāma tatthevāvāsaü 22 vajirasenakaü
Kāsi; rakkhasanāmo cā'vāsaü rakkhasanāmakaü.
85
Tato vãsativassesu puëatthinagare vasaü
Paõķurājakataü kāraü saranto sāradassano
86
Dadanto viya senassa sårassāvasara¤ca so
Pahāya dãpaü dãpo'va mahāvātabhato gato.
-----------
18.[E.] Bahuduyaü. 19.[E.] Vāpiyā 20. [E.S.] Se navhaü vāsaü 
21. Rājakaü. 22. [E.] Tattheva vāsaü.

[SL Page 295] [\x 295/]   ( 
87
Bhogā aniccā saha jivitena
Paheva te bandhujanā sahāyā;
Narādhipaü passatha ekameva
Samāgataü maccumukhaü sughoraü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Ekarājako nāma
Aņņhacattāëãsatimo paricchedo.
---------

Ekånapa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Evaü tasmiü mate tassa kattabbaü sādhu kāriya
Mahādipādo senavehā ādāya balavāhanaü
2
âgamma nagaraü rājā ahosi dharaõãtale.
âdikappamhi rājånaü dassento cariyaü viya
3
Saddho mahādhano såro muttavāgã 1 nirālayo
Yācayogo mahābhogo sampannabalavāhano
4
Kittiyā'malabhutāya, tathā tejoguõena ca
Sannipātaüca so candasuriyānaü nidassayã.
5
Asaīkiõõaguõākiõõo suviciõõaguõāguõo
Nitthiõõapāpo nibbiõnasaüsāro sāradassano.
6
Bhariyā tassa yā āsi saīghā taü so'bhisevayã
Mahesibhāve vadavona parihāraü yathābhataü, 7
Mahindaü nāma sappa¤¤aü kaõiņņhaü bhātaraü sakaü
Datvā dakkhiõabhāgaü so oparajje'bhisevayã.
8
Antopure'parajjhitvā so ra¤¤ā avadhārite
Saputtadāro vuņņhāya a¤¤āto malayaü agā.
9
Uppajjittha tadā putto ra¤¤o saīghāya deviyā
Dassento'va panādassa kumāraråpamattano 2
10
Rājā taü jātamattaü'va disvā santuņņhamānaso
Siddhatthaü lumbinãjātaü rājā suddhodano viya
11
Dha¤¤apu¤¤aguõupeto ņhapetvā dãpamekakaü
Jambudãpe'pi kasiõe rajjayoggo'ti me suto
-----------
1.[E.] Muttacāgo. 2.[A.] Kumāraüråpa-

[SL Page 296] [\x 296/]   ( 
12
Nāmadānadine yeva parihārena sabbaso
Oparajjebhisi¤citvā dakkhiõaü desamassa'dā.
13
Yuvarājā'pi malaye vasanto'va mahãpatiü
ârādhetvā upāyena anu¤¤āto sabhātarā
14
Nikāyattayavāsãhi saddhiü bhikkhåhi āgato
Disvā rājānametthava sandhiü'kāsi akuppiyaü.
15
Yā tassa yuvarājassa bhariyā tissanāmikā
Rājinã sā vijāyittha dhãtaraü saīghanāmikaü.
16
Kittināmā'parā yā ca bhariyā sāpi kho pana
Vijāyi putte cattāro tathā eka¤ca dhãtaraü.
17
Tadā rājā'pi cintetvā evaü sati kaõiņņhako
Nissaīko mayi hotãti sammā mantãhi mantiya
18
Dhãtaraü yuvarājassa suråpiü saīghanāmikaü
Kassapassa'ttaputtassa vivāhaü kārayi budho.
19
Dakkhiõaü desamasseva kaõiņņhassa sa dāpayã.
Rājaputtassa pādāsi paccekaü bhogamattano
20
Rajjamhi 3 sabbaü tasseva paribhogāya dāpayi.
Kevalantu vicāresi dãpaü dãpahitāvaho
21
Tesaü saüvāsamanvāya ubhinnaü pu¤¤akamminaü
Dha¤¤apu¤¤aguõupetā vijātā puttadhitaro.
22
Katvā sabbopahārena dāņhādhātumahāmahaü
âruyha varapāsādaü ratanavhaü mahãpati
23
Tadā sovaõõayassāpi sambuddhassa purā dhãtaü
Su¤¤aü pãņhaü sayaü 4 disvā "kasmā eva"nti saüvadi. 5
24
Tato amaccā āhaüsu "na jānāsi mahãpati,
Mahāpitunarindassa kāle tava narissara,
25
Paõķurājā idhāgamma dãpametaü vināsiya
Sabbaü sāragataü dãpe samādāya gato" iti.
26
Taü sutvā lajjito rājā sayaü viya parājito
Tadaheva niyojesi amacce balasaīgahe
27
Tadā'va kira āga¤chi paõķurājakumārako
Paribhuto sarājena rajjatthaü katanicchayo.
-----------
3.[A.] Rajjampi. 4. Sa taü (sabbesu) 5.[E.] Tiyāvadi.

[SL Page 297] [\x 297/]   ( 
28
Rājā disvā'tisantuņņho kattabbaü tassa kāriya
Mahātitthamupāgamma paņņanaü, vasamatra so
29
Mahantaü balakāya¤ca tassopakaraõāni ca
Anånaü paņiyādevo devasenaüva sajjitaü
30
Paõķurājakumārena saddhiü senāpatiü sakaü
"Gantvā taü paõķurājānaü gantvā nãtamito purā.
31
Ratanaü sabbamādāya, datvā rajjaü imassa ca
Na cireneva ehã"ti uyyojesi mahāyaso,
32
So'pi evaü karomãti paņissuvo mahãpatiü
Vanditvā balamādāya nāvamāruyha taü khaõe
33
Paratãraü tato gantvā saüvåëhabalavāhano
Vināsayanto paccantaü vāresi madhuraü pura.
34
Dvārāni pidahitvāna pacchindittha gatāgataü
Tato aggiü khipāpesi gopuraņņālakoņņhake.
35
Evaü sãhaëasenāya paviņņhāya sakaü puraü
Sabbaü vilumpamānāya senaīgaü ghātayantiyaü
36
Paõķurājā nisamme'taü samādāya sakaü balaü
Vegasā taü samāgamma yuddhaü kātuü samārabhi. 
37
Asampuõõabalattā so viddho sallena bhupati
Hatthikkhandhagato yeva vihāya puramattano
38
Palāyitvā gataņņhāne 6 jivitaü nijamossaji.
Bhariyā ca'ssa tenāsi sampattā jivitakkhayaü.
39
Tato sãhaëasenā sā paviņņhā nibbhayā puraü
Tattha sabbaü vilumpittha devā'surapuraü yathā.
40
Senāpati tato rājagehe bhaõķaü samekkhiya
Dãpānãtamimamhā ca tatraņņha¤ca mahārahaü
41
Sāraü sabbaü samādāya dese ca nagare ņhitaü
Katvā issariyaü tattha vase vattiya attano
42
Paõķurājakumāraü tu tattha rajje'bhisi¤ciya
Kāretvā parihāra¤ca desaü tassa samappiya
43
Yathāruciü gahevona hatthi - asse nare'pi ca
Tattha tattha yathākāmaü vasanto akutobhayo
-----------
6. [A.E.] Gato'ņņhāne.

[SL Page 298] [\x 298/]   ( 
44
Samuddataņamāgamma ņhatvā tattha yathāsukhaü
Kãëanto viya nāvaü so samāruyha visārado
45
Mahātitthamupāgamma vanditvā dharaõãpatiü
Taü sāsanaü nivedetvā sāraü dasseyi āhaņaü.
46
Rājā sādhu'ti vatvāna kāretvā tassa saīgahaü
Saddhiü senāya āgantvā pahaņņhāya sakaü puraü
47
Jayapānaü pivitvāna kavo vijayamaīgalaü
Mahācāgaü pavattetvā yācakānaü yathāruciü
48
Sabbaü pākatikaü'kāsi sāraü dãpe nirālayo.
Sovaõõapaņimāyo ca yathāņhāne ņhapāpayi. 7
49
Su¤¤aü ratanapāsāde pãņhaü påresi satthuno.
Kāsi rakkhāvidhānena nibbhayaü dharaõãtalaü.
50
Tatato paņņhāya dãpaü so arãnaü duppadhaüsiyaü
Katvā vaķķhesi bhogehi uttarādikuruü viya.
51
Khinnā pubbassa rājassa kāle dipamhi pāõino
Nibbutā taü samāgamma 8 ghammā viya valāhakā
---------
52
Tassa vãsatime vasse vihāre abhayuttare
Nikkhamitvā gatāhesuü 9 paüsukålikabhikkhavo.
53
Yuvarājā mahindo so dumarājassa satthuno
Kārāpayi gharaü rammaü dassaneyyaü manoramaü.
54
Bodhigehaü karontā taü disvā vaķķhakino tadā
Vaüsena sākhaü āhacca bhijjantaü 10 carabodhiyā
55
Kinnu kātabbametthā'ti yuvarājaü nivedayuü.
So taü samupasaükamma mahāpåjāya pujiya
56
"Sace satthā hitatthāya sambhito sabbapāõinaü
Laõķuü 11 pu¤¤assa'nagghassa gharassa karaõeni'dha
57
Sākhā gacchatu uddhaüva, kātuü sakkā yathā gharaü"
Evamārādhayitvāna vanditvā sagharaü gato.
58
Tadā sākhā dumindassa rattiyaü uddhamanuggami.
Tato kammakarā sabbaü ārocesuü sasāmino.
-----------
7.[A.] ōhapāpiya. 8.[E.] Santimāgamma 9.[E.S.] Gaõāhesuü.
10.[E.]Bhindantaü 11. Lābhã. (Sabbesu.)

[SL Page 299] [\x 299/]   ( 
59
Yuvarājā'tisantuņņho bhātura¤¤¤o nivediya
Mahāpåjāya påjesi vissajjiya bahuü dhanaü.
60
Tathā mahindasenavhaü pariveõa¤ca kāriya
Saīghassā'dā sabhogaü so pu¤¤āna'¤¤āni cāviõi.
61
Adā saparisaü bhattaü 12 vatthaü chattamupāhanaü,
Tathā gamiyabhatta¤ca nahāna¤ca sabhattakaü.
62
Evaü khuddānukhuddāni katvā pu¤¤āni so vibhu
Ra¤¤o tettiüsavassamhi yathākammamupāgami.
63
Atha rājā mate tasmiü kaõiņņhamudayaü sakaü
Tassa ņhāne ņhapetvāna sabbaü tasseva tassa'dā.
64
Tulābhārassa dānena dãnānāthe sa tappayi.
Dhammakammena sodhesi nikāyattayamekato.
65
Soõõathālisahassaü so muttāhi paripåriya
ōhapetvā maõimekekaü tassopari mahārahaü
66
Brāhmaõānaü sahassassa suddh[X]g¤a[X] ratnabhājane
Bhojetvā khãrapāyāsaü dāpetvā hemasuttakaü
67
Tathā navehi vatthehi acchādevo yathāruciü
Santappesi mahantena parihārena pu¤¤avā.
68
Bhikkhånaü dãpavāsãnaü adāsi ca ticãvaraü.
Adā sabbāsamitthãnaü cattha¤ca sumanoharaü.
69
Kāretvā lohapāsādaü vejayantasarikkhakaü
Vaķķhesi paņimaü tattha suvaõõaghanakoņņimaü.
70
Sutvā uposathāgārabhāvaü sabbamahesinaü
Tucg¤o'yaü neva hotuti vāsaü saīghassa taü akā.
71
Bhogagāme ca tassā'dā rakkhake ca niyojayã.
Bhikkhå dvattiüsamattā hi 13 vasantuti niyāmayi.
---------
72
Gaīgāya mariyādaü so kāresi maõimekhalaü;
Toyaniddhamana¤cā'kā maõihãrakavāpiyā.
73
Kaņņhantanagare ceva kāõavāpi¤ca bandhayã.
Vejjasāla¤ca kāresi cetiyamhi girimhi so.
74
Buddhagāmavihāra¤ca vihāraü mahiyaīgaõaü
Kuņatissavihāra¤ca bhogagāmena vaķķhayã.
-----------
12.[E.A.] Saparisambhatattaü. 13.[E.] Dvattiüsamatattāni. [SL Page 300] [\x 300/]   ( 
75
Maõķalassa girissā'dā vihārassa sa gāmake 14
Uttarāëhe va kāresi pāsādaü pariveõake
76
Mahāsenassa buddhassa gāmaü datvāna rakkhake
Dāsi; sobbhavihāre ca kāresi paņimāgharaü.
77
Bodhisatte ca vaķķhesi pāsāde maõimekhale.
Silāmayamunindassa jiõõagehampi kārayã.
78
Rājataü 15 bodhisatta¤ca sagharaü tattha sandahi.
âlavālaü dumindassa bandhitvā'kā mahāmahaü.
79
Likhitvā hemapaņņamhi sabbaü ratanasuttakaü
Mahāpåjamakā tassa; abhidhammaü kathāpayã.
80
ânandapaņimaü netvā puraü katvā padakkhiõaü
Parittaü bhikkhusaüghena bhaõāpetvā yathāvidhiü
81
Parittodakasekena janaü katvā nirāturaü
Rājā rogabhayaü pevaü nãharittha sadesato
82
Abhisekaü gahetvāna hemavālukacetiye
Anusaüvaccharaü kātuü taü cārittaü likhāpayi.
83 Adā māsassa catusu uposathadinesu so
Catunna¤ca sahassānaü vatthadānaü sabhattakaü.
84
Vesākhakãëaü kãëittha saddhiü duggatakehi so
Annapāna¤ca vattha¤ca tesaü datvā yathāruciü
85
Bhikkhusaīghassa dãpamhi niccadānaü pavattayã;
Santappesi ca dānena kapaõaddhikavaõibbake.
86
Tassa ra¤¤o mahesã va saīghanāmā akārayã.
Pabbataü saīghasenavhaü sabhogamahayuttare.
87
Nãlacåëāmaõi¤cākā silāmayamahesino.
Påjaü sabbopahārehi'kāsi satthussa sabbadā.
88
Tassa senāpatã cā'kā senasenāpativhayaü
Pariveõaü mahābhogaü såro tuņņhakanāmako.
89
Evaü sapariso katvā so pu¤¤āni mahāyaso
Pa¤catiüsatime vasse devalokamupāgami.
---------
90
Tato tassā'nujo āsi udayo nāma khattiyo
Rājā sabbappayogehi hitesã dãpavāsinaü
-----------
14.[E.A.] Sagāmake. 15. [E.A.] Rājā taü.

[SL Page 301] [\x 301/]   ( 
91
Hutvāna so sayaü rājā kaõiņņhaü sakabhātaraü 16
Mahādipādaņņhānamhi ņhapi kassapanāmakaü.
92
Rājā cintiya ¤ātãnaü kātabbo saīgaho iti
Evaü kassapanāmassa bhātuputtassa dhãtaraü
93
Yuvarājassa tassā'kā bhariyaü senanāmikaü.
Dhāresi ca sayaü rājā aparaü tissasavhayaü.
94
Mahindassuparājassa rājadhãtāya kittiyā
Putto kittaggabodhãti ādipādo vibuddhiko
95
Coro hutvā mahāra¤¤o nikkhamitvāna rattiyaü
Eko a¤¤ātavesena samupāgamma rohaõaü
96
Janaü hatthagataü katvā desaü sabbaü vināsiya
Ghātāpayittha tatraņņhaü so taü mātulamattano.
97
Taü sutvā dharaõãpālo tasmiü'tãva pakuppiya
ânetuü tamupāyaü so gavesanto tathā tathā
98
Bhātuputtaü tamāhåya yuvarājaü sa 17 kassapaü
âmantesi "mahāpu¤¤a, sahāyo hohi me" iti.
99
"Kimme kattabba' miccāha; paccāha dharaõãpati
"Putto tava mahindo so vuddhippatto mahābalo
100
Lābhã rohaõadesassa mātito pitito'pi ca;
Såro sabbasaho vãro kusalo katupāsano
101
Saīgāmayoggo matimā nipuõo nayakovido;
Taü pesetvā nayissāma pāpaü mātulaghātakaü"
102
Taü sutvā vacanaü ra¤¤o kassapo bhāsi sādaro:
"Deva, devena vutto'haü gaccheyyaü; kinnu me suto
103
Vaüso me pālito hoti, pasādo ca tavādhipa; 18
Tasmā kālamahāpetvā yaü icchaji tathā kuru."
104
Sutvā atãva santuņņho narindo tassa taü vaco
Mahantaü balakāyaü so sabbaso paņiyādiya 19
105
Mahatā parihārena namahindaü rājapotakaü
Rakkhituü taü niyojetvā vajiragga¤canāyakaü
106
Tucchaü viya puraü katvā sabba¤ca balavāhanaü
Sabbopakaraõaü ceva anånaü tassa dāpiya
-----------
16.[A.] Sakabhātujaü. 17.[A.] Yuvarājassa. 18.[S.] Narādhipa. 19.[A.] Paņipādiya.

[SL Page 302] [\x 302/]   ( 
107
Sayaü tamanugacchanto padasā'va narissaro
Uyyojesi "mahāpu¤¤a, gaccha rakkhāti mediniü."
108
Mahindo so mahindo'va devasenāpurakkhato
Gacchanto suvirocittha devāsuramahāhavaü.
109
So gantvā na cirenava guttasālamupāgami.
Tato jānapadā sabbe maõķalãkā ca raņņhiyā
110
Tena namātulaghātena pāpakena upaddutā
Gantvā taü parivāresuü "laddho no sāmiko" iti. 
111
Patanto so'pi kho coro ņhito'va girimaõķale
Sabbaü hatthagataü katvā rājabhaõķaü mahagghiyaü
112
Hatthi asse ca ādāya gantvā malayamāruhi.
Mahindasenā ghātentã tassa senaü tahiü tahiü
113
Padānupadamisse'va gacchantã hatthi-assake
Disvā malayapādamhi gahetvā ettha so" iti
114
Tattha pāvisi namaddantã sabbaü malayakānanaü,
Nadiyo pallale ceva karontã maggasādise.
115
Bālakova 20 janaü disvā sabbaü ratanamanattano
Kodhābhibhuto jaķķesi nadãsobbhataņādisu.
116
Ekakova nilãyittha vane pabbatakandare.
Gavesanto jano disvā tamaggahi narādhamaü.
117
Tamādāyā'tituņņho so jano āgamma sajjukaü
Mahindamupadassesi nisinnaü guttasālake.
118
So taü disvā hasitvāna "bhutto kiü rohaõo" iti
Nāyakassa niyātetvā vajiraggassa rājino
119
Sayaü senaü samādāya mahāgāmamupāgato,
Rohaõādhipatã hutvā karonteü lokasaīgahaü
120
Janaü pākatikaü katvā bālakena vibādhitaü
Sāsana¤ca yathāņhāne ņhapetvā tena nāsitaü
121
Pupphārāme phalārāme kārayitvā tahiü tahiü
Vāpiyo'pi ca gaõhitvā bandhāpetvā mahānadiü
122
Sabbattha sulabhaü katvā saīghassa catupaccayaü
Duņņhe ca paņibāhetvā maõķalãke ca raņņhiye
-----------
20.[E.] Bālako ca.

[SL Page 303] [\x 303/]   ( 
123
Core ca parisodhetvā katvā vigatakaõņakaü
Tosayanto'khilaü lokaü cāgabhogasamappito
124
Upāsanãyo vi¤¤åhi, sevanãyo dhanatthihi,
Kapprukkhupamo sabbayācakānaü hitāvaho,
125
Hitvā dubbinayaü dese pubbakehi pavattitaü
Samācaranto dhamma¤ca vāsaü tattheva kappayã.
---------
126
âdipādaü gahetvāna vajiraggo'pi nāyako
Anurādhamupāgamma rājānamabhidassayã.
127
Rājā pi disvā taü kuddho khippaü pakkhippa cārake
Rakkhāvaraõamassā'dā viheņhesi ca sabbaso.
128
Adāsi ca tulābhāraü tikkhattuü so mahāyaso.
Thåpāramamhi thåpa¤ca hemapaņņena chādayã.
129
Katvā tattheva pāsādaü bhikkhusaüghaü nivāsiya
Vihāre nagare ceva paņisaīkhāsi jiõõakaü.
130
Kadambanadiyā'kāsi nijjharaü thirabandhanaü
Mariyādaü pavaķķhesi vāpiyaü so mayettiyaü;
131
Tattha niddhamanaü cā'kā. Anuvassampi bhumipo
Cãvaratthaü suvatthāni susaõhāni ca dāpayã.
132
Dubbhikkhe dānasālāyo kāretvā sabbapāõinaü
Mahādānaü pavattesi mahāpāëiü ca vaķķhayã.
133
Dadhibhatta¤ca dāpesi nikāyattayavāsinaü;
Niccaü duggatabhatta¤ca yāguü ceva sakhajjakaü.
134
Evamādãni pu¤¤āni katvā sovaggiyāni so
Ekādasahi vassehi gato devasahavyataü.
135
Tassekādasavassesu vissaņņhaü soõõameva tu
Ahå satasahassānaü tayodasahi sammitaü.
136
Sudujjayaü paõķunarādhirāja
Meko paro rohaõamuggaduggaü
Katvā'pi ete savase narindā 
Sayaüvasaü maccumupāgamiüsu.

Iti sujanappāsādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Rājadvayadãpano nāma ekånapa¤¤āsatimo paricchedo.
-----------

[SL Page 304] [\x 304/]   ( 

Pa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Tato rajje patiņņhāya kassapo dakkhiõaü disaü
Adā kassapanāmassa yuvarājassa dhãmato
2
Aggāhisekaü dāpesi yuvarājassa dhãtuyā
Rājaka¤¤āya tissāya bhariyāye'va attano.
3
Yācakāna¤ca sippãnaü āgatānaü tato tato
Dānaü daõķissaraü nāma sadā dāpesi bhupati.
4
âdipādo mahindo so vasanto rohaõe tadā
Gahetuü rājino raņņhamādāya balamāgato.
5
Taü sutvā kupito rājā balaü pesesi attano
Yujjhitvā taü parājesi mahindo so mahābhaņo.
6
Tato rājā nivattetuü pitaraü tassa pesayã
Kassapaü yuvarājaü taü, so gantvā puttasantikaü
7
Nānādhammakathopetaü vatvā yuttimanekadhā
Saīgāmato nivattetvā puttaü so punarāgami.
8
âdāpādo tu so pacchā ghātetvā maõķalādhipe
Kuddhe 1 jānapade disvā agamāsi purantikaü;
9
Bhikkhusaīghe tamānetvā dassesi vasudhādhipaü
Datvā so dhãtaraü tassā pesesi puna rohaõaü.
10
Nãharitvāna dussile nikāyattayavāsisu
Gāhāpesi nave bhikkhå āvāse tattha tattha so.
11
Dvāyabhisekajātena 2 ādipādena sånunā
Mahāvihāre bodhimhi paüsuü vaķķhesi påjayaü.
12
âkāsi ca nikāyesu tãsu bimbe 3 silāmaye,
Sovaõõaye raüsijāle chattaü 4 cåëāmaõã 5 tathā.
13
Abhayagirivihāramhi pāsādaü sakanāmakaü
Katvā tattha nivāsetvā bhikkhå gāmamadāpayã.
14
Mahiyaīgaõavihārasmiü gāmaü so cetiyassa'dā.
Savatthaü paņimābhattaü 6 sabbabhikkhåna'dāpayã
15
Thale jale ca sattānaü adāsi abhayaü tadā.
Cārittaü pubbarājånaü paripālesi sabbadā.
-----------
1. [E.D.S.] Kupite 2. [A.] Dvayābhisekā. 3.[E.] Akā tãsu nikāyesu
Tãõi bimbe. 4.[E.] Raüsiphalakacchattaü. 5. [A.] Cåëāmaõiü. 6.[E.] Paņisambhattaü.

[SL Page 305] [\x 305/]   ( 
16
Tassa senāpatã seno iëaīgo rājavaüsajo
Theriyānaü akā'vāsaü thåpārāmassa pacchato. 
17
Dhammarucikabhikkhånaü dhammārāmamakārayi;
Tathā sāgalikāna¤ca kassapasenanāmakaü.
18
Hadayuõhābhidhānaü so katvā cetiyapabbate
Pariveõaü adā dhammarucikānaü ca bhikkhånaü.
19
ârāmikānaü bhikkhånaü ārāmesu tahiü tahiü
Ekamekaü kuņiü katvā dāpesu ca camåpati.
20
Rattamālagirismiü so kavo rammaü caraü subhaü
Kuņiü adā sāsanassa sāmikānaü tapassinaü.
21
Mahāvihāre kāretvā pariveõaü varaü adā
Paüsukålikabhikkhånaü samuddagirināmakaü.
22
Vāsaü ara¤¤e kāretvā attano vaüsanāmakaü
Mahāvihāre bhikkhånaü vane nivasataü adā.
23
Vihāresu ca jiõõesu navakammamakārayã;
Dāpesi aggalaü sabbabhikkhånaü jiõõacãvare.
24
Tissārāmaü karitvāna bhikkhunãnamupassayaü
Maricavaņņimahābodhiparihāre nivesayã.
25
Anurādhapure ceva puëatthinagare'pi ca
Upasaggaroganāsāya vejjasālāpi kārayã.
26
Attanā katavāsānaü bhogagāme ca dāpayi,
Tathārāmikagāme ca paņimābharaõa¤ca so.
27
Bhesajjagehaü kāresi nagare tattha tattha so;
Paüsukålikabhikkhånaü 7 bhattaü vattha¤ca dāpayã.
28
Bandhãkate amovesi 8 tiracchānagate bahå.
Kapaõāna¤ca dāpesi mahādānaü camåpati.
29
Vicittaü vya¤janaü bhattaü yāguü vividhakhajjakaü,
Katvā såkararåpa¤ca guëaü bhikkhånadāpayã.
30
Evāmādini pu¤¤āni katvā senāya nāyako
Seno kittindupādehi sabbā obhāsayã disā.
31
Tasseva ¤ātako katvā nāyako rakkhasavhayo
Savārakamhi gāmamhi vihāraü sumanoharaü
-----------
7. [S.] Mātånaü. 8.[S.] Bandhanena naca mocesi. [E.] Bandhanā ca.

[SL Page 306] [\x 306/]   ( 
32
Mahāvihāravāsãnaü sārānaü paņipattiyā
Bhikkhånaü so adā sādhu ņhapetvā vattamuttamaü.
33
Seno nāma mahālekho mahālekhakapabbataü
Mahāvihāre kāresi bhikkhånaü vāsamuttamaü.
34
Coëarājābhidhāno ca amacco tassa rājino
Pariveõaü akā rammaü naņņhaü taü suppatiņņhitaü.
35
Rājā tãsu nikāyesu råpakammamanoramaü
Maõķapāni vicittāni vejayantopamāni ca
36
Kāretvā dhātupåjāyo kavo janamanoharā
Yathākakammaü gato ņhatvā vassāni dasa satta ca.
---------
37
Dvayābhisekasa¤jāto 9 yuvarājā'tha kassapo
âsi laddhābhiseko so laīkārajje kamāgate. 10
38
Saddho āgatamaggova 11, sāhi¤¤o viya pa¤¤avā,
Vattā so'maramantã'va, cāgavā dhanado viya,
39
Bahussuto dhammakathã, sabbasippavisārado,
Yanuttāyutta vicārāya nipuõo nayakovido,
40
Acalo indakhãlo'va ņhito sugatasāsane,
Parappavādivātehi sabbehi'pi akampiyo,
41
Māyāsāņheyyamānādipāpana¤ca agocaro,
Guõānaü akāro sabbaratanānaüva sāgaro,
42
Bhumicando narindo so vaüse jātassa attano
Dappuëassādipādassa yuvarājapadaü adā.
43
Rajjaü dasahi dhammehi catussaīgahavatthuhi 
Karonto paripālesi lokaü nettaü'va attano.
44
Sodhetvā sāsanaü sabbaü dhammakammena satthuno
Gahetvā navake bhikkhå akāsā'vāsapåraõaü.
45
Duņņhagāmaõirājena kataü maricavaņņikaü
Naņņhaü vihāraü kāretvā nānāāvāsabhusitaü
46
Theravaüsajabhikkhånaü adā katvā mahāmahaü.
Tesaü pa¤casatāna¤ca bhogagāme ca dāpayi.
47
Tattha so tusite ramme devasaīghapurakkhataü
Metteyyaü lokanāthaü taü desentaü dhammamuttamaü
-----------
9.[A.] Dvayābhisekā sa¤jāto. 10.[E.] Kamāgato. 11.[A.E.] Ca.

[SL Page 307] [\x 307/]   ( 
48
Dassento viya lokassa, vihāre sabbasajjite
Nisinno maõķape ramme nānāratanabhusite
49
Nāgarehi ca sabbehi bhikkhåhi parivārito
Buddhalãlāya laīkindo abhidhammamabhāsayã.
50
Soõõapaņņe likhāpetvā'bhidhammapiņakaü tadā
Dhammasaīgaõikaü potthaü nānāratanabhusitaü
51
Katvā nagaramajjhamhi kāretvā gehamuttamaü
Taü tattha ņhapayitvāna parihāramadāpayi.
52
Sakkasenāpatiņņhānaü datvā puttassa attano
Parihāre niyojesi tattha taü dhammapotthake.
53
Anusaüvaccharaü rājā puraü devapuraü viya
Vibhusitāya senāya sajjetvā parivārito
54
Devarājā'va sobhanto sabbāharaõabhusito
Hatthikkhandhe nisãditvā caranto puravãthiyaü
55
Mahatā parihārena netvā taü dhammasaīgahaü
Attanā kāritaü rammamaü vihāraü sabbasajjitaü
56
Tattha dhātughare ramme nānāratanabhåsite
Maõķape dhātupãņhasmiü patiņņhāpiya påjayi.
57
Ganthākarapariveõaü mahāmeghavane akā.
Nagare vejjasālā 12 ca tesaü gāme ca dāpayi
58
Bhaõķikāpariveõa¤ca silāmegha¤ca pabbataü
Katvā'bhayagirismiü so tesaü gāmamadāpayi.
59
Jotivanavihārasmiü rājā laīkāya nāyako
Bhattaggassa aadā gāmaü tathā'bhayagirimhi ca.
60
Dakkhiõagirināmassa vihārassa ca dāpayi
Gāmaü kata¤¤ubhāvena rājā paramadhammiko.
61
Sakkasenāpatã rammaü pariveõaü sumāpiya
Adāsi saha gāmehi theriyānaü sanāmikaü.
62
Bhariyā vajirā tassa tesaü yeva adāpayi.
Pariveõaü karitvāna sagāmaü sakanāmakaü.
-----------
12. [A.E.] Vejjasālaü.

[SL Page 308] [\x 308/]   ( 
63
Upassayaü karitvāna sā eva padala¤chane
Bhikkhunãnaü adā theravaüse sabbattha påjite.
64
Sakkasenāpatãmātā devā'ra¤¤akabhikkhunaü
Theravaüsappadãpānaü akā'vāsaü sanākamaü.
65
Sā eva paņibambassa satthu 13 maricavaņņiyaü
Cåëāmaõiü pādajālaü akā chatta¤ca cãvaraü.
66
Rājā rājālaye yeva rājavāsaü sanāmakaü
Akāsi pāëikaü nāma pāsādaü sumanoharaü.
67
Påjesi rājinã nāma rājino bhariyā'parā
Paņņaka¤cukapåjāya hemamālikacetiyaü.
68
Tassā putto'si 14 siddhattho nāma issariye ņhito
Suto malayarājāti råpena namakaraddhajo.
69
Rājā tasmiü mate katvā sālaü bhikkhånamuttamaü
Dānavaņņaü paņņhapetvā tassa pattimadā tadā.
70
Evaü dhammena kārente rajjaü laīkādhipe tadā
Coëarājena yujjhitvā paõķurājā parājito
71
Paõõākārāni nekāni balaü sandhāya pesayi.
Rājā laükissaro saddhiü mantetvā sacivehi so
72
Sannayha balakāyaü so sakkasenāpatiü sakaü 15
Balassa nāyakaü katvā mahātitthamupāgami
73
Vijayaü pubbarājånaü vatvā velātaņe ņhito
Ussāhaü janayitvāna nāvaü āropayã balaü.
74
Balakāyaü samādāya sakkasenāpatã tadā
Sukhena sāgaraü tiõõo paõķudesamupāgami.
75
Disvā bala¤ca ta¤ceva paõķurājā sumānaso
Ekacchattaü karissāmi jambudãpanti abravi.
76
Baladvayaü gahetvāna rājā so coëavaüsajaü
Jetuü asakkuõitvāna yuddhamujjhiya nikkhami.
77
Yujjhissāmãti gantvāna sakkasenāpatã puna
Nisinno upasaggena mato pāpena paõķuno.
78
Laükissaro balassāpi tena rogena nāsanaü
Sutvā dayālubhāvena senaü āõāpayã tato.
-----------
13.[E.S.] Satthuno. 14.[E.] Puttopi. 15. Sayaü (sabbesu.)

[SL Page 309] [\x 309/]   ( 
79
Sakkasenāpatiņņhānaü tassa puttassa'dā tadā.
Vaķķhesi tena taü puttaü katvā senāya nāyakaü
80
Nikāyattayavāsãhi parittaü nagare tadā
Kāretvā rogadubbuņņhibhayaü nāsesi jantunaü.
81
Sāsanassa ca lokassa santiü katvā anekadhā
Rājā so dasame vasse sukhena tidivaü gato
82
Laīkārajje'pi ņhatvā kathitatipiņako sabbavijjāpadãpo
Vattā vādã kavãso satidhitivisado desako bhāvako ca
Pa¤¤āsaddhādayāvā parahitanirato lokavedã vada¤¤u
Rājindo kassapo'yaü viya vimalaguõo hotu loko'pi sabbo.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Dvirājako nāma pa¤¤āsatimo paricchedo.
---------
Ekapa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Yuvarājā tadā hutvā rājā dappuëanāmako
ōhapesi oparajjamhi ādipadaü sanāmakaü.
2
Maricavaņņivihārassa gāmaü datvā tato pure
Cārittaü pubbarājånaü rakkhitvāna mahiü imaü
3
Abhutvā dãghakālaü hi pubbakammena attano
Rājā so sattame māse paviņņho mamaccuno mukhaü.
4
Uparājā ahå rājā dappuëo tadanantaraü;
Udayassādipādassa yabuvarājapadaü adā.
5
Tadā coëabhayā paõķurājā janapadaü sakaü
Cajitvā nāvamāruyha mahātitthamupāgami.
6
âõāpetvāna taü rājā disvā santuņņhamānaso
Mahābhogaü adā tassa nivāsesi 1 purā bahi.
7
"Coëarājena yujjhitvā gahetvā paņņanadvayaü 2
Paõķurājassa dammã"ti sannaddhe laīkarājini
8
Kenā'pi 3 karaõãyena khattiyā dãpavāsino
Akaüsu viggahaü ghoraü pāpakammena paõķuno.
-----------
1.[A.] Nivāsehi. 2.[E.S.] Sayanadvayaü. 3.[E.] Kenaci.
[SL Page 310] [\x 310/]   ( 
9
Paõķurāje'ttha vāsena kammaü natthiti cintiya
ōhapetvā makuņādãni gato keraëasantikaü.
10
Viggahe niņņhite rājā mahāmeghavane tadā
Mahābodhigharassā'dā gāmaü nagarasantike.
11
âvāsaü rakkhako nāma tassa senāpatã aakā
Thåpārāmasamãpamhi iëaīgo rājanāmakaü.
12 Kataü taü pubbarājehi rājā so paripāliya
Patto dvādasamaü vassaü yathākammamupāgami.
---------
13
Udayo yuvarājāsi laükāvasãnamissaro;
Senanāmādipādaü so oparajje'bhisevayã,
14
Ra¤¤o bhãtā tadā'maccā pavisiüsu tapovanaü;
Rājoparājā gantvāna tesaü sãsāni chedayuü.
15
Tena kammena nibbinnā yatayo tananivāsino
Hitvā janapadaü ra¤¤o tadā gacchiüsu rohaõaü.
16
Tadā jānapadā ceva nāgarā ca balāni ca
Kupitā caõķavātena sāgaro viya kampito
17
Ratanapāsādamāruyha vihāre abhayuttare
Santāsetvāna rājānaü dassetvāna vibhisikaü 4
18
Upatthambhakamaccānaü viggahassa tapovane
Tadā sãsāni chinditvā kavāņena nipātayuü.
19
Taü sutvā yuvarājā ca ādipādo ca taüsakhā
Ullaīghitvāna pākāraü sighaü gacchiüsu rohaõaü.
20
Balakāyo'nubandhitvā yāvakaõhanadãtaņā
Alābhena ca nāvānaü tiõõattā tesamāgami.
21
Rājaputtā gatā tattha vane abhayabhedino
Yatãnaü purato tesaü nipajjitvā urena te
22
Allavatthā'llakesā ca paridevitva'nekadhā
Kanditvā rodanaü katvā khamāpesuü tapassino.
23
Khantimettānubhāvena tesaü sāsanasāminaü
Pu¤¤odayo ahu tesaü ubhinnaü dãpasāminaü.
24
Yuvarājabala¤ceva nikāyattayavāsino
Gamiüsu te samānetuü 5 santibhute mahābale,
-----------
4.[A.] Vibhãsitaü 5.[E.] Gamiüsu tosamānetuü.

[SL Page 311] [\x 311/]   ( 
25
Rājaputtā uubhovyattā paõķitā paüsukålino
Yācitvā te samādāya āgamiüsu sakaü puraü.
26
Bhikkhånaü purato maggaü rājā gantvā khamāpayã.
âdāya te vanaü tesaü nevorājā gharaü gato.
27
Tato paņņhāya cārittaü pāletvā pubbarājunaü
Rājā so taniye vasse yathākammamupāgami.
---------
28
Laīkābhisekaü patvāna seno so matãmā tato
Udayaü ādipādaü taü yuvarājaü akā sakhaü.
29
Kahāpaõasahassaü so duggatānaü uposathe
Hotu'posathiko datvā yāvajãvaü narādhipo.
30
Paņimābhattavatthāni bhikkhånaü dharaõãpati
Aadā daõķissaraü dānaü yācakāna¤ca sippinaü.
31
ōhāne katthaci bhikkhånaü pāsāde sumanohare
Kāretvā bhogagāme ca adāpesi mahāmati.
32
Kahāpaõasahassaü vā datvā pa¤casatāni vā
Laīkāyaü jiõõakāvāse navakammamakārayi.
33
Cattāëãsasahassāni aabhayuttaracetiye
Silāpattharaõatthāya dāpesi sa mahãpatã.
34
Mahāvāpãsu laükāya jiõõaniddhamane akā,
Navakamma¤ca mariyādaü thãraü pāsāõapaüsunā.
35
Akā rājaghare rammaü mālāgehaü mahārahaü.
ōhapitaü pubbarājåhi dānaü sammā pavattayi.
36
Kataü malayarājena amaccena'ggabodhinā
Pariveõaü nāgasālaü disvā gāmamadā tadā.
37
Katvā catuvihāresu råpakammāni sādhukaü
Maõķapāni ca rammāni dhātupåjaü 6 akā sadā.
38
Evamādãni pu¤¤āni anekāni anekadhā
Katvā so navame vasse yathākammamupāgami.
---------
39
Laīkābhisekaü patvāna yuvarājodayo tato
Senanāmādipādaü so oparajje'bhisevayi.
40
Niddālå majjapo āsi rājā pāpena jantunaü.
Coëo pamattataü tassa sutvā santuņņhamānaso
-----------
6.[E.S.] Dhātupåjā.

[SL Page 312] [\x 312/]   ( 
41
Paõķudesāhisekaü so pattukāmettha pesayi
Makuņādãnamatthāya ņhapitānaüva paõķunā.
42
Tāni nādāsi so rājā tena coëo mahabbalo
Balaü sannayha pesesi balakkārena gaõhituü.
43
Tadā senapatã ettha paccante kupite gato
âõāpevona taü rājā yujjhanatthāya pesayi.
44
Gato senāpatã tattha yujjhitvāna raõe mato.
Makuņādãni ādāya rājā so rohaõaü agā.
45
Gantvā coëabalaü tattha alabhitvā pavesanaü
Nivattitvā sakaü raņņhaü agamāsi ito bhayā.
46
Tato senāpatiņņhāne viduraggaü tu nāyakaü
ōhapesi rājā laīkindo tejavantaü mahāmatiü.
47
Paccantaü coëarājassa ghātevo so camåpati
âõāpesi ito nãtaü dassetvāna vihãsitaü
48
Tato dāpesi so sabbaparikkhāraü mahārahaü
Paüsukulikabhikkhånaü sabbesaü dãpavāsinaü.
49
Mahāvihāre laīkindo paņibimbassa satthuno 
Jalantaü maõiraüsãhi akā cåëāmaõiü tadā
50
Orodhā vidurā tassa pādajālena påjayã;
Maõãhi pajjalantehi paņimaü taü silāmayaü.
51
Jhāpitaü coëarājassa balena namaõināmakaü
Pāsādaü kātumāraddho cuto vassamhi aņņhame.
52
Pa¤cete vasudhādhipā vasumatiü ekātapattaīkitaü
Bhutvā niggahasaīgahehi sakalaü lokaü vase vattiya
Yātā maccuvasaü saputtavanitā sāmaccamittānugā
Iccevaü satataü sarantu sujanā hātuü pamādaü madaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Pa¤carājako nama
Ekapa¤¤āsatimo paricchedo.
---------
-----------
6.[E.S.] Pajjalantena.

[SL Page 313] [\x 313/]   ( 

Nipa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Tato laīkābhisekaü so patvā seno kamāgataü
Mahindassādipādassa yuvarājapadaü adā.
2
Pa¤¤o mahākavã vyatto majjhatto mittasattusu
Yutto dayāya mettāya rājā so sabbadā ahå. 
3
Kālaü devo'natikkamma sammā dhārābhivassati
Raņņhe tasmiü vasantā'suü sukhitā nibbhayā sadā.
4
Suttantaü lohapāsāde nisinno vaõõayã tadā
Nikāyattayavāsãhi rājā so parivārito.
5
Dāņhādhātukaraõķaü so nānāratanabhusitaü
Akā catuvihāresu dhātupåjā ca' nekadhā.
6
Pariveõaü sitthagāmaü kāretvā vutthamattanā 1
Lokaü puttaü'va pāletvā tivassena divaīgato.
---------
7
Yuvarājā mahindo so rājāsi tadanantaraü
Mahāpu¤¤o mahātejo mahāseno mahāyaso
8
Ekacchattaü akā laīkaü ghātetvā corupaddavaü.
Akaüsu tamupaņņhānaü niccaü maõķalanāyakā.
9
Vijjamānepi laīkāyaü khattiyānaü narādhipo
Kāliīgacakkavattissa vaüse jātaü kumārikaü
10
âõāpetvāna taü aggamahesiü attano akā.
Tassā puttā duve jātā, dhãtā ekā manoramā.
11
âdipāde akā putte dhãtaraü coparājiniü.
Iti sãhaëavaüsa¤ca vaņņhapesi sa bhupati.
---------
12
Balakāyaü imaü desaü maddanatthāya vallabho
Pesesi nāgadãpaü so; sutvā taü bhupatã idha
13
Balaü datvāna senavha - rājasenāpatiü 2 tadā
Vallabhassa balene'sa yujjhituü tattha pesayã.
14
Gantvā senāpatã tattha balene'tassa rājino yujjhitvā taü vināsetvā gaõhi so yuddhamaõķalaü.
-----------
1. [A.] Mattano. 2.[E.] Rājā senāpatiü.

[SL Page 314] [\x 314/]   ( 
15
Asakkontā imaü jetuü rājānaü vallabhādayo
Rājāno mittasambandhaü laīkindena akaüsu te.
16
Iccevaü rājino tejo jambudãpamavatthari
Pattharitvāna laīkāyaü ullaīghitvāna sāgaraü.
17
Saddhammaü kathayantānaü katvā sammānamuttamaü
Dhammaü sutvāna so rājā pasanno buddhasāsane.
18
Rājā so sannipātetvā paüsukålikabhikkhavo
Yācitvā attano gehaü āõāpevona sādhukaü
19
Aāsanaü pa¤¤apetvāna nisãdāpiya bhojanaü
Dāpesi vipulaü suddhaü sadā ekadine viya.
20
Anekavya¤janaü rājā'ra¤¤akānaü tapassinaü
Pesesi bhojanaü suddhaü mahagghaü vipulaü sadā.
21
Vejje ca pesayitvāna gilānānaü tapassinaü
Santikaü so dayāvāso tikicchāpesi niccaso.
22
Guëāni ghatapākāni lasuõānaü rasāni ca
Tambålamukhavāsa¤ca pacchābhatte adā sadā.
23
Pattesu pårayitvāna lasuõaü maricampi ca
Pipphalãsiīgiverāni guëāni tiphalāni ca
24
Ghataü telaü madhuü cātha pāpurattharaõā ni ca
Paüsukålikabhikkhånaü paccekaü sabbadā adā.
25
Cãvarādãni sabbāni parikkhārāni bhupati
Kārāpetvāna dāpesi bhikkhånaü paüsukålinaü.
26
Rājā mahāvihārasmiü ekekassa hi 3 bhikkhåno
Paccekaü navavatthāni cãvaratthāya dāpayã.
27
Nikāyattayavāsãnaü bhikkhånaü lābhavāsinaü
Tulābhāramadā dvãsu 4 vāresu sa mahãpati.
28
Rājā so nāgate bhogaü rājāno saīghabhogato
Na gaõhantuti pāsāõe likhipetvā nidhāpayã.
29
Kathāpetvāna buddhassa saraõāni guõe nava
Anāthehi ca tesaü ca bhattavatthāni dāpayã.
30
Dānasālaü karitvāna hatthisālakabhimiyaü
Yācakānaü adā dānaü tesaü ca sayanāsanaü.
-----------
3.[E.] Ca. 4.[D.] Tãsu.

[SL Page 315] [\x 315/]   ( 
31
Vejjasālāsu sabbāsu bhesajjaü ma¤caka¤ca so,
Corānaü bandhanāgāre niccaü hattāni dāpayã.
32
Vānarānaü varāhānaü migānaü sunakhāna ca
Bhattaü påva¤ca dāpesi dayāvāso yathicchakaü.
33
Rājā catuvihāresu katvā so vãhirāsayo
Yathicchitena gaõhantu anāthā iti dāpayã.
34
Nānāpåjāhi påjetvā katvā maīgalamuttamaü
Kathāpesi ca bhikkhuhi vyattehi vinayaü tadā.
35
Therena dhammamittena sitthagāmakavāsinā
Påjayitvāna kāresi abhidhammassa vaõõanaü.
36
Dāņhānāgābhidhānena therenā'ra¤¤avāsinā
Laīkālaīkārabhutena abhidhammaü kathāpayã
37
Paņņaka¤cukapåjāhi hemamālikacetiyaü
Naccagãtehi gandhehi pupphehi vividhehi ca
38
Dipamālābhi dhåpehi påjayitvāna'nekadhā
Tassa vatthāni bhājetvā bhikkhånaü dāpayã sayaü.
39
Sadā so attano rajje uyyānesu tahiü tahiü
âõāpetvāna pupphāni påjesi ratanattayaü.
40
Pāsādaü candanaü nāma kātuü maricavaņņiyaü
Akārambha¤ca bhikkhånaü bhogagāme ca dāpayã.
41
Kesadhātuü nidhāpetvā karaõķaü ratanehi so
Kārayitvāna påjesi ņhapetvā tattha bhåpati.
42
Soõõarajatapaņņehi chåpārāmamhi cetiyaü
Chādāpetvā yathārajjaü påjaü kāresi bhåpati.
43
Tasmiü dhātughare rājā soõnadvāramakārayã.
Pa¤¤alantaü sineruüva raüsãhi suriyassa so
44
Jhāpitaü coëarājassa balena padalaüchane
Catunnaü cetiyānaü so ramanãyaü gharaü akā.
45
Jhātaü nagaramajjhamhi dāņhādhātugharaü akā,
Dhammasaīgaõigeha¤ca mahāpāëi¤ca bhupati.
46
Tambålamaõķapaü katvā tattha suīkaü mahãpati
Bhikkhånaü theravaüse so bhesajjatthāya dāpayã.

[SL Page 316] [\x 316/]   ( 
47
Upassayaü karitvāna mahāmallakanāmakaü
Theravaüsamhi jātānaü bhikkhunãnaü adāpayã.
48
Mātulodayarājena āraddhaü sādhunā tadā
Niņņhāpesi mahãpālo pāsādaü maõināmakaü
49
Pariveõāni cattāri tasmiü jetavane tadā
Kārāpayiüsu cattāro amaccā tassa rājino.
50
Ra¤¤o kittãsamā devã kittināmā manoramā
Pariveõaü akā rammaü thåpārāmassa pacchato.
51
Sā tasmiü pariveõe ca akā kappāsagāmake
Cãvaracetiye ceva tisso pokkharaõã sucã.
52
Dvādasaratanāyāmaü dhajaü soõõamaya¤ca sā
Påjesi pu¤¤asambhārā hemamālikacetiye.
53
Gihãnaü vejjasāla¤ca putto tassā pure akā,
Guõavā sakkasenānã bhikkhåna¤ca purā bahi.
54
Rājā catuvihāresu dibbapāsādasannibhe
Maõķape kārayitvāna dhātupåjā anekadhā
55
Vassamekamatikkamma kārāpetvā mahãpati
Cārittaü pubbarājånaü paripālesi sādhukaü.
56
Evamādãni pu¤¤āni uëārāni anekadhā
Katvā soëasame vasse rājā so tidivaü gato.
---------
57
Jāto paņicca taü rājaü seno dvādasavassiko
Kāliīgadeviyā putto pattarajjo tadā ahå.
58
Udayassa kaõiņņhassa yuvarājapadaü adā.
Pitu senāpatã seno tassa senāpati ahu.
59
Paccantaü balamādāya gate senāpatimhi so
Mātarā saha vattantaü kaõiņņhaü tassa bhātaraü
60
Mārāpetvā mahāmallaü akā senāpatiü tadā
Amaccaü udayaü nāma sakaü vacanakārakaü.
61
Taü sutvā kupito hutvā seno senāpatã tadā
Balamādāya āga¤chi gaõhissāmãti sattavo.

[SL Page 317] [\x 317/]   ( 
62
Sutvāna taü mahãpālo katavantaü 4 vācamattano
Rakkhāmi taü 5 amaccantã gato nikkhamma rohaõaü.
63
Tassa mātā nivattitvā yuvarāja¤ca rājiniü
âdāya 6 kupitā tena āõāpesi camåpatiü.
64
Tāya so saīgahitova damiëe sannipātiya
Datvā janapadaü tesaü puëatthinagare vasã.
65
Yujjhituü tena so rājā balaü pesesi rohaõā;
Senāpati vināsesi sabbaü taü rājino balaü.
66
Damiëā te janapadaü pãëetvā rakkhasā viya
Vilumpitvāna gaõhanti narānaü santakaü tadā
67
Khinnā manussā gantvāna rohaõaü rāja santikaü
Nivedesuü pavattiü taü mantetvā savivehi so
68
Rakkhituü sāsanaü raņņhaü tampahāya camåpatiü
Sandhiü katvāna senenapuëatthinagaraü agā.
69
Mahesiü attajaü katvā pāletuü vaüsamattano
Puttaü uppādayitvāna kassapaü nāma uttamaü
70
Vasante tattha laükinde ahitā 7 vallabhā janā
Alabhantā suraü pātumācariyā tassa santike 8
71
Majjapāne guõaü vatvā pāyesuü taü mahãpatiü.
Pivitvā majjapānaü so mattavyāëo aahå tadā.
72
âhārānaü khayaü patvā cajitvā dullabhaü padaü
Mato so dasame vasse taruõo yeva bhupati.
73
Ito viditvā khalu pāpamitta-
Vidheyyabhāvaü 9 parihānihetuü
Sukhatthino ye idha vā huraü vā
Jahantu te ghoravisaü'va 10 bālaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Tirājako nāma dvipa¤¤āsatimo paricchedo.
---------
-----------
4. [A.] Katavaü. 5.[A.] Rakkhā taüca. 6.[A.]âdāyā. 7.[E.]Hãnajā.
8.[A.] Sattavo. 9.[S.] Videsabhāvā. 10.[A.] Ghoravasaüca.

[SL Page 318] [\x 318/]   ( 

Tipa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Mahindo taīkaõiņņho so rājaputto tadaccaye
Ussāpiya sitacchattamanurādhapure vare
2
Senasenāninā'nãta-desantarajanākule
Tattha vāsamakappesi kicchena dasavacchare.
3
Apetanãtimaggassa mudubhutassa sabbaso
Uppādabhāgaü nādaüsu tassa jānapadā tadā.
4
Accantaü khãõacitto so vassamhi dasame vibhu
Vuttãdānena nāsakkhi saīgahetuü sakaü balaü.
5
Aladdhavuttino sabbe keraëā sahitā tato
"Na vuttidānaü no yāva hoti mā tāva bhu¤jatu"
6
Iti rājagharadvāre sāhasekarasā bhusaü
Cāpahatho nisãdiüsu sannaddhachårikāyudhā.
7
Hatthasāraü samādāya te viva¤ciya bhupati
Ummaggato viniggamma turito rohaõaü agā.
8
Sãdupabbatagāmamhi khandhāvāraü nibandhiya
Bhātujāyammahesitte ņhapetvā so tahiü vasã.
9
Na cirasseva tassāya matāya sa mahãpatã
Mahesitte nivesesi sakabhātussa dhãtaraü.
10
Deviyā tāya saüjāte sute kassapanāmake
Ajjhāvutthaü vihāyā'tha khandhāvāraü mahãpati
11
Kārayitvāna nagaraü kappagallakagāmake
âdhipaccaü pavattento rohaõesu ciraü vasã.
12
Tato sesesu ņhānesu keraëā sãhaëā tadā
Kaõõāņā ca yathākāmamādhipaccaü pavattayuü.
13
Athassavāõijo eko paratãrā idhāgato
Gantvā pavattiü laīkāya coëara¤¤o nivedayi.
14
So taü suõitvā pesesi laīkāgahaõamānaso
Balaü mahantaü balavā; taü khippaü laīkamotari.
15
Paņņhāyotiõõaņhānamhā viheņhentaü bahåjane
Anukkamena taü coëabalaü rohaõamajjhagā.

[SL Page 319] [\x 319/]   ( 
16
Chattiüse rājino vasse mahesiü ratanāni ca
Makuņa¤ca kamāyātaü sabbamābharaõaü tathā
17
Amålika¤ca vajiravalayaü devadattiyaü
Acchejjacchårikaü chinnapaņņikādhātukaü ca te
18
Paviņņhaü vanaduggamhi bhayā ta¤ca mahãpatiü
Jãvagāhamagaõhiüsu sandhilesampadassiya.
19
Mahãpālaü dhanaü ta¤ca sabbaü hatthagataü tato
Pesayiüsu lahuü coëamahãpālassa santikaü.
20
Nikāyattitaye dhātugabbhe laīkātale'khile
Mahārahe suvaõõādipaņibimbe ca'nappake
21
Bhinditvā sahasā sabbe vihāre ca tahiü tahiü
Yathojohārino yakkhā laīkāyaü sāramaggahuü.
22
Te coëā rājaraņņhaü taü puëatthipuranissitā
Rakkhapāsāõakaõņhavha 11 ņhānāvadhimabhu¤jisuü.
23
Taü kumārakamādāya kassapaü raņņhavāsino
Vaķķhenti coëabhayato gopayantā susādarā.
24
Coëarājā kumārantaü sutvā dvādasavassikaü gahaõatthāya pesesi mahāmacce mahābale.
25
ænaü pa¤casahassena yodhalakkhaü samādiya
Sabbaü te rohaõaü desaü saīkhobhesumito tato.
26
Kittināmo'tha sacivo makkhakudråsavāsiko
Buddhanāmo tathāmacco māragallakavāsiko
27
Ubho'pi te mahāvãrā yuddhopāyavavicakkhaõā
Coëasenaü vināsetumaccantaü katanicchayā
28
Paluņņhagirināmamhi ņhāne dugge nivesiya
Katvā chāmāsaü saīgāmaü haniüsu damiëe bahå.
29
Hatāvasiņņhā coëā te raõe tasmiü bhayadditā
Palāyitvā yathā pubbaü puëatthipuramāvasuü.
30
Kumāro jayino disvā ubho te sacive tadā
Haņņhatuņņho "varaü tātā gaõhathā"ti sa cabravã.
31
Buddho paveõigāmaü so varaü yācittha, kittiko
Saīghikaü gahitaü bhāgaü vissajjetuü varaü varã.
-----------
11.[S.] Kaņņhavha. 
[SL Page 320] [\x 320/]   ( 
32
Rājaputtavarā laddhavarā'maccavarā 12 tadā
Niddarā sādarā vãrā pāde vandiüsu tassate.
33
Rājā dvādasavassāni vasitvā coëamaõķale
Aņņhatāëisavassamhi mahindo so divaügato.
34
Pamādadosānutena evaü
Laddhā'pi bhogā na thirā bhavantã.
Iccappamādaü hitamāsasāno 12
Niccaü suvi¤¤u susamācareyya

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Laīkāvilopo nāma tipa¤¤āsatimo paricchedo
---------

Catupa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Katvā vikkamabāhå'ti nāmaü bhupālasånuno
Tassāõāya pavattiüsu sādaraü sãhaëākhilā.
2
So rājā damiëe hantuü dhanaü sa¤ciya'nekadhā
Saīgahaü sevakāna¤ca kurumāno yathocitaü
3
Alaīkārakirãņāni chattasãhāsanāni ca
Kārayitvā'bhisekatthaü saviveha'bhiyācito
4
"Na yāva rājaraņņhassagahaõaü hoti, tāva me
Chattussāpanakammena kiü tenā"ti nivāriya
5
Sataü narasahassānaü saīkaletvā 1 mahabbalo
Saīgāmārambhakālamhi vātarohābhipãëito
6
Yujjhituü samayo neti dvādase vacchare lahuü
Upecca devanagaraü ga¤chi devasahavyataü.
7
Kittināmo ca sacivo senāpaccamadhiņņhito
Rajjatthiko dināna'ņņha nijāõaü sampavattayã.
8
Ghātetvā taü mahālānakittināmo mahabbalo
Patvā'bhisekaü bhu¤janto desaü taü rohaõavhayaü
9
Saüvaccharamhi tatiye coëayuddhe 2 parājito
Sahatthena sakaü sãsaü chinditvā sahasā marã.
-----------
12. [E.] Laddhā varāmaccavarā. 13.[S.] Hitamesamāno. 1.[A.E.] Saükhaletvā.
2.[E.] Coëayujjhe 

[SL Page 321] [\x 321/]   ( 
10
Tadāpi te kirãņādidhanasāraü samādiya
Pesesuü damiëā coëamahãpālassa santikaü.
11
Bhayā saraņņhaü hitvā'tha duëudese vasaü tadā
Eko vikkamapaõķuti vissuto patthivattajo
12
Vi¤¤ātalaīkāvuttanto desamāgamma rohaõaü
Kāëatitthe vasaü vassamekaü rajjamakārayã.
13
Rāmanvayasamubbhuto tadāyujjhapurāgato
Chagatãpālanāmena vissuto bhubhujattajo
14
Raõe vakkamapaõķuü taü ghātāpetvā mahabbalo
Tato cattāri vassāni rajjaü kāresi rohaõe.
15
Tampi coëā raõe hantvā mahesiü dhitarā saha
Vittasāra¤ca sakalaü coëaraņņhamapesayuü.
16
Rājā parakkamo nāma paõķurājasuto tato
Akā vassadvayaü, coëā ghātesuü tampi yujjhãya.
17
Ime bhusaü lobhabalābhibhutā
Gatā asesā vivasā vināsaü
Iccevama¤¤āya sadā sapa¤¤o
Taõhakkhaye yeva ratiü kareyya.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Charājako nāma catupa¤¤āsatimo paricchedo
---------

Pa¤capa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Lokanāmo camånātho makkhakudråsavāsiko
Saccappaņi¤¤o dhitimā voëadappavighātano
2
Abhibhuya jane patvā rajjaü rohaõamaõķale
Vasã kājaragāmamhi cārittavidhikovido.
3
Ahå tadā kittināmo rājaputto mahabakbalo;
Tassa vaüsādisampattã'nupubbena pavuccate:
4
Suto kassapabhåpassa māõanāmena vissuto
âdipādo ahå dhiro sadācāravibhusito.
5
Tassā'tha jeņņhako bhātā māõavammo mahāmati
Gokaõõakasamãpaņņha - nadãtire nisãdiya

[SL Page 322] [\x 322/]   ( 
6
Katamantupavāro so yathāvidhi masesato 
Akkhamālaü gahetvāna mantaü japitumārahi;
7
Kumāro kira tassagge pāturāsi savāhano
Sikhag¤ķã mukhatuõķena balipaņņaü vikhaõķiya
8
Sacchiddake nāëikerakapāle viccutodake
Låkhe 1 jalamapassanto japantassa mukhaü gato;
9
Tato so bhāvitiü siddhimapekkhaü nayanaü sakaü
Tassopanesi, nibbhijja sopi taü sahasā pivi.
10
Kumāro tassa santuņņho kumārassābhipatthitaü
Varaü padāya nabhasā rājamāno gato; tato
11
Bhinnekanayanaü disvā sacivā taü parodisuü.
Varalābhaü pakāsevo samassāsesi so jane.
12
Tato te sacivā tassa santuņņhārādhayiüsu taü
"Anurādhapuraü patvābhiseko kāriyo" iti.
13
"Attho ko mama rajjena vikalaīgassa sampatã?
Tapokammaü karissāmi pabbajjamupagammahaü;
14
Kaõiņņho māõanāmo ca laīkārajjaü kamāgataü
Pāletu" iti so rajjaü sampattaü sampaņikkhipi.
15
Vi¤¤ātacittasa¤cārā sacivā tassa sabbathā
Vattumetaü kaõiņņhassa pesesuü purise tadā.
16
Sutvā taü sãghamāgamma passitvā sakabhātaraü
Patitvā pādamålamhi bahuü kandaya rodiya
17
Jeņņhena bhātarā saddhimanurādhapuraü gato
Makuņaü tattha dhāresi jeņņhacittānuvattako.
18
Tato'bhayagiriü gantvā pabbajjaü sakabhātuno
Yatayo tattha yācittha bahumānapurassaraü.
19
Tato te yatayo tassapabbajjamusampadaü
Akaüsu vikalaīgassa sikkhāpadanirādarā.
20
Pariveõamuttaroëamuëāraü 2 tassa kāriya
Katvavā taü pariveõassa sāmikaü dharaõãpati
-----------
1. [S.] Cåke. 2. [S.] Pariveõuttaramåla muëāraü. [E. -]Uttaromålaü - 

[SL Page 323] [\x 323/]   ( 
21
Bhikkhånaü chasataü tattha vidhāya tadadhãnakaü
Parihāre adā tassa 3 pessavagge ca pa¤ca so.
22
Samappesi ca so nānāsippakammavicakkhaõe,
Jane vākā tadāyatte so dāņhādhāturakkhiye.
23
Tassovādakarā'hesuü bhikkhå'bhayagirimhi te.
Rājā ca lokaü pālesi sammā tassānusatthiyā. 4
---------
24
Janā tabbaüsajā keci taürajjanirapekkhakā 5
Nivasiüsu 6 yathākāmaü mahāsāmipadaü sitā.
25
Etassa māõavammassa ra¤¤o dhammanaya¤¤uno
Aggabodhikumārādi - puttanattukkamāgate
26
Vaüse visuddhe jātassa bhupālatvayamuddhani
Samā soëasa laīkāyaü sammā rajjānusāsino
27
Mahãpassa mahindassa duve mātuladhãtaro
Devalā lokitā cāti nāmato vissutā subhā.
28
Etāsu dvãsu dhãtāsu lokitā mātulattajaü
Paņicca rājatanayaü subhaü kassapanāmakaü
29
Sā moggallāna-lokavhe putte dve lahi sobhane.
Tesu jeņņhasuto lokasāsanācārakovido
30
Mahāsāmãti pa¤g¤āto saīghupāsanalālaso
Nekasāraguõāvāso vāsaü kappesi rohaõe.
31
Dāņhopatissarājassa nattā sugatasāsane
Pabbajjåpagato saddho dhutavā sålasaüvuto
32
Pahitatto vivitto so pantasenāsane 7 vasã.
Guõaü sabbattha vaõõesuü tasmiü devā pasãdiya.
33
Guõaü suõitvā laīkindo tadā sabbattha patthaņaü
Upasaīkamma taü natvā kātumattānusāsanaü
34
ârādhayamanicchantaü yācitvāna punappunaü
ânãya vāsayitvā taü pāsāde sādhukārite
35
Yatissarassa vasato tattha rājā guõappiyo
Tassanusiņņhimaggaņņho lokaü dhammena pālayi.
-----------
3.[E.] Satta 4.-Anusiņņhiyā(?) 5. Pabbajjānirapekkhakā(sab[X]g¤e[X]basu.)
6.[E.] Nivasanti. 7.[A,] panthasenāsane.

[SL Page 324] [\x 324/]   ( 
36
Uddissārādhanaü sammā laīkindena kataü tadā
Selantarā'bhinikkhamma yatinndo so dayānugo
37
Yato bhikkhu samuhetvā vāsaü kappesi yattha so
Selantarasamuho'ti vikkhyātiü so tato gato.
38
Tato paņņhāya vāsetvā rattãyaü devapalliyaü
Devatānumataü bhikkhuü målaņņhāne ņhapenti hi.
39
Muluttamāvasantānaü yatãnamanusāsanā
Laīkissarā pavattanti pālentā lokasāsanaü.
40
Tassa dāņhopatissassa vaüsajaü rājaputtakaü
Bodhiü paņicca tabbaüsā buddhānāmā kumārikā
41
Alattha lokitaü nāma dhãtaraü caralakkhaõaü.
Kālena sā padinnā'si moggallānassa dhimato.
42
Sā tampaņicca kitti¤ca mittaü nāma kumārikaü
Mahindaü rakkhitaü cāpi labhittha caturo pajā.
43
Ahå jeņņhasuto dhãro vãro terasavassiko;
Katahattho visesena dhanusappamhi so tato
44
"Kathaü laīkaü gahessāmi dåretvā'rātikaõņakaü"
Iti cintāparo gāme målasālavhaye vasã.
45
Eko mahābalo vãro buddharājo'ti vissuto
Vilomavattã hutvāna lokasenānino tadā
46
Palāto cuõõasālavhaü, khippaü janapadaü tahiü
Kittādike jane neke vase vattãya sabbathā
47
Saddhiü bandhåhi saīgāmasårehi bahukehi so
Malayācalapādesu vasã duppasaho tadā.
48
Tassa'ntika mupāgamma saüvaccharikanāyako
Saīgho nāma kumārassa saråpaü sādhukaü bråvi:
49
"Mahāsāmissa tanayo jeņņho kittisanāmako
Dha¤¤alakkhaõasampanno sampannamatikkamo;
50
Jambudãpepi taü rajjaü kattumekātapattakaü
Samatthoti vicintemi; laīkādãpamhi kā kathā!"
51
Tassa so vacanaü sutvā "sevitabbo kumārako"
Iti nicchiya pesesi kumārassa'ntikaü jane.

[SL Page 325] [\x 325/]   ( 
52
Suõitvā so vaco tesaü nivattanabhayā vibhu
Ajānataü pitunnaü so vãro dhanusahāyako
53
Gehā nikkhamma passanto sunimittāni nekadhā
Agā lahuü sarãvaggapiņņhigāmaü mahāmati.
54
Tahiü so nivasaü vãro pesayitvā sasevake
Vipakkhādhiņņhitaü jesi bodhivālavhagāmakaü.
55
Tato'bhimānã senānã senaü so tattha pesayã;
Sā parikkhippa taü gāmaü saīgāmāya samārabhã.
56
Kumāro tehi yujjhanto subhaņo 8 paņuvikkamo
Disāsu vikirãsabbe tålaü caõķova māëuto.
57
Cuõõasālaü janapadaü gantvā ņhānavidu tadā
Tahiü vasaü vase' kāsi sabbaü malayamaõķalaü.
58
Tadāpi senaü senindo pesetvā asakiü sakaü
Aabhibhutimasakkonto kātuü dummanataü 9 gato.
59
Makkhakudråsavāsissa sacivavassā'tha kittino
Suto mahabbalo devamallo'ti vidito tadā
60
Sahito bandhumittehi bahå rohaõavāsino
Samādāyā'bhigantvāna kumāraü passi sādaro.
61
Bandhiya churikaü cheko so paõõarasavassiko
âdipādapadaü tattha sampāpuõi mahāyaso.
62
Tato hira¤¤amalayamupagamma mahabbalo
Tahiü remuõaselamhi khandhāvāraü nibandhayã.
63
Tatthā pi senaü pesetvā saīgāmento camåpati
Aladdhavijayo chandaü puna yuddhe jahã tato.
74
Lokanāmo 10 camånātho lokaü hitvā sakaü tadā
Ahå vassamhi chaņņhe so paralokaparāyaõo.
---------
65
Tadā kassapanāmeko kesadhātukanāyako
Jane'bhibhuya vattesi nijāõaü rohaõe tadā.
66
Sutvā taü coëasāmanto puëatthinagarā tadā
Nikkhamma yuddhasannaddho gantvā kājaragāmakaü.
-----------
8.[E.] Sahaņo, 9. [E.] Dummantanaü. [A.] Taü dummanaü, 10.[E.D.] Lokanātho

[SL Page 326] [\x 326/]   ( 
67
Kesadhātu tato yuddhe bhinditvā dāmiëaü balaü
Rakkhapāsāõasãmāyaü ņhapetvārakkhiye jane,
68
Paņiladdhayuddāmo mahāsenāpurakkhato
Punarāgamma pāvekkhi vãro kājaragāmakaü.
69
Tadādipādo sutvāna sabbaü sutthiradhātuko
Kesadhātuü nighātetuü balaü sannayhi 11 vegasā.
70
Pavattiü taü suõitvā so sābhimāno bhusaü tato
Samattaü 12 balamādāya sippatthalakamāgamā,
71
Pa¤cayojanaraņņhādivāsike subahåjane
Samadāya samāsanne rājaputte sudujjaye
72
Virattata¤ca so ¤atvā bahunnaü raņņhavāsinaü
Dukkaraü ettha yuddhanti gato so khadiraīgaõiü.
73
Mahāsenāya bhupālasuto soëasavassiko
Khippaü pāvekkhi so vãtadaro kājaragāmakaü.
74
Chammāsamanubhotvāna rohaõaü ruņņhamānaso
Kesadhātukanāthopi, saīgāmatthāya tatthagā:
75
Rājaputtassa senā'tha vattentã samaraü kharaü
Kesadhātukanāthassa sãsaü gaõhi mahabbalā 13
76
âgamma sattarasavassavayaü 14 kumāro
Sabbattha patthaņamahāyasakittãtejo
Sāmādineka vidhiyogavisesadakkho
Khãõārikaõņakamakā'khilarohaõaü taü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Rohaõārātivijayo nāma
Pa¤capa¤¤āsatimo paricchedo.
---------

Chapā¤¤āsatimo paricchedo.

1
Yuvarājapade tassa ņhitassā'tha naya¤¤uno
Ahå vijayabāhåti nāmaü sabbattha pākaņaü
2
Mahā¤āõo nijāõāya tattha bheriü carāpiya
ōhapento sacive'neke patiråpe padantare
-----------
11.[A.E.] Santahi. 12.[E.] Samatthaü. [A.] Samantaü. 13.[E.] Mahabbalo.
14.[A.] Vassamayaü.

[SL Page 327] [\x 327/]   ( 
3
Coëānaü maddanatthāya rājaraņņhādhivāsinaü
Caturo caturopāye yojayaü tattha so vasã.
4
Coëarājā suõitvā taü puëatthinagare ņhitaü
Senāpatimapesesi davona balavāhanaü.
5
Senideü kājaraggāmasamãpaü samupāgataü
Duppasayhaü viditvāna giriduggamagā tato.
6
Senindo kājaraggāmaü vilumpitvāna vegasā
Tattha vatthumasakkonto sadesaü punarāgami.
7
Tato mahādipādo'pi āgamma malayā lahuü
Mahatā balakāyena sippatthalakamāvasi.
8
*Rājā rāma¤¤avisaye rājino (santikaü) jane
Pesesi bahuke sāraü dhanajāta¤ca'nappakaü
9
*Vicittavatthakappuravandanādãhi vatthuhi
Paripuõõā ca nāvāyo nekā titthe samosaņā.
10
Dhanajātehi nekehi karonto bhaņasaīgahaü
Tato tambalagāmamhi 1 nivasittha mahabbalo.
11
A¤¤ama¤¤aviruddhattā 2 rājaraņņhādhivāsino
Upagamma janā sabbe karaü no denti sabbaso.
12
Vipakkhā coëarājassa bhindantā'õaü 3 maduddhatā
âyuttake vihiüsentā yathākāmaü caranti ca. 
13
Taü sutvā coëabhupālo sampakopavasãkato
Senaü mahantiü datvāna pesesi sacivaü nijaü.
14
Mahātitthe'vatiõõo so tattha tattha bahå jane
Ghātento savase katvā rājaraņņhādhivāsino
15
Anukkamena gantvāna kharāõo rohaõaü tadā
Ajjhotthari saseno sa 4 bhinnapelova sāgaro
16
Ra¤¤o paccatthikā hutvā ravidevavalavhayā
Ubho dāmiëasenindavasaü yānā 5 mahabbalā.
----------
1.[A.] Tammalagāmamhi 2.[E.] Viruddhattaü. 3. [S.] Bhinditvāõaü. 
4. [E.] Ajjhottharittha senāya. 5.[A.] Dāmiëasenindaü.
* Imā dve gāthā idha aņņhānappayuttā viya dissantã.

[SL Page 328] [\x 328/]   ( 
17
Mahāpakkhabalopete te passiya camåpati
Rohaõaü sakalaü khippaü ma¤¤ittha sakahatthagaü.
18
Ekādasamhi so vasse rājā coëābhibhutiyā
Paluņņhapabbate duggaü pavidhāya tahiü vasã.
19
Coëasenā tadā selaü samantā tamparikkhipi;
Tattho'bhayesaü senānamahå bhiüsanakaü raõaü.
20
Ra¤¤o bhaņā vināsetvā sabbaü taü dāmiëaü balaü
Palāyantaü mahācoëasāmanta¤cānubandhiya
21
Gahetvāna siraü tassa gāmasmiü tambaviņhike
Saddhiü vāhanayānehi sārabhutadhanehi ca
22
Gahitaü sakalaü bhāõķaü netvā ra¤¤o padassiya
"Puëatthinagaraü gantuü kālo" iti samabravuü.
23
Mahãpālopi taü sutvā savivānaü vaco tadā
Mahatā balakāyena puëatthinagaraü gato.
24
Pavattimetaü sakalaü sutvā coëanarissaro
Tibbakopavasaüyāto bhupālagahaõatthiko
25
Sāmaü khippaü samāgamma vãro sāgarapaņņanaü
Bhiyyopi mahatiü senaü laīkādãpamapesayã.
26
Taü vijāniya bhumindo senindaü pesayã sakaü
Balaü mahantaü datvāna coëasenāya yujjhituü.
27
Gacchamāno camunātho so'nurādhapurantike
Saddhiü dāmiëasenāya vattesi tumulaü raõaü.
28
Patiüsu tasmamiü saīgāme bhupālassa narā bahå
Bhiyyopi damiëāyatattā jātā taüraņņhavāsino.
29
Vihāya dharaõãpālo puëatthinagaraü tadā
Villikābāõakaü 6 raņņhaü sampāpuõiya vegasā
30
Nihaccāmaccayugalaü taüraņņhādhiņņhitaü tadā
Tahiü vāsamakappesi sa bhaņe sannipātayaü.
31
Attānamanubandhantaü sutvā coëavamåpatiü
Gantvā vātagiriü nāma samaya¤¤u siluccayaü
-----------
6. [D.S.] Villikānāmakaü [E.] Villikābānāmakaü.

[SL Page 329] [\x 329/]   ( 
32
Upaccakāya selassa tattha duggaü nivesiya
Raõaü karonto temāsaü damiëe paņibāgayi.
33
Kesadhātukanāthassa māritassa purā raõe
Bhātā kaõiņņho sampattamahāpakkhabalo tadā
34
Māraõaü sakabhātussa saranto ruņņhamānaso
Sakalaü parivattesi guttahālakamaõķalaü.
35
Atho laīikissaro tattha khippaü gantvā mahabbalo
ōhāne *maccutthale nāmakhandhāvāraü nibandhiya
36
Khadiraīgaõiduggamhā 7 tapāpetvāna taü raõe
ōhānā kubulagallā ca yujjhanto taü palāpayã.
37
Vihāya puttadārādisabbaü nekadhanaü balaü 8
Palāyamano so raņņhaü coëāyattamagā lahuü.
38
Tadā narissaro tattha tassa sabbaü samādiya
Gantvā tambalagāmamhi navaü duggaü nivesiya.
39
Anukkamena gantvāna mahānāgahulavhaye
Pure vasã susajjento balaü coëehi yujjhituü.
40
Tato rājā samavhāya sacãve dve mahabbale
Pesesi dakkhiõaü passaü vasaü netuü tahiü jane.
41
Sampesesi mahāmaccayugalaü kakkhalaü vibhu
Coëadappavināsāya tato velāmahāpathe. 9
42
Pesitā dakkhiõaü passaü amaccā'me mahabbalā
Muhunnaruggāmaduggaü badaëatthalameva ca
43
Vāpãnagaradugga¤ca buddhagāmakameva ca
Tilagullaü mahāgallaü maõķagallakameva ca
44
Anurādhapuraü vā'ti gahetvāna kamena te
Vattentā savase raņņhaü mahātatthamupāgatā.
45
Pesitā savivā dve tu tato velāmahāpathe
Vilumpantā chagāmādikhandhāvāre tahiü tahiü
46
Puëatthinagarāsannaü kamenā'gamma pesayuü
Dute rājantikaü "khippamāgantuü vaņņatãtiha."
-----------
7. [E.S.] Khadiraīgaõiya. 8.[S.] Pi ca, 9.[A.E.] Velamahāpathe.
* Māragoķa(?) Sãhaëabhāsāya.


[SL Page 330] [\x 330/]   ( 
47
Disāsu dvãsu yātehi sacivehi pavattitaü
Vikkamātisayaü sutvā kāla¤¤u so mahãpati
48
Sãghaü sannayha senaīgaü samaggaü vidhikovido
Ummålanāya coëānaü purā tamhā'bhinikkhami.
49
Gacchaü gaīgāya mahiyaīgaõathupantike vibhu
Senānivesaü kāretvā ka¤ci kālaü tahiü vasã.
50
Kamenāgammaņhāna¤¤u puëatthinagarantike
Bandhāpesi mahāvãro khandhāvāraü thiraü varaü.
51
Tattha tattha ņhitā sårā coëā ye kakkhalā'khilā
Påëatthinagare yuddhaü kātuü sannipatiüsu te.
52
Nikkhamma nagarā gantvā coëā bahi mahāraõaü
Katvā parājitā bhãtā pavissa nagaraü sakaü
53
Guttāsesupuradvārā gopuraņņālanissitā
Mahābavaü bahussāhā pavattesuü bhayāvahaü.
54
Diyaķķhamāsaü yujjhanta nagaraü tamuparundhiya 10
Sādhetuü neva sā'sakkhi bhupālassa mahāvamå.
55
Mahāra¤¤o mahāvãrā mahāsårā mahabbalā
Mahābhaņā mahāmānā ravidevacalādayo
56
Ullaīghitvāna pākāraü pavissa sahasā puraü
Khaõena nadamiëe sabbe målaghaccamaghātayuü.
57
Evaü laddhajayo rājā tadā vijayabāhu so
Carāpesi nijāõāya bheriü bhurimatã pure.
58
Taü sutvā sakasenāya vināsaü coëabhåpati
Sãhaëā balavanto'ti bhãyyo senaü na pāhiõi.
59
Vãro asesanihatuddhatacoëaseņņho
Vi¤¤u susādhuņhapitākhilarājaraņņho
Iņņhannurādhapuraseņņhamatãva haņņho
Vassamhi pa¤cadasame gami rājaseņņho.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Anurādhapurābhãgamano nāma chappa¤¤āsatimo paricchedo
---------
-----------
10.[A.] Tamparundhiya

[SL Page 331] [\x 331/]   ( 

Sattapa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Laīkārakkhāya sacive khalino yodhasammate
Paņipāņiü 1 samuddissa 2 samantā sanniyojayi.
2
Abhasekamaīgalatthāya pāsādādimanekakaü
Kiccaü sampādanãyaüti sacivaü sanniyojiya
3
Vandanãye'bhivandanto padesenekake tahiü
*Netvā māsattayaü ga¤chã puëatthinagaraü puna.
4
Vissuto ādimalayanāmena balanāyako
Ujupaccatthiko hutvā mahãpālassa sabbaso
5
Saīgāmatthāyu'pāga¤chi balaü sabbaü samādiya
Andåti vissutaü mandapa¤¤o gāmaü purantike.
6
Laīikissaro tahiü gantvā uddharitvā tamuddhataü
Puëatthinagaraü ga¤chã vase vattiya taü balaü.
7
Yuvarājapadaü yeva sito santo likhāpayi
So sattarasavassāni sappa¤¤o narasattamo.
8
Tato'nurādhanagaramabhigamma yathāvidhiü
Anubhotvā vidhāna¤¤u abhisekamahussavaü
9
Aņņhito pāpadhammesu suņņhito seņņhakammanã
So aņņhārasamaü vassaü likhāpayi susaõņhito.
10
Tato āgamma nivasi puëatthinagare vare
So"sirãsaīghabodhã"ti nāmadheyyena vissuto.
11
Anujaü so vãrabāhumoparajje nivesiya
Datvāna dakkhiõaü desaü taü saīgaõhi yathāvidhiü.
12
Kaõiņņhassā'tha bhātussa jayabāhussa bhubhujo
âdipādapadaü datvā raņņhaü cā'dāsi rohaõaü.
13
ōhānantarāni sabbesamamaccānaü yathārahaü
Datvā rajje yathā¤āyaü karaü yojesi gaõhituü.
14
Cirassaü parihãnaü so dayāvāso mahãpati
Pavaccesi yathādhammaü ņhitadhammo vinicchayaü.
-----------
1. [A.] Paņipattiü. 2. [S.] Samuddassa
* Khepetvāni attho

[SL Page 332] [\x 332/]   ( 
15
Evaü samuddhaņānekaripukaõņakasa¤caye
Niccaü rajjaü pasāsente laīkaü sammā narissare
16
Chattagāhakanātho ca dhammagehakanāyako
Tatheva seņāņhinātho ca iccete bhātaro tayo
17
Ra¤¤o virodhitaü 3 yātā palātā jambudãpakaü
Laīkaü visatime vasse ekenåne samotaruü.
18
Te sabbe rohaõaü raņņhaü tathā mamalayamaõķalaü
Sabbaü dakkhiõapassaü ca sahasā parivattayuü.
19
Nipuõo rohaõaü gantvā tathā malayamaõķalaü
Nighātento bahu tattha tattha paccatthike jane
20
Sammā våpasametvā taü ņhapetvā sacice tahiü
Dakkhiõo dakkhiõaü desaü sayaü gantvā mahabbalo
21
Pesetvā samaõãbhātuvaüsajaü sacivaü tadā
Gāhevo samare ghore vãro te sakaverino
22
Samāropiya sålamhi laīkaü vigatakaõņakaü
Kāretvāna nirātaīkaü pulatthipuramāgami
---------
33
Vasantã coëavãsaye jagatipālarājinã
Coëahatthā pamu¤citvā saddhiü dhãtukumāriyā
24
Lãlāvatyabhidhānāya nāvamruyha vegasā
Laīkādipamhi otiõõā passi laükissaraü tadā.
25
Sutvā vaüsakkamaü tassā so ¤atvā suddhavaüsataü
Lãlāvatiü mahesitte abhisi¤ci narissaro,
26
Sā taü paņicca rājānaü mahesã dhãtaraü labhi;
Nāmaü yasodharāti'ssā akāsi dharaõãpati.
27
Merukandararaņņhena saddhiü rājā sadhãtaraü
Vãravammassa pādāsi; sā labhã dhãtaro duve
28
Samānanāmikā jeņņhā sā mātāmahiyā ahå.
Sugalā nāmikā āsi tāsu dvãsu kaõiņņhikā
29
Kaliīgadharaõãpālavaüsajaü cārudassanaü
Tilokasundariü nāma sukumāraü kumārikaü
-----------
3.[E.] Virodhitā.

[SL Page 333] [\x 333/]   ( 
30
Kāliīgaraņņhato rājā āõāpetvā ciraņņhitiü
Nijavaüsassa icchanto mahesitte'bhisevayã.
31
Subhaddā ca sumittā ca lokanāthavhayā pi ca
Ratnāvalã råpavatã iti'mā pa¤ca dhãtaro
32
Puttaü vikkamabāhu¤ca sā lahã dha¤¤alakkhaõaü.
Sampattā sā 4 pajāvavuddhiü harantã 5 rājino manaü.
33
Itthāgāresu sesesu vinā samakulaīganā
Gabbho jātu mahãpālaü tampaņicca na saõņhahi.
34
Athekadivasaü rājā amaccagaõamajjhago
Vilokiya ņhitā sabbā dhãtaro paņipāņiyā
35
Dhitunamavasesānaü ņhapetvā ratanāvaliü
Dha¤¤alakkhaõasampanna - puttassuppattisucakaü
36
Lakkhaõaü lakkhaõa¤¤u so apassaü pemavegavā
Ratanāvalimāhåya tassā muddhani cumbiya
37
"Tejoguõehi cāgehi dhiyā sårattanena ca
Bhute ca bhāvino ceva sabbe bhupe'tisāyino
38
Niccaü naīkaü nirāsaīkamekacchattakameva 6 ca
Pavidhātuü samatthassa sammā sāsanatāyino
39
Sobhanānekavattassa imissā kucchi hessati
Puttassu'ppattiņhāna"nti mudutoso samabravį.
40
Yācantassāpi kho coëamahãpālassa nekaso
Kulābhimānã rājā so adatvāna kaõãyasiü
41
âõāpetvā paõķurājaü visuddhatvayasambhavaü
Anujaü rājiniü tassa mittavhayamadāsi so.
42
Sā māõābharaõaü kittisirimeghābhidhānakaü
Sirivallabhanāma¤ca janesi tanaye tayo.
43
Subhaddaü vãrabāhussa, sumittaü jayabāhuno
Mahatā parihārena pādāsi dharaõãpati.
44
Adāsi māõābharaõe dhãtaraü ratanāvaliü.
Lokanāthavhayaü kittissirimeghassa'dāsi so.
-----------
4.[E.] Sampattattā 5.[E.] Haraü tā. 6.[E.D.S.] Nirātaīka-

[SL Page 334] [\x 334/]   ( 
45
Råpavatyabhidhānāya dhãtuyo'paratāya hi
Sa sirãvallabhassādā sugalavhaü kumārikaü.
46
Madhukaõõava- bhãmarāja - balakkārasanāmake
Mahesãkhandhave rājaputte sãhapurāgate
47
Passitvāna mahãpālo tadā sa¤jātapitiko
Tesaü pādāsi paccekaü vuttiü so anuråpakaü
48
Te sabbe laddhasakkārasammānā dharaõãpatiü
ârādhayantā satataü nivasiüsu 7 yathāruciü.
49
Etesaü rājaputtānaü sundarivhaü 8 kaõiņņhikaü
Adā vikkamabāhussa nijavaüsaņņhitatthiko.
50
Bhãyyo vikkamabāhussa tato lãlāvatiü satiü
Saha bhogena pādāsi tadā bandhuhite rato.
51
Vidhāya evaü sajane janindo
Nissesato bhogasamappãto so
Dayāparo ¤ātijanānamatthaü
Samācarã nãtipathānuråpaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Saügahakaraõo nāma
Sattapa¤¤āsatimo paricchedo.
---------

Aņņhapa¤¤āsatimo paricchedo.

1
Vicinitvā kulãne so jane sabbe samādiya
Sakārakkhāya yojesi nayathāvāraü mahãpati.
2
Uccaü puëatthinagare pākāraü kārayã thiraü
Nekagopurasaüyuttaü sudhākammasura¤jitaü,
3
Samantāyatacitthiõõa-gambhãraparikhāyutaü
Uccapatthaõķilopetaü duppapakhaüsamarātihi.
4
Upasampadakammassa gaõapårakabhikkhånaü
Appabhonakabhāvena sāsanaņņhitimānaso
-----------
7.[E.] Nivattiüsu. 8.[A.E.] Sunārivhaü
[SL Page 335] [\x 335/]   ( 
5
Anuruddhanarindassa sahāyassātha santikaü
Rāma¤¤avisayaü dute pesetvā sahapābhate
6
Tato āõāpayitvāna piņakattayapārage
Sosãlādiguõāvāse bhikkhavo therasammate
7
Te uëārāhi 1 påjāhi påjayitvā narissaro
Pabbajjā upasampattã kārayitvā anekaso
8
Piņakattaya¤ca bahuso kathāpetvā savõõanaü laīkāyo'sakkamānaü so jotayã jinasāsanaü. 9
Puëatthinagarassanto padesasmiü tahiü tahiü
Vihāre kārayitvāna bahuke sumanohare
10
Bhikkhavo tattha vāsetvā nikāyattayavāsino
Paccayehi uëārehi santappesi catuhipi.
11
Phaëikatthamhakavāru 2 - pākāraparikhāyutaü
Pa¤cabhumakapāsāda pavareno'pasobhitaü
12
Samantāvāsapantãhi subhāhi suvirājitaü
Nirākiõõamasambādha - parabhāsurakopuraü 3
13
Vihāraü kārayitvāna vatthuttayaparāyaõo
Nikāyattayavāsissa bhikkhusaīghassa'dāsi so.
14
Saīghassa pākavaņņatthaü raņņhaü datvā'ëisārakaü
Sakalaü tantivāsãhi nettikehi saheva so 4
15
Nekasatāni bhikkhånaü vāsayitvāna tattha so
Satataü sampavattesi uëāraü catupaccayaü.
16
Dāņhādhātugharaü cāru kārayitvā mahārahaü
Dāņhādhātussa niccaü so mahāmahamakārayi.
17
Gaõasaīgaõikā'peto paccahaü dhammasaügaõiü
Parivattesi so pāto sutdare dhammamandire.
18
Naccādigandhamalādinekapåjampavattiya
Sirena saddhāsambandho sambuddhamabhivandati.
19
Jambudãpāgata cāgasåro so bhuvirisårayo 5
Tappesi dhanadānena dānãye nekaso vibhu.
-----------
1.[A.E.] Tehuëārāhi. 2. [A.] Phaëakatthambhato cāru. [E.] Phaëakatthamambhakacāru.
3. Narākiõõa (sabbesu.) 4.[A.E.] Ca. 5. Bhurisårayo (sababesu.)
"Bhusurā"ti brāhmaõā.

[SL Page 336] [\x 336/]   ( 
20
Saddhammakathikānaü so påjā katvāna nekaso
Desāpesi ca saddhammaü sadā dhammaguõe rato.
21
Tikkhattuü so tulābhāradānaü danesu dāpayã.
Uposathaü copavasi suvisuddhamuposathe.
22
Adā daõķissaraü dānamanusaüvaccharaü vãbhu.
Piņakattayaü likhāpetvā bhikkhusaīghassa dāpayi.
23
Mahagghamaõimuttādiratanāni sa pesiya
Jambudãpe mahābodhiü nekakkhattumapåjayã.
24
Kaõõāņabhumipālena coëara¤¤ā ca pesitā
Dåtā mahantamadāya paõõākāramidhāgatā
25
Addasaüsu mahãpālaü tato so tuņņhamānaso
Tesaü ubhinnaü dåtānaü kattabba sādhukāriya
26
Tesu ādo'va kaõõāņadåtehi saha pesayi
Dåte sakãye kaõõāņanikaņaü sārapābhate.
27
Attano visayaü patte coëo sãhaladåtake
Sahasā kaõõanāsāsu pāpayiüsu viråpataü 6
28
Sampattavippakārā te idhāgantvāna rājino
Kathayiüsu tadā sabbaü coëena katamattani.
29
Udadãpitābhimāno so sakalāmaccamajkjhago
Avhāya dāmiëe dåte iti colassa sandisi:
30 "Senaü vinā'ca ekasmiü dãpe namajjhe mahaõõave
Bāhābalaparikkhā vā hotu no dvandayuddhato.
31
Balaü sannayha sakalaü rajje tuyhaü mamā'thavā
Tavābhimatadesamhi saīgāmo vā karãyataü.
32
Mayā vuttakkameneva vattabbo vo janādhipo"
Iti vatvāna te dåte itthālaīkāramaõķite
33
Vissajjiya lahuü coëamahãpālassa santikaü
Tato senaīgamādāya anurādhapuraü gami.
34
Mattikāvāņatitthe ca mahātitthe ca pesayã
Coëaraņņhaü'va gantvāna yujjhituü dve camåpati.
-----------
6.[A.] Potthake natthã

[SL Page 337] [\x 337/]   ( 
35
Sajjentesucamåpesunāvāpātheyyakāni ca
Yuddhatthāya balaü coëaraņņhapesanakāraõā
36
Tadā tiüsatime vasse veëakkārasanāmakā
Balakāyā tahiü gantumanicchantā virodhino
37
Māretvāna ubho senānāthe mattagajā viya
Samantato vilumpiüsu puëatthipuramuddhatā.
38
Puttehi tãha sahitaü rājino va kaõãyasiü
Gaõhitvā sahasā rājapāsādaü cāpi jhāpayuü.
39
Rājā nikkhamma khippaü so gantvā dakkhiõapassakaü
Sele vātagirivhasmiü sāraü bhaõķaü ņhapāpiya
40
Vãrabāhuparājena sãhavikkamasālinā
Mahatā ca baloghena samantā parivārito
41
Puëatthipuramāgamma vattento dāruõaü raõaü.
Palāpesi khaõeneva balakāye samāgate.
42
Māritānaü camåpanamaņņhisaīghāņadhiņņhitaü
Parikkhipitvā citakaü veribhute balādhipe
43
Bandhayitvāna khāõumhi pacchābāhaü subandhanaü
Parito vipphurantãhi aggijālāhi jhāpayã. 7
44
Ghātetvā tattha mānãnaü gāmāni dharaõãpati
Akāsi laīkāvasudhaü sabbathā vitakaõņakaü.
45
Yujjhituü saha coëena rājā attakatāvadhiü
Anatikkamma so pa¤cacattāëãsamhi vacchare
46
Sannaddhaü balamādāya gantvā sāgarapaņņanaü 8
Tassā'bhigamanaü passaü ka¤cikālaü tahiü vasaü
47
Anāgatattā coëassa tassa dåte visajjiya
Punāgantvā vasã rājā puëatthinagare ciraü.
48
Mahāheëiya-reheru 9 - mahādattikanāmikā
Kaņunnarupaõķavāpã 10 kallagallikanāmikā 11
49
Eraõķagallavāpã ca dãghavatthukavāpikā
Maõķavāņakavāpã ca kittaggabodhipabbatā
-----------
7. [E.S.] Jhāpiya. 8.[A.] Pattanaü. 9.[A.] Sareheru.
10.[D.] Kaņinnara 11. [E.] Kalahagallika.

[SL Page 338] [\x 338/]   ( 
50
Valāhassa-mahādāragalla-kumbhãlasobbhakā
Pattapāsāõavāpã ca vāpã ca kāõanāmikā
51
Etā ca'¤¤ā ca so chinnamariyāda vāpiyo bahå
Bandhāpesi sadā dãnasatte baddhahitāsayo.
52
Bhumindo kandarā-gaīgā nadãsu ca tahiü tahiü
Subhikkhaü kārayã raņņhaü bandhetvā'varaõāni so
52
Bandhāpevona so chinnaü kilavatthukamātikaü
Vārãhi paripåresi maõihãrakavāpikaü.
54
Vihārā'bhayacārittabhediniü mahisiü sakaü
Parihāre sabbasocchijja 12 gāhayitvā galamhi taü
55
Puramhā bahi kāretvā mahāsaīghaü khamāpiya,
Pakāsesi ca lokassa saīghagāracamattano.
56
Mahāgāme nikāyānaü nitaye coëanāsite
Dhātugabbhe ca bandhesi thåpārāmadvaye'pi ca.
57
Mātuyā'ëāhaõaņņhāne tatheva pitunopi ca
Akā pa¤camahāvāse tathā budalaviņņhiyaü.
58
Paõķavāpi ca pāņhãno rakkhacetiyapabbato
Tatheva maõķalagiri madhutthalavihārako
59
Uruvelavhayo devanagare ca vihārako
Mahiyaīgaõavihāro ca sitalaggāmaleõakaü.
60
Jambukolavihāro ca tatheva girikaõķako
Kurundiyavihāro ca jambukolakaleõakaü
61
Bhallātakavihāro ca tatheva paragāmako
Kāsagallavhayo candagirivhayavihārako
62 Velagāmivihāro ca mahāsenavhagāmake 13
Vihāro cā'nurādhamhi pure bodhigharaü tathā
63
Icceva'mādayo neke vihāre ca bahå vibhu
Paņisaīkhari jiõõe so gāme cā'dā visuü visuü.
64
Samantakåņaselaņņhaü munindapadala¤chanaü
Paõāmatthāya gacchantā manussā duggama¤jase
65
Sabbe ma kilamattu'ti dānavaņņāya dāpayã
Sālikkhettādisampannaü giëãmalayanāmakaü.
-----------
12. [A.] Sa occhijja. 13. [A.] Gāmako.

[SL Page 339] [\x 339/]   ( 
66
Kadalãgāmamagge va håvaraņņha¤jase tathā
Gāme datvāna paccekaü sālāyo vāpi kārayi. 14
67
"Anāgate taü bhupālā mā gaõhantu"ti lekhiya
Akkharāni silātthamhe patiņņhāpesi bhumipo.
68
Gāmaü antaraviņņhi¤ca tathā saīghāņagāmakaü*
Sirimaõķagallārāma¤ca 15 ādā so lābhavāsinaü.
69
Vanajivakabhikkhånamadā 16 so catupaccaye.
Bandhånampi ca so tesaü bhogagāme padāpayã.
70
Pāvāraggikapallāni vividhe osadhepi ca
Sãte utumhi bahuso bhikkhusaīghassa dāpayã. 71
Adā sabbaparikkhāre parikkhāre tathāņņha so 17
Nekavāresu sakkaccaü bhikkhusaüghassa buddhimā.
72
Saīghassa pākavaņņatthaü bhikkhånaü lābhavāsinaü
Veyyāvacaccakarāna¤ca påjetuü cetiyādikaü
73
Padinna pubbarājåhi ye gāmā rohaõe bahå
Tepi sabbe anåne so yathāpubbaü ņhapesi ca.
74
Adāsi pãņhasappãnamusahe balino balã
Bhattaü cā'dāsi so kākasonādãnaü dayāparo.
75
Adāsi nekakāveyyakārakānaü mahākavi
Saddhiü paveõigāmehi vittajātamanappakaü.
76
Rājāmaccādiputtānaü siloke racite suõaü
Yathānuråpaü pādāsi dhanaü tesaü kavissaro.
77
Andhānaü paīgulāna¤ca gāme cā'dā visuü visuü.
Nānādevakulāna¤ca dinnapubbaü na hāpayã.
78
Patthivo so kulitthãnamasanāthānaü yathārahaü
Vidhavānamadā gāme bhatta-acchādanāni ca.
79
Rājā sãhaëakāveyyakaraõe so mahāmati
Aggo sãhaëakāveyyakārakānamahosi ca. 18
80
Subhe baddhādaro baddhaguõavhayavihārake
Bandhesi uparājā so cetiyaü coëanāsitaü.
-----------
14.[A.] Kāriya. 15.[E.] Sirimaõķagallagāmaü ca. 16.[A.] Vannajãvaka
[E.] Vantajãvaka. 17.[E.] Aņņhaso. 18.[S.] So.
* Aīguëugama(?) 
[SL Page 340] [\x 340/]   ( 
81
Muttavāhã tato tassa vihārapavarassa so
Datvā gāmavare niccaüpåjāyo sampavattayã.
82
Sova tassa vihārassa upavāravanantike
Bandhāpesi mahāvāpiü thirãbhutamahodakaü.
83
Kappåramålāyatane ra¤¤o dhãtā yasodharā
Akāresi thiraü rammaü mahantaü paņimāgharaü.
84
Selantarasamåhasmiü rājino rājinã sakā 19
Kāresi cārupāsādaü vasādāvahamuggataü 20
85
Tadā neke ca sacivā tassorodhajanāpi ca
Samāciniüsu pu¤¤ānã anekāni anekaso.
86
Evaü samanusāsante laīkaü laīkānarissare
Uparājā vasaü nãto vinãto ghoramaccunā.
87
Tassa kattabbakiccāni sakalāni samāpiya
Jayabāhussoparajjaü 21 bhikkhånaü matiyā adā.
88
Athādipādapadaviü datvā vikkamabāhuno
Gajabāhå'ti vidite tassa jāte sute tato
89
Mahāmaccehi mantetvā rājā puttahitatthiko
Rohaõaü kasiõaü datvā tahiü vāsāya pesayi.
90
Tato so tattha gantvāna mahānāgahulaü puraü
Rājadhāniü karitvāna tathe vāsamakappayã.
91
Evaü pa¤¤āsavassāni'ha vijayabhujo vattayitvāna sammā
âõācakkaü janindo vyapagatakhalanaü esa pa¤cādhikāni
Vaķķhetvā sāsanaü taü khaladamilahayopadduta¤cāpi lokaü
Saggaü lokaü sapu¤¤appabhavamuruphalaü passituü cā'ruroha.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüsa
Lokasāyanasaügahakaraõo nāma
Aņņhapa¤¤āsatimo paricchedo
---------
-----------
19.[E.] Rājinā rājinãkatā. 20.[E.] Pasādavhayamuggataü. 
21.[E.@]Ssāparājattaü.

[SL Page 341] [\x 341/]   ( 

Ekånasaņņhimo paricchedo.

1
Tadā ra¤¤o'nujā mattā tassā puttā tayo'pi ca
Mahāmaccā ca yatayo tathāyatanavāsino
2
Sabbe te ādipādassa rohaõe vāsato sato
Anārovāpayitvāna bhupālamatasāsanaü
3
Sambhuyamantayitvāna samānacchandataü gatā
Adaüsu yuvarājassa laīkārajjābhisevanaü.
4
Oparajje nivesesuü māõābharaõanāmakaü.
Kumāraü pubbavārittamaggaü laīghitva te'khilā.
5
Tayo'tha bhātaro sabbe te māõābharaõādayo
Jayabāhumahãpālasahitā sahasā tadā
6
Muttāmaõippabhukaü ratanaü sārasammataü
Sabbaü gatthagataü katvā vāhana¤ca gajādikaü
7
Sakalaü balamādāya puëatthinagarā tadā
Khippaü taü vikkamabhujaü gaõhissāmā'ti nikkhamuü.
8
Sutvā pavattiü sakalaü imaü vikkamabāhu so
Tātassa'ntimasakkāraü vidhātuü handa 1 no labhiü
9
"Idāni khippaü gantvāna puëatthinagaraü tahiü
Tātassāëāhanaņņhānadassaneneva so ahaü
10
Sokabhāraü vinodessaü mama vetogataü" iti
Katadaëhavavatthāno viniggamma tato purā
11
Puëatthipuramāgacchaü ādipādo'tisāhaso
Sattaņņhasatasaīkhena balena parivārito
12
Antarāëapathe yeva guttahālakamaõķale
Gāme panasabukkavhe disvā senaīgamāgataü
13
Mahantaü yuddhasannaddhaü ekavãro bhayātigo
Yujjhatvā te palāpesi khaõeneva disodisaü.
---------
14
Tayo te bhātaro tattha sampattāvajayā tato
Abhimānuddhatā khippaü sannayha balavāhanaü
-----------
1.[A.E.] Bhanta.

[SL Page 342] [\x 342/]   ( 
15
âdipādakajambu"ti vissutamhi padesake
Saīgāmesuü; parājesi bhiyyo yujjhitva so tayo.
16
Tatiyaü kaņagāmasmiü, kāëavāpyaü catutthakaü
Pa¤camaü uddhanadvāre. Chaņņhaü so paīkavelake
17
Tehi yuddhaü karitvāna gahãtavijayo sadā 2
Puëatthipuramāga¤chi sabhāmaccaparijjano.
18
Sacintitakkameneva passitvāëāhanaü pitu 
Viduritamahāsoko laddhassāso pure vasaü
19
Dukkhe sahāyabhutānamattano so yathārahaü
Amaccānamadā sabbabhoge ņhānantarehi so.
20
Bhaņāna¤cāpi sabbesaü sahāyātānamattano
Anuråpamadā vuttiü saraü dukkhasahāyataü.
21
Māõābharaõabhupo'pi saddhiü sesehi bhātuhi
Karitvā dakkhiõaü passaü rohaõa¤ca sahatthagaü
22
Tato kittissirãmeghe sa dvādasasahassakaü
Raņņhaü datvāna vasituü tahiü yeva samādisi.
23
âõatto bhātarā kittissirãmegho janādhipo
Gantvā vasi pure tattha mahānāgahulavhaye.
---------
24
Sirivallabhanāmassa kumārassāpi cādisi
Desamaņņhasahassavhaü datvāna vasituü tahiü.
25
Tatheva so'pi gantvāna uuddhanadvāranāmakaü
Gāmaü katvārājadhāniü vasanto anusāsi taü.
26
Saya¤ca saha senāya gantvā dakkhiõapassakaü
Vãrabāhåti pa¤¤āto puīkhagāmaü samāvasã
27
Mātā ca tiõõaü bhātunaü jayabahu ca bhumipo
Nivasiüsu tadā kittisirimeghassa santike
---------
28
Tato saüvacchare'tãte te māõabharaõādayo
Tena'ttanã kataü yuddhe sabbaü vikkamabāhunā
29
Durārohaü 3 mahantaü taü parājayaparābhavaü
Anussarantā bahuso abhimānasamunnatā
-----------
2.[S.] Ca. So. 3.[E.] Durussahaü. [S.] Durugamma.

[SL Page 343] [\x 343/]   ( 
30
"Muddhābhisãttarājånamekākã rājaraņņhakaü
Vināyamabhisekena kathaü nāmānubhossati?"
31
Iti issāparatta¤ca yātā saīgayha sevake
Bhãyo sambhuya saīgāmakaraõatthāya nikkhamuü.
32
Sutvā tavatthaü dutehi so vikkama bhujo'pi ca
Agā tesaüva visayaü mahāsenāpurakkhato.
33
Dese dakkhiõake bodhisenapabbatagāmake
Yujjhitvā te parājesi tayo vikkamabāhu so.
34
"Ripavo'dāni me sabbe ummulessāmahaü" iti
Palāyante'nubandhittha padānupadikaü'va te.
35
Te va duggaü palāyiüsu pa¤cayojanaraņņhake
Khippaü pāvekkhi kalyāõiü so'pi te gahaõatthiko.
36
Vãro ariyadesiyo 4 vãradevoti pākaņo
Paëandãpissaro eko bhusaü sahasiko tadā
37 Saddhiü surehi yodhehi mahātitthamhi otari
"Kātuü hathegataü sakkā laīkādãpa nti cintiya.
38
So vikkamabhujo sutvā pavattiü bhubhujo tadā
"Yāvatā nātra laīkāyaü laddhogāho bhavissati
39
Tāva ummålanãyo"ti kalyāõimhā viniggato
Mahātitthamhi mannāranāmakaü gāmakaü gato
40
Katvāna vãradevo'pi saīgāmaü tena rājina
Anãkaīgādayo rājaputte dve bhātaro'pi ca
41
Senādhināyakaü ceva kittināmappakāsitaü
Ghātevo sahasā vãrasammate ca bahå jane
42
Gāhevo jãvagāhaü so rakkhaka¤ca 5 camupatiü
Sabalaü taü parājetvā anubandhi padāpadaü.
43
Palāyamāno so bhãto āgantvāna nijaü puraü
Hatthasāraü samādāya koņņhasāraü gato lahuü.
44
Pacchato pacchato vãradevo tamanubandhiya
âgantvāna pure vāsaü katipāhaü vidhāya so
-----------
4.[E.] Ariyadesã so 5.[S.] Rakkhanāmaü.

[SL Page 344] [\x 344/]   ( 
45
Gaõhituü vikkamabhujaü tattheva turitaü agā
Pesayitvā sakaü sopi mahantaü sakalaü balaü
46
Yujjhāpetvāna ghātetvā gāme antaraviņņhike
Kamahākaddamaduggamhi vãradevaü mahabbalo
47
Abhisekaü vinā yeva puëatthinagare vasaü
Akāsi rājaraņņhassa pasāsanavidhiü vibhu --------48
Apanãya raõe chandaü bhātaropi tayo tato
âvasiüsu yathāpubbaü gantvā raņņhaü sakaü sakaü
49
Caturopi mahãpālā yatamānā ciraü tahiü
Ekacchattaīkitaü kātuü neva sakkhiüsu sabbaso.
50
Anisammakārãbhāvena kulãne parihāpayuü
ōhapesuü ca mahantatte hãne sāhimate jane.
51
Vaķķhitaü nekadhā sammā ra¤¤ā vijayabāhunā
Sāsana¤ca tathā lokaü hāpayiüsu kubuddhino
52
Kulãnānaü manussānamabhāvepi ca tādise
Dose vittaü tadāyattaü pasayhā'vahariüsu ca.
53
Pãëesuü sakalaü lokamuddharantā'dhikaü balaü
Ucchåva ucchåyante te 6 khãõakosā 7 dhanesino.
54
Uddharitvāna buddhādisantake bhogagamake
So vikkamabhujo rājā sevakesu samappayã.
55
Puëatthinagare nekavihāre dhātumaõķite
So'va desantarãyānaü haņānaü vasituü adā.
56
Saddhehi pattadhātussa dāņhādhātuvarassa ca
Påjanatthāya dinnāni maõimuttādikāni ca
57
Vandanāgarukappåraü suvaõõādimayā bahå
Paņimāyo ca acchijja yathakāmaü vayaü nayã.
58
Sāsanassa ca lokassa kriyamānamupaddavaü
Passantā bahuso tasmiü tadā nibbinnamānasā
59
Aņņhamålavihāresu yatayo garusammatā
Paüsukålikabhikkhå ca koņņhāsadvayanissitā
60
"Evaü titthiyatulyānaü sāsanopaddavaü bahuü
Karontānaü sakāsambhā payānaü pavaraü" iti
-----------
6.[A.] Yantona. 7. [A.E.] Khãõatosā
[SL Page 345] [\x 345/]   ( 
61
Dāņhādhātuvaraü pattadhātumādāya rohaõaü
Gantvā vāsamakappesuü phāsuņņhāne tahiü tahiü.
62
Tatheva phāsuņņhānesu vippakiõõā tahiü tahiü
Te kulãnā nilãnā'va hutvā vāsamakappayuü
63
Pakkhadvayamahãpālagayhā sãmāsu ņhāpitā
Sāmantā a.Ĩ¤ama¤¤ehi karontā bahuso raraõaü
64
Susamiddhesu nekesu gāmesu nigamesu ca
Aggiü dentā taëāke ca chindantā jalapårite
65
Nāsentā sabbathā sabbamātikāvaraõāni ca
Chindantā nāëikerādi - sopakāre ca bhuruhe
66
Yathā poraõakaggāmaņņhānaüti'pi na ¤āyate
Vināsesuü tatha raņņhaü a¤¤ama¤¤avirodhino
67
Te ca bhumipatã gāmavilopaü panthamosanaü
Karentā nijacārehi ācaruü lokupaddavaü.
68
Kulãnānaü manussānaü dāsakammakarāpi ca
Sasamino'tivattantā nissaīkā vãtabhitikā
69
Hutvā'yudhãyā rājånaü abbhantarapavattino
Balavantatarā jātā laddhaņhānantarā tadā,
70
Janā samantakåņādinekadugganivāsino
Adentā bhumipālānaü pubbapaņņhapitaü karaü
71
Rājāõamagaõentā te gatā dāmarikattanaü,
Sakaü sakaü'ca visayamāvasiüsu samuddhatā.
72
Anatthe nicitā 8 nāma parivattanti sabbathā
Iti vattabbataü yeva 9 yātaü laīkātalaü tadā.
73
Evaü gāmakabhojakā viya bhusaü tejovihãnā sadā
Accantaü vyasanātisattahadayā rājābhimānujjhitā
Niccaü attaparatthasiddhividhurāsaīgā vihãnāsayā
Sabbe te vihariüsu bhumipatayo cārittamaggātigā.
Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Caturājacariyaniddeso nāma ekånasaņņhimo
Paricchedo
---------
-----------
8.[E.] Nimitaü 9. Vattabbataü neva. 1. [E.] Parājaya.

[SL Page 346] [\x 346/]   ( 

Saņņhitamo paricchedo.

1
Rohaõe nivasitvā'va jayabāhumahãpati
Mittavhā rājinã ceva tadā kālamakaüsu te,
2
Sirivallabhajāyā'tha janesi sugalā duve
Māõābharaõakaü puttaü puttiü lãlāvatimpi ca
3 Māõābharaõabhupāladevã'pi ratanāvalã
Mittaü pabhāvati¤cāpi alabhã dhãtaro duve.
4
Passantassa ubho tāyo dhãtaro vãrabāhuno
Tadā mahādipādassa evaü āsi vitakkitaü;
5
"Lokābhisammate sabbabhupālatvayamuddhani
Visuddhe somamavaüsamhi abhijātā mayaü pana.
6
Pihanãyatarākārā sabbasattisamuttatā
Nānāvijjāsu nipuõā hatthiassādisukkhamā; 
7
Tathāpekākināve'te tayo vikkamabāhunā
Parājayaü 1 paribhavaü pāpitā bahuso raõe
8
Sånuno susamatthassa visodhetumimaü malaü
Na dissate pātubhāvo; aaho no appapu¤¤atā;
9
Janavādakiliņņhena rājattenapi kiü mama
Idāni visayāsaīgaü hitvā kalyāõakammasu
10
Appamattassa satataü netabbā vāsarā'iti,
Niyyātetvā amaccānaü sabbaü rajjavicāraõaü
11
Tahiü sattaņņhamāsaü hi vasaü rattiyamekada
Devarājaghare seyyaü kappesi sãlasaüyato 2
12
Tato paccåsakalamhi devaputtaü mahiddhikaü
Vãcittavatthābharaõaü gandhamālavibhusitaü
13
Uëāratararåpena dehobhāsena attane
Obhāsentaü asesā'sā suriyaüva nabhuggataü
14
Vadantaü supine evaü addakkhi dharaõãpati
"Pasãdassu mahābhaga, pãto bhava mahãpati,
-----------
1.[E.] Parājaya. 2. [E.] Saüvuto

[SL Page 347] [\x 347/]   ( 
Dha¤¤alaükhaõasampanno icchitatthassa sādhako
Minãto lokakuharavyāpitejoparakkamo
16
âõabalayasokittibhāsuro sagguõākaro
Lokasāsanasaüvuddhikaro puttavaro tava
17
Labbhissate mahārāja na cirasseva sampati
Puttadārādhivutthaü taü puraü khippaü payāhã"ti.
18
Pabujjhitvāna sa¤jātapãtivego'tha rattiyā
Vibhātāya tato puīkhagāmaü ga¤chi naruttamo.
19
Yathā diņņhappakārantaü kathesi supinaü subhaü
Mahesipamukhānaü so amaccānaü mahãpati.
20
Saddhiü mahesiyā tattha patthento puttamuttamaü
Vinanto dānasãlādiü suhaü nānappakārakaü
21
Athedivasaü kāle paccåse supine pana
Sabbalakkhaõasampannaü sabbasetammanoharaü
22
Dantãpotavaraü dantaü kaõõe gaõhiya pemato
Pavisantamivattānaü seyyāgambhaü mahesiyā
23
Sampassiya pabujjhitvā uņņhāya sayanā varā
Sa¤jātapãtipāmojjavegapãõitamānaso
24
Tāyaü velāyamevāsu seyyāgambhaü mahesiyā
Pavissa supinaü tassā yathādiņņhaü pakāsayi. 
25
"Ahampi tādisaü hatthipotakaü sayanaü mama
Padakkhiõaü karitvāna ņhitaü soõķe samādiya
26
âkaķķhitvāna sayanaü samāropiya pemato
âliīgiü supinamhã"ti devã vāpi tamabravã.
27
Ubho te a¤¤ama¤¤assa diņņhamevaü pakāsiya
Uņņhāpesuü pahaņņhāva vãtaniddāruõaü tadā.
28
Tato pāto upaņņhātumupayātaü purohitaü
Nemittike ca pucchiüsu suõitvā te pamoditā
29 "Na cirasse'va puttassa dha¤¤alakkhaõasālino
Uppattiyā avassaü'va bhavitabba"nti kittayuü.
---------

[SL Page 348] [\x 348/]   ( 
30
Naü suõitvā amaccā ca tathā nagaravāsino
Avindaüsu janindo va sabbe pãtimahussavaü.
31
Tato paņņhāya sotthānaü patthayaü patthivo bhusaü
Bhikkhusaīghena bahåso bhaõāpesi parittakaü.
32
Maõimuttādikaü cittaü mahagghamanuvāsaraü
Pariccaji dānamukhe yācakānamanekaso.
33
Purohitādivippehi vedavedaīgavi¤¤åhi
Vattāpesi ca homādividhānaü sotthisammataü.
34
Suvinaņņhe vihāre ca dhātugabbhe ca vāpiyo
Jiõõā ca paņisaīkhattuü yojayã rājakammike.
35
Dinaü nayante kalyāõakammene'vaü narissare
Na ciraü 3 saõņhahi gabbhavaro kucchimhi deviyā.
36
Tato'vagamma taü haņņhapahaņņho so narissaro
Mahantaü deviyā gabbhaparihāramadāpayã.
37
Paripakkagabbhā devã kamena janayã sutaü
Samaye bhaddanakkhattamuhuttenā'bhilakkhite.
38
Suppasnā asesa va disāyo taü khaõe ahå;
Samãraõa va vāyiüsu sugandhimudusãtalā.
39
Dantãnaü ko¤canādena hayānaü hesitena ca
Rājaīgaõaü tadā jātaü mahākolāhalākulaü.
40
Accherātisaye evaü pātubhute anekadhā
Disvā taü vimbhayappatto māõābharaõabhupati
41
Sutvā nijassa puttassa tada sa¤cātasāsanaü
Amatena'bhisittova pãtipuõõamanoratho
42
Mocāpetvā tadā kārāghare baddhe bahå jane
Dānaü uëāraü samaõabrāhmaõānaü padapayi.
43
Amaccapamukhā cāpi janā puranivāsino
Kadalãtoraõādãhi rājadhānimanekadhā
44
Alaīkaritvā sakalaü sumaõķitapasādhitā
Chaõaü mahantaü vattesuü katipāhaü manoramaü.
-----------
3.[E.] Na cirassaü

[SL Page 349] [\x 349/]   ( 
45
Vede vuttavidhānena jātakammādikaü vidhiü
Sabbaü samāpayitvāna kumārassā'vanãpati
46
Purohitādayo vippe tato lakkhaõapāņhake
âõāpetvāna sakkārasammānavidhipubbakaü
47
Niyojesi kumārassa lakkhaõānaü paņiggahe.
Sādhukaü sakalaü tassa hatthapadādilakkhaõaü
48
Upadhāriya mahāmacca-gaõamajjhagatassa 4 te
Rājino deviyā cāpi pakāsesuü pamoditā:
49
"Laīkādãpaü ņhapetvāna jambudãpatalampi va
Ekacchattaīikitaü katvānubhottuü nipuõo" iti.
50
Te santappiya bhogehi bhiyyo pucchittha sādaraü
"Sandissamānaü yaü ki¤ci ariņņhaü atthi natthi" ti.
51
"Dighāyuko kumāro'yaü ki¤ca pa¤¤āyate vata
Janakāriņņhayogo"ti te mahãpatino'bravuü.
52
Tassārijanasammaddipatāpabhujayogato
Se parakkamabāhu'ti anvatthaü nāmamaggahã
53
Kaõõavedhamaha¤ceva annupāsanamaīgalaü 5
Kārāpiya vidhāna¤¤u yathāvidhimasesato
54
Ra¤¤o vikkamabāhussa saputtuppattisāsanaü
Vattuü sadåte pesesi puëatthinagaü tadā.
55
Tehi so bhāginyessa mahābhāgattanampi ca
Janakāriņņhayoga¤ca sutvā vikkamabāhu so
56
"Dha¤¤aü vijayarājādirājamālāya nāyakaü
Maõiüva bhāsuraü mayhaü bhāgineyyaü janesi so;
57
Hāni nayā kāci satataü yathā tassa na hessati,
Tathā mamantike yeva kumāro ettha vaķķhataü;
---------
58
Aladdhaü labhituü lābhaü laddhaü ca parirakkhituü
Sabbathā na samattho'yaü putto gajabhujo mama.
59
Sårabhāvādiyutto'pi mahindavhaparo 6 suto
Nihãno namātugottena; na rajjassaraho mama.
-----------
4.[A.] Sāmaccagaõa. 5.[E.] Annapāsana. 6.[A.] Mahindavbho. 
[SL Page 350] [\x 350/]   ( 
60
Phitassa vittajātena nekaso sa¤citename
Rajjajassa bhāgineyyo'va kāmaü bhāgã bhavissati.7
61
Iti pesesi dåte so ānetuü taü kumārakaü
Kumārābharaõaü datvā sesaü sāra¤cupāyanaü.
62
Sabbaü dåtamukhā sutvā vãrabāhu mahãpati
"Tasse'taü vacanaü yuttaü vuttamme hitabuddhiyā;
63
Tathāpi ca nijāriņņhappatikāratthamãdisaü
Orasaü puttaratanaü pesetuü nā'nuråpakaü.
64
Ka¤ca tattha kumāramhi nãte vikkamabāhuno
Pakkho laddhamahāvātabalo viya hutāsano
65
Accuntatena namahatā tejasā sa¤jalissati;
Hānireva vatamhakaü mahatã hessate 8 bhusaü.
66
Iti hatthe gatānaü so dutānaü tanayaü sakaü
Apesetvā visajjesi pasādiya dhanena te
67
Saputtadārehi samaggavāsaü
Narādhinātho nivasaü tahiü so
Tibbena phuņņho mahatā gadena
Rajjena saddhiü vijanahittha dehaü.

Itã sujanappasādasaüvegatthāya kate mahavaüse
Kumārodayo nāma yāņņhitamo paricchedo
---------

Ekasaņņhitamo paricchedo.

1
Sutvā dve bhātaro a¤¤e jeņņhassoparatiü tadā
Khippaü saraņņhā āgamma kāresuü antimaü vidhiü.
2
Atha kittissimegho raņņhaü jeņņhassa bhātuno
Attādhãnaü karitvāna āmantiya kaõiņņhakaü
3
Datvā raņņhadvayaü a¤¤aü vatthuü tattheva ādisi.
So'pi jeņņhassa bhātussa vacanaü sampaņicchiya
4
Samadāya kumāra¤ca devi¤ca ratanāvaliü
Dhãtaro dve ca gantvāna mahānāgahulaü 1 puraü
-----------
7. [A.E.] Bhavissatu. 8.[A.@]Hassatã. 1.[A.] Mahanāgakulaü.

[SL Page 351] [\x 351/]   ( 
5
Samaggā nivasaü tattha kumārassa sikhāmahaü
Kāretvā parihārena vaķķhesi mahatā sadā.
6
Tato so deviyā jeņņhadhãtaraü mittanāmikaü
Dātukāmo saputtassa sahāmaccehi mantayã.
7
"Kāliīganvayasambhutā pāyena khalu bhumipā
Sāmibhāvaü gatā asmiü laīkadãpamhi bhuyaso
8
Kāliīgagottasamabhuta - gajabāhussa dātave
Guëharåpena devã'yaü yadi peseyya dhãtaraü
9
Hiyyo 2 vivāhasambaddho balavā 3 so bhavissati.
Mayhaü eso nirālambo putto hehiti sabbathā;
10
Tasmā me sånuno esā dātuü yuttā kumārikā;
Evaü sati vatamhākaü vaķķhi ye'va siyā"iti.
---------
11
Devãpi sutvā taü sabbamādiccanvayamaõķanā
Sabbathā namanicchantã idamāha mahipatiü: 12
"Ghatetvā sakale yakkhe kumāro vijayavhayo
Laīkādipamimaü'kāsi manåssāvāsakaü 4 sadā;
13
Tatoppabhuti amhākaü ghaņesuü vijayanvayaü
Kāliīgavaüsajeheva sambandhaü katva pubbakaü 5;
14
A¤¤abhupālasambandho sutapubbopi natthi no
Somavaüsasamubbhute ņhapetvā dharaõissare.
15
Tuyhaü jāto'ti amhākaü sambandho so kathaü siyā
Ariyanvayasambhåtakumārena sahā'munā?
16
Evaü so deviyā tāya nekaso vārayantiyā
Pasayha sakaputtassa taü kumārimadāpayi.
17
So anekaguõodārabhariyānugato tato
Ra¤jayanto jane sabbe janakassa'ntike vasi.
18
Ekavãsativassāni rajjaü vikkamabāhu so
Anubhotvā yathākammaü kāyabhedā gato paraü.
19
Tato gajabhujo phãtaü sampannabalavāhanaü
Rajjaü hatthāgataü katvā puëatthinagare vasã.
-----------
2. [E.] Bhåyo. 3.[E.S.] Balavanto. 4.[A.E.] Vāsataü.
5. [A.] Katapubbakaü.

[SL Page 352] [\x 352/]   ( 
20
Tato kittisirãmegha - sirivallabhabhumipā
Vuttantametaü vi¤¤āya evaü samanucintayuü:
21
"Tassa vikkamabāhussa vuddhabhāvena nekadhā
Målarajjādhipaccaü taü amhaü nindākaraü na hi;
22
Tadattajassa bālassa målarajjaü pasāsato
Upekkhaõaü panamhākaü nevānucchavikaü vata.
23
Ne'so yāva vasarajjamhi baddhamålo bhavissati
Pasayha tāva taü rajjaü vaņņati gaõhituü" iti.
24
Veëakkārabalaü sabbaü hinndiüsu dhanadānato
ōhapetvā sevake keci tassabbhantarike tadā.
25
Gajabāhumahãpāle virattā raņņhavāsino
Ubhinnaü rājunaü dute pesayuü nekaso tato
26
"Rajjaü sādhetvā dassāma ekãbhåtā mayampana;
Upatthambhakabhāvo'va kātabbe kevalaü"iti.
---------
27
Tato dve bhātukā senaü sakaü sannayha vegasā
Ubhato mukhato tassa raņņhamajjhamupāgamuü.
28
Pahiõiüsu ca te dåte; tato gajabhujavhayo
Bhumipālo nijāmacce sannipātiya mantayã:
29
Veëakkārabalaü sabbamujupaccatthikaü ahå;
Rājāno dve ca no raņņhaü saīgāmatthamupāgatā.
30
Paņhamaü tesu pakkhassa ekassa balino bhusaü
Mukhabhaīge kate khippaü tato a¤¤e susādhiyā"
31
Iti nicchiya senaīgaü sabbamādāya attano
Sirivallabharājabhimukhaü yuddhā'yupāgami.
32
Sirivallabharājāpi saīgāmamatihiüsanaü
Pāto paņņhāya sāyaõhakālaü yāva pavattayaü
33
Asakkuõanto'bhibhavaü vidhātuü tassa ka¤cipi
Tato'va so nivattitvā sakaü raņņhaü gato lahuü.
34
Gajabāhussa gokaõõasativena parājito
Agā raņņhaü sakaü kittisirimegho'pi bhupati.
35
Gajabāhunaritdopi saīgāme tamhi ki¤cipi
Parihānimasampatto punā'gamma purantikaü

[SL Page 353] [\x 353/]   ( 
36
Balanāthe 6 viniggayha sāparādhe bahu balã
Raņņhaü vupasametvāna pāvekkhi nagaraü sakaü.
37
Raņņhe sake sake yeva tatoppabhuti bhumipā
A¤¤o¤¤amittasambandhaü vidhāya vihariüsu te.
---------
38
Tato parakkamabhujo dharaõãpālanandano
Medhāvã nekasippesu sikkhamāno susādhukaü
39
Vicārakkhamapa¤¤attā kiccākiccesu nekaso
Accuëārāsayattā ca mahābhāgattanena ca
40
Attano mātubhaginãsahavāsasukhamhi ca
Alaggamānaso nekabālakãëārasesu ca
41
"Sårabhāvadisaüyuttā rājaputtā tu mādisā
Paccante ãdise dese kathannāma visissare.
42
Jātadesaü'va me dāni yuvarājåpabhogiyaü
Gamissāmi"ti nigga¤chã tamhā parijanatthito.
---------
43
Kamena santikaü saīkhanāyakatthalisa¤¤ino
Gāmassāgā tahiü; kittisirimegho nisamma taü
44
Abhāvā rajjadāyada - samānassa'trajassa me
Ekākã'hanti yo cittasantāpo santataü gato,
45
Jeņņhaü'va bhātarammayhaü taüdehapaņibimbakaü
Daņhumme satataü pu¤¤aü mahantamuditaü 7 ti ca
46
Pāmujjavegavasago nagaraü taü mamanoharaü
Aalaīkārāpayitvāna toraõādãhi nekadhā
47
Gantvā paņipathaü yeva baloghaparivārito
Narindo tithinakkhattavisese subhasammate
48
Ana¤¤asādhāraõataü sampattehi guõehi ca
Lakkhaõehi ca sabbehi kalyāõehi susaüyutaü
49
Disvā kumāraü santuņņho āliīgitvāna pemato
Ure katvāna nacumbitvā matthakamhi punappunaü
50
Janassa namahato tassa passato locanehi so
Santosaassudhārāyo vassāpente nirantaraü
-----------
6. [E.S.D.] Balanāyake. 7.[A.] Pu¤¤amahattamuditaü,

[SL Page 354] [\x 354/]   ( 
51
Manu¤¤amekamaruyha vāhanaü saha sånunā
Bherinādena pårento disā dasa samantato 52 pavisitvā puraü tattha alaīkāre manorame
Dassayante saputtassa pāvisã rājamandiraü.
53
Laddhā tato ka¤cuki - såpakāra 8
Vaggādineke parivārake so
Nānāguõārādhitamānasassa
Vasã sakāse pituno sukhena.

Iti sujanappasadasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Saīkhatthalipurābhigamano nāma
Ekasaņņhimo paricchedo.
---------

Dvisaņņhime paricchedo.

1
Attanabhimatassā'su jatadesassa pattiyā
Sampuõõamanasaīkappo dussaīkappavivajjito
2
Vajiraråpamorupa¤¤ābalena gurusantike
Lahuü bahuü ca gaõhanto sippajātamanekakaü
3
Jināgamesu nekesu koņillādisu 1 nãtisu
Saddasatthe ca kāveyye sanighaõķukakeņubhe
4
Naccagãtesu satthesu hatthisippādikesu ca
Dhanukhaggādinekesu satthesu ca visesato
5
Pārappatto vinãtatto pitura¤¤o samācari
Adhippāyānukålaü'va sadā bhattipurassaro.
6
Tadā sadādarācāra - guõarādhitamānaso
Piyena viya mittena tena saddhimmahãpati
7
Uyyanajalakãëādisukhaü nānappakārakaü
Anubhotvā sadesasmiü sa¤caranto tahiü tahiü
8
Ekadā saīkhasenādhipatinā daëhabhattinā
Saraņņhasãmārakkhāya yojitena balãyasā
9
Ajjhāvutthassa badalatthalināmassa santikaü
Gāmassā'ga¤chi; sutvāna tamatthaü dhajinãpati
-----------
8. [E.D.S.] Sådakāra. 1.[E.] Koņalladisu. [A.] Kecallādisu.

[SL Page 355] [\x 355/]   ( 
10
Gāmaü taü sādhukaü sajju sajjāpetvā saputtakaü
Paccuggantvā mahãpālaü paõamitvā ņhito tadā.
11 Pitāputtā ubho tassa sambhāsiya piyaü vaco
Nekadhā'rādhitā tena taü gāmaü samupāgamuü.
12
Tahiü kativi bhupālo vāsare vãtināmiya
Senapatiü samāhåya idaü vacanamabravã;
13
"Putto me'dāni vayasi ņhito'panayanārahe 2
Tasso'panayanaü kātuü mahepakaraõaü lahuü
14
Sajjetabba"ntã; taü sutvā so'pi senādhinayako
Sabbåpakaraõaü khippaü maīgalatthaü susajjayã. 
15
Sugandhadãpapupphādivatthåhidivasattayaü
Pubbakāraü karitvāna mahantaü ratanattaye
16
Vedikācaradakkhehi dvijehi 3 puthuvãpati
Sampabhāvānuråpaü'va maīgalaü taü samāpiya
17
Parakkamakumārena tena saddhiü samārahi
Vasantakãëaü mahatiü sāmacco kãëituü tadā,
---------
18
Rājā kittisirimegho rohaõe vasato tadā.
Sirivallabhanāmassa sabhātu maraõampi ca
19
Māõābharaõanāmassa rajjalābha¤ca, deviyā
Mattaya paņilābha¤ca sirivallabhasånuno
20
Rohaõāgatadåtehi suõitvā sakabhātuno
Kālakriya sa¤jātasokavegaü sudussahaü
21
Mattāya tanayuppattipavattãsavaõena taü
Vineyya virato tamha vasantasamayussavā
22
Nivattetvāna tattheva senāniü saīkhanāmakaü 4
Puttena saha so saīghatthalināmaü puraü gami.
23
Parakkamakumārena tena saddhiü tahiü sukhaü
Vasato tassa bhupassa vassamekamatikkami.
24
Māõābharaõabhupassa devã cāpi pabhāvatã
Lahittha dutiyā kittissirimeghavhayaü sutaü.
-----------
2. [A.E.] Nayanārabho. 3.[S.] Vippehi. 4.[S.] Saüghanāmakaü.
[SL Page 356] [\x 356/]   ( 
25
Suõitvā ta¤ca so "amhaü vaüso jāto mahā" iti
Ahå kittisirãmegho tadā attamane bhusaü.
---------
26
Laīkādãpopabhogekahetunā mahata satā
Asādhāraõabhutena codito pu¤¤akammunā
27
Kumāro so'tha pitarā piyamitte viya'ttani
Karãyamānaü sasnehaü mahantaü co'palālanaü
28 Sacivanamanekesaü bhayabhattipurassaraü
Kuyamānamupaņņhānaü na ma¤¤anto tiõāyapi
29
Laīkādãpamimaü sabbamekacchattopasobhitaü
Khippaü kāretukāmo so sayaü iti vicintayi:
30
"Kesa-akkhaka-gãvaņņhi-dāņha-pattānameva ca
Padacetya-mahābodhi-sākhāna¤cāpi satthuno
31
Caturāsãtãsahassānaü dhammakkhandhānameva ca
Sammāsambuddhakappānaü ādhārattā ca niccaso
32
âkarattā ca nekesammaõimuttādivatthunaü
Sammatopi visiņņhoti dãpe nātimahā ayaü;
33
Tayo me pitaro bhåpā mātulopi ca sabbathā
Ekacchattena vattetumasamatthā vibhajji'maü
34
Bhu¤jantā ettakeneva katakiccā mayaü iti
Ma¤¤antā vigatacchandā'bhisekamhi kulovite
35
Raņņhe sake sake yeva isseraü sampavattayuü
Kasikammādikaü gāmabhojakā viya nissitā.
36
Tesu kittisirimeghaü petteyyaü me ņhapetva te
Agamaüsu yathākammaü sesā bhupatayo tayo.
37
Maccānaü paramaü āyu vate'dāni parittakaü
Bālā yuvāno vuddha ca ime sattā'nupubbaso
38
Pāpuõissanti maraõamitã'yaü niyamopi ca
Na heva asmiü lokasmiü saüvijjati kadāci'pi.
39
Tasmā 5 sarãrake asmiü bhaīgure sāravajjite
Hãëite sādarassãhi apekkhaü hitva sabbathā
40
Pihaniyye yasodehe ciraņņhāyimhi sabbadā
Amhādisehi kattabbo rājaputtehi ādaro.
-----------
5. [A.] Tasmiü.

[SL Page 357] [\x 357/]   ( 
41
Ummaggajātakādãhu carita¤cāpi bhumisu 5
Vihitaü bodhisattena vãrabhāvādinissitā
42
Rāmāyaõabhāratadilokiyāsu kathāsupi
Ramassa vikkama¤ceva tassa rāvaõaghātino,
43
Duyyodhanādirājāno hantvā yuddhe pavattitaü
Vikkamātisaya¤ceva pa¤cantaü paõķusununaü,
44
Itihāsakathāya¤ca devāsuraraõe purā
Dussantadimahãpehi kata¤ca caritabbhutaü,
45
Ummålitavato tassa nandavaüsanarissare
Cānakkadvijaseņņhassa sutvā buddhibalampi ca 46
Sabbanetāni lokamhi yāvajjadivasā bhuvi
Tesaü asannidhanepi suppasiddhiü gatāni hi. 47
Suladdhaü jãvitaü tesaü asādhāraõamãdisaü
Caritātisayaü kattuü samatthā honti ye bhuvi.
48
Jāyitvā khattavaüsamhi khattavãravarocitaü
Yadihaü na karissāmi mogha me jāti hessati.
49
Tesamabbhadhikā 6 kālasampadā yeva kevalaü,
Mayā te adhikā kinnu pa¤¤ādãhãti cintiya,
50
Piturājā ca me'dāni pacchime vayasiņņhito, yadidaü pettikaü rajjaü mama hatthagatambhave 51
Rājalakkhivasopena-vetaso me pamādato
Yathicchita¤ce na bhave; mahatã jāni me bhusaü.
52
Ettheva nivasanto'haü carāpiya sake care
Paramaõķalavuttantaü jāneyyaü yadi tattato
53
Randhaü paccatthikānantu pakāsetuü yathātathaü
Adhippāyānuråpaü me samatthā vā na vā carā;
54
Ye keci'dha janā santi sabbe te mama sammukhā
Balãyattaü'va sattånaü kathayanti anekaso.
55
"Paccekaraņņhasāmãhi pitubhupehi tãhipi
Ekãbhuya karitvāna sattakkhattuü mahāhavaü
56
Sādhetuü dukkaraü raņņhaü bhavatekākinā kathaü
Sisuna gaõhituü sakkā khuddarajjopabhoginā?
-----------
5.[A.] Bhårisu. 6.[E.] Mabbhuditā.%

[SL Page 358] [\x 358/]   ( 
57
Sukaraü målabhutassa tassa rajjassa sādhanaü
Iti duccantitaü tuyhaü duretabbamadaü" iti.
58
Kaõõe tattasalākāyo pavesentā'va nekaso
Mahantattaü kathente'vaü bahudhā paramaõķale.
59
Ajānataü yathābhutaü vadantānaü kubuddhinaü
Sabbametaü vaco jātu saddhātabbaü siyā na hi.
60
Lesenekena gantvāna khippaü'va paramaõķalaü
Saråpaü tattha ¤assāmi ahameveti cintayã.
61
Yadi me pitubhupālo vi¤¤āye'taü vitakkitaü
Abhijātassa puttassa vaüsajotikarassa me
62
Gatassa sattuvisayamanattho'pi siyā iti
Anukampādhiyā mayhaü gamanaü vārayissati,
63
Manorathassa saüsiddhi sabbathā me na hessati;
Tasmā niguëharåpena gamanaü bhaddakaü iti.
64
Laddhāna rattiyamathekadinaü khaõa¤¤u
So tādisaü baõamakhãõataroråpāyo
Jānāti ne sakapitā gamanaü yathā taü
Gehā'bhinikkhami tathā caturo kumāro.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Paramaõķalābhigamano nāma dvisaņņhimo paricchedo.
---------

Tisaņņhimo paricchedo.

1
Nijāyudhadutãyassa nikkhamantassa tassa hi
Taü khaõaü purato ko'pi saīkhasaddo samuggato.
2
Tato nekanimitta¤¤u kumāro taü suõitva so
Nipphajjissati saīkappo khippaü yeveti modavā
3
Tattha tattha niyuttānaü rakkhakānamajānataü
Nikkhamitvā purā vãtahayo sãhaparakkamo 4 vegena maggaü gantvāna pa¤cagāvutamattakaü
Badalatthalagāmassa padese nātidårake
5
Gāmamekamupāga¤chi piliüvatthåti sa¤¤itaü
Janānaü sananipātāya nijānaü so katāvadhi

[SL Page 359] [\x 359/]   ( 
6
Nijāgamanato pubbaü paņimagge nisãdituü
Paņiladdhaniyogānaü kecidevāgate tadā
7
Tahiü ņhite so passitvā "ettakā kinnu āgatā"
Iti pucchi kumārotha tepi taü idamabravuü:
8
"Lokappavattiü sakalaü jānantenāpi sāminā
Kimevamuccate; maccubhayaü kesaü na vijjati?
9
Bālatānugato 1 sāmi ņhito vayasi ãdise
Ajjāpi hi mukhe tuyhaü khãragandho pavāyati.
10
Na he'vatthi visuü vittajātaü saīgahitaü tava,
Tada¤¤ā vopakaraõasāmaggã neva vijjate.
11
Ciramparicitattehi daëhaü sāråëhabhattihi
Vinā'mhehi siyuü ke vā'nugantāro janā tuvaü?
12
Ki¤cāgatānamamhākaü pitā tuyhaü narissaro
Karessati idaü nāma sabbathā neva ¤āyate.
13
Amhākamantarāmagge saīkho nāma camåpati
Mahabbalo mahāvãro rajjasãmaü tamāvasaü
14
Paccatthike ņhapetvā¤¤e; ete katipayā mayaü
A¤¤ama¤¤amhi niyatamāsaīikihadayā bhusaü.
15
Aruõuggamavelā ca samāsannatarādhunā"
Iti bhãtiü pakāsesuü paccekaü hadayassitaü.
---------
16
Nisamma tesaü vacanaü vidhāya madhuraü sitaü
Vãtasaīko kumāro so mukhāne'saü vilokiya
17
"Caritvāpi mayā saddhimete'ho kalamettakaü
Na jāniüsu mamaü sabbe yesaü hi bhayamãdisaü"
18
Iti vatvā bhayaü tesaü vinodetumupaņņhitaü
Sãhanādaü tadā'kāsi mahantaü sãhavikkamo: 
19
"Tiņņhantu mānusā sabbe, mayi hatthagatāyudhe
Sakko devanamindo'pi kupito kiü karissati?
20
Bāloti 2 maü cintayataü jātā vo kumatã'disã;
Parikkhãyati tejāõa 3, na vayo'ti naü kiü sutaü?
-----------
1.[E.] Gate. 2.[E.] Bālovati. 3.[A.E.] Tejāõaü


[SL Page 360] [\x 360/]   ( 
21
Ajjeva kātumekena kammunā cintitena me
Sadesaparadesaņņhā bhayagattã yathā mayi
22
Karissanti, yathāvedaü bhayaü tumhe jahissatha.
Tatha rattiyametāya vibhātāya khaõena me
23
Unnate dassissāmi buddhi sāhasavikkame.
Anudhāvati maü tātasene'ti yadi vo bhayaü,
24
Purato hotha tumheti vatvā te gahitāyudho
Sāhasekaraso vãro tamhā nikkhamma gāmato
25
Udayācalasãsaņņhaü jetumādiccamaõķalaü
Aparaü ravibimbaüva pacchimāsāmukhoditaü
26
Tejasāpasarantena janānaü pavikāsayaü
Nettambujavanaü pāto badalatthalimāgami.
27
Jayasaīkhassarenā'tha 4 senānātho pabujjhiya
Sa¤jatasambhamo ¤atvā rājaputtamupāgataü
28
Saddhiü balena mahatā paccuggamma katādaro
Paõāmamuvitaü kattumānato vasudhātale
29
Amhākamesa jãvanto kiü nāmatthaü karissati
Māretabbo'dhune've'ti passante samukhaü bhaņe 5
30
"Nevā'diņņhāparadhassa maraõaü purisovitaü;
Vadho virodhe sakka"ti iīgitena nivāriya
31
Senāpatissa so hatthaü gahetvā sãhasantibho
Bhasanto madhuraü vācaü tassevā'ga¤chi mandiraü.
32
Atha'ssa gamanaü ra¤¤ā bhavitabbamajānatā;
Saråpaü yāva jānāmi tāvasse'te sahāgatā
33
Yathā na sahitā honti ņhapetabbā visuü visuü 
Kumāro'va mamāgāre vasatu'ti vicintiya
34
Tathā senāpatã katvā va¤cetuü tammahāmatiü
Dassetvātithisakkāraü ra¤¤o dåte sa pesayã.
35
Kumāro'tha viditvāna tena taü va¤canaü kataü
Kattabbametthā' katvāhamudāsãno bhave yadi
36
Icchitatthassa nipphatti na me jātu bhavissati
Aayaü tāvā'dhunā'vassaü māretabbo'ti cintãya,
-----------
4.[A.] Saükhassanenātha. 5.[A.] Passantepi mukhaü bhave

[SL Page 361] [\x 361/]   ( 

37
Sahāgataü payojetva ghātāpayi camåpatiü.
Bhato senādhinātho'ti mahantaü khuhitaü ahu.
38
Senānāthabhaņo eko sutvā senapatiü hataü
"Māraõaü sāmino mayhaü kiü nimitta" miti bruvaü
39
Nettiüsapāõã sahasā kumāraü ņhãtamekakaü
Abhidhāvi sasāmissa pariccattattajãvito
40
Kumārassa mukhaü disvā vedhamāno bhayena so
Pure ņhātumasakkonto pādamåle tato sayi.
41
"Gaõhathe'ta"nti vacanā kumārassa puretaraü
Tasseveko sahacaro bhaņametaü vighātayi
42
"Niyogaü me vinā tena kataü kammaü na yujjati"
Iti daõķanametassa kārāpesi yathocitaü.
43
Atha taükālasambhuta - saīkhobhamatihiüsanaü
Bhamukkhipanamattena rājaputto samaü nayi.
45
Vãro yasovaradhano dhitimā kumāro
Vãropakāracaturo carakittãsāro
Senindasa¤citamanappadhanaü bhaņānaü
Sabbaü visajjayi yatharuciyā gahetuü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse 
Senāpativadho nāma
Tisaņņhimo paricchedo.

Catusaņņhimo paricchedo.

1
Ajjeva yadi gaccheyyaü cintitatthassa kātave
"Bhayā kumāro yāto"ti jano'yaü cintayissati.
2
Nihacca dhajinãnāthaü nisinnamanisamma me
Karissati ca yaü tāto taü passāmi idhaņņhito,"
3
Iti jātāya cintāya pavaro dãghadassinaü
Tattheva vãtināmesi vãro katipaye dine.
4
Senapatibhaņā raņņhavāsino ca bahujjanā
Senāpativadhā bhãtiü mahatiü samupāgatā

[SL Page 362] [\x 362/]   ( 
5
Tato sakasakaņņhāne asakkontā nisãdituü
Addasaüsu kumāraü taü samāgamma samantato.
6
Vilomavattãnā tena pituno rājasånunā
Senāpati mārito'ti ma¤¤antā raņņhavāsino
7
"Amhādisesu dakkhesu 1 daëhaü saüråëhabhattisu 2
Santesu balavantesu sāmino kimasādhiyaü?
8
ōhite sāmimhi'daü rajjaü tumhākaü pitusantakaü
Bālo kumāroti kathaü petteyyo te'nubhossati?
9
Mayaü sambhåya gantvāna saīkhanāthatthaliü puraü
Sakosantepuraü rājamānessāma pasayha taü"
10
Iti daëhapaņi¤¤āya rajjagāhekatapparā
Padavārasu¤¤akaõķaü nāmaņņhānamagaüsu te.
11
Kumāro tattha pesetvā sake katipaye jane
âõāpetvana te tesu samāhåya bhaņādhipe
12
"Mayā pituvirodhena senāpativadho kato
Iti ma¤¤atha mā tumhe; sāramhena alaü 3 hi vo.
13
Pitura¤¤o virodhena ne'kantenāhamāgato;
Kattukāmo rajjabhāgamattādhãnamimaü na ca;
14
Amhādisānaü puttānamathito 4 nāma kevalaü
Akatvā'ppamapi 5 jiõõānaü pitunnaü sayamappiyaü
15
Karãyamānama¤¤ehi yehi kehicu'paddavaü
Vinivāriyupaņņhātuü nanu sakkacca sabbadā?
16
Tumhehi cintitaü evaü ki"nti tesaü vitakkitaü
Vinodetvā mahāpa¤¤o cintento kiccamuttaraü
17
"Idheva nivasissāmi dine katipaye yadi
Amhe ubho pitāputte bhindissanti hi dujjanā;
18
Vilambametthākatvāna pubbacintitasiddhiyā
Idāni tāvito gantuü vaņņatã"ti vinicchiya
19
Siridevinagāsannaü payātuü buddhagāmakaü
Badalatthaligāmamhā rājaputto'tha nikkhami.
-----------
1.[E.D.] Dāsesu 2.[A.] Sāråëha. 3. [A.] Saürambho mayyalaü
[S.] Saürambhe mānalaü 4.[E.] Puttānaü atthitaü 5.[A.] Katvā.

[SL Page 363] [\x 363/]   ( 
20
Puretaraü siriyāligāmopagamanā tadā
Visuü visuü palāyiüsu sametā raņņhavāsino.
21
Parivārehattanãyehi 6 kumāronugato tadā
Susannaddhāyudho vãro paņijji mahāpathaü.
22
"Kumāraü hatasenindaü palāyantamupekkhiya
Pakkhapāto kato deve bhattadāyimhi ko nu no"
23
Iti dhuttā katipayā gaõhituü katupakkamā
Gacchantamantarāmagge piņņhito'nupatiüsu taü.
24
Akatvā saīkamappampi tesu rājasuto tadā
Sahatthagatakhaggena yujjhitvā te palāpiya
25
Samādāya sahāyāte adiņņhaparihānike 7
Bhayātigo mahābuddhi buddhagāmamupāgami.
---------
26
Dinesu tattha vasato tassa yātesu kesuci
"Gaõhissāmi kumāra"nti sametā raņņhavāsino
27
Mahāvegaü pavassentā 8 saravassaü nirantaraü
Parikkhipiüsu taü gāmaü saīgāmārambhasādarā.
28
"Pāõe pariccajissāma mayaü tena'tthambhave"
Iti tena sahāyānā bhaņā bhayasamākulā
29
ōhapetvā rājaputtassa chattakhaggadhare jane
Ito tato palāyiüsu rājaputtassa passato.
30
Sabhaņe te palāyante disvā mandaü vihassa so
Laddhāvakāso dassetumaccuëāraü savikkamaü 9
31
"âyudheneva bhāyetvā palāpessāmi sattavo"
Iti khaggaü disāhãti kumāro sahasā bhaõi.
32
Dhãragambhãrabhutena tena'ssa vacasā saha
Jayasaīkhaddhaniü sutvā disāvalayapatthaņaü
33
Kesa¤ci sattuvãrānaü vicchijja patite sire
Disvā pubbapalātāpi bhaņā tassa nivattiya
34
Balaü nekasahassaü taü yujjhitvāna palāpiya
Parivāriya thomesuü kumārasseva vikkamaü
---------
-----------
6.[A.] Parivārattanãyehi 7.[A.] Parihāniko. 8.[E.D.] Pavassantā.
9.[A.] Pavikkamaü. [A.] Parakkamaü.

[SL Page 364] [\x 364/]   ( 

35
Vasaü tattha kumāro'tha gajabāhussa rajino
Gokaõõaü nagaragiriü kāëavapimadhiņņhitaü 36
âõāpiya manovuttiü tassa ¤ātumano sayaü
Lekhahatthaü manussaü so sakãyaü tattha pesayã.
37
Passitvā so'pi taü paõõaü sirasā sampaņicchiya
Vācayitvā tato sabbaü pavatti¤ca vijāniya
38
Pabhāvātisayena'ssa mahatā rājasånuno
Asakkuõeyyaü ma¤¤anto sāsanullaīghanaü tadā
39
Anapekkho 10 sa bhupālabhāva¤āõe ca sabbathā
Buddhagāmamupāgamma kumāraü passi sādaro. 40
"Mamā'gatappakāraü taü pitubhupassa santikā,
Mārāpana¤ca sasā senindassa balãyaso,
41
Piņņhito piņņhito sattusenāyānupatantiya
Maya kataü vikkama¤ca suõitvā vimbhayāvahaü
42
Anuppādiya cittampi sara¤¤e bhavajānane
Vinā paricayaü pubbe dåtasampesana¤ca me
43
Disvā'va pesitaü paõõamāgamma mama dassanaü
Karontena tayā suņņhu kata"nti mudito vibhu
44
Nānāmahaggharatanābharaõaü sakadhāritaü
Pādāsi sakalaü tassa saddhiü gajavarena so.
45
Tato tassa bhaņāna¤ca pāmekkhānaü maharahaü
Nānāpasādhanaü datvā mahagghaü kuõķalādikaü
46
Vāsagehannadānādividhinā kanasaīgahaü
Sacivaü vissamatthaü taü pahiõã sabhaņaü tato.
---------
47
Rattivāsamupāgamma tattha so supine tato
Māritaü 11 viya senindaü kumārassa niyogato
48
Luddehi santhapāõãhi māraõatthaü samantato
Attānaü co'pararuddhaü'va disvā maccubhayaddito
49
Vissaü viravanto'tha seyyate patito bhuvi
Sakãyakhaggachattādigāhake cā'napekkhiya 
----------10.[E.] Anapekkhā 11.[A.] Mārituü.

[SL Page 365] [\x 365/]   ( 
50
Bala¤ca sakalaü hitvā sahayātaü tamattanā
Asakkonto vavatthānaü disānamapi kātave
51
Pavisitvā mahāra¤¤aü maggamåëho bhamaü tahiü
Paccåsasmiü kāëavāpigāmamaggaü vijāniya
52
Turito'va tato gantvā sakaü gāmamupāvisi.
Suõitvā tassa senāpi nijasāmiü palāyitaü
53 Tāõama¤¤aü na passantã 12 mahābhayavikampitā
âyudhāni'pi tattheva ņhapetvāna sake sake
54
Sasāmiko'va sammuëhā caritvā'ņaviyaü tathā
Pabhātasamaye khippaü kāëavāpimupāgamuü 13
55
Palāyitappavattiü taü suõitvāssa vihassa so
Dine katipaye tattha kumāro vãtināmayã.
56
Nānābhassarasa¤¤ussa sā kathā'va tadā ahå
Tassukkaõņhitavelāyamukkaõņhānanudakāraõaü.
---------
57
Sutvā kiktisirãmegho pavattiü sakalaü imaü
Mahāmacce samāhåya saddhiü mantesi tehi so
58
"Kumāro gāëharakkhamhā sacivādhiņņhitā purā
Ito nekabhaņākiõõā guëharåpena niggato.
59
Tato kehici dhuttehi samāyātehi'to tato 14
Ekãbhuya palāyitvā janehā'kiccakārihi
60
Pabalaü sacicānaü me rajjajamhi dhajinãpatiü
Hantvā taüsa¤citaü vittasāraü sabbaü samādiya
61
Tato'pi so palāyanto bahå jānapade bhaņe
Attānamanubandhante tattha tattha nighātiya
62
Gokaõõaü nagaragiriü gajabāhussa rājino
âõāpiya vase'kāsi buddhagāme vasaü kira.15
63
Upekkhāsamayo nā'yamasmiü chiddamhi sattavo
Sampannabhāgadheyyena mativikkamasālinā
64
Sabhā'munā kumārena kåņasandhiü vidhāya ce
Yuddhārambhāya veteyyuü, mahatã jāni no siyā.
-----------
12. [E.S.] Passantā. 13.[A.] Mupāgami. 14. Samayanehi te tato
(Sabbesu.) 15.[A.E.] Kila.

[SL Page 366] [\x 366/]   ( 
65 Yāva duccintitaü a¤¤aü na cintessati tāva'yaü 
Tahiü gāme nisinno'va gahetabbo'ti nicachiya
66
Adhikāriyugaü senamahindavhasavissutaü
Mahālānaü tathā devapādamulakadārakaü
67
Ete ca'¤¤o ca sacive samāhuya nijantikaü
"Mayhaü rajjamhi ye keci santi āyudhajãvino
68
Ete sabbe samādāya khippaü gantvā pasayha taü
ânessatha kumāra"nti vatvā te tattha pesayi.
69
Te sakaü sakamādāya mahāsenaü mahabbalā
Vibhattā dasadha'hesuü siriyālasamãpagā
70
Suõitvā taü kumāro'pi ņhatvā duggamhi tādise
"Dasadhā vibhattamāyantaü balaükatvekatomukhaü
71
Ummulessāmahaü khippa"miti mantvā tato lahuü
Saraggāmamaga vãro mahatilapadesake 16
72
Amaccā ca "kumāre ve palāyitvā tato'pi so
Paviseyya mahāduggaü desaü pabbatasaīkaņaü
73
Gahaõaü dukkaraü tassa upāyehi'pi kehici
Iti tatrevu'pāga¤chuü hutvā te ekato mukhā
74
Taü suõitvā kumāro'pi tuņņho iņņhatthasiddhiyā
Aggato'vasaraü datvā senāya pavisantiyā
75
Maggesubhosu passesu payojiya sake jane
Guëharåpe susannaddhe bahavo vãrasammate
76
Majjhaü paviņņhaü sakalaü ¤atvā ripubalaü balã
Ghātāpesi bahå vãre yuddhopāyavicakkhaõe.
77
Hatāvasesā janatā sabbathā chaķķitāyudhā
Ito tato palāyittha puna yuddhe nirālayā.
78
Jayã tadā rājaputto tamhā nikkhamma ņhānato
Pitucittānurakkhatthaü bodhigāmavaraü agā.
79
Tattha so nivasaü vãro netvā katici vāsare
Piturājappayogena yuddhāya punarāgataü
80
Tattheva senaü bhinditvā palāpiya tato'pi so
Laīkāpabbatadesamhi gacchi gāmaü raõamburaü.17
-----------
16. [A.] Mahātilaka desake. 17.[E.] Ratamburaü.

[SL Page 367] [\x 367/]   ( 
81
Sa bhaņānaü vinodetumaddhānadarathaü tato
Nivasanto tahiü netvā dhãro katipaye dine
82
"Bhaīgaü nãtāpi'me sabbe nekavāraü raõe mayā
Piturājabhayā yuddhe nirāsā na palāyare.
83
Hatthaü nopetã no dugge ņhitattā'yaü kumārako
Iti duccintitaü tesaü yasmādummantinaü ahå;
84
Idāni ņhānamevesaü ajjhāvutthamupeccahaü
Duccintitaü vinodessaü tesaü" iti vicintiya
85
Senāyādhiņņhitaü gacchaü khãravāpikagāmakaü
Pavissa'mbavanaü nāma padesaü tamadhiņņhito
86
Etehi tesaü vi¤¤ātasa¤cāro tattato sayaü
Sāyaü nikkhamma taü gāmaü rattiyaü samupāgami.
87
Tikkhaggapadamāsajja vatiü kaõņakahiüsanaü
Asamatthā pavesamhi aņņhaüsu bahi tambhaņā.
88
Sayamaggesaro hetvā vatiü pāvisi nibbhayo.
Gāmamajjhe ņhito vãro sakaü nāma¤ca sāvayã.
89
Abbhåtaü vikkamaü diņņhapubbā te rājasånuno
Sutvā gambhãranādaü taü bhayaņņā 18 ripavo tadā
90
Sammuņņhasatino sabbe sakavatthāyudhesupi
Sãhaü disvā'va hariõā pacaliüsu samantato.
91
Tappaviņņhena maggena pavissa'ssa bhaņāpi ca
Haniüsu diņņhadiņņhe va gāme aggiü khipiüsu ca.
92
Taü khaõaü yeva gantvāna nāvāgirisagāmakaü
Vissamanto rājasuto tattha uņņhāpayã'ruõaü.
---------
93
Amaccā piturājassa tamhi tamhi raõe tadā
Sabbathā viphalussāhā 19 mantayiüsu samecca te.
94
"Nekasahassasaīkhaü taü balamādāya vegasā
Gaõhissāma kumāranti nijaü senaü vināsiya;
95
Palāyantehi sabbehi raõe sabbattha kevalaü
Kataü tassa kumārassa bhusaü tejopakāsanaü;
-----------
18.[E.] Bhayaņņhā. 19.[E.] Vipulussāhā, [A.] Vipulussāhaü.

[SL Page 368] [\x 368/]   ( 
96
Asakaü pesitaü ra¤¤ā sasana¤ca bhayāvahaü
Ettho'pekkhatamamhākaü bandhånaü natthi jãvitaü.
97
Yena kenacu'pāyena ra¤¤o āõāya siddhiyā
Ussahamakaritvāna na yuttaü kālayāpanaü.
98
Sakapāõe cajitvāpã samino bhattadāsino
Tosayitvā sabandhånaü pālanaü yeva kāriyaü."
99
Iti sahāsikā sabbe susannaddhamahabbalā. 20
Carādesitamaggā te mārasenāva nikkhamuü.
100
Disāmukhehi catuhi pavisitvāna gāmakaü
Samantā uparindhiüsu kumārassa gharaü tato
101
Ussanna-sãtadesattā rattakambalapāruto
Kãëamāno nisinno so kãëaü bālavayovitaü
102
Nigghosena tadā ¤atvā samāsannatare ripu
Adisvā parivāresu sakesvekampi taü khaõe
103
Cåëikaü daëhamābajjha pārutaü yeva kambalaü
Atigāëhaü nivāsetvā khaggapāõã vihiüsano
104
Pavissa raõamajjhaü so kesarã viya vāraõo
Akā khaõena te sabbe disantābhimukhe dise.
---------
105
Kolāhalena mahatā bhayā'ra¤¤aü paviņņhakaü
Saddāyanto samāhåya sahāyātaü sakaü janaü
106
"Hitvāna pitu bhupālamidhāgamanakāraõaü
Kinnå'ti jayate saīkā yā vipakkhassa rājino
107
Taü sabbathā nivattetuü senindahananādikaü
Sabbametamalandāni; gantabbaü paramaõķalaü,"
108 Iti gacchaü tato ņhāne porogāhalikhaõķake 21
Mivu¤cāsiü karā 22 rattasambandhaü jalasekato
109
Apanãya nivatthaü taü pāvāraü lohitukkhitaü
Parivattitavattho so'nubhotvā vissamiü sukhaü
110
Pitura¤¤o raņņhasãmaü samullaīghiyupāgami
Gajabāhussa rajjamhi ņhānaü janapadavhayaü.
-----------
20.[A.] Susannaddhā. 21.[D.] Porāgāhali- 22.[E.] Vimuccāsikarā
[A.] Vimuccāsi.

[SL Page 369] [\x 369/]   ( 
111
Nekakãëavinodehi tappadesovitehi so
Dināni 23 vitināmesi vasanto tattha kānici
112
Tato gajabhujo rājā kumārāgamanakkamaü
Attapālamukhā sutvā bhusaü sa¤jātasambhamo
113
Nijamantãhi mantetvā katakattabbanicchayo
Vasanābharaõādiü so pesento tassa pābhataü
114 "Mayhaü mātulabhåpālasantikāgamana¤ca te,
Antarālapathe sabbaü vikkamātisaya¤ca te,
115
Agantvā'¤¤attha me raņņhe pavesa¤ca nisamma me 24
Mano sambādhataü yāto jumhamānāya pãtiyā,
116
Mamaü ņhapetvā ke vā'¤¤e santi te'vassabandhavo.
Abhisekussavo nāma jātu me tava dassanaü.
117
Mayhaü mātulabhupālo vuddhāvatthāya mattano
ädisiü puttaratanaü hatthasāramakatva so
118
Kenāpi dunnayeneva hatthamme pāpayã yato
Ekantamudayo esa mahato pu¤¤akammuno.
119
Amhesu dvãsu niyatamekãbhåtesu sampati
Upakkamanti ripavo ke vā saīgāmakāraõaü?
120
Laddhavāyusahāyassa hutāsasseva sabbathā
Patāpo mayhamadhunā mahanto'va bhavissati.
121
A¤¤o¤¤adassane jāte rajjamhi pitusantake 25
Na bhāriyaü kumārassa patiņņhāpanamāsu me.
122
Antarā kālaharaõamakatvā mama dassanaü
Vidheya'miti 25 vatvāna sake dåte visajjayã.
123
Tehi sutvā pavattiü taü vicārakkhamabuddhiko 26 "dubbijānatarā māyā khattiyānaü hi sabbaso;
124
Vãmaüsitvā'va gaccheyya"miccekaü nimmalavhayaü
Upāya¤¤uü bhaņaü tehi dåtehi saha pesiya
125
A¤¤āya ra¤¤o rāja¤¤o tada¤¤esa¤ca mantinaü
Yathāsaråpaü pāyāsi puëatthinagarantãkaü,
---------
-----------
23.[A.] Dinābhi. 24.[S.@]Nā. 25.[S.] Vayeyamiti. 26.[S.]Buddhino 
[SL Page 370] [\x 370/]   ( 
126
Atho gajabhujo rājā nijasenāpurakkhato
Paccuggantvā katānekopavāro pãtivegavā
127
âropetvā kumāraü taü attanādhiņņhitaü gajaü
Dassento purasampattiü pāvisã rājamandiraü.
128
Kumāro gajabāhussa ra¤¤o dassanasambhavaü
Pamodaü sampakāsento netvā katipaye dine
129
Janesu rājino tassa bahimaõķalavāsisu 
Sānurāge tathā sāparāge sammā vijānituü
130
Nānopāya¤¤uno neka - desabhāsāvicakkhaõe
Uccinitvāna so keci sāmibhattipurassare,
131
Etesupi jane keci visavijjāsu kovide
Ahiguõņhikākāradhare kāresi vidhikovido.
132
Sāmuddikādikānekalakkhaõa¤¤u jane karã.
Vãõāvādaka - caõķāla - brahmaõākāradhārino,
133
Damiëādisu nekesu naccagãtesu kovide
Kāresi, cammaråpādi - kãëādassakasannibhe.
134
Kāvaīgulãyavalayappabhutiü bhaõķamādiya
Carituü keci yojesi nijākappakavajjite.
135
Chattakattaradaõķadi - parikkhāraü samādiya
Gahãtatāpasākārā hutvā saddhāluno viya
136
Gāme cetiyānaü karontā viya vandanaü
Vicaranti yathā keci, tathā cā'dissa pesayi.
137
Tikicchākovide keci gāmesu nigamesu ca.
Karitvā vejjakammāni carituü sanniyojayã.
138
Akkharāyudhavijjāsu bālasikkhāpana¤¤uno,
Tathā rasakriyābhi¤¤¤e, bhutavijjāvidå tathā,
139
Neke suvaõõakarādinipuõe sippino'pi ca
Taü taü kammamadhiņņhāya carituü so samādisi.
140
Ĩātukāmo sayaü nattamantomaõķalanissitaü
Sambhāsanāpadesena samagamma nijantikaü
141
Niccaü chiddagavesãsu tassa ra¤¤o janesu so
Bhusaü bālattasambhåtadandhataü viya dassayaü

[SL Page 371] [\x 371/]   ( 
142
Padhānāmaccasāmanta - bhaņādisva'bhimānino
Saīkuddhe ca tathā bhãte luddhe vāpi viveciya
143
Tesu tesåvitopāyavidhānacaturā carā
Itihāsapurāõadinekāgamakathavidå
144 Gahãtasamaõakappā taü taü gehamupassitā
Daëhasa¤jatavissamhā pattapaccayupāsanā
145 Ovādadāyakaņņhāne ņhatvā bhinditva te jane
Yathā pāpenti savasaü 27 vidhāna¤ca tathā karã.
146
"Bhupe nissaīkataü nãte yathākāmaü caritva me
Tatta mantogataü 28 sabbaü ¤ātuü sakkā sukheni"tã
147
Lekhampesiya so mātu rohaõe nivasantiyā
Nijānujaü bhaddavatiü kumāri¤ca'bhiråpiniü
148
Tadãyadhanalesena dhanajāta¤ca'nappakaü
âõāpiya dhanaü taü tu katvāna sakahatthagaü
149
Gajabāhunarindamhi taü kumāriü samappiya
Pāpesi nijavissattha - cittataü taü mahãpatiü
150
Tato rājakulaveõakarinā 29 madavāhinā
Niccaü kãëāpadesena visikhācariyaü caraü
151
Hutvā'nubaddho tenā'su dårāpasaraõacchalā
Netabbā ye vase tesaü gehaü gehaü pavissa so
152
Dento'nucchavikaü tesaü mahagghabharaõādikaü
Dhanaü niguëharåpena sabbe te savasaü nayã.
153
â nihãnajanā sabbe bhaņā nagaravāsino
Visuü visuü mameveso'nuggaho'ti vicintayuü.
154
Tato tassa dhanāna¤ca dha¤¤arāsãnameva ca
Senāyaca tatha nekayuddhopakaraõādinaü
155
Kātuü pamāõaü nipuõo payojiya salekhake
Taü taü lekhakavaggantogatā likhatha vo iti
156
Purārakkhāniyuttānaü 30 senāgāmaõinaü tathā
Saīkappaü cetaso ¤ātuü tattha keci ņhapesi 31 so.
-----------
27.[A.] Saüvāsaü. 28.[E.] Tatva-, [A.] Tattha. 29.[A.E.] Rājakulaü
Venakarinā 30.[A.E.] Purārakkha. 31.[A.] Keci na pesi.

[SL Page 372] [\x 372/]   ( 
157
Bālakãëāpadesena tattha tattha caraü sayaü
Maõķalobhayavuttantaü niõõesi vyasanātigo.
158
Evaü purāvitasamunnatapu¤¤akamma-
Sampannasattavihitaü nikhilā payogā
Appatva ka¤cipi 29 vabandhakahetumenti
Saddhiüti ¤atva nipuõo kusalaü kareyya.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Paramaõķalappavattiniõõayo nāma
Catusaņņhimo paricchedo
---------

Pa¤casaņņhimo paricchedo.

1
Athekadivasaü rājanandano rājavãthiyaü
âruyha vāhanaü yāti'nugato sānujãvihi. 1
2
Uddāmo mahiso bhãmo diņņhadiņņhe nighātayaü
Caõķo 2 vattitarattakkho tassā'bhimukhamāpati
3
Tamāpatantaü disvāna khippaü vāhanavāhakā
Janā ca sahagantāro palāyiüsu bhayākulā.
4
Tadā rājasuto "mayhametesaü viya dhāvanaü
Patiråpaü nahevā"ti nissaīko vãtasambhamo
5
Tassābhimukhamevā'su vãro sayamupecca taü
Gambhãrodārabhåtena vacasā sahasā bhaõi.
6
Sutvāva sãhanādaü so bhayā paņinivattiya
Ghātayaü pātayaü dhāvã jane sammukhasammukhe.
7
Tamabbhåtaü ye paccakkhamaddakkhuü ye suõiüsu ca
Sabbe te thåtisaüyuttaü vimbhitā giramuggiruü:
8
"Passa tejassitaü, passa vikkamaü, passa dhãrataü,
Passālãnatametassa, passa pu¤¤odayaü" iti.
---------
9
Gajabāhunarinde'pi vikkamādiguõassitaü
Vaõõanaü tassa sutvana kriyamanaü janehi taü
10
"A¤¤āsādhāraõodaggappabhāvo bhãmavikkamo
Puriso vata 3 mahāya"nti tasmiü saīkaü janesi so.
-----------
32.[A.] Ka¤cija. 1.[E.] Sonujãvihi. 2.[A.E.] Gaõķe. 3.[A.] Purisova. [SL Page 373] [\x 373/]   ( 
11
Tadā mahãpālasuto gajabāhussa rājino
Taü dussaīkappamuppannaü vi¤¤āya iti cintayã:
12
"Etthevā'haü vasaü rajjaü karissaü yadi hatthagaü,
Hamukukkhepamattena sijjhate tamasaüsayaü.
13
Evaü sati patāso ca vikkamātisayo'pi va
Bāhābalampi lokamhi vikhyātiü neva yāti me.
14
Uddāmabahukaõķutippasamo'pi bhusaü mama
Raõakãëāvinodena vinā neva bhavissati.
15
Tasmā gantvā jātibhumiü yuddhenevā'bhimaddiya
Imaü rājaü jãvagāhaü gahetvā sānujãvinaü
16
ânãya pitaraü kittissirimeghamimaü puraü
Tammatthake diyamānā'bhisekasalilena'haü
17
Parābhavamalaü tiõõaü pitunnaü ve visodhaye
Evaü me jambudãpe'pi tejo ajjhottharissati."
---------
18
Atho pavesamagga¤ca senāya purasādhane
Apayānakāraõe 4 sante maggaü niggamanāya ca
19
Varānamanuråpaü so nijānaü maggameva ca
Nānāmaggavibhāga¤¤u vyādhehi suvinicchiya
20
Caraü purāsannavane saya¤ca migavacchalā
Maggānumagge vi¤¤āsi nānāsaīketakammano.
21
"Kālassātikkame kālo pibe tassa rasaü" iti
Saraü vuddhavaco raņņhaü sakaü gantumano tadā
22
Yebhuyyena sahāyāte paņhamaü pāhiõi jane
ōhāne janapade nāma sannipātakatavadhi.
23
"Vasitvā ettakaü kālamanarociya niggamo
Porisassā'nuråpaü me na hevā"ti hi cintiya
24
Tato sāyaõhakālasmiü pasādhanasumaõķito
Gajabāhumahãpālasamãpe samupaņņhito
25
Nekakãëāvinodasmiü sa¤jhākāle samāgate
Sitapubbamabhāsã'daü parihāsamukheniva:
-----------
4.[A.] Payanakaraõe.

[SL Page 374] [\x 374/]   ( 
26
"Yuvarājaraņņhaü gantvā vidhāya pitudassanaü
Ettho'pagantumajjeva gantabbaü me lahuü"iti.
27
Suõanto so'pi taü vācamahāvakkhamabuddhiyā 5
Sagehagamanaü sandhāye'taü vuttanti cintayaü
28
"Vicintitatthasaüsiddhi khippaü tava bhavissatu"
Iccavoca subhaü vācaü paribhāsapurassaraü.
29
Taümahãpasamãņņho vippaseņņhopi taīkhaõe
Tathevā'voca vacanaü hitaü maīgalasaühitaü;
30
Lābhāya'tthassa, khemāya, vijayāya ca sammataü,
Verãpakkhavināsāya bhiyyo sampassituü ci'ti.6
31
Kumāro'pi ca taü sutvā "gacchato 7 mama sobhanaü
Nakkhattamidameve"ti santuņņho sagharaü gami.
---------
32
Tato subhanimittāni suõaü passa¤ca nekaso
Uëārapu¤¤apa¤¤o so rāja¤¤o nikkhami gharā.
33
Kariü rāmakalaü nāmā'nudhāvantova keëiyā
Racchāya racchaü vicaraü purā nikkhami rattiyaü.
34
Candappabhāya gacchanto tarumåle nisinnakaü
Vissamantaü manussaü so "ko'si tvamho"ti pucchiya
35
Tamaddhikaü vijānanto vegenu'ccaü bhaõã giraü:
"Jānāsi maü tvaü kinnå"ti? So'pi tuõhã ņhito bhayā
36
"Parakkamabhujo ādipādo" iti vadanti maü
Tvaü mā bhāyãti khippaü taü assāsiya'nunãya ca
37
"Ettha taü passate mayhaü hamho lābho mahā ahå;
Khandhāvāramidāneva gantvāna sahasā tuvaü
38
Parakkamabhujo diņņho kumāro sakaraņņhakaü
Ganacchanto"ti vadehã'ti vatvā khippaü sa pāhiõã.
39
Pacchato me'nubandhantã senā kintva'tthi, ne iti
Khajjurakavaķķhamānavāpipasse udikkhiya
40
Balampacchānubandhantamapassanto kumārako
Tato nikkhimi gantuü so kāõapaddāudavhayaü.
-----------
5.[E.] Vācaü sabhāvakkhama - 6.[A.E.] Citiü. 7.[A.] Gacchanto.

[SL Page 375] [\x 375/]   ( 
41
Kharorunakharā(?)Ghorā kaņhorārāvabheravā 8
Acchadhenu mahāra¤¤e sapotā mukhamuppati.
42
Phalakaggena pãëento dvedhā 9 taü khaõķiyā'sinā
Piņņhipādena sahasā duraü vikkhippa potake
43
Bhayāra¤¤aü paviņņhe te samāhåyā'nuyāyino
Bhayātivatto parato silākhaõķamatikkamaü
44 Ghoranādaü vimu¤cantamaccantamatibheravaü
Såkara¤ca tathā yåthā'bhiyantamabhighātayã
45 Tato'pi parato gacchaü demeëiyanagavhaye 10
Game paccusakālasmiü gāmike vepanāmike
46
Kenāpi karaõãyena gacchante khaggapāõino
Disvā puretaraü ete ettha'yātāti 11 cintiya
47
Khaggena rabhasā piņņhiü phalakassā'bhighātiya
"Dåbhino'bhihanāmã"ti bhaõanto tiņņhuraü giraü
48
Pakkhandi tesaü majjhaü so migānaü viya kesarã;
Mahāņaviü palāyiüsu sambhãtā patitāyudhā.
---------
49
Tato rājasuto tattha samantā pavilokiya
Papāte patitaü ekaü manussaü tesu passiya
50
Uddharitvā papātamhā "ke nu tumhe"ti pucchiya
Tammukhā bhutato ¤ātasaråpo so dayānugo
51
"Nijāyudhāni gaõhātha bhayaü hitvā kutoci pi"
Iti vatvā gatiü tesu pakāsiya nijaü ujuü
52
Maīgalabegāmakassa samãpe sahavaķķhite
Bhaņe passiya sammodi yathāsaīketamāgate
53
Etehā'nugato gantvā ņhānaü janapadavhayaü
Parivārena saīga¤chi tattha pubbaņņhitena so.
54
Dvãhatãhaü vasã tattha saddhiü tehi janehi so
Migavādinekakãëāvinodapasuto vibhu.
---------
55
Rājā kittisirãmegho ¤atvā tatthāgataü 12 sutaü
Attapālamanussehi 13 lekhato pesitā tadā
-----------
8.[E.] Kaņhorā rāvabherava. 9.[A.] Vedhaü. 10.[E.@]Dameëiya gamavhaye.
11.[E.] Ettha enti yānāti. 12.[E.] Tattha gataü. 13.[A.] Manussesi. 
[SL Page 376] [\x 376/]   ( 
57
"Vãraü ripusamipaņņho yaü ki¤cipi upaddavaü
Appatvā sattuhatthamhā kicchā 14 mutto"ti modavā
56
"Mayhaü sokanudaü puttamantarāyā pageva me 
Ettha'vilambamānãya dassayissatha ho" iti,
58
Pa¤capessiyavaggassa jane nāyakasammate 15
Sahatthalekhaü datvana pesayã sahupāyate.
59
Kumāro pā'gate 16 disvā tuņņho'nãta¤ca pābhataü
Saraggāmamagā tamhā pitusandassanatthiko.
60
Tadā kiktissirãmegho sutvā tattha ņhitaü sutaü
"Akatvā kālaharaõamānetabbo hi so " iti
61
Pahiõã so kuņhārādisabhānāyakameva ca
Pa¤capariveõamålādhivāsãbhayayatissaraü. 17
62
Sutvā so tehi vuttaü taü vuttantaü piturājino,
"Nikkhamissaü sunakkhatte, gantabbaü vo mayā saha "
63
Iti vatvā tahiü kālaü khepayã keci vāsare
Ramme nijjharapātādiņhāne kãëāya nekaso.
64
Sabhāpatippabhukemacce daņņhumito tato
Samāgate bhaņe disvā kumārassā'nuyāyino
65
Ekãbhuya kumārena bhupe sehi kataü purā
Aparādhaü sarantā te bhayāvegavasãkatā 
66
"Bahå nekehi ņhānehi bhaņā sannipatanti'dha, 
Dubbijānamamaccāna metesa¤ca manogataü,
67
Samāgatāci'me sabbe parikkhippa samantato
Amhe majjhe karitvāna taü taü ņhānamadhiņņhitā"
68
Icca¤¤ama¤¤aü bhāsantā pakkhantā vimatiü tadā
Etamatthaü nivedesuü mahãpālasutassapi.
69
"Sabbadāpi yathābhutamasallakkhiya sabbathā
Abhayepi'me'dhamā sabbe bhayadassāvino bhusaü
70
Daņņhuü sabhāpatiü ettha sametaü gāmikaü balaü
Passantā vacanaü dãnaü vadanti mama sammukhā,"
-----------
14.[E.] Diņņhā 15.[E.] Nāsaükasammate. 16. [A.] Pi gate [E.] Chane.
17. [A.] Vāsiü ca yatissaraü

[SL Page 377] [\x 377/]   ( 
71
Iti so kupito tesamãdisaü vacanaü gaõi.
Tathāpi te'nupubbena palāyiüsu tahiü tahiü
72
Kumaro'pi ca taü ¤atvā "nekattha mama vikkamaü
Nijānatthaparittāõaü eva¤ca bahuso mayā
73
Passantehipi khuddehi nāpeti sahajaü bhayaü;
Kiü karissati me tesamidhaņņhiti gatã'pi vā?
74
Kiü cintessati ko nāma jāno jātu mayiņņhite"
Iti tattha vasaü kālamatikkāmesi ka¤ci so
---------
75
Tatthaņņhitaü sutaü sutvā rājinã ratanāvalã
Tehi ra¤¤ā pesitehi sahā'nāgamanampi ca
76
"Anāgamma sute evaü karonte kālayāpanaü
Manodukkhaü siyā ra¤¤o yadi, nevā'nuråpakaü;
77
Ahameva nijaü puttaü mahãpālantikaü lahuü
ânãya dassayissa"nti khippamāgamma rohaõā 78
Saīkhanāthatthaliü gantvā sampassiya mahãpatiü
Vãtisāriya sammodakariü giramanekadhā
79
Mahãpālakasampuņņhā 18 nijāgamanakāraõaü
Pakāsiya tato gantvā saraggāmaü pavissa sā
80
Puttaü yatissaraü theraü sabhānāyakameva ca
Sampassiya sahe'tehi vidheyyaü sādhu'mantiya.
81
Bahã papa¤cakaraõaü na nayuttaü sabbathā iti
Samādāya kumāraü taü upecca badalatthaliü
82
Tahiü nivasatā devasenādhipatinā saha
Saīkhanāthatthaliü gantvā pitura¤¤o padassayi
---------
83
Tato kittissirãmegho puttaü passiya pemavā
Sacivanampadhāõānamabhāsi purato tadā:
84
"Ke maü paricarantãdha jiõõaü, kicca¤ca antimaü
Karissanti ca me cetosallamajja samuddhaņaü;
-----------
18. [A.] Mahãpālasamipaņņhā. [D.] Mahãpalena sampuņņhā.

[SL Page 378] [\x 378/]   ( 
85
Mayhaü yeva hi labho'ti tumhe'dāni na ma¤¤atha;
Tumha¤cāpi hi sabbesamesa pu¤¤odayo nanu?
86
Ito paņņhāya sabbe'pi kumārassā'nuvattino
Bhaveyyāthā"ti taü tesaü niyyātesi sakaü sutaü.
87
Tassā'õāyamamaccesu vattamānesu sādaraü
Rājā kittissirãmeghanāmo kālamakāsi so.
---------
88
Ĩātasatthāgamo dhãro nopagamma kumārako
Pituparatisambhuta-sokavegavasaü 19 tadā
89
Assāsiya mahāmaccappabhutã-rajjavāsino
Samāpiyaggikicca¤ca pituno sānuråpakaü
90
Tahiü tahiü janapade raņņhāsãmāyameva ca
Nijavaķķhite niyojetvā sacive daëhabhattino
91
Tato sobhananakkhatte khattadhammavicakkhaõo
Mahādipādapadavã-paņņabandhamahussave
92
Laīkālaīkārabhuto se sabbālaīkārabhusito
Alaīkārehi nekehi nekadhālaīkataü puraü
93
Pabalo balasaīikiõõaü dakkhiõaggo padakkhiõaü
Akarã karimāruyha surando'va surālayaü.
94
Samaõabrāhmaõādãnaü mahacca 20 dhanavuņņhiyā
Santiü dāëiddasantāpasantatiü pāpayã tadā.
95
Gajabāhumahãpassa māõābharaõarajino
Etamatthaü kathetuü so sadute pāhiõã tato.
96
Pacaraguõagahãtānekasāmantacitto
Suvidhunitasapatto tikkhatejohipatto
Sakalabhuvanagabbhavyāpi - sakkittivitto
Samadhivasi puraü taü sundarānekavutto.

Iti sujanappasadasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Mahādipādamahussavo nāma pa¤casaņņhimo paricchedo.
---------
-----------
19.[A.] Vase. 20.[E.S.D.] Mahanta.

[SL Page 379] [\x 379/]   ( 

Chasaņņhimo paricchedo.

1
Accuëārāsayo sammā vi¤¤ātaparamaõķalo
Tattha mantanamā'pajja 1 rajje neyuttakena so
2
"Rājatte me phalaü nāma nihacca ripavo'khile
Lokasāsanasaüvuddhisiddhusambhutiyaü" iti
3
"Atikhuddampi'daü rajjaü mama buddhivisesato
Sampannataü pāpitaü hi 2 bhusaü nekasamiddhiyā
4
A¤¤arajjamahantattamatiseti yathā tathā
Khippaü sampādayissāmi" iti cintiya so vibhu
5
Sahavaķķhitānaü 3 sabbesamamaccānaü yathārahaü
ōhānantarāni datvāna saīgaõhitvā vibhutihi
6
Samantakåņaselamhā yācasāgarapaņņanā 4
Rajjasãmāya nekattha sasenaü sannivesiya
7
"Kattabbo sabbapaņhamaü bahudhā dha¤¤asaügaho"
Icceva¤ca vicintetvā sacve idamabravi:
---------
8
"Yebhuyyena mamāyatte rajje jaladavārinā
Nipphajjamānakāneka-sassaņņhānāti mu¤ciya
9 Acchintodakanajjo ca mahāvāpã tatheva ca
Sannissāya pavattāni khettāni viralāni hi.
10
Girãhi cāpi bhirãhi ghanehi gahaõehi ca
Mahantehi ca paīkehi rajjamaccantasaükaņaü;
11
Appakaüpã'dise dese salilaü vuņņhisambhavaü
Vinā lokopakārena jātu mā ga¤chi sāgaraü.
12
ōhapetvā ākaraņņhānaü maõisoõõādivaņhatthunaü
Sesaņņhānesu kattabbaü khettānaü sampavattanaü
13
Acaritvāna lokatthamanubhotvā sahatthagaü
Vihāro mādisānaü hi sabbathā neva yujjate.
14
Tumhepi sabbe sampatte karaõãyepi dukkare
Alãnaviriyā tattha dukkarattaü na ma¤¤iya
-----------
1.[E.] Katthamattamanāpajja. [D.S.] Katthamatamanāpajji. 2.[E.] Pāpitamhi.
3.[A.] Sahavaķķhãnaü. 4.[A.] Pattanā

[SL Page 380] [\x 380/]   ( 
14
Madãyaü avirādhentā saüvidhanamasesato
Yathopadiņņhaü kammantaü sampadeyyātha vo" iti.
16
Najjā jajjaranāmāya nāmasesaü vinaņņhakaü
Paņņhāya cirakalamhā koņņhabaddhanti pākaņaü,
17
Pubbakālikarājånamatidukkarataü gataü
Bandhituü so niyojesi mahasetuü mahāyaso.
18
Atho te sacivā sabbe sabbathā dukkarattanaü
Atthirattaü katassāpi nekadha sampakāsayuü.
---------
19
Rājā parakkamabhujo vaco taü paņibāhiya
"Loke ussāhavantānaü janānaü kimasādhiyaü?
20
Sāgarepi mahāsetuü kapiyåthehi bandhayi
Rāmo, iti kathā esā loke ajjāpi vattati.
21
Laīkaü katvekachattaīkaü vaķķhetuü lokasāsanaü
Hetubhuto madãyo ve pabhāvātisayo siyā,
22
ârambhamattakeneva dissate pariniņņhiti"
Iccussāhaü mahussābho tesaü samabhivaķķhayi.
23
Paņņhāya setumukhato yāva rattakaravhayā
Raņņhamhā dharaõãpālo paņhamaü setubandhato
24
Nekaporisambhãraü suvitthiõõamatitthiraü
Mahāmati pavattesi mahatiü mātikaü vibhu.
25
Raņņhe silākoņņakānaü abhāvā 5 lohakārake
Kammāre soõõakāre ca bahuke sannipātiya
27
Yogaü te kārayitvāna silākoņņanakammani
Tehi setuü duvi¤¤eyyasilāsandhisamanvitaü
26
Atitthiraü ekaghanaü piņņhipāsāõasannihaü
Suniņņhitasudhākammaü bandhāpesi mahāyaso.
28
Patiņņhāpesi bodhi¤ca paņimāgharameva ca
Dhātugabbhaü tathā tassa saddho muddhani setuno.
29
Jalappavāho sakalo mātikāya hi tāya so
Yathā samuddaü visati tathākāsi vicakkhaõo.
-----------
5.[A.] Nivahaü.

[SL Page 381] [\x 381/]   ( 
30
Tassā abhosu passesu chindāpiya mahāņavi 6
Pavattāpiya khettānaü nekavāhasahassakaü
31
âbaddha-vãhisampuõõa-koņņhasaükiõõabhavato 7
Atthānuråpaü vohāraü koņņhabaddhanti pāpayã.
---------
32
Tato saīkhavaķķhamānā tathā kumbhãlavāõakā 
Iccetāsaü navantãnaü sambhedaņņhānake vibhu
33
Heņņhāvuttappakārena ņhānaü såkaranijajharaü
Bandhayitvāna tatthāpi mātikaü 8 sampavattiya
34
Tato jalaü pāpayitvā mahagallakavāpiyaü
Bandhāpayitvā tatthāpi chinnabhinnamasesato
35
Jalaniggamamaggānaü saüsodhana-purassaraü 9
Varipāta¤ca kāretvā adhikaü pubbamāõato
36
Tato 10 paņņhāya ņhanamhā yava såkaranijjharā
Sampavattãya khettāni dha¤¤aü tatthāpi sa¤cini.
37
Majjhe jajjaranajjāya dorādattikaņhānake
Kāretvā jalasampātaü mahāmātikameva ca
38
Tato paņņhāya kāretvā yāva såkaranijjharā
Khettāni pi tathā tattha dha¤¤arāsi¤ca sambhari.
---------
39
Atãva khuddikaü pubbe paõķavāpi¤ca kāriya
Saüvaķķhituccatāyāmavitthāratthirapāëikaü
40
Abbhunnatamahavāripātaü sajalaniggamaü
"Parakkamasamuddo"ti vohāra¤cā'hiropayã.
41
Tammajjhagatadãpamhi silāmuddhani cetiyaü
Samubbahantaü kelāsakuņalakkhimakārayã.
42
Tibhumakamakāresi taümajjhe'tãvasundaraü
Jagadānandasandehamandiraü 11 rājamandiraü.
43
Mahāgallaü seņņhivāpiü vāpiü chattunnataü tathā
Tabbāvāpiü 12 tathā ambavāsāvāpika meva ca
-----------
6.[A.] Mahaņaviü. 7.[A.] Akhaõķa. [E.] Akhaõķavãhi 8.[A.]Mātitaü. 9.[A.]Sandodaka. 10. [E.D.] Ito. 11.[E.] Sandehamandiraü. 12.[A.]Tambavāpiü.

[SL Page 382] [\x 382/]   ( 
44
Giribāvāpiü pāņālaü 13 maõķikaü moravāpikaü
Sādiyaggāmavāpi¤ca tilagullakameva ca
45
Mālavalliü tathā kāëiü kittakaõķakameva ca
Kaõikāragallavāpi¤ca buddhāgamakanijjharaü
46
Såkaraggāmavāpi¤ca mahākirāëavāpikaü
Giriyāvāpiü rakkhānaü 14 ambāla¤ca kaņunnaruü
47
Jallibāvaü 15 uttarālaü tathā tintiõigāmakaü
Dhavalaviņņhakagāma¤ca kirāvāpiü taëannaruü
48
Karaviņņhavilattaü 16 ca tatodumbaragāmakaü
Månaru¤ca kasālla¤ca tathā kalalahallikaü 17
49
Målavārikavāpi¤ca tathā girisigāmåkaü
Poëonnarutala¤cevatatheva visirātthalaü
50
Etā ca'¤¤ā ca sobbhe 18ca naņņhā nijjharavāpiyo
Bandhāpesi dayābaddhamano rajje sake bahå.
51
Pa¤cayojanaraņņhamhi mahākaddamapallale.
Chindāpiya tato vāriü savantãsu nipātiya
52
Khettāni ca pavattesi dha¤¤arāsi¤ca saīgahi.
Tathā'ra¤¤esu ca'¤¤esu ņhānesu subahåsu so
53
Sabbatthā'ra¤¤aņhānāni vavatthā gāmanāyake
Gahetvā khettakaraõe yojetvā raņņhavāsino
54
Rajje uppajjamānehi porāõehi karehi so
Karo'dhiko yathā navakkhettehe'vo'pacãyate
55
Tathā kāriya dubbhikkhabhayaü taü raņņhavāsino
Kadācipi na jānanti, tathā cā'kāsi buddhimā.
56
Pattopakārarahitaü rajje me yattha katthaci
Khuddakampaīgaõaņņhānaü ņhātu mā iti nãtimā
57
Phalåpagehi nekehi tathā pupphupagehi so
Latārukkhavisesehi ghanasannicite bahå
58
Anekānubhavādhāre 19 nānānuyyānasundare
Manobhirāme cā'rāme tattha tattha nivesayi.
-----------
13. [E.S.] Pāņalaü 14.[E.] Rakkhamānaü 15. [S.]Jallãvābaü.
16. [S.] Karaviņņhivilantaü. 17.[S.] Kalalabhallikaü. 18.[E.] Soëasa.
19.[A.] Nubhavodāre.

[SL Page 383] [\x 383/]   ( 
59
Evaü samiddhiü gāmitaü sakãyaü
Khuddampi rajjaü nijadhãvisesā
A¤¤aü mahantampi yathā'tiseti
Rājā 20 tathā'kāsi vidhānadakkho.

Iti sujanappasadasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Sarajjasamiddhikaraõo nāma chasaņņhimo paricchedo.
---------

Sattasaņņhimo paricchedo.

1
Evaü sammā ņhapetvāna sakarajjamanākulaü
Kattabbamevaü 1 cintesi parakkamabhujo tadā:
2
"Sunãtipaņipakkhā hi cirassaü lokasāsanaü
Nāsayiüsu yathākāmaü pubbabhupā kubuddhino.
3
Satthusāsanamuddhammaü katvānu'bbana yatã
Paņipattiü virādhentā vihariüsu yathāruciü.
4
Idāni khippaü laīkāyamekacchattaü vidhāya'haü
Appeva sāsanaü lokamujuü katvāna saõņhape,"
5
Iti cintiya samantamaõķalãkānamā'disaü
Sampādetuü bala¤ceva yuddhopakaraõāni ca
6
Pubbaü malayarājavhamāmantetvāna khattiyo
Rattakuravake raņņhe damiëāõãkanāyakaü
7
Nekayodhasahassāni kavacānā'yudhāni ca
Tesaü sampadayitvāna vasituü tattha pesayi.
8
Tabbāraņņhe ca giribāraņņhe ca moravāpiyaü
Mahãpālavharaņņhe ca raņņhe ca pilaviņņhike
9
Buddhagāmakaraņņhe ca raņņhe ambavanavhaye
Bodhigamavare raņņhe raņņhe kaõņakapeņake
10
âmantayitvā paccantapālamacce visuü visuü
Nekayodhasahassāni duggāni kavavāni ca
11
Asitomara - kuntādivividhānā'yudhāni ca
Sampādayitvā vasituü tattha tattheva pesayi
12
Tato laīkāmahālāno sikhānāyakanāmako
Tathā jayamahālāno seņņhināyakasavhayo
-----------
20.[E.D.] Rajjaü. 1.[E.] Meva.

[SL Page 384] [\x 384/]   ( 
13
Mahindavho'ti pa¤cete lambakaõõa-kamāgatā
Tadā moriyaraņņhamhi navasanti mahāyasā.
14
Tehi yodhasahassāni kārāpiya visuü visuü
Kārāpetuü niyojesi yuddhopakaraõampi ca.
15
Katvānabbhantare rājā maõķalãkepi bārasa
Ekamekassā'dā vãrasahassāni duve duve.
---------
16
Akāsi caturāsãti sāmante vijitāvino;
Niyyātesi ca paccekaü balaü tesaü sahassaso.
17
Anekāni sahassāni mahākāye mahābale
Akā muggarike yodhe yuddhopakaraõāni ca
18
Desantaranivasãnaü yodhānaü keraëādinaü
Bahåni katahatthānaü sahassāni ca kārayi.
19
Sahassamekaü kāretvā candālokadhanuddhare
Kovide rattiyuddhamhi vammavammādayo adā.
20
Vyādhānekasahassāni kāretvā kammakovide
Anuråpamadā tesaü satti-kāëambarādikaü.
21
Nekesaü kammakārānamekekaü so sahassakaü
Kammaü kātuü niyojesi tadā rājā sakaü sakaü.
22
Hatthassatharusippesu desabhāsantaresupi
Naccagãtesu kusalā rājakammesu kovidā
23
Vaķķhantu'ti anekesaü kulãnānaü tadā vibhu
Puttabhātukanattāro posāpesi samandire.
24
Chårikaggāha-kappåravaķķhakā khuddasevakā
Tathā sãhaëagandhabbā santikāvacarāpi ca
25
Iccevamādinaü vaggabhedānaü so visuü visuü
Anekāni sahassāni rājāgāreva posayã.
26
Yuvānamāyudhaü datvā ka¤cukãkappakādinaü
Sevituü anujānāsi jeņņhabhute sake sake.
---------
27
Janehi pitubhupālabhaõķāgārādhikārihi
Dhanappamāõaü vi¤¤āya "dhanene'ttāvatā mayā
28
Kātuü na sakkā laükāyamekacchatta"ntã nicchiya
Apãëayitvā janatamevaü so sa¤cini dhanaü.


[SL Page 385] [\x 385/]   ( 
29
Atthaü bala¤ca paccekaü dvidha katvā mahãpati
Amaccesu ņhapāpesi målabhutesu dvãsupi.
30
Sabbaü vijitaraņņhampi vibhajitvā samaü tathā
ōhapesi gaõakāmaccadvaye rājā kamāgate.
31
Samuddatãraraņņhamhā raņņhamhā ratanākarā
Mahāmalayadesamhā raņņhā taditarāpi ca
32
Visuü katvāna so sabbaü sāraņņhānaü mahãpati
Antaraīgadhuraü nāma katvā'maccamhi ņhāpayi.
33
Pesayitvāna nāvāhi ratanāni bahåni so
Vohāraü kārayitvāna vaķķhesi dhanasa¤cayaü.
34
Ubhesu målāmaccesu yuddhopakaraõāni ca
Anekāni sahassāni kārāpesi balāni ca.
35
Antaraīgadhure ceva vijitānaü dhuradvaye
Amaccantitaye'kāsi subahåni balāni so.
36
Bhaņānaü sårabhāvatthaü kāretvā visikhāraõaü
Visuü såratare katvā akā sakkāramuttamaü.
37
Yujjhituü na samatthe tu vissajjesi dayāparo
Kasikammādikaü katvā sukhaü jãvantu te iti.
38
Itthaü vidhi¤¤å kavacāyudhāni
Balāni sårāni ca sādhayitvā
Apãëayitvā janataü sukhena
Akāsi nānādhanasa¤caya¤ca.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Baladhanasaügaho nāma sattasaņņhimo paricchedo.
---------

Aņņhasaņņhimo paricchedo.

1
Tato so mahatiü senaü dhanadha¤¤ādisampadaü
Passitvānattano sabbaü yuddhopakaraõampi ca
2
"ōhapetvā sãhaëaü dãpaü jambudãpampi gaõhituü
No dukkara"nti cintetvā rajjaü sādhetumārahi.
3
Nekapabbataduggattā caõķasattabhayena ca
Dukkhāvagāhiye 1 a¤¤anarasa¤cāravajjite
-----------
1.[E.]Dukkhāvaho hi yo. 

[SL Page 386] [\x 386/]   ( 
4
Ekapadikamaggena gantabbe'tibhayaīkare
Manussabhakkhakumbhalagambhãrajalasaīkaņe
5
Mahāmalayadesamhi yaņņhikaõķakadumbare
Gajabāhunarindassa rakkhadaõķādhināyakaü
6
Pakkosayitvā sāmena katvā saīgahamuttamaü
Gahetvā malayaü desaü dātave taü niyojayi.
---------
7
Pavattiü taü suõitvāna tadā tandesavāsino
âgate daõķanāthe 2 taü māressāmāti mantayuü.
8
Sutvā taü daõķanāthopi sãghamāgamma yujjhiya
Verino te palāpetvā gaõhi dumbararaņņhakaü.
9
Tato so yaņņhikaõķamhi pavattetvā raõaü tahiü
Sāmantassa siraü gaõhi palāpetvāna verino.
10
Tālakkhettakagāmamhi katvā varadvayaü raõaü
Nāgapabbatagāme ca tathā yuddhadvayaü kari.
11
Suvaõõadoõināme ca gāme rāmucchuvallike*
Demaņņhapādatthaliyaü katvāne'kekamāhavaü
12
Nihacca verino sabbe taütaüņhānanivāsino
Yaņņhikaõķakanāma¤ca raņņhaü gaõhi mahābalo.
13
ōhapetvā saha senāya kaõiņņhaü bhātaraü tahiü
Kattabbaü so vicāretumagamā rājasantikaü
14
Tadā tamhā tu pamukhā bhaņā nikkhamma verihi
Yujjhitvāna'ggahuü raņņhaü nãlagallakasa¤¤itaü.
15
Daõķanātho punāgamma ņhāne ca sayakhettake
Rattambadumanāme 3 ca tatheva dhanuvillike
16
Ekamekaü raõaü katvā mārayitvā ca verino
Nãlagallakaraņņhaü taü gahitaü sutthiraü kari.
17
Tato so balavantena otturāmallakena ca.
Dhanumaõķalanāthena katvā vāradvayaü raõaü
18
Nisseõikkhettakaü raņņhaü gahevo vãtakaõņakaü
Karitvā savasaü nesi matturāmallakādayo.
-----------
2.[E.] âgataü daõķitāthaü. 3.[E.] Rattabhedumanāme * rambukvlla.

[SL Page 387] [\x 387/]   ( 
19
âmantetvā tadā rājā rakkhadaõķādhināyakaü
Kesadhātupadaü datvā sampattiü mahatimpi ca
20
Gahetuü pesayã rājaraņņhaü 4 majjhimavaggakaü. 5
Gantvā nãlagiriü so'pi sannayahitvā balaü tato
21
Vāpivāņakanāmamhi 6 padeseva mahābalo
Tathā majjhimavaggamhi yujjhitvāna 7 jayaü labhi.
22
Pavattiü taü suõitvāna gajabāhunarādhipo
Pesesi mahatiü senaü yujjhanatthāya tena so.
23
Kesadhātu viditvā taü sayoggabalavāhano
Bhinditvā verisenaü taü gaõhi majjhimavaggakaü.
---------
24
Lokajitvāõanāmo va rakkhalaīkādhināyako
Sannayhitvāna senaīgaü ganvā te sãhavikkamā
25
Hukittilaīkānāthena yujjhitvā taü nighātiya
Rerupallikanāma¤ca raņņhaü'kaüsu sahatthagaü.
26
Rājā kosakavaggamhi samantamallanāmakaü
Sāmena savasaü nevo 8 datvāna mahatiü siriü
27
Yuddhopakaraõaü ceva sena¤ca mahatiü tadā
Pahiõitvā niyojesi gahetuü kosavaggakaü.
28
Samaõamallakanāmo ca otturāmallakādayo
Yujjhantā 9 parasenāya nāsayiüsu raõe bahå.
29
Sãsacchinnakabodhivhe ņhāne katvā mahāraõaü
Kosavaggakaraņņhaü taü ādiyiüsu mahābalā.
---------
30
Evaü malayadesantaü tananivāsãhi sākulaü
Katvā nirākulaü suņņhu nivasanto sake pure
31
Uyyānajalakãëāhi naccagãtādikehi ca
Dināni vãtināmento rājadhammānuvattako
32
Paņirājanisedhatthaü vāyāmatthaü mahãpati
Corāna¤ca nisedhatthaü migavaü yāti so tadā
33
Athekadivasaü rājā saddhimaggamahesiyā
Gacchanto migavatthāya sahāmaccaparijjano
-----------
4. [E.] Rājā raņņhaü. 5.[S.] Majjhimavaggikaü. 6.[D.] Vārivāņaka.
7. [E.] Yujjhitvā so. 8.[E.S.]Katvā. 9.[E.S.] Yujjhitvā.

[SL Page 388] [\x 388/]   ( 
34
Paviņņhamigasaīketamekaü disvā mahāvanaü
Mahesiü ekamantamhi nisãdāpiya so vibhu
35
Sattihatthakaluddehi vākarāhi 10 ca taü vanaü
Sabbaü parikkhipāpetvā ghosāpesi tahiü tahiü 36
Tatthekagokaõõamigo hatthipotappamaõako
Sutvā taü bheravaü ghosaü niggamma vanagumbato
37
Itocito vilokento dhāvanto bhayatajjito
Patanto giriduggamhā laīghanto girikandaraü 11
38
Bhãndanto tarusākhāyo kaķķhanto jālavalliyo
Cuõõento vanagumbe ca phālento jālamoķķitaü
39
Tasento ca palāpento jane sammukhasammukhe
Mahesãhimukhaü dhāvi samãrajavavegavā
40
Disvā tamabhidhāvantaü palāyiüsu bhayadditā
Mahesi¤ca mahãpālaü hitvā sabbe disodisaü.
41
âgataü so migaü bhãmaü rājā bhãmaparakkamo
Dhāvitvā purato tassa khipitvā hani sattiyā.
42
Tena laddhappahārena hantumāvajjite sire
Litva siīgayugalaü ra¤¤o pādantike pati.
43
Laddhā pahāraü karuõaü 12 migassa ravato ravaü
Suõitvāna nivattãtvā samāgantvā tato tato
44
Amaccā ceva luddā 13 ca ka¤cukãkappakādayo
Dusvā siīgayugaü sãhavikkamaü bhupatimpi ca
45
Sa¤jātasambhamā hutvā tuņņhahaņņha visesato
Vanaü taü thutighosena ekakolāhalaü karuü.
46
Vikkamātisayaü ra¤¤o mahābhāgattanampi ca
Sårattaü vãrabhāva¤ca vaõõetvā bahuso tadā.
47
Te siīgayugamādāya rājānaü parivāriya
Gantvāna nagaraü devanagaraü viya sajjitaü
48
Mahāmacce nivedetvā pavattiü vimhayāvahaü
Taü siīgayugalaü tesaü sabbesaü sampadassayuü.
-----------
10.[S.D.] Vākarehi 11.[E.] Girikandarāü 12.[A.]Laddhāpahārakaraõā.
13.[A.] Luddhā.

[SL Page 389] [\x 389/]   ( 
49
Tamabbhutaü suõitvāna mahāmaccā samāgatā
Accheraü paņivedesuü evaü vimhitamānasā:
50
"Aho mahanubhāvo'yaü jāto ve jambudãpake
Rājā nissaüsayeneva cakkavattã bhavissati,"
51
Iccevamādinā dhãraü duratikkantavikkamaü
Vacasā thutiyuttena saüvaõõetvavā punappunaü
52
Tato siīgayuge tamhi akkharāni likhāpiya,
Bhaõķagāre pavesesuü tadajjāpi pavattati.
---------
53
Tadā desantarā rājakumāre pāpadiņņhino
Gajabāhumahãpalo āõāpiya sakaõņakaü
54
Rājaraņņhamakāsãtã suõitvāna narissaro
"Madise buddhipu¤¤iddhi - vikkamātisaye sati
55
Evaü nāma akāsã"ti suņņhu nibbinnamānaso
Gahetuü rājaraņņhampi yojayã daõķanāyake.
56
Yuddhopayogãkoņillasattyuddhaõõavādikaü 14
Sammā vilokayitvāna kappetvā ca subuddhito 15
57
Desakālānuråpena saīgāmavidhikovido
Yuddhopāyaü likhitvāna sāmantānaü padāpiya
58
"Rekhāmattampi laīghetvā imamhā upadesato
Ki¤ci kammaü karemā'ti mā takkethā"ti yejayã.
59
Sabbe te sirasā ra¤¤o vacanaü sampaņicchiya
Sampahāraü pavattetumārahiüsu mahābalā.
60
Gajabāhunarindassa ahå sampannavahano
Saīgāmakovido kombo 16 chattagāhakanāyako;
61
Mallavāëānagāmamhi 17 duggaü katvāna sutthiraü
Arãnampaņisedhatthaü viharã tattha so ciraü.
62
Vālikākhettaduggamhi ņhito malayarāyaro
Yujjhitvā taü palāpesi duggaü gaõhi ca tassa taü.
63
Tato nikkhamma so vãro mahābalapurakkhato
Muttākaraü taü gantvāna nāvāhi jalapiņņhiyā
-----------
14.[A.] Kocallasattha-. 15.[A.] Sukhudhito. 16.[A.] Kembā.
17.[D.] Mallapalāna - 
[SL Page 390] [\x 390/]   ( 
64
Tatraņņha - daõķanāthena jalamajjhamhi vattayã
Raõammahantaü balavā; balaü bhijjittha sattuno.
65
Dutiyampi raõaü tattha vattetvā daruõaü tadā
Anekāni sahassāni pesesi yamasantikaü
66
Nambavhayakesadhātunāyakādibalāni 18 ca
Mālavalliyanāmamhi paccāmitte vināsayuü.
67
Nãlagallakanāmo ca sāmanto moravāpiyaü
Kaņiyāgāmamāgamma 19 bahå māresi verino.
--------68
Ahå gajabhujasseva kāëavāpimhi gamake
Gokaõõanagaragiridaõķanathoti vissuto
69
Sårodāraguõepeto sayoggabalavahano
Sampahārakkhamo mantã pakkhapātã sasāmino.
70
Parakkamanarindassa rakkhadãvānanayako 20
Goõagāmukaņhanamhi tamparājesi yujjhiya
71
Patto khedamparājitvā gokaõõasacivo puna
Gantvāna senaü sannayha pilaviņņhikaduggake
72
Tathā sallakanamamhi 21 duggepi taņavāpike
Jambukole va vajiravāpiyaü nandivāpiyaü
73
Pallikāvāpināme va tathā kalalabhallike
Sabbatthāvajayampatto katvā paccekamāhavaü.
74
Mayhaü pattajayā sena purā ra¤¤āpi yujjhiya
Dviguõā'dāni jātāpi sā parakkamabāhuno
75
Dvittãhi rajjasãmāyaü sāmantehi visuü visuü
Yujjhitvā'vajayampattā, naņņhā ca balanāyakā,
76
Idāni kātuü saīgāmaü na sakkotãti cintiya
Pavattiü sakalaü vatvā pesesi gajabāhuno.
77
Taü suõitvāna so sabbaü gajajabāhumahãpati
Sammantayanto'maccehi idaü vacanamabravã:
78
"No suõimha ito pubbe amhākantu parājayaü;
Idāna'vajayaü pattā mahatã jāni no ahå.
-----------
18.[E.] Sambavhaya- 19.[E.] Mupāgamma. 20.[A.]Sāmako. [D.] Rakkhadãpā
Nanāyako. 21.[E.] Kasāllakanāmamhi.

[SL Page 391] [\x 391/]   ( 
79
Amaccesu madãyesu mahābalaparakkamo
Asakiü so pi yujjhitvā parājayamupāgami.
80
Punāpi tassa hānã ve, no siyā mama sobhanaü,"
Iti mantiya'maccehi dhanāni ca bahåni so
81
Balāna'õãkanāthe ca vividhānā'yudhāni ca
Sajjetvā' bhejjasannāhe 22 pahiõã tassa santikaü.
82
Ra¤¤ā pesitasena¤ca pubbasena¤ca attano
Raņņhavāsikasena¤ca sannayha sahasā tadā
83
Māyāgehādhinathena gantvā nãlagaëaü puna
Mahāyuddhaü pavattesi gekaõõasacivo tadā.
84
Sampahāre tahiü tassa nipatiüsu narā bahå;
âyudhāni ca chaķķesuü pavisiüsu ca kānanaü.
85
Muccitvāna gatā natthi iti vattabbataü gatā.
Yānacchattāni chaķeķatvā sayampi pāvisã vanaü.
86
Tato paņņhāya yuddhesu jahitvāna manaü tahiü
Duggaü thiraü karitvāna nivasã kāëavāpiyaü.
87 Såraambavane raņņhe ņhapitā sacivā tato
Gantvā janapadaü nāma sattusenamamārayuü.
---------
88
Bodhigāmavare raņņhe yojitā balanāyakā
Gantvā laīkāgiriü nāma vināsesuü ripå tahiü
89
Mahindanagaragirippamukhe'õikanāyake
Mallavāëānaraņņhaüva puna pesesi yajjhituü.
90
Gantvāna balino tattha verino paņibāhiya
Pavisitvāna naraņņhaü taü gahetvā sutthiraü karuü.
91
Tato nikkhamma te sabbe gantvāna jalapiņņhiyā
Nāvāsatehi kenehi sampahāraü pavattiya
92
Tatraņņhaü daõķanāthaü va raņņhaü taü uttarampi 23 va
âdiyitvāna pesesuü muttāyo sakasāmino.
---------
93
Tato so dharaõãpālo duggaü pilavasåvhaye
Kāretvā te vasāpesi tattha yodhadhināyake.
-----------
22.[A.-]Santāhe 23.[A.-] Nāthaü taü muttaraņņhaü balampi 
[SL Page 392] [\x 392/]   ( 

94
Taü pavattiü suõitvāna gajabāhu narādhipo
Sammantayitvāmaccehi balaü pesetumārabhi.
95
Taü ¤atvāna vidhāna¤¤u parakkamabhujo tadā
Pesesi laīkānāthavhaü raņņhaü janapadavhayaü.
96
Pavattiü taü suõitvāna gajabāhunarissaro
Saīkaķķhitvāna senaīgaü vibhajitvā dvidhā balaü
97
Ubhato pāhiõi senaü sannaddhakavacāyudhaü
ōhānaü janapadaü ceva duggaü pilavasu'vhayaü
98
Rakkhalaīkādhinātho'pi purakkhatvā mahābalaü
Parasenāvināsāya gantvā ambavanaü tato
99
Yujjhitvā sattusenāya gāme bubbulanāmake
Vicuõõetvā bahå verã verisenaü palāpayã.
---------
100
Raņņhavāsijanā magge duggame akaruü tadā
Chinnapātitarukkhehi sakaõņakalatāhi ca
101
Maggamhi guëharåpena ņhatvā yuddhaü pavattayuü.
Tadā laīkavhayo sattunāsano kataticchayo
102
Disāsu te'nubandhanto chindantā'varaõampi 24 ca
ōhāne ņhāne mahāyuddhaü karaü janapadaü gato.
103
Gahetvā taü janapadaü so parakkamabāhuno
Upadesānusārena duggaü katvā tahiü vasã.
104
Tadā gajabhujo rājā devalaīkādhināyakaü
Dāņhābhāravhaya¤cāpi tannisedhāya pesayi.
---------
105
Tato laīkādhinātho ca tehi saddhiü mahāhavaü
Vattetvā te palāpetvā yagāllaü 25 nāma gaõhi so.
106
Gajabāhunarindo'pi āëisārakaraņņhake
Catasso parisā nāma pāhiõã yujjhituü puna.
107
Nikkhamma laükānātho'pi saddhiü tehi pi yujjhiya
Gaõhitvā jãvagāhaü so keci gaõhi tulātthalaü. 26
108
Tadā gajabhujo rājā sāmadānehi taü vasaü
Kattukāmo mahagghāni ratanābharaõāni ca
-----------
24.[E.] Chindanto vāraõampi ca. 25.[S.] Gālalaü 26.[A.E.D.] Taëatthalaü.

[SL Page 393] [\x 393/]   ( 

109
Khomakoseyyakādãni vatthāni vividhāni ca
Paõõākāre bahu datvā pāhiõã tassa santikaü.
110
Gahetvā pāhataü dåte vikāraü nãya nāyako
Pābhataü ta¤ca dåte ca pesesi sakasāmino.
111
Rājā ca disvā santuņņho sakalaü taü dhanampi ca
Paõõākāre mahagghe ca puna tasseva pesayã.
112
Tulātthaliyaduggamhā nikkhamitvāna nāyako
âëigāmikaduggamhi gaīgāpasse vasã tadā
---------
113
Tato gajabhujo sãkādaõķanāthādayo puna
Pesesi yujjhituü tena yodhabhute mahābale.
114
Sabbe te nikkhamitvāna sampannabalavāhanā
Nirundhitvāna taü duggaü vassesuü saravassakaü.
115
Rakkhalaükādhināthassa keci sannaddhaāyudhā
Dvāre ņhatvāna akaruü raõaü yodhā bhayaīkaraü. 116
Dhanuggahādayo yodhā dvāraņņālakanissitā
Usutomarasattãhi vināsesuü ripå bahå.
117
Evamevaü pavattesuü mahāyuddhaü nirantaraü
Dināni tãõi sabbe te mahussāhā mahābalā.
118
Gajabāhurājino yodhā sattughātanatapparā
ârabhiüsu ca duggassa mahādvārāni bhindituü.
119
Tadā laīkādhinātho ca tassa yodhā ca niggatā
Yujjhantā ripavo yāva gaīgāpāramamārayuü.
120
Tato gaīgājalaü katvā ripånaü lohitāvilaü
Bahå ca balapāmokkhe jãvagāhamagaõhisuü.
121
Saīgāme laddhavijayo rakkhalaīkādhināyako
Anubhonto sake dugge mahantaü vijayussavavaü
122
Sattusāmantasãsāni chattayānāyudhāni 27 ca
Jãvagāhaü gahãte ca pesesi nijasāmino.
---------
123
Devasenāpatiü nāma āmantetvā tato vibhu
Rakkhalaīkādhināthena sabbaü katamudãriya
-----------
27. [S.] Cattayānāyudhāni.

[SL Page 394] [\x 394/]   ( 
124
"Balassa hāniü sutvāna gajabāhu mahābalaü
Gaõhituü daõķanāthaü taü peseyya niyataü" iti
125
Pesesi giribāraņņhaü senānāthaü mahāyasaü
Gajabāhunarindassa dvidhā kātuü mahābalaü.
126
Gantvā so sakalaü senaü sajjayitvā mahamati
Kāëavāpinadãtãre duggaü katvā vasaü tahiü
127
Ra¤¤o niyogā kāresi nadiyā kāëavāpiyā
Hatthassarathapattãhi gantabbaü sumanoharaü
128
Ayopattābhisambaddhaü 28 setuü dāråhi āyataü.
Dvisatavãsatãhatthavitthataü sutthiraü tadā.
129
ōhapetvā keci sāmante tahiü se dhajinãpati
Nikkhamitvāna vattento tattha tattha mahāraõaü
130
Sampattavijayo gantvā ņhāne aīgamunāmake
Yujjhituü verisenāya duggaü katvā tahiü vasã.
---------
131
Taü sutvā parasenāpi katvā duggamabhejjakaü
Senānāthaü nivāretuü senāgāme vasã tadā.
132
Senānātho tadā gantvā sattusenāya yujjhiya
Senāgamamhi taü duggamaggahesi mahāyaso.
133
Dvikkhattuü puna yujjhitvā pāpuõitvā parājayaü
Vasiüsu manyāgāmamhi duggaü katvāna cerino.
134
Senānātho tato gantvā manyāduggamagaõhi so;
Tathā mitepidugga¤ca 29 duggaü såkaragāmakaü.
135
Tesu sabbesu duggesu navakammāni kāriya
Asu¤¤aü sabbaduggesu katvā'macce ņhapāpayi. 30
136
Terigāme ca duggaü so kāretvavāna camåpati
Sāmante tattha vāsesisabale yodhasammate.
137
Gajabāhu sasāmantaü rāmanãlagiriü tadā
Bahå ca balapāmokkhe tannighātāya 31 pepayã.
138
Tepi sabbe susannaddhā gantvā sabalavāhanā
Bandhāvāraü nivesesuü terigāmassa santike,
-----------
28.[E.] Ayopattāõisambandhaü. 29.[E.] Mãtepi duggaü ca 30.[A.] ōhapāpiya.
31. [A.] Tanti ghātāya.

[SL Page 395] [\x 395/]   ( 
139
ârahitvā ubho senā pāto paņņhāya vegasā
Yāva sāyaõhasamayā saīgāmaü sampavattayuü.
140
Tato nãlagirivho ca taüyodhā sårasammatā
Osakkamānaü sabalaü disvā sannaddhaāyudhā
141
Pātayantā mahāyodhe janentā verinaü bhayaü
Hatthiyutmhi sãhā'va senāmajjhamhi pāvisuü.
142
Senānāthassa yodhā'pi saīgāmādanivattino
Samantato'vattharantā rāmanãlagirivhayaü
143
Bahavo balanāthe ca māretvā raõabhumiyaü
Kaķakkuķamahāyodhama¤¤e yodhe ca aggahuü.
144
Sampattavijayo senānātho tasmiü raõe tadā
Jãvagāhaü gahãte te pesesi sakasāmino.
---------
145
Nivasanto 32 parakkammanikaņamhi 33 tahiü sukhaü 
Tadā parakkamabhujo attano santike ņhitaü
146
Mahindanagaragirimāmantetvā vicakkhaõo
Vikkamātisayaü tesamamaccānaü kathesi taü.
147
Sutvā jātābhimāno so "gantvānā'hampi gaõhiya 34
Anurādhapuraü khippaü demãti 35 pāņijāniya
148
Mahantaü balamādāya gantvā sattuvimaddano
Badarãbhātikamāõavhaņhāne kari mahāraõaü.
149
Siyamahantakuddālanāmagāme 36 mahāyaso
Tissavāpisamãpe ca anurādhapurantike
150
Pavattento mahāyuddhaü parājetvā ca verino
Anurādhapuraü gaõhi baloghaparivārito
---------
151
Gajabāhunarindo'tha pavattiü taü suõitva so
Målāmaccayute neke pesesi balanāyake.
152
Sabbe te yuddhasannaddhā nagarassa samantato
Katvānāvaraõaü magge sa¤cāraü paņisedhayuü.
153
Taü pavattiü suõitvāna devasenāpatã tadā
Puroparuddhaü mocetuü daõķanāthaü lahuü vajaü
-----------
32. [A.] Nivāsatthaü 33. [D.] Parakkammakaõņakamhi. 34. [E.] Gaõhisaü
35. [E.D.] Sādhetuü 36.[A.] Siyāma bhantu-

[SL Page 396] [\x 396/]   ( 
154
Siyāmahantakuddālagāme katvā raõampuna
Yuddhānamantarāmagge tayaü kāresi bhiüsanaü.
155
Nikkhamitva saduggamhā sutvā taü malayarāyaro
Dvikkhantumantarāmagge yuddhaü katvāna āgato
156
Senāpatiniyogena gantvā ekamukhena so
Sattusenāya yujjhittha anurādhapurantike.
157
Senāpatipi katvāna tattha tattha mahāraõaü
Anurādhapurāsanne gantvā saīgāmamārabhã.
158
Daõķanātho suõitvā taü 37 mahindo so mahābalo
Sahasā nikkhamitvāna anurādhapurā varā
159
Paccatthike vanāsento magge āvaraõe bahå
Chedāpento ca sahasā senānāthaü saü 38 pāpuõi.
160
Hutvā senindasenā ca tassa senā ca ekato
Parasenāya yujjhitvā palāpesuü ripå puna.
161
Punāgantvāna kāretvā bandhāvāraü tahiü thãraü
Siyāmahantakuddāle navasã se camåpati.
162
Tadā parakkamabhujo māyāgehādhināyakaü
âmantetvā niyojesi yujjhituü āëisārake.
163
Sasantoso 39 samatthehi vãrehi sahito tato
Gantvā duggaü nivesetvā vasaü kalalahallike
164
Nandāmålakagāmamhi dugge katvā raõattayaü
Duggaü taü hatthagaü'kāsi gacchanto āëisārakaü.
165
Tato kadaduragāmamhi duggaü gaõahiya so puna
Kirāņinake duggaü yuddhaü katvāna aggahi. 
166
Gajabāhunarindassa senā vā'gamma yujjhituü
Vilānavhayaņhānamhi duggaü katvā tahiü vasi.
167
Tadā parikkamabhujo duratikkantavikkamo
Nālandāyaü nivesetvā khandhāvāraü tahiü vasaü
168
Sutvā taü sandhibhedassa kusalānaü satāni so
Corānaü dvattimattāni pesayitvā raho tadā
169
Tikkhaggamigasiīgāni gahetvā majjharattiyaü
Gantvā duggaü khaõitvāna gaõhituü taü niyejayã.
-----------
37.[E.] Suõitvāna 38.[A.] Ca. 39.[A.]Sasantosā

[SL Page 397] [\x 397/]   ( 
170
Māyāgehādhinātho ca upadesānusārato
Bhindāpetvāna taü duggaü gaõhāpesi tahiü ripuü.
171
Mattikāvāpināme ca duggaü gaõhiya so puna
Uddhādhokuragāmesu duve duggāni aggahi.
172
Nāsinnavhayagāmamhi duggaü hetvāna gaõhiya
âëisārakaraņņhaü so evaü kari sahatthagaü.
173
Tasmiü hi samaye rājā puëatthinagaraü lahuü
Gahetuü te niyojesi sāmante vidhikovide.
174
Rakkhalaīkādhinātho ca sukhajãvitasutthikã 40
Taëākatthaliduggamhā nikkhamitvāna vegasā
175
Sattusenāya vattentā raõaü magge tahiü tahiü
Rajakamatasambadhaņņhāne yuddhaü pavattiya
176
Miëānakkhettapassamhi yujjhitvāna tato gatā
Khettamajjhepi yujjhitvā māretvā verino bahå.
177
Tato sattunubandhanto patvā daraagavhayaü 41
Tatthāpi yuddhaü katvāna tahiü laddhajayā tato
178
Gantvā maügalabe 42 gāme duggaü bhindiya sāhasā
Tatthā'mitte vināsetvā tasmiü dugge vasiüsu te.
---------
179
Māõābharaõabhumindo rohaõādhipatã tadā
Gajabāhunarindassa sāmantehi anekaso
180
Saīgāmetvāna sampattaparājayaparābhavo
Chaķķetvāna manaü yuddhe bhinnussāho vasaü tadā
181
âgantvā bhikkhusaüīghena nikāyattayavāsinā
Vasã karitasandhāno saddhiü so gajabāhunā.
182
Parakkamamahãpālasāmanta te mahābalā
Gajabāhunarindena tena yuddhaü pavattãya
183
Yuddhe yuddhe ripå hantvā gahãtavijayā iti
Māõābharaõabhupālo sutvā evaü vicintayã:
184 "Idāni khippaü so rājā sakalaü rājaraņņhakaü
Gaõhissati mahābhogo parakkamabhujo dhuvaü.
-----------
39.[A.] Sasantosā. 40.[E.S.] Putthikã. 41. [S.] Dāraagavhayaü
42. [D.S.]Maügalave.

[SL Page 398] [\x 398/]   ( 
185
Gahite rājaraņņhamhi mahãpālena tena tu
Niyataü rohaõe raņņhe na sakkā vasituü"iti.
186
Tato vajitvā sandhānaü gajabāhussa rājino
Sandhiü katvāna nivasaü so parakkamabahunā
187
Balaü sannayha balavaü raņņhadvayanivāsinaü
Sobaranāmagāmamhi khandhāvāraü nivesayã.
188
Tasmiü hi samaye rājā parakkamabhujavhayo
Vikkamātisayaü kattukāmo evaü vicintayã:
189
"Tattha tattha vasantānaü sāmantānamajānataü
Sahavaķķhitayodhehi puëatthinagaraü ahaü
190
Gantvā yujjhiya bhinditvā dvāraņņālakagopure
Pavisatvāna gaõheyyaü gajabāhumaho"iti.
191
Tato ambavanaņņhaü so māyāgehādhināyakaü
âmantayitvā matimā vatvā cintitamattanā
192
Kiccantarāpadesena gantvā ambavanaü tato
Puëatthinagaraü gantumevaü tassa raho bhaõã:
193
"Kāretukāmo buddhassa accuëāramahaü ahaü
Påjanatthāya buddhassa påjopakaraõāni ca
194
Saīkhaü pa¤camahāsaddaturiyāni ca cāmare
Setacchattapaņākāyo pesentu mama santikaü.
195
"Sāmino'pi idha'gamma påjampassantu me imaü"
Evaü vatvāna sandesaü pesehi mama santikaü."
---------
196
So'pi ambavanaü gantvā tato vuttānusārato
Påjaü sampādayitvāna sandesaü paņipesayã.
197
Rājā disvāna taü tuņņho'maccamajjhagato tadā
Vācāpayitvā sandesaü khippaü tassa mahāyaso
198
Påjopakaraõaü sabbaü pesayitvāna nekadhā
Attano gantukāmattamamaccānaü pakāsayã.
199
Vi¤¤ātarājādhippāyo jeņņhako sakabhātuno
Dåtaü nagaragirino taü vatvā pesayi tato.
200
So'pi sutvā pavattiü taü niggantvā moravāpiyā
Turito balamādāya gato bhupatisantikaü.

[SL Page 399] [\x 399/]   ( 

201
"Kimatthamāgatesã"ti vutto "sāmivicintitaü
Ĩatvāna āgatomhã"ti vatvā evaü kathesi ca
202
"Amhādisānaü dāsānaü atthibhāve payojanaü
Paņipakkhamahãpālasādhanaü yeva kevalaü.
203
Tasmā'hameva gantvāna sampannabalavāhanaü
Gajabāhuü gahetvāna niyyātessāmi sāmino"
204
Evaü vatvāna sāmanto gantumāpucchi rājino
Disvā tamabhimānã so māyāgehādhināyako
205
Kittilaīkādhinātho ca sāmantā balino bahå
âpucchiüsu ahaü pubbaü ahampubbanti bhāsiya 
206
Tato so dharaõãpālo yuddhopāyavicakkhaõo
Yuddhopāyaü pakāsetvā yedhe pesesi yujjhituü.
Bandhāvāraü nivesesuü nālandāyā'vidårake.
---------
208
Mahāmegho 43 samuņņhāya tadā vassitumārabhi
Vāridhārāya paņhaviü bhindantova samantato.
209
Senātemanasaükāya meghaü disvā tadā vibhu
Akāsi saccakiriyaü evaü saccaguõe rato
210
"Sādhanaü yadi rajjassa lokasāsanavuddhiyā
Na vassatu"tadhiņņhento "devo" tattha, tathā ahå.
211
Tato ambilabhattāni kadalãputhukādayo
Khajjakāni ca nekāni pāhiõã bahuso tadā
212
Yathā ekakkhaõe yeva pibanti bahavo jalaü
Tathā chiddāni katvāna ekarandhaü karitva ca
213
Jalassa pårāpetvāna pihitacchiddasaüyute
Anekāni sahassāni veëukkhandhe ca pesayã.
214
Mahindavho amaccho'tha nikkhamitvā mahābalo
Duggaü so ca lahullavhe gaõhi māriya sattavo.
215
Nikkhamma laükāõātho'pi sutvā taü sahasā tadā
Duggaü hattannanāmamhi gaõhi; verã ca mārayã.
-----------
43.[E.] Mahāghoso. 
[SL Page 400] [\x 400/]   ( 

216
Māyāgehādhinātho ca taü sutvā'tha mahābalo
Sahasā ahinikkhamma khaõķigāmamupāgami. 44
217
Gajabāhunarindassa senā sā caturaīginã
Mukhehi tãhi saüvuëhā khaõķigāmakasaükaņe.
218
Tadā laükādhināthassa suto laükāpuravhayo
Mahāyodho samāgantvā khaõķigāmakasaükaņaü
219
Timukhehā'gataü sabbaü balaü ekamukhaü karaü
Anubandhi mahāyodho gajayuthaüca kesarã.
220
Tato laükādhināthavhappamukhā balanāyakā
Gajabāhunarindassa ghātayitvā mahābalaü
221
Koõķaīgulikakedāraü 45 nāmaņņhānamupāgamuü.
Gajabāhubalaü bhinnaü puëatthipuramāgami.
---------
222
Pavisantiü mahāsenaü gajabāhunarissaro
Disvā jātābhimāno so cintesi bhusamãdisaü:
223
Yadā me pitubhupālo gato devasahavyataü
Yadā pettikarajjamhi na jātā suppatiņņhiti
224
Tadā kittissirãmegha-sirivallabhanāmakā
Disāno ubhato gantvā yujjhissāmā'ti āgatā
225
Mayhaü daņņhumasakkontā palāyiüsu jayaddharaü.
Tato paņņhāya te yāvajãvaü yuddhe manaü jahuü.
226
Idāni rājaraņņhamhi sampatto suppatiņņhitiü
Vijjate paripuõõā me senā ca caturaīginã;
227
Yujjhituü mayi nikkhante sannayha balavāhanaü
Rājā ko nāma'laü sotuü saddaü me raõabheriyā?"
228
Evaü gajabhujo rājā abhimānasamunnato
Abbhantarikamaccānaü senaü sajjitumādisi.
229
Suvammite gaje ceva asse ca raõakovide
Dasaddhāyudhasannaddhamahāyodhe 46 mahābale
230
Tathā keraëa-kaõõāņa-damiëādibhaņepi ca
Susajjiya khaõeneva ra¤¤o'maccā nivedayuü.
-----------
44.[A.] Khaddhigāma. 45.[E.] Keõķaügulika. 46. Dasadhāyudhasannaddhamahāyodha.

[SL Page 401] [\x 401/]   ( 
231
Mahatā balakāyena puëatthinagarā varā
Nikkhamitvāna so sãkaviyalavhamupāgami.
232
Rakkhalaükādhināthavhappamukhā balanāyakā
Gajabahunarindena tena yuddhaü pavattayuü.
233
Gaje turaīge bhinditvā ārohe ca nipātayuü.
Palāpesuü mahāvãrā sasenaü taü narādhipaü. 234
Rājā so khippamāgamma pavisitvā sakaü puraü
Dvārāni pidahāpetvā manurāyaü nilãyi ca. 47
235
Rājānamanubandhantā tepi yodhā samāgatā
Samantato nirundhitvā puëatthinagaraü tadā
236
ârabhiüsu tato bhettuü pākāraņņālagopure.
Vighāņesuü carā dvāramupanikkhittakā pure.
237
Pavisitvā sukheneva gajabāhumahipatiü
Jãvagāhaü gahetvāna pāsādasmiü pavesayuü.
238
Coëagaīgakumāra¤ca tathā vikkantabāhukaü
Rājaputte ca bandhitvā kārāgāre pavesayuü.
239
Tato'maccā pavattiü taü pesayiüsu narādhipe;
Suõitvā taü mahãpālo vicārakkhamabuddhimā
240
"Yāva bhaddakanakkhatte hotã a¤¤¤edassanaü,
Vihāya saükamamhesu vasitabba"nti tāvade.
241
Mahagghāni ca vatthāni sugandhābharaõāni ca
Attano paribhogāni pāhiõã gajabāhuno.
242
Sāmantā maõķalãkā ca tato mantiya ekato
Sandesaü paņipesesuü evaü bhupatisantikaü:
243 "Mahãpālamhi jãvante raņņhāvāsimahājanā
Vasaü nevopagacchanti tasmā vajjho ayaü" iti.
244
Taü sutvā dharaõãpālo dayākampitamānaso
Avajjho so mahãpālo iti mantvāna tāvade
245
Senāgāme ņhitaü devasenānāthaü mahāmatiü
âõāpetvā tato tassa idaü vacanamabravã:
246
"Maõķalãkā ca sāmantā saīgāmavijayuddhatā
Mahãpālaü gahetvāna māreyyuü ve na sobhanaü.
-----------
47. [E.S.D.] So.

[SL Page 402] [\x 402/]   ( 

247
Vilumpitvā puraü tattha pãëayitvā mahājanaü
Uddāmaråpā vatteyyuü sace tampi na sobhanaü.
248
Ki¤ca sāsanalokassa vuddhatthaü rajjasādhanaü;
Kevalaü dharaõãpālamāraõatthaü na hoti taü.
249
Tasmā tumhehi gantvāna uddāme ca nisedhiya
Rakkhitabbo mahãpālo kattabbaü ca thiraü puraü."
250
Evaü vatvāna rājindo senindaü pesayã kira.
Nikkhamitvā saseno so puëatthinagaraü gato.
251
Purā senindagamanā uddāmā te narādhamā
Narindāõaü viëaīghetvā puëatthinagare tadā
252
Gehadvārāni bhinditvā vilumpiüsu dhanāni ca;
Acchindiüsu manussānaü sāņakābharaõāni ca
253
Upaddutaü taü yodhehi puëatthinagaruttamaü
Yugantavātakkhabhitasāgarova tadā ahå.
254
Tena kammena nibbinnā janā nagaravāsino
Amaccā pārisajjā ca negamā ca balāni ca
255
Sabbe sambhuya gantvāna māõabharaõasantikaü
Pavattiü taü nivedetvā idaü vacanamabravuü:
256
"âyantu saddhimamhehi rajjaü gaõhiya dema vo;
Upatthamhakabhāvo'va kātabbo kevalaü" iti.
257
Gokaõõavho ca sāmanto niyutto kāëavāpiyā
Dåtaü pesesi āgantuü sãghaü tasse'va santikaü.
---------
258
Pavattiü sakalaü sutvā māõābharaõabhumipo
Sammantayitvā'maccehi dummedhehi kubuddhi so
259
"Ra¤¤o mevanalesena gantvā māriya verine;
Sakalaü rājaraņņhaü taü gaõhissāmi"ti cintiya
260
Balaü sannayha sãghaü se raņņhadvayanivāsinaü
Amaccabalakāyehi rajaraņņhanivāsihi
261
Saddhiü gantvā puraü tattha vattetvā samaraü kharaü
Tāvatiü mahatiü senaü mārayitvā asesato

[SL Page 403] [\x 403/]   ( 

262
âruhitvāna pāsādaü gajabāhunarādhipaü
Passitvāna mahãpālo paõāmavidhipubbakaü
263
Tato tassa narindassa tassa raņņhanivāsinaü
Saükāpagamanatthaü hi hitvā katici vāsare
264
Gajabāhumahãpāla sāmante sakale tadā
Gantvā gahetvā rājānaü kārāgāre pavesiya
265 Gaje turaīge nikhile bhaõķāgāre dhanāni ca
Sabbaü hatthagataü katvā thãraü rajjaüti ma¤¤iya
266
Dāņhādhātuvara¤ceva pattadhātu¤ca mātaraü
âõāpetvāna sakalamitthāgāra¤ca rohaõā
267
Dummedho so mahãpālo sayaü nikkaruõo tadā
Mātarā iti mantesi sāmantehi ca so raho:
268
"Balāni rājaraņņhamhi jãvante sati rājini
Etasmiü neva gacchanti vasaü, vajjho tato ayaü;
269
Pākaņaü yadi mārema saīkhobho balavā bhave;
Tato'yaü dharaõãpālo māretabbo raho" iti.
270
Dukkhabhojanaseyyāhi dukkhaü kāresi rājino;
Visappayogavidhinā māretu¤ca upakkami.
271
Māõābharaõābhupena kriyamānamupaddavaü
Vindituü na samattho so gajabāhumahãpati
272
Evaü vatvāna pesesi parakkamabhuje rabho:
"Tāõama¤¤aü na passāmi bhavantena vinā mama;
273
Tasmā dukkhaggisantāpasantattaü maü nirantaraü
Karuõājalasekena nibbāpehi tuvaü"iti.
---------
274
Ra¤¤o taü vacanaü sabbaü sammā dåtamukhā tato
Sutvā rājā dayāvāso khedampatvāna'nappakaü
275
"Anubhåtaü mamuddissa tibbaü dukkaü hi tena taü
Mameva yuttaü dukkhamhā mocetumpã"ci cintiya
-----------
48. [E.] âruëhitvāna.

[SL Page 404] [\x 404/]   ( 

276
Naņņhesu balakāyesu yuddhopakaraõesu ca
Mahāpurisajātittā so anolãnavuttiko
277 Saddhiü vaķķhitaposesu katvā vãrajane visuü
Datvā ņhānantaraü tesamadāsi mahatiü siriü.
278
Māyāgehādhināthassa adhikāripadaü adā;
Tathā laükādhikārittaü kittisaīkhakanāyake;
279
Daõķanāyakabhātunamubhãnnaü so mahãpati
Jeņņhassā'dā kesadhātunāyakattaü, kaõiņņhake
280
Nagaragallapadaü datvā duvinnaü mahatiü siriü
Bala¤cā'nappakaü datvā saīgahesi vicakkhaõo.
281
Evaü mahantaü balavaü balaü sannayha so lahuü
Disāsu tamanekāsu pesento so mahãpati
282
Merukandararaņņhamhi vacāvāņakanāmakaü
Pesesi sabalaü rakkhakesadhātukanāyakaü;
283
Tathā maīgalabe gāmerakkhalaükādhikārinaü;
Kyānagāmavhayaņņhāne kittilaükādhikārinaü 49
284
Mahābalena saddhiü so daõķanāyakabhātaro
Dve ca makkalagāmamhi 50 pesesi dharaõãpati.
285
Puëatthinagare ruddhaü devasenāpatiü tadā
Pesayitvā sake cāre 51 āõāpiya sa bhumipo
286
Datvāna mahatiü senaü devasenāsarikkhakaü
Gaīgātaņākaü pesesi vidhānavidhikovido.
287
Te sabbe sabalā gantvā taü taü raņņhamadhiņņhitā
Magge nagarāgamimhi vilumpentā tahiü tahiü
288
Verisãsāni chindantā 52 karontā ca vihiüsanaü 53
Nivārentā ca dha¤¤āni sampãëesuü pure janaü.
289
Anto bahi ca ņhatvāna puëatthinagarassa te
Mārayitvā vilopesuü 54 upanikkhittakā bhaņā.
290
Dārupaõõānamatthāya gacchantāpi purā bahi
Nāhesuü sabbathā sabbaü vilumpanabhayā narā.
---------- 
[SL Page 400] [\x 400/]   ( 

216
Māyāgehādhinātho ca taü sutvā'tha mahābalo
Sahasā ahinikkhamma khaõķigāmamupāgami. 44
217
Gajabāhunarindassa senā sā caturaīginã
Mukhehi tãhi saüvuëhā khaõķigāmakasaükaņe.
218
Tadā laükādhināthassa suto laükāpuravhayo
Mahāyodho samāgantvā khaõķigāmakasaükaņaü
219
Timukhehā'gataü sabbaü balaü ekamukhaü karaü
Anubandhi mahāyodho gajayuthaüca kesarã.
220
Tato laükādhināthavhappamukhā balanāyakā
Gajabāhunarindassa ghātayitvā mahābalaü
221
Koõķaīgulikakedāraü 45 nāmaņņhānamupāgamuü.
Gajabāhubalaü bhinnaü puëatthipuramāgami.
---------
222
Pavisantiü mahāsenaü gajabāhunarissaro
Disvā jātābhimāno so cintesi bhusamãdisaü:
223
Yadā me pitubhupālo gato devasahavyataü
Yadā pettikarajjamhi na jātā suppatiņņhiti
224
Tadā kittissirãmegha-sirivallabhanāmakā
Disāno ubhato gantvā yujjhissāmā'ti āgatā
225
Mayhaü daņņhumasakkontā palāyiüsu jayaddharaü.
Tato paņņhāya te yāvajãvaü yuddhe manaü jahuü.
226
Idāni rājaraņņhamhi sampatto suppatiņņhitiü
Vijjate paripuõõā me senā ca caturaīginã;
227
Yujjhituü mayi nikkhante sannayha balavāhanaü
Rājā ko nāma'laü sotuü saddaü me raõabheriyā?"
228
Evaü gajabhujo rājā abhimānasamunnato
Abbhantarikamaccānaü senaü sajjitumādisi.
229
Suvammite gaje ceva asse ca raõakovide
Dasaddhāyudhasannaddhamahāyodhe 46 mahābale
230
Tathā keraëa-kaõõāņa-damiëādibhaņepi ca
Susajjiya khaõeneva ra¤¤o'maccā nivedayuü.
-----------
44.[A.] Khaddhigāma. 45.[E.] Keõķaügulika. 46. Dasadhāyudhasannaddhamahāyodha.

[SL Page 401] [\x 401/]   ( 
231
Mahatā balakāyena puëatthinagarā varā
Nikkhamitvāna so sãkaviyalavhamupāgami.
232
Rakkhalaükādhināthavhappamukhā balanāyakā
Gajabahunarindena tena yuddhaü pavattayuü.
233
Gaje turaīge bhinditvā ārohe ca nipātayuü.
Palāpesuü mahāvãrā sasenaü taü narādhipaü. 234
Rājā so khippamāgamma pavisitvā sakaü puraü
Dvārāni pidahāpetvā manurāyaü nilãyi ca. 47
235
Rājānamanubandhantā tepi yodhā samāgatā
Samantato nirundhitvā puëatthinagaraü tadā
236
ârabhiüsu tato bhettuü pākāraņņālagopure.
Vighāņesuü carā dvāramupanikkhittakā pure.
237
Pavisitvā sukheneva gajabāhumahipatiü
Jãvagāhaü gahetvāna pāsādasmiü pavesayuü.
238
Coëagaīgakumāra¤ca tathā vikkantabāhukaü
Rājaputte ca bandhitvā kārāgāre pavesayuü.
239
Tato'maccā pavattiü taü pesayiüsu narādhipe;
Suõitvā taü mahãpālo vicārakkhamabuddhimā
240
"Yāva bhaddakanakkhatte hotã a¤¤¤edassanaü,
Vihāya saükamamhesu vasitabba"nti tāvade.
241
Mahagghāni ca vatthāni sugandhābharaõāni ca
Attano paribhogāni pāhiõã gajabāhuno.
242
Sāmantā maõķalãkā ca tato mantiya ekato
Sandesaü paņipesesuü evaü bhupatisantikaü:
243 "Mahãpālamhi jãvante raņņhāvāsimahājanā
Vasaü nevopagacchanti tasmā vajjho ayaü" iti.
244
Taü sutvā dharaõãpālo dayākampitamānaso
Avajjho so mahãpālo iti mantvāna tāvade
245
Senāgāme ņhitaü devasenānāthaü mahāmatiü
âõāpetvā tato tassa idaü vacanamabravã:
246
"Maõķalãkā ca sāmantā saīgāmavijayuddhatā
Mahãpālaü gahetvāna māreyyuü ve na sobhanaü.
-----------
47. [E.S.D.] So.

[SL Page 402] [\x 402/]   ( 

247
Vilumpitvā puraü tattha pãëayitvā mahājanaü
Uddāmaråpā vatteyyuü sace tampi na sobhanaü.
248
Ki¤ca sāsanalokassa vuddhatthaü rajjasādhanaü;
Kevalaü dharaõãpālamāraõatthaü na hoti taü.
249
Tasmā tumhehi gantvāna uddāme ca nisedhiya
Rakkhitabbo mahãpālo kattabbaü ca thiraü puraü."
250
Evaü vatvāna rājindo senindaü pesayã kira.
Nikkhamitvā saseno so puëatthinagaraü gato.
251
Purā senindagamanā uddāmā te narādhamā
Narindāõaü viëaīghetvā puëatthinagare tadā
252
Gehadvārāni bhinditvā vilumpiüsu dhanāni ca;
Acchindiüsu manussānaü sāņakābharaõāni ca
253
Upaddutaü taü yodhehi puëatthinagaruttamaü
Yugantavātakkhabhitasāgarova tadā ahå.
254
Tena kammena nibbinnā janā nagaravāsino
Amaccā pārisajjā ca negamā ca balāni ca
255
Sabbe sambhuya gantvāna māõabharaõasantikaü
Pavattiü taü nivedetvā idaü vacanamabravuü:
256
"âyantu saddhimamhehi rajjaü gaõhiya dema vo;
Upatthamhakabhāvo'va kātabbo kevalaü" iti.
257
Gokaõõavho ca sāmanto niyutto kāëavāpiyā
Dåtaü pesesi āgantuü sãghaü tasse'va santikaü.
---------
258
Pavattiü sakalaü sutvā māõābharaõabhumipo
Sammantayitvā'maccehi dummedhehi kubuddhi so
259
"Ra¤¤o mevanalesena gantvā māriya verine;
Sakalaü rājaraņņhaü taü gaõhissāmi"ti cintiya
260
Balaü sannayha sãghaü se raņņhadvayanivāsinaü
Amaccabalakāyehi rajaraņņhanivāsihi
261
Saddhiü gantvā puraü tattha vattetvā samaraü kharaü
Tāvatiü mahatiü senaü mārayitvā asesato

[SL Page 403] [\x 403/]   ( 

262
âruhitvāna pāsādaü gajabāhunarādhipaü
Passitvāna mahãpālo paõāmavidhipubbakaü
263
Tato tassa narindassa tassa raņņhanivāsinaü
Saükāpagamanatthaü hi hitvā katici vāsare
264
Gajabāhumahãpāla sāmante sakale tadā
Gantvā gahetvā rājānaü kārāgāre pavesiya
265 Gaje turaīge nikhile bhaõķāgāre dhanāni ca
Sabbaü hatthagataü katvā thãraü rajjaüti ma¤¤iya
266
Dāņhādhātuvara¤ceva pattadhātu¤ca mātaraü
âõāpetvāna sakalamitthāgāra¤ca rohaõā
267
Dummedho so mahãpālo sayaü nikkaruõo tadā
Mātarā iti mantesi sāmantehi ca so raho:
268
"Balāni rājaraņņhamhi jãvante sati rājini
Etasmiü neva gacchanti vasaü, vajjho tato ayaü;
269
Pākaņaü yadi mārema saīkhobho balavā bhave;
Tato'yaü dharaõãpālo māretabbo raho" iti.
270
Dukkhabhojanaseyyāhi dukkhaü kāresi rājino;
Visappayogavidhinā māretu¤ca upakkami.
271
Māõābharaõābhupena kriyamānamupaddavaü
Vindituü na samattho so gajabāhumahãpati
272
Evaü vatvāna pesesi parakkamabhuje rabho:
"Tāõama¤¤aü na passāmi bhavantena vinā mama;
273
Tasmā dukkhaggisantāpasantattaü maü nirantaraü
Karuõājalasekena nibbāpehi tuvaü"iti.
---------
274
Ra¤¤o taü vacanaü sabbaü sammā dåtamukhā tato
Sutvā rājā dayāvāso khedampatvāna'nappakaü
275
"Anubhåtaü mamuddissa tibbaü dukkaü hi tena taü
Mameva yuttaü dukkhamhā mocetumpã"ci cintiya
-----------
48. [E.] âruëhitvāna. [SL Page 404] [\x 404/]   ( 

276
Naņņhesu balakāyesu yuddhopakaraõesu ca
Mahāpurisajātittā so anolãnavuttiko
277
Saddhiü vaķķhitaposesu katvā vãrajane visuü
Datvā ņhānantaraü tesamadāsi mahatiü siriü.
278
Māyāgehādhināthassa adhikāripadaü adā;
Tathā laükādhikārittaü kittisaīkhakanāyake;
279
Daõķanāyakabhātunamubhãnnaü so mahãpati
Jeņņhassā'dā kesadhātunāyakattaü, kaõiņņhake
280
Nagaragallapadaü datvā duvinnaü mahatiü siriü
Bala¤cā'nappakaü datvā saīgahesi vicakkhaõo.
281
Evaü mahantaü balavaü balaü sannayha so lahuü
Disāsu tamanekāsu pesento so mahãpati
282
Merukandararaņņhamhi vacāvāņakanāmakaü
Pesesisabalaü rakkhakesadhātukanāyakaü;
283
Tathā maīgalabe gāme rakkhalaükādhikārinaü;
Kyānagāmavhayaņņhāne kittilaükādhikārinaü 49
284
Mahābalena saddhiü so daõķanāyakabhātaro
Dve ca makkalagāmamhi 50 pesesi dharaõãpati.
285
Puëatthinagare ruddhaü demasenāpatiü tadā
Pesayitvā sake cāre 51 āõāpiya sa bhumipo
286
Datvāna mahatiü senaü devasenāsarikkhakaü
Gaīgātaņākaü pesesi vidhānavidhikovido.
287
Te sabbe sabalā gantvā taü taü raņņhamadhiņņhitā
Magge nagarāgāmimhi vilumpentā tahiü tahiü
288
Verisãsāni chindantā 52 karontā ca vihiüsanaü 53
Nivārentā ca dha¤¤āni sampãëesuü pure janaü.
289
Anto bahi ca ņhatvāna puëatthinagarassa te
Mārayitvā vilopesuü 54 upanikkhittakā bhaņā.
290
Dārupaõõānamatthāya gacchantāpi purā bahi
Nāhesuü sabbathā sabbaü vilumpanabhayā narā.
-----------
49. [E.] Kārikaü. 50.[S.] Makkaņagāmamhi. 51. Core (sabbesu.)
52. [A.] Chedentā. [E.] Chedantā. 53. [E.] Vibhãsikaü. 54.[E.S.]Palapesuü.

[SL Page 405] [\x 405/]   ( 

291
Rohaõāgamanaü maggaü rundhatvāpi tahiü tahiü
Sa¤cāraü paņisedhesuü narānaü tananivāsinaü.
292
Ruddha te nagare sabbe māõābharaõarājino
Janāhesuü tadā khittā 55 pakkhino viya pa¤jare.
--------293
Tato gaõhiüsu jãvantaü daõķanāyakabhataro
Yuddhaü katvāna te kontadisāvijayanāyakaü.
294
Bodhilaīkādhināthavhappadhānena balena'pi
Puëatthinagarā yāva saīgāmetvānu'bandhayuü.
295 Vacāvāņakagāmaņņho kesadhātukanāyako
Yuddhaü katvāna so daõķanāthenu'ttamasa¤¤inā
296 Gahãtavijayo gantvā gāmakaü nālanāmakaü
Buddhanāyakanāmena katvā yuddhaü jayaü labhi.
297
ōhito maīgalabegāme'dhikārã rakkhanāmako
Tato ripåhi yujjhitvā gaõhi bhattannasavhayaü.
298
Khaõķigamepi sahasā so'va nāthādhikārinā
Yujjhitvāna palāpesi sasenaü taü mahāyaso.
299
Māõabhusanabhumindo sutvā taü tena yujjhituü
Ga¤chi yodhe gahetvāna māsãviyalasavhayaü
300
Kyānagāme ņhito kittiadhikāripi taīkhaõe
ōhito gaīgātaņākamhi devasenāpatãpi ca
301
Dve ca 56 makkulagāmaņņhā daõķanāyakabhātaro
Iccete yuddhasannaddhā nikkhamitvā mahābalā
302
Mārayantā palāpentā ripu sammukhasammukhe
Nānāmukhehi gantvāna puëatthinagaraü lahuü
303
Rakkhaõatthaü ņhite yodhe nagarassa samantato
Palāpetvāna mocetvā gajabāhuü mahãpatiü
304
Itthāgāra¤ca putte ca mātara¤ca dhanaü tathā
Akāsuü hatthagaü sabbaü māõābharaõarājino.
305
Gajabāhunarindo'tha mocito tehi taü khaõe
Palāyitvāna pāvekkhi sahasā koņņhasārakaü.
306
Māõābharaõabhupopi rakkhalaīkādhikārinā
Raõaü karonto sutvāna pavattiü sakalaü tadā
-----------
55.[E.S.]Khinna 56.[E.S.D.] Tãõi.

[SL Page 406] [\x 406/]   ( 

307
Piyavippayogasa¤jātasokasallasamappito
Jivite nirapekkho'va sannaddhakavacāyudho
308
Mahābalo samāgantvā rattiyaü nagaraü puna
Mahāyuddhaü pavattento sattughātanatapparo
309
Bodhilaīkādhināthamhi yujjhitvāna raõe mate
Tahiü ņhātumasakkonto puëatthinagare tato
310
Daņhādhātuvaraü pattadhātuü mātaramattano
Itthāgāra¤ca gaõhitvā rattiyaü rohaõaü gato.
311
Tadā parakkamabhujo mocanatthāya rājino
Buddhagāmā'bhinikkhamma āgantvāna purantikaü
312
Kārāpetvāna pāsādaü dvibhumaü sumanoharaü
Vasã giritaņākamhi gāme sabalavāhano
313
Tadā hi dharaõãpālayodhā yuddhaparissamaü
Vinodetuü gatā keci gāmaü tannarunāmakaü.
314
Gajabāhumahãpalasamantā mittaduhino
Rājānaü piņņhito katvā tehi yujjhiüsu sāhasā.
315
Rājā parakkantabhujo sutvā taü kuddhamānaso
Gaõhituü gajabāhuü taü sāmante pesayã sake.
316
Kittilaīkādhikārã ca devasenāpatã tato
Mahābalaü gahetvāna gantvā tannarugāmakaü
317
Gajabāhumahãpassa sāmantehi mahāhavaü
Vārattayaü karitvāna vināsesuü ripå bahå.
318
Nāthanagaragirã ceva mandijãvitaputthakã 57
Gāme vālukapattamhi sattusenaü palāpayuü.
319
Tathā tannarugāmamhi sāmantā ca mahābalā
Mārayantā tadā sattusenamāmukhamāgataü 58
320
Gantvā kohombagāmamhi puna yuddhaü pavattiya
Mārayitvā bahå tattha bhinditvā duggamaggahuü.
321
Ambagāmakanāmamhi sannayhitvā ņhite bahå.
Verino te palāpetvā duggaü'kaüsu sahatthagaü.
322
Tato gantvāna te tantititthe laddhajayā puna
Pantvā antaraviņņhimahi verino ca palāpayuü. -----------
57.[D.S.] Puttakã. 58.[S.] Māgatamāmukhaü.

[SL Page 407] [\x 407/]   ( 

323
Tadā kecana sāmantā te parakkamabāhuno puëatthinagare'hesuü mahābalapurakkhatā. 324
Yujjhituü tehi āgamma sacivā gajabāhuno
Devādhikārippamukhā pāpuõiüsu parājayaü.
325
Tatheva kāëapillavhe parājesuü ripå bahå.
Madhukavanagaõņhimhi vasuü māriya verino
326
Sabbe te sahasā gantvā tena tena mukhena tu
Ajjhottharitvā ga¤chiüsu rājino gahaõatthikā.
---------
327
Avattharitvānā'yantiü senaü sutvā samantato
Gahetabbamapassanto gahaõa¤¤aü mahãpati 328
Tadā vatvāna so rājā puëatthipuravāsino
Bhikkhusaīghassa pesesi nikāyattayavāsino:
329
"Tāõama¤¤aü na passāmi bhaddantehi vinā mama;
Anukampamupādāya dukkhā moventu maü" iti.
330
Sutvā taü vacanaü bhikkhå dayākampitamānasā
Gantvā giritaņākaü te passitvāna mahãpatiü
331
Katvāna paņisantharaü ra¤¤ā āgatakāraõaü
Puņņhā tasse'vamāhaüsu sāmaggikaraõiü 59 giraü:
332
"Dassesi kalahe dosamānisaüsa¤ca sandhiyā
Bahuso nekasuttesu bhagavāso 60 dayāparo.
333
Atho tassa narindassa putto vā bhātaro'pi vā
Na santi; ki¤ca vuddhattā sayammaccumukhe ņhito;
334
Lokasāsanasaüvuddhihetukaü rajjasādhanaü
Iti tuyhaü paņisa¤¤ā ca na cirena samijjhati.
335
Vihāya viggahaü tasmā gantabbaü sakaraņņhakaü
Bhikkhusaīghassa vacanaü påjentena tayā" iti.
336
Evaü sudukkhena gahãtarajjaü
Saīghassa rājā vacanaü nisamma
Datvāna ra¤¤o sakaraņņhameva
Gato aho tassa dayāparattaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Rajjadāno nāma aņņhisaņņhimo paricchedo.
-----------
59.[E.] Karaõaü. 60. [E.] Bhagavāca.

[SL Page 408] [\x 408/]   ( 

Ekånasattatimo paricchedo.

1
Gaīgātaņākamāgantvā gajabāhu mahãpati
Rājadhāniü karitvāna nivasã so tahiü sukhaü.
2
Sandhiü katvāna vasituü tadā so gajabāhunā
Paõõākāraü tu pesesi maõābharaõabhumipo.
3
Tena sandhimanicchanto gajabāhunarādhipo
Maõķalãgirināmaü tamāgantvāna vihārakaü
4
Parakkamanarindassadinnaü me rājaraņņhakaü
Iti vatvāna so piņņhipāsāõamhi likhāpiya
5
Punāgantvāna so gaīgataņāke nivasaü mari
ōhatvā dvavãsavassāni rogenekena pãëito.
---------
6
Tato amaccā sambhuya dummedhā gajabāhuno
Sarãraü gāhayitvāna gantvā te koņņhasārakaü
7
Sãghamāgamanatthāya māõābharaõarājino
Dute sampesayitvāna tadā tattha upāvisuü.
8
Parakkamanarindo'pi rājino matasāsanaü
Sutvā sannayha senaīgaü puëatthipuramāgami.
9
Tadā rohaõaraņņhamhi māõābharaõabhupati
Rājaraņņhāpayātānaü balena mahatā saha
10
Vaco khalānamādāya katvopatthambhake ime
Ekantaü rājaraņņhaü taü gaõhissāmãti cintiya
11
Mahatā balakāyena nikkhamitvāna rohaõā
Koņņhasāramupaga¤chi nipphalāsāvasãkato.
12
Nisāmetvā pavattiü taü parakkamabhujo vibhu
Acintāvisayodāravikkantiduratikkamo
13
Gajabāhunarindampi mahāsampattidāyakaü
Samante'pi cajitvāna asampi 1 baddhamāhave
14
Nivatthassāpi vatthassa patvā'nissarataü bhaya
Palāyitvā paviņņhānaü rājaraņņhādhivāsinaü
-----------
1.[E.] Samantepi ca āsaü ca cajitvā.

[SL Page 409] [\x 409/]   ( 

15
Saddahitvā dujjanānaü palāpaü paramatthato 2
Samarāya kiraga¤chi māõābharaõabhupati.
16
Gajabāhunarindena pattamhāpi parābhavā
Pāpessanti mamāmaccā diguõaü taü parābhavaü;
17
Mahāvālukagaīgāya oraü pāpuõitumpi taü
Na dassāmãti cintetvā saīgāmārambhakovido
18
âgokaõõaü sarogāmatitthā pāņņhāya buddhimā
Paņititthaü nivesesi sāmaccaü caturaīginiü.
---------
19
Tadā sannipatitvāna mahāmacca mahāmatã
Abhisekāya bhupālamāyāviüsu kata¤jalã:
20
"Pubbakā hi mahārajā, rājāno vijitāvino
Bhayānurāgavuddhatthaü janāna¤cāpi sabbathā
21
Dãpanatthaü ca sabbattha patāpātisayaü nijaü
Abhisekaü pavattesuü ņhitāpi raõabhumiyaü;
22
Sabbathā samupetena nayena vinayena ca
Sāmināpi sadācārarakkhaõaü yeva kāriyaü.
23
Vayo ca te navo deva patāpo cāpi dussaho
Duratikkamanãyā ca bhujavikkamasampadā.
24
Laīkādãpaü ņhapetvāna sabbasmiü jambudãpake
Vibhutaü 3 te pavattetuü samattho kusalodayo.
25
âdikappamhi paņņhāya yāvajjadivasā ca te
Kulaü pakkhittakhãraüva dhotasaīkhe sunimmalaü.
26
Tasmā sabbassa lokassa avassaü sampadāvaho
Abhãseko vidhātabbo vāsarasmiü subhe" iti.
27
Rājā parakkamabhujo bhubhaīgavijitāhito
Yācanaü taü paņiggayha pavaro pavivekinaü
28
Nakkhattena pasatthena dine maīgalasammate
Dhāretvā sirasā moliü sabbābharaõabhusito
29
"Gaīgāya orimaü tãraü māõābharaõabhupati
Anuppatto"ti sutvāna na ma¤¤anto tiõāya taü
-----------
2.[A.] Paramaüvayo [S.] Paramaccayo. 3. [A.E.] Vibhuttaü.

[SL Page 410] [\x 410/]   ( 

30
Attanā yeva āråëhe ramme ratanamaõķape
Avidåre ņhapetvāna sannāha¤cāyudhaü nijaü
31
Mahatā parihārena nikkhamitvā samandirā
Puraü padakkhiõaü katvā asambhãtova kesarã
32
Taüsiriyā samāyātaü accheravivasaü janaü
Karonto pāvisã lakkhãniketaü rājamandaraü.

(Ettha paricchedanto viya¤¤āyate kenāpi 
Hetuna ka¤cãmantikā ånatā ca.)
---------

Sattatimo paricchedo.

1
Tada'dāya mahālekho 1 mahindo mahatiü vamuü
âgantvāna sarogāmatitthathena maha¤jasā 2
2
Rakkhakena mahāyuddhaü vattayã kesadhātunā.
So'pi rakkhacamånātho kesadhātu mahabbalo
3
Hatthiyåthaü paviņņho'va kesari tassa'nappake
Māretvā samare vãre tulaü caõeķāva 3 māluto
4
Palāpeyi mahālekhaü khalã 4 sabalavāhanaü.
Athāpi talanãgāmatitthā paccuttaritva taü
5
Yuddhāya punarāgantukāmaü so yeva rakkhako
Kesadhātuü palāpesi vattetvā tumuëaü raõaü.
6
Tatheva påõanāmamhā 5 uttaratvāna titthato
âgantukāmaü yuddhāya māõābharaõabhupatiü
7
Buddhavhayo kesadhātu tattha rakkhāya yojito,
Bahåhi tassā'maccehi vattetvā bheravaü raõaü
8
Māretvā ca bahå yodhe palāpetvā ca taü khaõaü
Taü titthaü punarāgantuü nirāsaü tamakāsi so.
---------
9
ōhapito rakkhituü titthaü samãrukkhavhayaü tathā
Eko sāmantapāmokkho āgantvā titthato tato
-----------
1. Tadā jayamahālekho. 2. [A.E.] Mahojasā. 3. [A.] Tula¤caõķova.
4.[A.] Baliü 5.[D.] Punagāmamhā [S.] Puna nāvamhā.

[SL Page 411] [\x 411/]   ( 
10
Yujkjhassāmiti sampattaü so māyāgehanāyako 6
Tathevā'bha¤ji senāya saddhiü gajabhujavhayaü.
11
Mahārukkhavhayaü titthaü tarissāmiti āgataü
Sasenaü mattatāloti khyātaü māragiriü tahiü
12
Saraņņhavāsiko rāmanāmo nãlagiriņņhato
Vattetvā samaraü ghoramaccudāraparakkamo
13
Saraņņhavāsiko rāmanāmo nãlagiriņņhito
Nirussāhaü palāpeyi senaīgaü sesamāhave.
14
Titthaü atho nālikeravatthunāmamadhiņņhito
Sāmanteko tato verãrājasenāya yujjhituü
15
Pattāya yuddhaü katvāna māretvāna bahå bhaņe
Ito tato palāpesi senaü sesamasesato.
16
Rakkhanatthaü ņhito titthe nāmena'ntarabhaõķake
Sāmantapamukho koci tato yujjhitumāgataü
17
Sasāmantaü mahārātãrājasenaü mahabbalo
Ekamaüsakhalaü vãro karitvā samaraīgaõaü
18
Sasāmantaü palāpesi senaü'sesaü disodisaü,
Samantā baddhasaürambhamabbhakåņaüva māluto
19
Kāõatālavanakhyāta - titthārakkhāniyojito
Sāmantapamukho eko tato yujjhitumāgataü
20
Akāsi punarārambhavimukhaü verivāhiniü.
Mahāyuddhaü pavattetvā samaggabalavāhano
21
Yakkhasåkaratitthamhi niyutto kittināmako
Adhikārã tato veribalaü yujjhitumāgataü
22
Sudāruõe raõe katvā kathāsese bahå bhaņe
Avasese palāpetvā āvasã 7 titthameva taü.
23
Parakkamamahārājasāsanā duratikkamā
Mahāmaccaü niyojetvā tatthekaü sayamāgato.
24
So'pi vārattayaü tattha verisenaü samāgataü
Abha¤ji punarussāhasu¤¤aü katvā mahāhave.
-----------
6.[A.] Nāyakaü. 7. âvasaü (bahåsu)

[SL Page 412] [\x 412/]   ( 
25
Vihāravejjasālavhe titthe jitagiri ņhito
Santanāmo mahāsenaü 8 tato uttarituü gataü
26
Vattetvā'nāhavaü ghoramudārabalavāhano
Pāpesi vilayaü verirājasenaü asesato.
27
Assamaõķalatitthaņņho kittināmādipotthakã
Mahāseno mahãnāmo laīkāgiri mahābalo
28
A¤¤ā ca mahatã senā sattusenaīgamāgataü
Māretvā sayamāga¤chuü rājino santikampuna 9.
29
Sakkharālayagaīgāya vãrā 10 setuü vilaīghiya
Sākakuõķavhayārāmaü 11 pavisitvāna taīkhaõe
30
Yujjhitvā'nappake yodhe pāpetvā jãvitakkhayaü
Tamhā mukhā punāgantumāsaü chindiüsu verinaü.
---------
31
Nāthavho'tha sarogāma - titthaņņho saīkhanāyako
Verirājabalamhetvā tato yujjhitumāgataü
32
Uttaritvā sayaü gaīgaü gāme pānãyamaõķape
Mahāveribalaü gantvā yathāņņhānaü punāgami.
33
Samãtitthe niyuttāpi tatheva mahatã camå
Tamhā mukhā samāyātaü raõāyāribalaü bahuü
34
Māretvā punarāgantukāmatāvimukhaü kari.
Cullanāgavhaye titthe rājasenā bahå ņhitā
35
Tamhā mukhā samāyātaü sannaddhakavavāyudhaü
Satturājabalaü sabbaü tathā māresa'nappakaü.
36
Burudatthaliya¤ca dve bhātaro daõķanāyakā
Tamhā mukhā samāyātaü bhindiüsu ripuvāhiniü.
37
Nigguõķivālukātittharakkhako rakkhanāmako
Adhikārã mahāvãro tato uttarituü gataü
38
Ummulesi mahārātibalaü sabbabhayātigo,
Māsadvayaü mahāyuddhaü niccāraddhaü pavattayaü.
----- - -
8.[A.] Mahāsenã. 9.[E.] Yathāņņhānaü sayaü puna. 10.[D.S.]Cãro.
11. [A.E.] Sakkuõķavhayamārāmaü

[SL Page 413] [\x 413/]   ( 

39
Tathā yācitagāmamhi kaķakkuķa itissuto
Laīkāpuro mahāvãro pavattitamahābhavo
40
Ghātetvā målaghātena tumulaü verinaü balaü
Mahussāho nirussāhaü bhindi veribalaü balã.
41
Bhillapattakakhaõķaņņho rakkhako saīkhanāyako
Pahindittha tato verisenaü yuddhatthamāgataü.
42
Titthagāme mahāmacco eko rakkhāya yojito
Rājasenaü mahāseno tato yujjhitumāgataü
43
Samāraddhamahāyuddhakaccho sudāruõaü raõaü
Katvāna taü palāpesi nirussāhaü punā'bhave.
44
Nandigāme niyutteko pavattãtamhābhavo
Samāgataü tato senamabha¤ji tumulaü balã.
45
Bhedillakhaõķagāmamhi ņhito 12 devacamåpati
Mahatā balakāyena saddhiü yujjhitumāgate
46
Kumāretha mahindavhe sannaddhabalavāhane
Samaraü saha cattāro vāre katvāna tena so
47
Ripuyodhaņņhisaīghāņa - puõõaü katvā raõaīgaõaü
Katvā kumāraü hãnaīgamahãnabalavāhano
48
Palāyantaü sasenaīgaü pacchato anubandhiya
Gantvāna pāvisã titthaü khillagāmavhayaü muhuü.
49
Atha māsadvayaü tattha saīgāmo bheravo ahå;
Ripusenampalāpesi tatthaņņho'tha camåpati.
50
Mālāgāmavhaye titthe sāmantapamukho ņhito
Dasavāraü samāraddhamahābhavasamussavo 13
51
Tato uttarituü yātaü baliniü verivāhiniü
Tamakkhandhamivābha¤ji uggacchanto divākaro.
---------
52
Goëabāhavhaye titthe rakkhanatthāya yojito
Eko sāmantapāmokkho mahābalaparakkamo
53
Tato yujjhitumāyātamarātibalamāhave
Sasāmantaü palāpesi migayåthaü'va kesarã,
-----------
12.[E.D.] ōhāne. 13.[E.] Dasaõķavāramāraõķa-

[SL Page 414] [\x 414/]   ( 
54
Titthe dãpālavikkhyāte 14 sāmanteko niyojito
Balaü tato samāyātamabha¤ji balavā raõe.
55
Evamevaü pavattante saīgāme rājagāmaõã 15
Mahārājā parakkantabāhu bhãmaparakkamo
56
"Ito bhaggassa saīgāme māõābharaõarājino
Rohaõe'pi na dassāmi patiņņha"miti cintiya
57
Mahāniyyāmaraņņhe ca raņņhe ca pa¤cayojane
ōhite devilalokavhe kesadhātu ubhopi ca
58
ârakkhakammanātha¤ca 16 tathā ka¤cukināyakaü
Gantumāõāpayã dhãro rohaõaü raõadohaëã.
59
Te ca tassa niyogena sakkassa viya rājino
Caturova mahārājā caturā nikkhamuü tato.
60
Atha patvāna te raņņhaü navayojanasa¤¤itaü
Tatthaņņhāya mahārātirājavāhiniyā saha
61
Katvāna vãsatãvāre mahāhavamahussavaü
Māretvā mahatiü senaü gahetvā navayojanaü
62
Nikkhamma ca tato kāëagiribhaõķamupecca te
Tatthaņņhāya ca senāya katvā vãsamma÷āhave
63
Ta¤ca hatthagataü katvā nikkhamma parato gatā
Dãghālikamahākhettamaggahesuü tatheva te.
64
Nisāmetvā pavattiü taü māõābharaõabhupati
Dvidhā katvā sakaü senaü bhāgaü pesesi tattha so.
---------
65
Athekadā mahāmacco anurādhapurarakkhako
Nārāyaõavhayo daõķanāyako samacintayã:
66
"Katvā hatthagataü raņņhamidaü duggaü nivesiya
Vasissāma'vaso hutvā rājåna"miti dummati.
67
Taü vuttantaü nisāmetvā parakkamanarādhipo
"Råëhamålamakatvāna nimmulessāmi caü"iti
68
Pesesi turito vãro chattagāhakanāyakaü.
Mige khudde gaje vāpi sãhovā'samavikkamo
-----------
14.[D.] Dãpālu- [S.] Divāla-. 15.[E.] Evaü pavatte saügāme rājāva duņņhagāmaõã.
16.[A. -] Nāta¤ca.

[SL Page 415] [\x 415/]   ( 

69
Sopi gantvā mahāmacco katvā tena mahābhavaü
Senāya saha taü hantvā akā raņņhamakaõņakaü.
70
Tadā pasiddhatitthesu rakkhasādhiņņhitesviva
Mahārājamahāmattarakkhitesu samantato
71
Tehi uttarituü cevā'samattho 17 māõabhusano
Rajaraņņhādhivāsãhi gatehi vasamattano
72
Kathitena'ppasiddhena titthene'kena uttari.
Atha rājā parakkantibāhu sutvāna taü vidhiü
73
Gaīgātitthe sasenaü taü uummåletuü vicintiya
ōhāne mayurapāsāõanāme duggaü nivesiya
74
Kātuü yuddhamanappehi bhaņehi parivāritaü
Accuëāraparakkantaü 18 pahutabalavāhanaü
75
Rakkhādhikāriü pesesi; so pana'ttani verinā
Devasenādhināthena pavattitamahāhave
76
Pasannena parakkantarājinā katavedinā
Dinnaü mahāpasādaü taü asahanto mahissayā
77
Nibbinto so mahārāje raõe nāhosi sādaro;
Tena issājaro 19 mando viriyaü 20 na karoti so.
78
Gajabāhunarindassa sāmanteko khalo tadā
Laddhābhayo parakkantibāhubhåpatisantãkā
79
Saha tena gato ¤atvā tassa bhāvaü sabhāvato
Māõābharaõara¤¤āpi pageva katamantaõo
80
âgantuü sāsanaü khippaü duggāramhā puretaraü
Pesesi āsannamāsu 21 māõābharaõarājino.
81
Nisāmetvā pavattiü taü mahãpo māõabhusano
Niyojesi sakaü senaü tattha tattha mahābhave.
82
Vallititthe mahindavho kumāro'tha samāgato
Devasenādhināthassa sāmantihi akā raõaü.
83
Te ca tattha bahå yodhe māretvā samare khare
Pahindiüsu kumaraü taü balino dubbalaü khaõaü 22
-----------
17.[E.] Nevasamattho. 18.[A.] Parakkantiü. 19.[A.] Tandamissājaro.
[E.] Kandamissājaro 20.[D.S.] Mandaviriyaü taü. 21.[E.S.D.]Sāsanaü āsu. 22. [D.] Carā.

[SL Page 416] [\x 416/]   ( 

84
Sayaü rājā pavattesi saha rakkhādhikārinā
Asisaīghaņņasaüjāta-vipphuliügaü mahāraõaü.
85
Bahå tattha mahāyodhā nassiüså'bhayapakkhikā.
Atha rakkhādhikārissa pabhaggā parisā ahå.
86
Tato katvā sahatthena samaraü sayavekako
Saya¤cāmari tattheva māretvā subhaņe bahu.
87
Atha rājā parakkantibāhu bhãmaparakkamo
Pavattãü taü nisāmetvā sabhāsamukhapaīkajo
88
"ōhite tu mayi kintehi jãvantehi matehi vā ?
Na hi sãho sahāyatthi hoti vāraõadāraõe.
89
Ciramussannamajjāhaü raõadohaëabhāgino
Bhujadvayassa saīgāme påressāmi manorathaü.
90
Durācāraparā'neka-rājasaīgamadåsitaü
Nahāpetvā mahiü sattugattarattajalena'haü
91
Parinessāmi saīgāmapuõãkatamimaü 23 khaõā,
Vãrānaü mādisānaü hi ekasālā vijambhane.
92
Surayasse'va me veratamokkhandhavināsino
Alāteneva ko attho balena'¤¤ena sabbadā?"
93
Iti cintiya so verirājasenāmahaõõave
Pa¤camādiccasaīkāso saīgāmaīgaõamāgato.
94
Gantvā cā'nekagandhabbãgãtaü gãtaü nisāmayaü
Aggesaro rasa¤¤ånaü vindanto'va rasaü ņhito.
---------
95
Tadā bhinnaü mahāsenamanubandhiya pacchato
âgatāya sabhupālasattusenāya sammukhaü
96
Parakkamamahārājamahāmaccā'bhidhāviya
Vattetvā samaraü ghoraü gāme badaravalliyaü
97
Bhinnāya jayasenāya sayaü katvā mahāhavaü
Laddhāyudhābhighātā ca māretvā ca bhaņe bahå
98
Kilantā 24 te nivattãüsu saraņņhābhimukhā tadā
Ahosi diguõussāhā tadā verimahāvamå.
-----------
23.[E.] Paõikatammaü 24.[A.] Kirantā.

[SL Page 417] [\x 417/]   ( 

99
Tadā laddhappahāre te vejjesu paņãpādiya
Palāyantiü mahāsenaü hasaü pekkhiya lãlayā
100
Amaccānaü vadantānaü vāhakānaü nivattituü
Bhubhaīgakuņilaü diņņhiü dassento te nivattãya
101
Pesetvā vāhake sattusenayā'bhimukhaü sayaü
Kāretuü caturaü viralakkhisaīgamamaīgalaü 25
102
Chekaü khaggalatādåtiü pesetuü samaraīgaõaü
"Dehi me sãhaëāsiü" ti sahatthāyudhabhāgino
103
Ajjhabhāsi mahāvãro kattukāmo raõussavaü.
Tenā'vijānatā jambudãpapāņavanāmake
104
ânãte sãhaëāsãti 26 "nā'yaü sãhaëapāņavo;
Jambudãpamhi nissesaverirājakulantakaü
105
Etaü ņhapetvā ānehi sãghaü sãhaëapāņavaü"
Iti vatvā samānãte bhime sãhaëapāņave
106
Sāvalepo punā'rāti-gajabandhamataīgajo
Rājā "sãhaëadãpamhi āyudhaü mama bāhunā
107
Gāhetuü na samatthotthi" 27 cintetvā sāvadhāraõaü
Samãpaņņhassa rakkhavhakesadhātussa attano
108
Mukhaü so nāthanagaranāmassa ca vilokayã.
Te ubho'pi tadā ¤atvā mahārājassa iīgitaü
109
Pakkhandiüsu mahāsenāmajjhaü sãhaparakkamā.
Ubho te verisenāya khāyiüsa'tulavikkamā. 28
110
Sahassasaīkhā hutvāna samaraīgaõamajjhagā
Divāpabhuti vattesuü yāva rattiü mahābhavaü
111
Khaggāghātadvidhābhutaveriviggahahiüsanaü.
Atha baddha¤jalã hutvā mahāmaccā nivedayuü:
112
"Bhaggā sabbā mahāsenā ņhitā katipayā mayaü
Etāvanto'pi hutvāna vãralakkhiü narādhipa
113
Mahāraõaü pavattentā na karimha¤¤atomukhiü;
Raõadassanabhãtova lãno atthācale ravi;
-----------
25.[E.S.] Cerilakkhã. 26.[E.D.]Sãhaëāsimhi. 27.[E.] Asamatthoti.
[A.] Na samatthoti. 28.[E.] Saükhāyiüsatula

[SL Page 418] [\x 418/]   ( 

114
Puëatthinagaraü gantvā pabhāte sattumaddanaü
Karissāma vikālo'yaü saīgāmasse"ti rājino.
115
Sutvāna taü vidhiü rājā rattiü tattheva khepiya
Pabhāte yuddhamāraõķukāmattā na paņiggahi.
116
Tadā vãtabhayo rājā muhuttaü niddamokkami;
Etthantare amaccā taü puëatthinagaraü nayuü.
117
Sampattamhi atho pa¤cavihāraü majjharattiyaü
Rājā pabuddho pucchattha "ņhānaü kinnāmida"nti so.
118
Sutvā pa¤cavahāroti tesaü hatthā narādhipo
"Idhā'nentehi tumhehi maü niddåpagataü; kataü
119
Ayuttami"ti kujjhitvā ekampi parivārato
Asesetvā gahetvāna gantukāmo ņhito tahiü.
120
Gāmaü pa¤camahāsaddasaīkhanādasamākulaü
Katvā sāmaü panāyātaü 29 parivāraü parikkhiya
121
Parivāraü purokatvā sayaü hutvāna pacchato
Paccåsāsantavelāyaü puëatthinagaraü agā.
---------
122
Tato sakulajeņņhamhi uditamhi divākare
Parakkamabhujo ekavikkamakkantabhutalo
123
Billavhayamhi titthamhi devasenādhināyako
Kittãnāmādhikārã ca mahāsenāpurakkhatā
124
Tamhā mukhā samāyātanāthanāmodhikari ca
Mahindavhakumāro ca sukhasenādhināyako
125
Nāthalaükāgiriccevamādãhi saha senayā
Yuddhampattehi vattetvā saravassaü nirantaraü
126
Sukhasenādhinātha¤ca nāthalaīkāgiriü tathā
Bahåhi saha yodhehi pāpetvā jãvitakkhayaü
127
Atha nāthādhikāri¤ca kumāra¤ca mahindakaü
Sasenaīge palāyante anubandhiya pacchato
128
Raņņhamajjhaü paviņņhesu sakalārātivāhinã
Saraņņhavāsikā maggaü duggaü katvā samantato
-----------
29.[E.] Anāyātaü

[SL Page 419] [\x 419/]   ( 

129
Tirokatvā gahesãti suõitvā arimaddano
Mocetuü gantumāraddho sāhasekaraso sadā.
130
Tadā tattha mahāmaccā paggahetvāna a¤jaliü
Nivattetuü mahãpālaü sa¤jātussāhamāhave
131
"Pabhāvātisayā tuyhama¤¤attha duratikkamā
Neva'tthi balamamhākama¤¤aü ki¤ci narādhipa,
132
Raņņhavāsã ca sabbe'pi paņiyogivasaīgatā
Nandamålamito gantvā gantabbaü yujjhituü tato."
133
Chalehi'ccevamādãhi nivattetvā narādhipaü
Nikkhamitvā tato maggaü paņipannā sarājikā.
---------
134
Nandamålasamãpaņņhā parisā raņņhavāsinã
âyantaü bhupatiü mandaparivāraü vilokiya
135
Saravassaü pavassetuü samārabhi samantato.
Karavāëagirivhe'tha ņhāne ņhatvā mahãpati
136
Tato katipayāmacce pesetvā vãrasammate
Kāretvā ta¤ca senaīgaü saīgāmāsāparammukhaü
137
Parivāraü purokatvā gacchanto pacchato sayaü
Jambukolamupāga¤chã mahāvãro mahãpati
138
Tato nikkhamma mocetuü devasenādhināyakaü
Gacchanto pāvisã ņhānaü navagāmapuravhayaü.
139
Tadā devacamånātho kittināmo'dhikāri ca
Upadesaü virodhetvā mahārājena bhāsitaü
140
Kilantā saha senāya sayaü taü yuddhamujjhiya 30
Surullavhayagāmamhi sapattavasamāgatā,
141
Viditvā nijarakkhāya āgacchantaü mahãpatiü
Nivattetumanā hutvā pesesumiti sāsanaü:
142
"Mayametthamahāraņņhamajjhe verivasaīgatā sāmino va balaü natthi vikkamātisayaü vinā; 143
Ahesuü veripakkhā ca vimukhā raņņhavāsino;
Accuëārappabhāvesu ņhitesu pana sāmisu
-----------
30.[E.] Yujjhimujjhiya. 
[SL Page 420] [\x 420/]   ( 

144
Ekātapattaü katvāna mahiü sāgarakuõķalaü
Lokasāsanasaüvuddhividhāne natthi saüsayo.
145
Yesaü 31 vijjati amhesu bhāgadheyyaü tathāvidhaü
Tumhākaü caraõamhojadassanassādakāraõaü,
146
Te muccissāma vaõõānamassamāna¤ca pālakā,
Nivattissatha tumhe tu etthāgamananicchayā."
147
Taü sutvāna mahārājā gamanā tattha attano
Ĩatvā puretaraü yeva dãghadassã vinassanaü
148
Kata¤jalãhi sabbehi amaccehi ca yācito
Nivattitvā mahāpa¤¤o vakkamavhapuraü gato.
---------
149
Tadā samaggasenaīgo māõābharaõabhupati
Puëatthipuramāgamma nikkhamitvā tato puna
150
Patto giritaņākavhaü ņhānamiccevamādikaü
Mahāmattā viditvāna vuttantaü paramatthato
151
Yāthāvato nivedetvā rājino taü yathāsutaü
Naņņhabhāva¤ca senāya tattha tattha mahāhave
152
"Parakkamapura¤cā'tha gāmaü kalyāõināmakaü
Gantva senaīgasamaggiü karitvā puna yujjhituü
153
Vaņņatã"ti nivedesuü. Taü sutvā rājakesarã
Bhubhaīgadhåmavi¤¤eyya - kopaggipātubhāvato
154
"Ye bhãtā tehi na'mhākamattho; te tu yathāruciü
Gacchantu; bhujavikkantamahāsenā hi mādisā
155
Devitdamādiü katvāna ņhite mayi vilaīghituü
Samatthaü rajjasãmaü me na passāmi jagattaye
156
Na mayā'dhiņņhitaü rajjaü pattuü paccatthipatthivo
Samattho hatthirājo'va guhaü sãhādhirakkhitaü.
157
Madãyadiņņhipātena vãro ko nāma no bhave?
Icchante mayi yujjhanti kumārā khãrapāyino.
158
Māsehi dvãhi tãhe'va māõābharaõabhupatiü
Rājaraņņhaü ņhapetvāna saraņņhopi nisãdituü
-----------
31. [A.] Yesu.

[SL Page 421] [\x 421/]   ( 

159
Na dassāmidise ņhāne; sabbasu¤¤amhi dissati
Mādisānaü hi vãrānaü bāhuvikkamasampadā".
160
Iccevaü te nirussāhe mahussāhe vidhāya so
Vācaü vãrarasopetaü sāhaīkāramudãrayaü
161
Tato rakkhādhikāri¤ca sāmanta¤cādipotthakiü
ōhātuü maīgalabe gāme pesesi nayakovido.
162
ōhānantarārahāna¤ca datvā ņhānantaraü atho
Rakkhavhayo mahālekho mandijãvitapotthakã(?)
163
Saīkhadhātu ca kittã dve bhātaro daõķanāyakā
Iccetesaü vidhāna¤¤u niyyātetvā mahāyaso
164
Ekābaddhe mahāraņņhe gaõhitu kāëavāpiyā
Pesesi mahatiü senaü pillaviņņhiü mahabbalo.
165
Tathā māragira¤cāpi nigrodhaü uddhavāpiyaü
ōhapesi sahasenāya accuëāraparakkamo.
166
Anekehi mukhehevaü pavattetutaü mahāhavaü
Tattha tattha niyojesi sasāmantaü mahāvamuü.
167
Tadā yujajjhitumāyātaü ņhāne janapadavhaye
Mahindavhaü 32 mahālekhaü māõābharaõasāsanā
168
ōhitā janapade senā raõakãëāvisāradā
Katvā yuddhaü palāpesi bhinnussāhaü punābhave.
169
Niccaü pavattitānekamahākalyāõarāsino
Nānākãëāvinoda¤ca devindasseva vindato
170
Parakkamanarindassa nāëandāyaü nivāsino
Vatvā pesesi sāsenā taü pavattiü yathāvato.
---------
171
Tato rakkhamahālekhappamukhā pillavãņņhiyaü
ōhapitā cāpi sāmantā 23 nisinne kāëavāpiyaü
172
Buddhanāthamahālāna-devasenādhināyake
Dinesvaņņhasu saügāmaü pavattetvā subhiüsanaü
173
Māretvā ca bahå yodhe palāpetvā ca taīkhaõaü
Katvā hatthagataü khippaü kāëavāpimakaõņakaü
-----------
32. [A.] Vandivhayaü. 33.[E.] ōhapitā vāpisāmantā.

[SL Page 422] [\x 422/]   ( 

174
Parakkamanarindassa niyogānuvidhāyino
Katvā duggaü nisãdiüsu tattheva saha senayā.
175
Nigrodhamāragiriko ņhapito uddhavāpiyaü
Katvā vārattayaü yuddhaü bhinditvā ripuvāhiniü
176
Karitvā duggamārāmaü tannarukkhyātagāmake
Nisãdi saha senāya mahārājassa sāsanā.
---------
177
Māõābharaõabhupālo datvā ņhānantaraü tadā
Mahindassa kumārassa raņņha¤cāpi anappakaü
178
"Tvaü moravāpiraņņhābhimukho gantvā mahabbalo
Gahetuü dakkhiõampassaü anurādhapure vare
179
Nisãda, buddhagāmābhimukho gantumahampi ca
Yāmi pallavavāëa"nti vatvā datvā mahāvamuü
180
Anurādhapuraü rammaü pesetvāna tamādito
Tattheva rājaraņņhamhi nisãdittha sayampuna.
181
Kumārassa mahindassa anurādhapurampati
Gatabhāvaü nisāmetvā balena mahatā saha
182
Mahāra¤¤o mahāmattā niyuttā kāëavāpiyaü
Råëhamålamakatvāna nimmåletuü tamādito
183
Tattha rakkhamahālekhaü kittibhaõķārapotthakiü
Niyojetvāna rakkhāyaü sayaü sabalavāhanā 184
Kāõamålavhayaü ņhānaü gantvā duggaü nivesiya
Nisãdiüsu sayaü 34 kāëavāpito nikkhamitva'to.
185
Parakkamamahārājā nisāmetvāna taü vidhiü
Abhejjopāyakusalo parikkhiyaparikkhako
186
"Adesakusalā tumhe vinā mayhānusāsanā
Majjhimajjhogahetvāna raõaü raņņhassa kātave
187
Mā gamissatha" iccevaü dãghadassã mahāmati
Pesesi sāsanaü tesaü 35 pākasāsanasāsano.
188
Te tattha turitā ra¤¤o sāsanaü taü virādhiya
Anurādhapuraü khippaü gaõhissāmāti dummatã
-----------
34.[A.] Samaü 35.[E.] Nekaü

[SL Page 423] [\x 423/]   ( 

189
Sayamatthaü na vindantā virādhentā ca rājino 36
Sāsanaü mandabhāgã te 37 kaņuvandu itissutaü
190
ōhānamaņņhānakusalā anupāyā upāgamuü,
Phalaü vinditukāmā'va rājasāsanalaīghane.
191
Tesaü tattha paviņņhānaü vikiõõā parisā ahu
Tattha tattha mahāraņņhamajjhe dukkatakārinaü.
192
Kumāro'tha mahindavho viditvā taü vidhiü tato
Mantetvā parivāretvā te samārahi yujjhituü.
193
Senāsāmaggivekallā sakaü taü balaü tahiü
Abhindittha mahindavho kumāro samaraīgaõe.
---------
194
Te tattha bhaggā saügāme kāëavāpiü punāgamuü
Virādhitaü sarantāva sāmantā rājasāsanaü
195
Paccāgamma kumāropi anurādhapuraü puna
Saraņņhavāsikaü sãghaü senaīgaü sannipātiya
196
Gahetukāmo pesesi kāëavāpiü mahābaëo
Nisāmetvā pavattiü taü mahãpati mahāmati
197
Pesesi turito tattha bhutabhaõķārapotthakiü
Vãraīgaråpasenaīgaü samappetvā anappakaü.
198
Te tattha sabbe sambhuya raõaü accantadāruõaü
Māsattayaü mahāvãrā vattayiüsu dine dine.
199
Rājādesamadusentā vattentā samaraü kharaü
Bhindiüsu te mahindassa caturā caturaīginiü
200
Ekābaddhaü mahāraņņhaü gahetvā kāëavāpiyaü
Nisãdiüsu tahiü yeva mānentā rājasāsanaü
201
Sannaddho kåņayuddhena rājasāsanalaīghihi
Purā vuttena uddāmo kumāro sayamāgami.
202
Morāpãvhaye ņhāne sāmantekoniyojito
âdesaü nāpasādento rājino dãghadassino
203
Maggassobhayapassamhi yojetvā parisaü sakaü
Paviņņhāyā'risenāya anto niravasesato
-----------
26.[A.] Rājino sāsanassa taü. 37. [A.] Mandabhāgajanā tesu

[SL Page 424] [\x 424/]   ( 

204
Samantā parivāretvā vattento bheravaü raõaü
Bahå sāmantapāmokkhe pāpetvā jivitakkhayaü
205
Palāpetvā kumāra¤ca māritānaü raõaīgaõe
Ra¤¤o sakāsaü sãsāni bahå pesesi verinaü.
206
Tato rājā parakkantabāhu bhãmaparakkamo
Senaīgaü sannipātetvā tattha tattha niyojitaü
207
Rājaraņņhā palāpetuü māõabhusanabhupatiü
Rakkhavhayaü mahālekhaü a¤janaü kammanāyakaü
208
Kyānagāme niyojetvā kittināmādipotthakiü
Pesayitvā maīgalābegāmaü 38 rakkhādhikāritaü
209
Vanapabbataduggamhi rattisa¤caraõamhi ca
Chekaü kirātavorādiparisaü pesayitva so
210
Ghātayanto divārattiü tattha tattha mahājane
Pakkhãva pa¤jare baddhā puëatthipuravāsino 39
211
Divāpi gharato dvāraü bhayā nikkhamituü sakā
Na sakkontā ciraü vāridārusambharaõatthino 40
212
Sādhetuü dārukiccāni katvā nissesamuttiõaü
Nāsenti sabbathā sabbaü yathā gehaü sakaü sakaü,
213
Yathā ca pårasãmante tattha tatthā'paõesu ca 
Nānappakārā vohārā upacchijjanti sabbaso,
214
Purappavesamaggesu jāte ra¤¤o nibandhane
Kolāhale yathā sabbaü nagaraü sampavedhati,
215
Yāva rājaīgaõā tattha katvā puramupaddutā
Akāsi mahatiü pãëaü māõābharaõarājino.
---------
216
Tato upadduto gāëhaü māõabhusanabhupati
Cintesi iti so cintāparetahadayo bhusaü:
217
"Raņņhaü yadi gamissāmi rohaõaü sattuno 41 ņhitā
Hanta gantuü na dassanti; rajaraņņhādhivāsino
218 Palāyantānamamhākaü viditvā dubbalattanaü
Dasseyyuü 42 pakkhapātattaü parakkamahãbhuno.
-----------
38.[A.] Maügalābaü gāmaü. 39. [E.] Vāsikā 40.[E.] öātthikā.
41. [A.E.]Tattha no. 42.[A.E.] Dassetuü.

[SL Page 425] [\x 425/]   ( 

219
Idhava vasituü yuttaü iti, ve ta¤ca dukkaraü
ädisaü anubhontānaü kibbisaü no divānisaü
220
Taü no yuttaü, sapattehi vattetvā'va kharaü raõaü
Paņiladdhaü sukhaü dukkhamanuhottuü tato" iti.
221
Sannayhitvā sakaü senaü mahatiü caturaīginiü
Yuddhāyābaddhakaccho so gato pallavavāëakaü.
222 Tato rājā parakkantabāhu sãhaparakkamo
Nisammakārã taü sabbaü nisāmetvā vidhiü tato
223
Laīkāpuraü ubho ceva daõķanāyakabhātaro
Lokagalla¤ca sikkhetvā yuddhopāyamanappakaü
224
Mukhehi tãhi pesesi vimukhaü verivāhiniü
Kātukāmo samāyātaü mukhā tamhā mahāmati.
225
Te tattha gantvā samaramaccuëāraü dine dine
Vattentā vãtināmesuü māsamekaü mahabbalā.
--------226
Atha taddiguõaü khinno māõābharaõabhupati
"Khandhāvāraü vajitvāna āgatamha raõatthikā;
227
Tattha no tatthi assāso 43 dukkhameva punappunaü
Baddhamålaü viråëhiü no yātã kāmaü divānisaü,
228
Sukhaü dukkhaü ca sampattaü nānubhotvā tahiü vane
Idhāgatānaü yuttaü'va dukkhaü dussahamãdisaü;
229
Puna tattheva vāyāmo ta¤ce'dāni sudukkaraü.
Tattha tattha mahāmagge ņhite verimahābale
230
ōhāne accantasambādhe na yuttaü vasituü idha.
Itocito tiviņņhāya sattusenāya majjhato
231 Vicāretvā parivite manusse ettha bhuyasā
Tehi uddiņņhamaggena appasiddhena kenaci
232
Gamissāmã"ti cintetvā pucchitvā raņņhavāsike
Tehi uddiņņhamaggena gāmaü konduruvaü gato
233
Tato rakkhādhikārarã ca mahārājānusāsanaü
Mānento nivasaü gāme mihiraõabibbilahvaye 44
-----------
43.[A.E.]Ussāso. 44.[S.] Bibilavhaye.

[SL Page 426] [\x 426/]   ( 
234
Kaõayagganihe khãle gajehi'pi akampiye
Katvā a¤¤o¤¤asambandhe nikhaõitvāna bhumiyaü
235
Tato bahi mahākhãle pamāõena tato'dhike
Acchiddaü nikhaõitvāna yaņņhiveņhena veņhite
236
Majjhe tesaü atho vãsatiüsaüratanavitthataü
Hindāpetvāna parikhaü samantā sataporisaü
237
Pattharitvāna tikhiõe tattha såle kaca kaõņake
Tato bahipadesamhi 45 sålapāde nikhāniya
238
Katvāna kaõņakavatiü taüsaüsattamachiddakaü
Tesa¤ca majjhe parikhaü bhindāpetvā pure viya
239
Tatthāpi pattharitvāna sålapāde ca kaõņake
Vatyā bahi ca bhinditvā parikhaü odakantikaü
240
Tattha tikhiõasålehi 46 attharitvā ca kaõņake
Parikhāto bahidvattãbāõapātappamāõake
241
ōhāne ekappahārena chindāpetvā mahāvanaü
Tato bahi mahāvāņe coramaggesu bhãndiya
242
Kaõņake tikhiõe tattha pattharitvā nirantaraü
Vālukājiõõapaõõehi chādetvā te samantato
243
Gantabbamaggasadise kārāpetvā udikkhataü 47
Tamhi maggamhi 48 sampattaü verisenamasesato
244
Nāsetuü kārayitvāna coramagge samantato
Dhanuggahe ņhapāpetvā tahiü tikhiõavedhino
245
Kāretvā duggamajjhamhi pāsādaü catubhumakaü
Tattha tattha niyojetvā tassåparidhanuggahe
246
Tato sapattadhajiniü kattumāsannavattiniü
Duve tãõi sahassāni issāse khaõavedhino
247
Pesetvā saravassena vassantena itocito
âgatāyā'risenāya dubbāraya kharāya ca
248
Bhinnākāraü alãkena payogena padassiya
Nivatte anubandhitvā sampattāyattasantikaü 49
-----------
45. [E.] Ca bahidesamhi. 46. [E.] Tikhiõasålehi. 47. [A.] Padikkhataü.
48. [B.] Maggampi. 49. [A.E.] Sampattā yattha santikaü

[SL Page 427] [\x 427/]   ( 

249
Sannayha sahasā vãrā nipuõa raõakeëiyaü
Sahassasaīkhā subhaņā paccekaü hatthino viya
250
Abhidhāviya vattesuü purā 49 veribalassa te
Samaraü yamarājassa dissamānā'va vāhinã.
251
Saravassaü samantā ca tadā vassitumārabhi
Pāsādaņņhā ca bhummaņņhe vijjhituü te upakkamuü.
252
Pavatti yantamuttānaü pharantānamito tato
Pāsāõānaü pamāõena adhikānaü vijambhanaü.
253
Dittānaü veëudaõķānaü caõķānaü 50 khaõķakhaõķaso
Pavãtānaü pavattittha dāho cāpi sudussaho.
254
Ayosaīikåhi dittehi dāmabaddhehi bhurihi
âkaķķhantā ca sattāhaü vattesuü kiriyaü kharaü.
255
Iti tassa mahāra¤¤o mahāmaccā mahāmatã
Yathānusāsanaü ra¤¤o saügāmaü sampavattayuü.
256
Samabhãtā'tha 51 sapattānaü sajju bhijjittha vāhinã
âhacceva samuddassa velaü kallolamālinã.
257
Sabhumipālaü sāyittha sā senā samaraīgaõe
Tadā vandamasā saddhiü tārakā cā'ruõuggame.
---------
258
Atho rajatakedāre chammāsaü pativāsaraü
Akaruü samare ghore dubbalaü verinaü balaü.
259
Māõabhusanabhupālo kārāpetuü samārahi
Duggaü sasannivesaü so pattharitvāna kaõņake.
260
Dhãro udārapa¤¤o'tha rājā rājivalocano
Nisāmetvā parakkantabāhu sakkacca taü vidhiü
261
Upāyopeta-cintāya 52 cintesi kusalo iti:
Nivesetuü yadãdāni duggaü so ārabhissatã
262
Ma¤¤e nihãnasenaīgo uyyutto gantumeva vā;
Ayaü kālo tamekantaü gaõhituü māõabhåsanaü
-----------
49.[A.E.] Puro. 50.[A.] Khaõķānaü 51.[A.] Samahãpaü
52. [P.E.] Upāyopesa cantāya.

[SL Page 428] [\x 428/]   ( 

263
Mayāpi tattha gantabbaü gacchatā ca yathā na so
Jānissati tathā gantuü yuttaü, no ve palāyatã."
264
Iti nicchiya nikkhamma purā vikkamasavhayā
Migavaü gantukāmo'va vyājamekaü padassiya
265
Kyānagāmamupāgamma gandhabbehi purakkhato
Anekehi pavãõehi vãõāveõusu gãtisu
266
Rasa¤¤u pa¤¤avā gāmaü vāsavo'va tamāvasaü
Pesesi sāsanaü rakkhādhikāriü pati bhåpati:
267
"Sannayha sãghaü senaīgaü māõabharaõarājino
Buddhanāyakanāmena pavattetu raõussavaü."
268
Nisamma sammā taü sabbaü bhāsitaü pesitaü tato
Vuttakārã mahāra¤¤o adhikārã mahāmati
269
Sajjetvā sajju senaīgaü pesesi raõakovidaü
Uppātavātasaīkāsaü sattutulavidhånane.
270
Gantvā rajatakedāraü sā senā caturaīginã
Suriyatthaīgamā yāva vattetvā dāruõaü raõaü 271
Māretvā buddhanāthādisāmante sesavāhiniü
Palāpetvāna tattheva vāsaü kappesirattiyaü.
272
Taü pavattiü suõitvāna parakkamabhujo vibhu
Gantvāna caturo gāmaü mihiraõabibbilavhayaü
273
Accuëāraparakkantamāõāpetvā 53 kaķakkuķaü
Laükāpåramatho dve ca bhātaro daõķanāyake
274
"Māõābharaõarājā hi niyamena'jjarattiyaü
Mahābhayaparādhãnahadayo so palāyati,
275
Gantvāna purato tumhe tassa maggaü palāyanaü
Nirundhathā"ti vatvā te uyyojesi 54 vicakkhaõo.
276
Deve gaëagaëāyante pavassante nirantaraü
Andhantamasi vattante yantā te kāëarattiyaü
277
Taü sampāpuõituü magge ahesumasamatthakā
Māõābharaõabhupālaü palāyantaü bhayadditaü.
---------
-----------
53. [A.] Parakkanti. 54. [S.] Uyyojetvā 

[SL Page 429] [\x 429/]   ( 

278
Māõābharaõabhupālo tadā evaü vicintayã.
Ajja paccatthisenāya ajjhavutthamhi duggake
279
Mahāsāgarasaükhobhasaükāso bheravo ravo
Suyyati, verirājā so ma¤¤e duggamupāgato.
280
Ettheva apalāyitvā nisinno yadi rattiyaü
Tassā'vassaü gamissāmi paccåse vivaso vasaü.
281
Parivāresu sabbesu ajānāpiya ka¤cipi
Apagantu mito ņhānā yujjatã"ti, bhayaddito
282
Eva¤ca pana cintetvā cajitvā atraje nije
Vassante ghanavassamhi vattante bahale tame
283
Tahiü tahiü mahāgatto 55 nipatanto muhummuhuü
Balanto vanagumbesu uttasanto punappunaü
284
Mahāvālukaīgaü so bhayākulitamānaso
Gantvā "pasiddhatitthena palāyissāmi ve ahaü
285
Anubandhiya maü jãvagāhaü gaõhanti verino"
Iti cintiya titthena appasiddhena kenaci
286
Gaīgaü kicchena'tikkamma laddhassāso khaõe tahiü
Raņņhavāsibale vāpi accantaparisaīkito 56
287
Gacchaü a¤¤ātavesena gāmā gāmaü mahabbhayo
Palāyitvā sakaü raņņhaü pāvisã gativajjito.
288
Parakkamamahāra¤¤o ņhitā yodhā tahiü tahiü
Gatabhāvaü viditvāna māõābharaõarājino
289
Velukkhepasasahassāni pavattentā 57 pamoditā
Uukkāsatasahassāni jāletvāna samantato
290
Bahå yodhasahasse ca pāpentā jivitakkhayaü
Appeņhentā nadantā ca vaggantā ca samantato
291
Sabbe ekappahārena māõābharaõarājinā
Ajjhāvutthaü mahāduggaü pavisitvā samantato
292
Tattho'hãnaü kumāra¤ca sirivallabhanāmakaü
A¤¤e cā'pi mahāmacce jãvagāhaü gahetva te
-----------
55. [A.E.] Mahāgatte. 56. [A.] Acchanta- 57.[A.] Pavattenti.

[SL Page 430] [\x 430/]   ( 

293
Tattha tattha vikiõõa¤ca verira¤¤o bahuü dhanaü
Hatthi asse ca sannāhe āyudha¤ca anappakaü
294
Gahetvā rakkhane tesaü 58 yojetabbaü ca yojiya
Sabbe'va anubandhantā mānābharaõabhupatiü
295
Mahāvālukagaīgante pāpuõitvāna taü khaõaü
Tatrāpi aparicchinnaü māretvā verivāhiniü
296
Karitvā vāhiniü sabbaü maüsalohitavāhiniü
âsamuddāpi gantvāna māõabharaõa bhupatiü
297
Gaõhitvāna nivattāma nā¤¤athe'ti thirāsaya
Nikkhantā te; parakkantabhujo pãõamahābhujo
298
"Gaīgāya pārimaü tãraü na gantabba"nti sāsanaü
Pesetvā te nivattesi duratikkamasāsano.
299
Tato rājā parakkantabhujo nijjitabhubhujo
Paņimukkasabbābharaõo 59 senaīgaparivārito
300
Sirivallabhanāmena kumārena purakkhato
Jato asurasaügāme surindo'va surālayaü
301
Mahatā jayaghosena āpårento disodisaü
Pāvekkhi nagaraü rammaü puëatthipuranāmakaü.
---------
302
Māõābharaõabhupo'tha parakkamamahãbhuje
Bhayā sa¤cātarogena pāpito āyusaīkhayaü
303
Itthāgārassa majjhimhi bāhāpaggayha kandato
Kicchāpanno nipanno so sayane māraõantike
304
âõāpetvā tato kittisirimeghakumārakaü
A¤¤ecāpi mahāmacce idaü vacanamabruvã:
305
Daņhādhātubhadantassa pattadhātuvarassa ca
Saddhehi kulaputtehi påjita¤ca bahuü dhanaü
306
A¤¤e ca vividhā gāmā bhikkhusaüghassa santakā
Rajjalobhābhibhåtena gahitā nāsitā ca me:
307
Idāni'mhi anuņņhānaseyyāya sayito ahaü;
Matassāpi ito kāmaü apāyā mutti me kuto?
----------58. [A.] Rakkhametesaü 59.[A.] Pamukka-

[SL Page 431] [\x 431/]   ( 

308
Maü viya tvaü anassitvā parakkamamahãbhuno
Samãpamupasaīkamma tassa vuttavidhāyako
309
Tena vuttaniyāmena anukålo vasāhi"ti.
Evaü ca pana vatvāna rudanto karuõaü bhusaü
310
Parakkamamahara¤¤o subhaņānamagocaraü
Padesaü gantukāmo'ca duggaü yamapuraü gato.
---------
311
Parakkamabhujo rājā ra¤jitānantasajjano
Matabhāvaü nisāmetvā māõābharaõarājino
312
âõāpesi tato kittisirimeghakumārakaü
Tadā sannipatitvāna mahāmaccā mahãpatiü 60
313
Kata¤jalã te yāciüsu vidhātuü molimaügalaü.
Pasatthena muhuttena nakkhattena ca bhupati
314
Nissapatto pavattesi pasanthaü molimaügalaü.
Nānāvidhānaü bherãnaü mahāsaddo tadā ahå
315
Yugantavātavyādhåta - sāgarārāvabheravo.
Ahå sovaõõavammehi vammitehi gajehi ca 61
316
Rājavãthi savijjåhi meghakåņehi vo'saņā.
Turaīgaraīgasa¤jātataraīgaü viya taü tadā
317
Sakalaü saīkulaü āsi nagaraü sāgaro viya.
Vicittachattamālāhi ka¤canaddhajapantihi
318
âkāsakuharaü āsi chāditaü'va samantato.
Velukkhepā pavattiüsu, pavattiüsu ca accharā
319
Nicchāresuü tadā vācaü jãvajãveti nāgarā.
Kadalãtoraõākiõõaü ghaņamālāsamākulaü
320
Dharaõãmaõķalaü āsi sakaütvekamaīgalaü.
Vattittha thutigãta¤ca nekavandisatoditaü
321
Ahå agarudhåpehi ākiõõaü gaganaīgaõaü
Nivatthacittavatthā ca nānābharaõabhusitā
322
Nānāāyudhahatthā ca katahatthā mahābhaņā
Paripuõõaīgapaccaīgā sivãraīgasuråpino
-----------
60.[A.] Mahāmatiü. 61.[D.S.] Dhajehi

[SL Page 432] [\x 432/]   ( 

323
Pahinnā viya mātaīgā vijambhiüsu ito tato,
Issāsãnaü sahassehi cāpapāõãhi bhårihi
324
Surasenaīgasaīkantaü viyā'si dharaõãtalaü.
Nagaraü tārakākiõõaü khāyittha gaganaü viya.
325
Mahānubhavo mahatiü accherabbhutasantatiü
Iti vattāpayaü rājā rājãvāyatalocano
326
Suvaõõacchādanacchanta - ku¤jaradvayayojitaü 61
Soõõamaõķapamāruyha nānāmaõķanamaõķito
327
Sirasā dhārayaü moliü maõiraüsisamujjalaü
Udentaü bhānumantaü'va dhārento udayācalā 62
328
Vasantakantiü maddanto nijakantibalena so
ânandassujale nettammajjāpento puritthinaü
329
Puraü padakkhiõaü katvā subhalakkhaõasobhito
Sahassakkho'va pāvekkhi sundaraü rājamandiraü.
330
Evaü disā ca vidisā ca vidhāya sabbā
Påjāmayā viya sa majjhimalokapālo
Rājā parakkamabhujo varacakkavattã
Vasse akāsi dutiye dutiyābhisekaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Abhisekamaīgalaniddeso nāma sattatimo paricchedo.

Ekasattatimo paricchedo.

1
Tato katābhiseko so parakkantamahãpati
Sappa¤¤e iti cintesi pavaro atthadassinaü;
2
Lokasāsanasaüvuddhividhānavimukhehi tu
Chandā dosā bhayā mohā yantehi agatiü bhusaü
3
Akhaõķakaragāhādimahādukkhavidhāyihi 1
Pubbarājåhi loko'yaü pãëito bahuso purā
4
Yathā sukhã bhaveyyā'tha sāsana¤ca mahesino
Dulladdhisatamissattā ciraü āvilataü gataü
-----------
61. [A.E.] Suvaõõacchidanacchanna- 62. [A.E. -]Yācale
1. [A.E.] Abaddhakara-

[SL Page 433] [\x 433/]   ( 

5
Nikāyattayabhedena bhinnaü nekehi bhikkhuhi
Kucchipuraõakiccehi alajjihi samosaņaü
6
Pa¤cavassasahassesu anatãtesu yeva ca 
Hānabhāgiyanaü yātaü yathāssa'ddhaniyaüti ca;
7
Yaü vā mahākulãnānaü vinaņņhānaü tahiü tahiü
ōhapetvāva yathaņhāne yathāvidhi va pālanaü,
8
Yaü vā danamahāvassaü vassāpento nirantaraü
Cātuddãpikamegho'va poseyyaü yāvake'ti va,
9
Sādhentena mayā rajjaü kicchena mahatā satā
Etaü sabbaü phalattena sambhāvatamanekadhā
10
Vidhātuü dāni kālo'yaü taü yathāhicchitaü iti
ōhānantarārahānaü hi ņhānantaramadāsa so.
11
Tato bheriü carāpetvā sannipātiya yācake
Tulābharamahādāna manuvassaü padāpayã.
---------
12
Tatosāsanasaüvuddhividhānāya mahãpati.
Rāsãkatvā 2 mahāsaīghaü nikāyattayavāsinaü
13
Tathā āpattanāpattivibhāgavidhikovide
Bahå āvariye cāpi pavare sannipātiya
14
Saya¤ca vinaya¤¤unaü ņhānāņhānappavedinaü
Aggesaro vicārento suddhāsuddhe tapassino
15
Apakkhapātavuttittā paņighānunayavajjito
Appamattasabhāvattā rattãndivamatandito
16
Hisakko sallakatto'va tikicchānarahā'rahe
Dose samupadhārento pa¤¤avā nayakovido
17
Tekicche so tikicchanto, atekicche vivajjayaü,
Anayāpetasaükappo vinayuttena kammunā
18
Vaņņagāmaõiabhayassa kālā paņņhāya sabbathā
Yāvajjadivasā pubbamahãpehi bahåhi pi
19
Mahatāpi payāsena vippakatasamaggataü
A¤¤o¤¤avimukhācāraü nānāviggahakovidaü
-----------
2.[A.] Rāsiü katvā.

[SL Page 434] [\x 434/]   ( 

20
Nikāyattãtayaü pubbe atakkantāsu jātisu
Saüsuddhiü sāsanasseva patthetvā gahitabbato
21
Rajjasādhanadukkhāpi diguõaü kilanamathaü 3 bhusaü
Anubhonto mahāpa¤¤¤o samaggaü katva bhupati
22
Pa¤cavassasahassāni yathāsuddhaü pavattati
Tathākhãredakãbhåtaü akāsi jinasāsanaü.
23
Tato nalagaramajjhamhi catussālaü catummukhaü
Visālanānāsālaü so kārāpevo naruttamo
24
Paņņhapesi mahādānaü sabbopakaraõatvitaü
Anekasatasaīkhānaü sãlapālānamanvahaü.
25
Anusaüvaccharaü tesaü yathābuķķhaü narādhipo
Acchādanaü pāpuraõaü dāpesi sumano sadā.
26
Atho catusu passesu kārāpetvā purassa so
Catasso dānasālāyo vabhattā bhāgaso mitā
27
Bhājanāni anekāni tattha lohamayāni ca
Bimbohanopadhānāni kaņattharaõama¤cake
28
Gāviyo sādukhãrāyo 4 ņhapāpetvā sahassaso 5
Atho tāsaü samãpamhi visuddhasalilālaye,
29
Nānāpupphaphalåpeta - tarupantivibhusite
Uyyāne cāpi kāretvā ramme nandananandane,
30
Tāsaü yeva'ntike phãte dhanadha¤¤asamanvite
Sakkharāguëamadhvādisabbopakaraõāyute
31
Koņņhāgāre anappe ca kārāpetvā amaccharã
Tatthānekasahassānaü sãlādiguõayoginaü
32
Vātuddikabhikkhånaü brāhmaõānaü vaõibbinaü
A¤¤esaü yācakāna¤ca addhikānaü ca bhurãnaü
33
Mahādānaü pavattesi sapa¤¤o tattha paccahaü
Akampito anolãno pãtisampuõõamānaso.
---------
34
Athāparaü mahāsālamanekasataroginaü
Vāsayoggaü dayopeto kārāpetvā narādhipo
-----------
3.[A.] Klamathaü. 4.[E.] Khãrāva. [S.] ōhapetvā saha'dāsi so.

[SL Page 435] [\x 435/]   ( 

35
Sabbopabhogasāmaggiü heņņhāvuttakkamena so
ōhapāpetvāna tatthāpi paccekaü sabbarohinaü
36
Dāsameka¤ca dāsi¤ca dāpetvāna pamāõato
Bhesajjakhajjabhojjādiü sampādetuü divānisaü
37
Nānābhesajjasambhāradhanadha¤¤ādisa¤cite
Kārāpetvāna tatthāpi keņņhāgāre anappake
38
Nānāvatthāvibhāgesu nipuõānaü subuddhinaü
Vejjānaü katahatthānaü sabbasatthappavedinaü
39
Vuttiü dāpiya sabbattha visesa¤¤u yathārahaü
Kārāpento divārattiü tehi sādhu tikicchanaü
40
Sayaü māsassa catusu uposathadinesupi
Apetasabbābharaõo susamādinnuposatho
41
Suddho suõķuntarāsaīgo amaccaparivārito
Upasaīkamma sālaü taü dayasãtalamānaso
42
Pasādasommanettena oloketvāna rogino
âyubbede sayaü vāpi nipuõattā narādhipo
43
âõāpetvā mahāpa¤¤o vejje tattha niyojite
Patãkārakkame tesaü vicāretvāna sabbathā
44
Virādhetvā kataü tehi yadi atthi tikicchanaü
Yathā¤āyaü virodhe te 6 bodhetvā vadataü varo
45
Sayaü upadisitvāna satthayuttiü yathāvato
Sahatthena tikicchitvā cheko katipaye jane
46
Vicāretvā sukhaü dukkhaü sabbesa¤¤eva roginaü
Acchādana¤ca dāpetvā muttānaü rogato tathā
47
Vejjānaü hatthato pattiü gahetvā kusale rato
Pattiü tesa¤ca datvāna payāti bhavanaü nijaü.
48
Eteneva upāyena anuvassaü dayānugo
ârogo parimocesi sabbarogehi rogino.
---------
49
A¤¤ca abbhutaüatthi adiņņhāsutapubbakaü
Tassa sammāpavattorukaruõāguõasālino
-----------
6.[E.] Virodhento.

[SL Page 436] [\x 436/]   ( 

50
Sa¤jātena kapolamhi abbudenā'bhipãëato
Mahādukkhābhitunneko kāko taüsālamāgato.
51
Tassa daëhadayāpāsanibaddho'va tato bahi
Pakkhacchinno'va no yāti rudanto karuõaü bhusaü.
52
Tadā vejjā viditvāna tassa bhāvaü sabhāvato
Gahetvā taü vikicchiüsu mahārājassa sāsanā.
53
Roge samaü gate rājā āropetvāna taü gajaü
Vissajjāpesi nagaraü kārāpetvā padakkhiõaü.
54
Accuëārā hi karuõā tiracchānesu pã'disã
Evaü kattha kadā kehi diņņhā vā yadi vā sutā?
---------
55
Tato parakkamabhujo rājā ra¤jita-sajjano.
Nāmāvasesataü yātaü puëatthinagaraü varaü
56
Appahontaü sumahatiü rājalakkhiü vijamhituü
Visālaü ramaõãyaü ca vãro kāretumārabhã.
57
Tato parikkhipitvāna khandhāvāraü samantato
Mahantaü pubbarājånaü purapākāracakkato
58
Uccaü pākāravalayaü sudhākammasamujjalaü
Kāresi dharaõãpālo sādarambudapaõķaraü. 59 Tato'nukkamato khuddapākārattãtayaü tato
Parikkhipitvā kāresi vãthiü nānappakārakaü.
60
Tathā nijaü rājagehaü sabbamantopurampi ca
Parikkhipitvā kāresi anupākāramaõķalaü.
61
Sattabhumaü tato gabbhasahassapatimaõķitaü
Anekasatathambhehi vicitrehi vibhusitaü
62
Kelāsasikharākāra-kåņāgārasatāvitaü
Nānāvidhalatākammamālākammasamujjalaü
63
Soõõamayamahādvārakhuddadvarakavāņakaü
Vibhattabhittisopānaü 7 sabbotusukhadāyakaü
64
Hemadantamayādãhi mahagghattharaõehi ca
Nānāma¤casahassehi niccaü samupasobhitaü,
-----------
7.[E.] Suvibhatta.

[SL Page 437] [\x 437/]   ( 

65
âkāsagaīgāya sobhaü 8 hasantena jutãmatā
Candapādāvadātena catukkoõāvalambinā
66 Thålamuttākalāpena niccamaccantasobhinā
Sovaõnayamahādãpādhāramālāvasobhinā
67
Pupphadhåpānamāmodaü niccamuggiratā satā
Sirãsayanagabbhena sanāthikatamuttaü,
68
Pa¤caīgaturiyārāvasadisaü mu¤catā ravaü
Soõõakiīkijālena tattha tatthupalambinā
69
Ghosentamiva pu¤¤ānamānubhavamanappakaü,
Asādhāraõanimmāõasadisaü vissakammuno
70
Aggaü kāresi pāsādaü pāsādikamanuttaraü,
Aggo sabbamahãpānaü vejayantābhidhānakaü.
71
Brāhmaõehi tato santiü kāretuü hemamandiraü,
Parivattanatthaü 9 mantānaü manu¤¤aü dhāraõãgharaü
72
Tatraņņhācariyenā'tha bhāsitāni mahesino
Jātakāni nisāmetuü rammaü maõķalamandiraü,
73
Parittedakasutta¤ca kāsāyavasaneha'tha
Dattaü yatãhi 10 dhāretuü pa¤casattatimandiraü,
74
Vicitrasāõipākāra-parikkhittaü samantato
Cāmãkaravitānehi mahagghehi mibhåsitaü
75
Nānāvaõõehi pupphehi sugandheha tahiü tahiü
Påjitehi virājantamekamālāgulaü viya
76
Gandhatelappadãpehi naccamubbhāsitodaraü
Kālānusārãdhåpehi samantā adhivāsitaü
77
Suvaõõādimayāneka-jinabimbavicittitaü 11
Paņāropitasabba¤¤ubimbamālāvirājitaü
78
ōhapetuü jinabimbamhi sahattheneva locanaü
Tathāgata¤ca påjetuü sotuü dhammamanuttaraü
79
Paviņņhe tamhi rājinde dibbasaügãtasādisaü
Gāyitvā madhuraü gãtaü naccantãhi layanvitaü
80
Saheva nāņakitthãhi kekamuggiratā satā
Niccamāraddhanaccena accheravivasaü janaü
-----------
8.[A.] Gaügāsobhaggaü 9.[A.] Pavattanatthaü. 10.[A.E.]Vatãhi 11.[A.] Vicitritaü.

[SL Page 438] [\x 438/]   ( 

81
Karontena mayårena pavarena virājitaü
Dhammāgāra¤ca kāresi sadā dhammānuvatti so.
---------
82
Tato hammasamãpamhi nekagandhabbagãtikaü
Layopenaü nisāmetuü rammaü daņņhuü ca taõķavaü
83
Suvaõõamayathamhehi jotamānaü samantato
Attano caritopena-citrakammamanoramaü
84
Kuõķalaīgada-hārādinānābharaõabhāsinā 12
Khoma-koseyya-cãnādi-citracchādanasobhinā 13
85
Sovaõõayamahākhandhasākhāpantivirājinā
Citrakammakatānekadijasaīghopasobhinā
86
Iņņhatthadāyinā kapparukkhena upasobhitaü
Sarassatãmaõķapa¤ca kārāpesi narādhipo.
87
Tato sudhammavhasabhaü avatiõõaü'va bhåtalaü
Sabbalokesu cārittamekattha viya piõķitaü
88
Tibhumakaü vicitrehi citrehi patimaõķitaü
Manu¤¤avedikāpantiparikkhittaü manoramaü
89
Kapparukkhassa iņņhatthadāyino gāyakādinaü
Heņņhākatamahagghena āsanena vibhåsitaü
90
Laīkaīganāya laddhāya nijabāhubalā raõe 14 pajjalantaü kirãņaüva nānāratanabhāsuraü 91
Jaņāmaõķalasaīkāsaü naralokakapālino
Rājavesãbhujaīgavhaü rammaü kāresi maõķapaü.
92
Tathā kāresi paņhaviü bhinditvā viya uggataü
Ekatthambha¤ca pāsādaü rammaü makaraniņņhitiü, 15
93
Tato sovaõõayatthambhamatthakaņņhena cārunā
Vahatā rājasãhassa tassa hemaguhāsiriü
94
Suvaõõabhåminā dãparukkhena ca 16 virājinā
Jātaråpanivāsena manu¤¤ena virājitaü.
---------
95
Tathā rājagharāsanne padese so disampati
Kārāpesi gharuyyānaü dharaõãpalagāmaõã,
-----------
12.[S.] Bhåsitā 13.[S.] Yoginā. 14.[E.S.D.] Balāruõe, 
15. [A.] Niņņhitaü. 16.[A.E.] Rukkheneva.

[SL Page 439] [\x 439/]   ( 

96
Nandanuyyānasādissaü dassesi siriyāti ca
Janānaü nayanānandaü dadaü 17 nandayatãti ca
97
Nāmena nandanaü kundalatāliīgipādapaü,
Nānāpuppharasassādamattabbhamarakujitaü;
98
Campakāsokatilakā nāgaputtāgaketakā
Sālapāņalinãpā ca ambajambukadambakā
99
Vakulā nālikerā ca kuņajā bimbijālakā
Mālati mallikā vāpi tamālanavamālikā
100
Iccevamādayo nānāphalapupphopagā dumā 
Janānaü yattha yātānaü hadayaü madayanti ca,
101
Mayurānaü virāvena kokilānaü kalena ca
Ninnādena sadā lokaü vilobhentaü manoramaü,
102
Kamaluppalasārānaü sārasārāvahārinaü
Sutãrānaü sarāna¤ca samåhena samanvitaü.
103
Dantidantamayānanta - råpapantivirājihi
Thamhehi thamhiteneva mahatā bhāsatā satā
104
Yantanāëivimuttāhi vāridhārāhi sabbadā
Vassamānamahāmeghakåņākārena cārunā
105
Uyyānalakkhiyā molimaõķanākāradhāritā
Lovanaggāhinā dhārāmaõķapena ca maõķitaü.
---------
106
Amandacandanatthamha - sobhitena vijambhinā
Bhumaõķamaõķanākāraü vahantena jutãmatā
107
Bhāsamānaü vimānenāsamānena virājinā
Aņņhaüsamaõķapenā'tha vaņaüsakasamena ca
108
Sirãmatā manu¤¤ena bhogibhogāvalãsiriü
Vahantena 18 mahantena maõķitaü maõķapena ca,
109
Yattha silāpokkharaõã dharaõipālasekharaü
Sadā ra¤jeti rājānaü ra¤jitānantasajjanaü
110
Yaü maīgalapokkharaõãramanãyataraü sadā
Nandāpokkharaõãyuttaü nandanaü viya khāyati.
-----------
17.[E.] Nayanānandanādaü. [A.] Nayanānandadadaü. 18.[A.] Vahattena 
[SL Page 440] [\x 440/]   ( 

111
Sugandhivāripårena puõõā pokkharaõã 19 parā
Yattha bhupālavandaü taü nandayantã virājate,
112
Guhā vasantasa¤¤āya yuttā 20 pokkharaõaha ca
Amandasirisobhaggarammā 21 dissati sabbadā.
113
Dvidhā payātavārittā padese dãpasannihe
Dãpuyyāna¤ca kāresi aparaü paramaddano;
114
Yattha sabbasudhākammanimmitaü vimbhayāvahaü
Dissate dhavalāgāraü kelāsasikharopamaü;
115
Nānāvijjāvisesānaü katattā dassanāya ca
Vijjāmaõķapanāmena vimānena vibhusitaü,
116
Soõõakiīkiõiyuttāya yuttaü dolāya cāruyā
Dolāmaõķapamābhāti pavivãtaü subhaü yahiü,
117
Yattha hassarasābhi¤¤a-kãëāmaccapurakkhato
Rājā'bhiramate tena kãëāmaõķapasa¤¤inā
118
Vimānena virājantaü, tathā dantamayena ca
Sāõimaõķapanāmena, moramaõķapasa¤¤inā
119
Pavarenā'parenāpi ādāsamayabhittinā
âdāsamaõķapenāpi sadā tamupasobhitaü.
120
Anantabhogasaükāsa - sannivesasilāyutā
Yatthā'nantapokkharaõã ra¤jeti janataü sadā,
121
Vicittacittasaüyuttā cittā pokkharaõã yahiü
Parābhibhuü parakkantabāhuü ra¤jeti rājisiü,
122
Nānācittavicitta¤ca catubhumamanuttaraü
Vimānaü yattha siīgārasaddapubbaü vãrājate,
123
Tālahintālasaüyuttaü nāgapunnāgarājikaü
Kadalãkaõõikārehi kaõikārehi saüyutaü.
---------
124
Tato sabbamahãpālakulabhudharameruno 22
Tassantovattibhu tesu ratanattayamāmako
125
Atthānatthapariggāhã pa¤¤avā suddhamānaso
Anekapu¤¤akammānaü vidhānopāyakovido
-----------
19. [E.] Puõõapokkharaõã. 20.[A.E.] Yuttaü 21.[A.E.-]Rammaü
22.[E.] Bhådharamandãre.

[SL Page 441] [\x 441/]   ( 

126
Chandā dosā bhayā mohā agacchaü agatiü bhusaü
Atitto kusaloghehi jalehi viya sāgaro
127
Hiriottappasampanno niccāraddhaparakkamo
Mahindanāmako eko sãlapālo vicakkhaõo
128
Caturāsãtidhammakkhandhasahassāmatasekato
Vaķķhanatthaü pavittassa dāņhādhātuvarassa so
129
Upatthambhakabhutassa sabbakammesu sabbadā
Anuggahena tasseva narindassa sirãmato
130
Sovaõõacchadanadvāra-vātapānåpasobhitaü
Antobahikatāneka cittakammasamujjalaü
131
Vijjujālavinaddhaüva sovaõõayamahãdharaü
Nānāvaõõavicittehi vitānehi virājitaü
132
Nānāpabhāvipphuranta-tirokaraõisobhitaü
Mahagghattharaõopeta-ma¤capantãsamāyutaü,
133
Siriyā viya āvāsaü, sabbasmiü rāmaõeyyakaü
Piõķitaü viya ekattha jotantaü dehadhārinaü
134
Hāra-haüsa-himam÷oda-paõķarāyā'tivāruyā
Manu¤¤acandasālāya visālāya virājitā
135
Samussitaddhajaü rammaü suvaõõamayathåpikaü
Citraü kāresi pāsādaü pasādajananaü subhaü.
---------
136
Tato kittisirãmeghamahārājamahaõõavā
Sa¤jātā vandalekhāva lokalocanahāriõã
137
Tassa khattiyavaüsekaketussa bhariyā piyā
Rāmaü sãtā'ca ra¤jentã taü mahãpatisekharaü
138
Anekasatasaīkhānaü majjhe antopuritthinaü
Accantavallabhatarā ratanattayavallabhā
139
ōhapetvā nijabhattāramapi devindasādisaü
Yādisaü 23 yādisaü ka¤ci na ma¤¤antã tiõāyapi
140
Manāpacārinã tassa narindassa piyaüvadā
Saddhāsãlādikāneka - guõabhusanabhusitā
-----------
23.[D.S.] Sādisaü.

[SL Page 442] [\x 442/]   ( 

141
Naccagãtassa kusilā kusaggamatisālinã 24
Karuõāguõayogena sadā sãtalamānasā
142
Devã råpavatã råpavatãnaü pavarā satã
Pa¤¤āvatã pu¤¤avatã sucikammā yasassinã
143
"Appamāyu manussānaü hãëeyyanaü suporiso
Careyyā'dittasãsova natthi maccussa'nāgamo"
144
Iccādaniccatāyuttaü sarantã jinasāsanaü
Sutāvadhāritāneka - munipuügacavahāsitā
145
Appāyutta¤ca sattānaü bhamantānaü bhavaõõave
Jānantã pu¤¤atulyāya patiņņhāya ca natthitaü
146
Nānappakāraü kusalaü sampādentã atanditā
Saüsārasāgarā khippaü kāretvā attatāraõaü
147
Nibbāõatãraü pāpetuü nāvaü sovaõõayaü viya
Kāresi puramajjhamhi mahāthåpaü suvaõõayaü
---------
148
Atha tasmiü pure ramme anekasatasaīkhakaü
Dvittibhumādikānekasahassālayabhusitaü
149
Sabbantarāpaõopetasabbopakaraõanvitaü
Hatthassarathasa¤cārāvicchannaü paņivāsaraü
150
Niccāraddhamahākãëajanākiõõaü tahiü tahiü
Kārāpesi mahāpa¤¤o vãthiü nānappakārakaü
---------
151
Tato so sabbasampattivāhinā sirivāhinā
Tibhumakena pāsādattayena samalaīkataü
152
Veëuvane'sipatana - kusināravhayena ca
Vihārattitayenāpi sanāthikatamantike
153
Rājavesãbhujaīga¤ca tathā rājakulantakaü
Kāresi vijita¤ceti so sākhānagarattayaü
---------
154
Atha taü rājapāsādamantarā 25 ca purattayaü
Gāvute gāvute ramme saddhammapaņimāghare
155
Cātuddisikabhikkhånaü vissamāgārabhusite
Kārāpesi mahãpālo vihāre pavare tathā
-----------
24. [E.] Matisāminã. 25. [A.] Athantaü.

[SL Page 443] [\x 443/]   ( 

156
Evaü sabbaīgasampanne sabbakāmasamappite
Vasantasirisaüsobhivassokasārasannige 26
157
Catugāvutadãgha¤ca sattagāvutavitthataü
Vaķķhite attanā yeva attanāmaīkite subhe
158
Cārupākāravalaye rammahammiyjaujale 27
Khuddavãthimahāvãthiyutte 28 nettarasāyane
159
Pure puëatthināmamhi so purindadasantibho
Sada aladdhaladdhānaü lābhapālanakovido
160
Rājadvāraü visiņņha¤ca sãhadvāraü manoramaü
Hatthidvāraü visāla¤ca indadvāraü punāparaü
161
Dvāra¤ca hanumantavhaü kuveradvāramunnataü
Caõķãdvāraü vicitta¤ca rakkhasadvārameva ca
162
Bhujaügadvāramuttuīgaü pānãyadvāramujjalaü
Uyyādvāramaparaü māyādvāra¤ca sobhitaü
163
Dvara¤cāpi mahātitthaü gandhabbadvāramuttamaü
Ete catuddasadvāre kārāpesi narādhipo.
164
Evaü purā tamatikhuddamanekayuddha-
Naņņhaü puëatthinagaraü nagarājasāro
Rājā parakkamabhujo vajiraggapa¤¤o
Sajjesi sādhu nagaraü viya tāvatiüsaü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Puëatthãpurapaņisaükharaõatiddeso nāma
Ekasattatimo paricchedo.
---------

Dvisattatimo paricchedo.

1
Tato so sabbathā sabbaü coëasenāya nāsitaü
Anurādhapuraü målarājadhāniü tamattano 1
2
Dharamānassa satthussa sahassārasaneminā
Cakkena'īkitapadehi 2 pavittãkatabhumito
-----------
26. [E.D.] Vasattasirisaüyoga sobhituyyānasannibhe.
27. Rammahamma samujjale (sabbesu.) 28. [A.E.] Yutta. 
1. [D.] Rājadhānitta mattano 2.[E.S.D.] Cakkaükitehi

[SL Page 444] [\x 444/]   ( 

3
Dakkhiõāya mahābodhisākhāya ca mahesino
Dhātunampi ca doõena patiņņhitapadesato
4
Accantamahanãyanti ma¤¤amāno narādhipo
Paņisaīkharaõaü tassa kārāpetuü samārabhi.
5
Tato ekaü mahāmaccamāõāpetvā narādhipo
Taü yathā'bhicchitaü tassa samādisi vicakkhaõo.
6
Tato so taü samādesaü sabbathā avilaīghiya
Paņiggahetva sirasā paggahetvā ca a¤jaliü 
7
Gantvā'nurādhanagaraü saya¤ca vidhikovido
Rājādesaü asesaü so sampādetuü samārabhi.
---------
8
Tato so pubbarājunaü sãmāyaü rājadhāniyā
Pākāra-anupākāra-vãthi-pāsāda gopure
9
Pokkhara¤¤o manu¤¤ā ca uyyāne ca sudassane
Sapa¤¤o na cirasseva kārapesi pure viya.
10
Tato mahāvetiyādinikāyattayacetiye
Anappake vihāre ca lohapāsādakādike
11
Attanā vasita¤cāpi sadvāraņņālagopuraü
Sarājaīgaõamānandicandasālāmanoramaü
12
Pāsādaü ruciraü ceti evamādisamiddhiyā
Samupetaü sa kāresi puraü sabbaü pure viya.
13
Iccevaü pubbarājuhi kāritāni bahåni so
Kammantāni nijāmaccene'kenā'suü samāpayã.
14
Anekajātisaüciõõakusalodayabhāginaü 3
Sabbeva hi sapa¤¤ānaü saüsijjhanti manorathā.
15
Tato parakkamavha¤ca puraü sadvāragopuraü
Pākāraparikhāvãthipāsādāpaõamaõķitaü
16
Anekasatabhikkhånaü sãlādiguõayoginaü
Vāsāya katapāsādasobhitārāmabhusitaü
17
Devānālakamandaüva iddhaü phitaü subhikkhakaü
Sadākiõõamanussaü ca kārāpesi mahāmati.
-----------
3. [E.D.S.] Anekajātisaükiõõa.

[SL Page 445] [\x 445/]   ( 

18
Tato sãhaëadãpamhi taütaüjanapade ņhitā
Mahāmaccā apiëetvā tatta tattha mahājanaü
19
Kara¤cā'parihāpetvā taütaüjanapadåpagaü
Yathā yathā te gaõhanti samādisi tathā so.
20
Tatonumāsaü catusu uposathadinesu tathā
Vāpiādisu sabbāsu laīkādãpe asesato
21
Thalavārivarāna¤ca migamacchādipāõinaü
Dāpesi matisampanno abhayaü akutobhayo.
---------
22
Tato rohaõaraņņhamhi sāmantā bahavo tadā māõābharaõabhåpāle mate niggatikā sayaü
23
Saråpamavijānantā 4 parakkantassa rājino
Bhayatajjitacittattā adassetvāna taü vibhuü
24
Anussarantā ca nija aparādhaü khaõe khaõe
Kālamhi vãtivattamhi bhaye diguõataü gate
25
Tassa rājindasãhassa uëāraü vikkamakkamaü
Avilaīghiyama¤¤ehi jānantāpi ca sabbathā
26
Raņņhe saüjātasaüvaddhe ekāmahapi jãvanaü
Visiņņhamiti ma¤¤antā ama¤¤antā paraü gatiü
27
"Nadãpabbataduggādiyuttaü janapadaü imaü
Oloketumpi dassāma kadā nu ripuvāhiniü ?"
28
Iccevamādikaü vatvā sakale raņņhavāsike
Vase katvopasaīkamma sugalaü rājamātaraü
29
"Māõabharaõarājassa matabhāvanibandhano
Yo soko devi so kāmaü mā te pãëetu mānasaü.
30
Jãvantesu vatamhesu amhaü janapadaü imaü
Anekadaduggasaüyuttaü ko nāma pavisissati"
31
Iccādivacanā tampi sa¤¤apetvāna rājiniü
Sabbe samaggā hutvāna duggaņņhāne asesake
32
âraņņhasãmaü bahuke gajehi pi akampiye
Dugge katvāna parikhaü bhindāpetvā samantato
-----------
4. [A.] Mavijānitvā.

[SL Page 446] [\x 446/]   ( 

33
Kaõņake tikhiõe tattha pattharitvā'yase viya
Chinnapātitarukkhehi magge katvā ca duggame
34
Tato dāmarikaü hutvā sabbe te raņņhavāsino
Ekekasmiü mahādugge yodhānekasahassadhā
35
Yuddhāya baddhakacchā te pahåtakaccāyudhā
Hutvā mahāsāhasikā nisãdiüsu mahābalā. ---------
36
Rājinã sugalā cāpi vicārakkhamabuddhiyā
Abhāvato saya¤cāpi duņņhattā ca sabhāvato
37
âdāya vacanaü tesaü tibbavyasanabhāginaü
Attādhãnaü dhanaü cāpi maõimuttādikaü bahuü
38
Tathā daņhāpattadhātusantakaü ca bahuü dhanaü
Aggimhi pakkhintãva sabbaü tesaü visajjiya
39
Datvā ņhānantaraü cāpi ņhānāņhānesva'kovidā
Tehi dāmarikatta¤ca sayaü kāretumārabhi.
40
Parakkamanarindopi duratikkamavikkamo
Pavattiü taü suõitvāna salãlaü madhuraü hasaü
41
Rakkhavhayaü camånāthaü ānetvā samarakkhamaü
Yathāsutaü pavattiü taü tassā'revetva tattato
42
"Gantvā tvaü khippamubbhutaü paņisenādavānalaü
Bāõavuņņhinipātena nibbāpetvāna sabbathā
43
Rakkhituü taü janapadaü ņhapetabbe ņhapāpiya
Sãghamehã"ti vatvāna pesayã taü mahābalaü.
---------
44
Tadā sannipatitvāna koņņhasārādhivāsino
Veëakkārabalenāpi saddhiü sãhalakeraëā
45
"Parakkamanarindena gaõhanatthāya rohaõaü
Sāmaccā subahå yodhā pesitā kira vãssutā;
46
Etthantare rājaraņņhaü gaõhissāmā"ti mantãya
Sabbe ekamukhā hutvā ārabhiüsu mahāhavaü.
47
Rājā parakkamabhujo natākhilamahãbhujo
Vãre katipayāmacce sayoggabalavāhane

[SL Page 447] [\x 447/]   ( 

48
Tattha pesiya ghātetvā ghātetuü yuttake jane
Gāme anappake tattha dāpetvā gaõavāsinaü
49
Kārāpetvā rājabhogge anekepi ca gāmake
Tatthāpi paccatthibhayaü samesi akunobhayo.
---------
50
Tato rakkhacamånātho tammahārājasāsanaü
Paņiggahetvā sirasā paõipātapurassaraü
51
Puëatthinagarā vãro nikkhamitvā mahāyaso
Barabbalavhayaü ņhānaü gantvā tattha nisãdi so.
52
Saraņņhavāsikā sabbā rohaõamhi mahāvamå
Yathāvato nisāmetvā tasso'pāgamanakkamaü 53
"Jãvantā mayamamhākaü rajjasãmaü vilaīghiya
Etthā'gantuü na dassāma" iccevaü katanicchayā
54
Mahāsāhasikā hutvā anepekkhā sajãvite
ōhānantamevupāga¤chuü samarārambhasādarā
55
Tato rakkhacamånatho tāya vāhiniyā saha
Vattento samaraü ghoraü mārento ca bhaņe bahå
56
Chindatvā vaņume tehi chindanto pātite dume
Gantvā ca kaõņakavanaü nāma ņhānaü mahābalo
57
Tattha duggaü karitvāna nisinnāyā:risenayā
Yuddhaü vidhāya taü duggaü bhinditvā pavisitva so
58
Yodhe nekasahasse ca pāpetvā jajãvitakkhayaü
Nikkhamitvā tato ņhānaü gato ambaëamavhayaü. 5
59
Tatraņņhāya ca senāya saddhiü yuddhaü vidhāya so
Bhinditvā tattha duggaü ca sabbaü taü samaraīgaõaü
60
Maüsalohitasampuõõaü katvā nikkhamma so tato
Savaü 6 nāma mahāduggaü bhinditvā'nappake bhaņe
61
Māretvā purato tassa divācandantabāņave
Tammaggobhayapassesu 7 mahāpabbatasaükaņe
62
Majjhe majjhe ca nekehi chinditvā pātitehi ca
Mahārukkhehi duggāhamagge sa¤cāravajjite
-----------
5.[E.] Ambala lavhayaü. 6.[D.] Syavaü. 7.[E.] Gammamaggobhayapassesu.

[SL Page 448] [\x 448/]   ( 

63
Ekadvigāvutāyāme vane mattagajehi pi
Akampiyamahādvāre sattadugge suduggame
64
Pāņipāņiyā'va kāretvā paccekaü 'vutthamattanā
Duggaü pavisituü kāmaü na dassāmā"ti sabbathā
65
Katadaëhapaņi¤¤āya saha paccatthisenayā
Māse katipaye ghoraü yuddhaü katvā divānisaü
66
Mārento sahamaccehi yodhe nekasahassake
Tattheva so nisãdittha camunātho mahabbalo.
---------
67
Parakkamamahārājā puëatthipuramāvasaü
Sutvā dåtamukhā vãro tassetaü samarakkamaü
68
"Chalehi 8 ettakaü kālaü tehi dāmarikehi tu
Sabbathā samasaīgāmakaraõaü neva yuttakaü.9
69
Sadvāraü sakalaü duggaü mayā vuttopadesato
Bhinditvā sakalaü senaü māretvāna anappakaü
70
Yathāvato taü vuttantaü vatvā khippaü mamantikaü
Pesehi"ccevamādissa vasantaü nijamandire
71
Dāpento ca bahå yodhe tassevi samarantike
Bhåtādhikāriü pesesi saīgāmopāyakovidaü.
72
Tato so nikkhamitvāna puëatthinagarā varā
Rakkhasenādhināthena samāgantvā mahabbalo
73
Sāsanaü avirādhetvā narindassa sirãmato
Kārāpetvā mahisacammamaye bāõavāraõe
74
Sannayha mahatiü senaü vidhāya tumulaü raõaü
Mārento ca bahå yodhe anekasatasaükhake
75
Bhindāpetvā sattadugge kārite paņipāņiyā
Nikkhamitvā tato yātā gāmaü kiüsukavatthukaü.
76
Tatthāpi samaraü ghoraü vattetvā'tha 10 sudāruõaü
Nikkhamitvā tato gantvā vaņarukkhatthaliü 11 tadā
-----------
8. [E.] Chavehi. 9.[E.-] Karaõaü yuttaü na me na te. 
10.[E.S.] Vattentā'tha. 11. [A.E.] Vaņarakkhatthaliü

[SL Page 449] [\x 449/]   ( 

77
Tattha nānādisopetaü māretvā ripuvāhiniü
Dāņhāvaķķhananāme'tha gāme katvā mahāraõaü
78
Tato sahodarākhyāte gāme katvā mahābhavaü
Tato rakkhacamånātho pāhetvā balavāhanaü
79
Sādhetuü lokagallamhi ņhitaü paccatthivāhiniü
ōhapesi ca 12 bahå yodhasahasse nijasantike
80
"Gaõhissāma camånāthādhikāretthantare" iti
âgataü mahatiü senaü māretvā so palāpayã. 13
81
Lokagallaü gatā cāpi mahatã caturaīginã
Tatthaņņhaü verisenaīgaü kathāsesaü vidhāyakā
82
Tadãyaü dhanajāta¤ca acchinditvāna sabbathā
Vutthaü senādhināthena ņhānameva samāgatā.
83
Dve senā ekato hutvā gantvā majjhimagāmakaü
Tatthāpi lokagallaņņhasenānāthādhikārino 14
84
Dāņhādhātubhadanta¤ca pattadhātuvarampi ca
Ta dassāma gahetunti katvāna daëhanicchayaü
85
Gāme'tha kaõņakadvāravāte paccatthisenayā
Pavattiya mahāyuddhaü māretvā ripuvāhiniü
86
Gantvāna uddhanadvāraü tattha dugge vidhāya ca
Nisinnā'yārisenāya vattetvā dāruõaü raõaü
87
Dugge bhindiya sadvāre pavisitvā bahå ripå
Ghātāpetvā 15 nisãdiüsu sannayha balavāhanaü.
88
Gahetvāna tato dāņhāpattadhātubhadantake
Rājinã sugalā cāpi uruvelamupāgami. ---------
89
Athāpi dãghavāpãyaü sādhetuü ripuvāhiniü
Parakkamanarindena pesitā saha senayā
90
Kittināmādhikārã ca kittijãvitapotthakã
A¤¤e'pi ca mahāmattā sannaddhabalavāhanā
-----------
12. [E.S.] ōhapetvāna 13.[E.] Palāyati. [A. -] Nāthādhikārihi.
15. [E.S.] Gāme tattha.

[SL Page 450] [\x 450/]   ( 

91
Erāhuludisābhāgā gantvā givulabavhaye
Gāme nisinnaverãhi karitvā bhiüsanaü raõaü
92
Tattha dugge ca bhanditvā māretva'nappake ripu
Tato'pi nikkhamitvāna gantvā'tho uddhagāmakaü
93
Tattha dugge karitvāna tayo māse nirantaraü
Mahāhavaü pavattetvā palāpetvā mahāvamuü
94
Tato hihobunāmamhi ņhāne katvāna duggake
Bhindāpetvāna parikhaü 16 pattharitvāna kaõņake
95
Santipātiya senaīgaü nisinnāyārisenayā
Sadā saīgāmasajjāya katvā bhãmaü mahāhavaü
96
Duggaü bhindiya sabbaü taü sadvāraü pāvisiüsu ta.
Saravuņņhinipātena yuddhaü katvā durāsadaü. 97
Tato'pi nikkhamitvāna kirindavhayagāmake
ōhāne gāvutamattamhi kavo duggaü pure viya
98
Nisinnaü ripusenaīgaü bhinditvāna pure viya
Dãghavāpivhaye ņhāne nisãdiüsu mahabbalā.
99
Parakkamanarindo'pi pavaro dãghadassinaü
Tatthaņņhānaü amaccānaü iti pesesi sāsanaü;
100
"Bhijjitvā kira saīgāme palāyantā arātayo
Gahetvā pavare pattadāņhādhātubhadantake
101
Bhãtā parasamuddaü te gacchantãti sutammayā;
Evaü sati ayaü laīkādãpo hessati su¤¤ako.
102
Ape'ttha sãhale dãpe maõimuttādibhedake
Nānāratanajātamhi vijjantepi mahārahe
103
Asādhāraõabhåtaü hi ratanaü nāma sabbathā
Duve dāņhāpattadhātubhadantā dhammasāmino.
104
Vissajjetvā mayā cāpi sārabhutaü bahuü dhanaü
Sasannāhāyudhe yodhe rāsãkatvā nirantaraü
105
Sādhentena nirātaükaü laükādãpamimaü varaü
Kato mahā ca vāyāmo kāmaü hessati nipphalo.
-----------
17.[A.] Pāvisã tato

[SL Page 451] [\x 451/]   ( 

106
Nānāratanarasmihi pajjalantena molinā
Mahagghena'pi ve mayhaü uttamaīgamalaükataü
107
Dvinnaü dāņhāpattadhātubhadantānaü mahesino
Pavãttito nāma bhave varasamphassayogato.
108
Tasmā ekamukhā hutvā sabbe sabalavāhanā
Mayā vuttopadesa¤cā'virodhetvā asesato
109
Ripusenaü vijitvāna dāņhādhātuvarampi ca
Pattadhātubhadanta¤ca pesetha turitaü" iti.
110
Kittināmādhikārã va dãghavāpiyamaõķale
Vasanto sāsanaü tassa sirasā sampaņicchiya
111
Sasenaīge bahå cāpi amacce sannipātiya
Camånāthādhikārādhiņņhitaņņhānamupāgato.
112
Sapattavaggikā cātha raņņhavaüsãmahāvamu
Sahāmaccehi sabbehi pahåtakavacāyudhā
113
Saīgāmasajjā hutvāna sårā vãraīgaråpinã
Uddhanadvārakaü gāmamevaga¤chi raõatthikā.
114
"Amhākaü raņņhamajjhaü hi paviņņhesu arātisu
Ekampi mu¤cituü kāmamadatvāna sapattakaü
115
Magge duggaü karitvāna sapattānaü palāyataü
Magge ca duggame katvā dvittigāvutamattake
116
Sapattehi nivutthassa padesassa samantato
Nānāvidhānaü dha¤¤ānaü pavesa¤ca nivāriya
117
Dubbalattaü gatāyā'risenāya sakalāyapi
Pavattiya mahāyuddhaü bāõavuņņhidurāsadaü
118
Māressāmā"ti cintetvā heņņhāvuttappakārato
Mahādugge karitvāna nisãdi raõadohaëā.
---------
119
Tato bhutādhikārã ca rakkhasenādhināyako
Kittināmādhikārã ca sårā saīakgāmabhumiyaü
120
Sajjetvā mahatiü senaü parasenappamaddanā
Yathopadesaü sabbeva nikkhamitvāna ekato
-----------
16. [E.S.D.] Parikhā 18.[E.] Sasenaīgo 19.[A.] Sasakkaü vaggikā.

[SL Page 452] [\x 452/]   ( 

121
Sudāruõe raõe katvā māretvā ca bahå bhaņe
Avasese palāpetvā tato ca punaniggatā 20
122
Maharãvaravhayaü duggaü bhinditvāna mahabbalā
Nikkhamitvā tato sabbe voyalaggamunāmake
123
ōhāne sannipatitvāna nisinnā raõakovidā
Tassaggato ca sumanagallanāme padesake
124
Nisinnaü ripusenaīgaü heņņhāvuttappakārato
Māretvā samamare ghore tatato 21 badaguõavhaye
125
ōhāne nisinnaü sakalaü bhinditvā ripuvāhiniü
Uruvelamaõķalavhe'tha ņhāne duggaü karitva'tho 22
126
Nisinnaü sakalaü senaü bhinditvāna mahābhave
Gahetvā pavare pattadāņhātubhadantake
127
Tattheva te nisãdiüsu mahāsenāpurakkhatā.
Sāmante'ko tadā tassa māõābharaõarājino
128
Senando 23 såkarabhātudevanāmo kubuddhiko
Kārāyaü saīkhalābaddho parakkantena rajinā
129
Rohaõaü bhinnanigaëo palāyitvāna pāvisi.

âõapetvā tato ma¤juadhikāriü narādhipo
"Såkarabhātusenindonijaü raņņhaü palāyito
130
Ekattha daëhamålo so na bhave yāva tāva te
Gantabba"miti vatvāna pesayã taü narissaro.
131
Puëatthinagarā gantvā so sāpatgamunāmakaü
ōhānaü tattha mahāyuddhaü vidhāya ripusenayā
132
Māretvāna bahå yodhe tattha duggaü vidhāya ca
Nisãdi tattheva sayaü mahāsenāpurakkhato
133
Savaggavāsino sabbe tadā dāmarikā bahå
Raņņhavāsijanaü sabbaü ābālā parivattiya
134
"Vajantāpi mayaü pāõaü dve daņhāpattadhātuke
Sabbathā na cajissāma" iccevaü katanicchayā
-----------
20.[E.S.] Potthakesu imedve pādā nadissanti. 21.[E.D.] Kate.
22.[D.S.] Karitva so. 23. [E.S.D.] Senādhinātho.

[SL Page 454] [\x 454/]   ( 

135
Paduņņhamanasaükappā abhimānavasãkatā
Bhattasåpavhayaü gāmaü sabbe sannipatiüsu te.
136
Tadā rakkhavamånātho kittãnāmādhikāri ca
Tato bhåtādhikārã ca sāmantā cā'pare bahå
137
Vattentā bheravaü yuddhaü saha paccatthisenayā
Dvihi ekapathe gantumadentā samarakkhamā
138
Daņhādhātuü pattadhātuü gahetvā rājagāravā
Mahāpåjaü pavattentā nikkhamiüsva'kutobhayā.
139
Tadā demaņavalanāme ņhāne sabbārivāhinã
Hutvā sannāhasannaddhā sahasā gahitāyudhā
140
Vāpiü nāmāvasantãdha 24 samāgamma samantato
Mahāyuddhaü pavattesi hiüsanaü lomahaüsanaü
141
Vamånāthādikāvā pi amaccā dāruõe raõe
Matehi ca manussehi chaķķhitehā'yudhehi ca 142 adentā padanikkhepāvakāsaü samantato 25
Gahetvā pavare dāņhāpattadhātubhadantake
143
Sappanārukokilavhaü gāmaü sampāpuõiüsu te.
Abhibhuto'tisārena tadā rakkhavamåpati
144
Yathākammaü gato sabbe saükhārā hi vināsito.
Te ma¤jukittināmā ca tadā dve adhikārino
145
ōhānantarārahaü tassa sammānamavirādhiya
Petakiccāni kāretvā mate'pi matisa¤¤ute
146
Tasmiü ca dhajinãnāthe dåraņņhe va narādhipe
Tasseva dharaõindassa bhãmavikkamasālino
147
Pabhāvātisayā sabbaü senaü katvāna ekato
Adentā'vasaraü ka¤ci saīkhobhassa ca kassaci
148
Dvinnaü dhātuvarāna¤ca pavattentā mahāmahaü
Taü sāsanaü narindassa pesayitvā sirãmato
Tattheva vãtināmesuü vãrā katipaye dine.
149
Ta pavattiü suõitvāna parakkamamahãbhujo
"Yasmiü padese dhajinãnāthaü taü jhāpayiüsu te
-----------
24.[E.] Potthake natthi. 25.[E.] Padanikkhepaü pakāsavisamantato.

[SL Page 464] [\x 464/]   ( 

150
Kāretvā mahatiü tattha danasālaü catummukhaü
Cātuddisikadãnānaü anappaü dānavaņņakaü
151
Paņņhapethā"ti pesesi påjanatthāya sāsanaü
Pavaro katavedãnaü paņhamo pavivekinaü.
152
Padhānā dve ca santuņņhā tamādesaü yathāvidhiü
Niņņhapetvāna tattheva nisãdiüsu naya¤¤uto.
153
Tadā dāmarikā senānāthassa matabhāvato
Sukarabhātudhajinãnāyakassa ca lābhato
154
Etthantare jayussāhaü karissāmāti cintiya
Sabbeva te samāga¤chuü guttasālakamaõķalaü.
155
Taü pavattiü suõitvāna parakkantassa rājino
Sāmaccā mahatã senā arātibalamaddinã
156
Anekesu padesesu pavattentā mahābhavaü
Guttasālamaõķalābhimukhā'hosi samantato.
157
Tadā dāmarika sabbe taü cajitvāna gāmakaü
Palāyiüsu bhayā gāmaü te mahāgāmamaõķalaü
158
Taü pavattiü suõitvāna parakkamamahãbhujo
"Gāmā gāmaü harantehi dve dāņhāpattadhadhātuke
159
Saīgāmakaraõaü kāmaü sabbathā me na rocate;
Pesetha dhātuyugalaü khippaü me santikaü"iti

160
Vatvāna pesayã dåtaü durāsadaparakkamo.
---------
Tamākaõõiya sandesaü senānāthādhikārino
161
Puëatthinagaraü dāņhāpattadhātubhadantake
Pesetukāmā sāmantamekaü rakkhāya yojiya
162
Hantālavananāmamhā nikkhamitvāna gāmato
Sampattāyā'risenāya khãragāme pure viya
163
Vidhāya bhiüsanaü yuddhaü palāpetvā ito tato
Pavissa khãragāmaü te tatthāpi tumulaü raõaü
164
Katvā pahåte mārentā nikkhamitvā tato'pi ca
Taõagalukasukhagirigāme 26 kaķadoravādambagallake
-----------
26. [D. -] Mukhagirigāme

[SL Page 455] [\x 455/]   ( 

165
Katvā taõķulapatthe ca tatheva tumulaü raõaü
Mahāpåjāya ānetvā dve daņhāpattadhātuke
166
Pesesuü ma¤junāmassa adhikārissa santikaü.
Sākhāpattavhaye gāme lokagalle ca'nappake
167
Māretvāna bhaņe sabbe dhanumaõķalike'pi ca
Vase katvā ņhito tattha so dāņhāpattadhātuke
168
Paccuggamma mahāpåjaü pavattento divānisaü
A¤janakammanāthaü so dhāturakkhāya yojiya
169
Pesetvā dhātuyugalaü mahārājassa santikaü
Tato nikkhamma gantvāna gāmaü bokusalavhayaü
170
Sahāmaccehi sabbehi mantayaü mantanakkhamo
Padesakusalā ete verino nijasantikā 27
171
Nikkhantesu pana'mhesu palāyitvā ito tato
ōhānaü sādhitamamhehi pavisitvā vasãkataü
172
Janaü pãëenti; amhākaü sāmã ca jagadissaro
Sopadesaü virādhetvā rajjampi ca susādhitaü
173
Tiõāyapi na ma¤¤eyya 28 vi¤¤ātasamarakkamo;
Tasmā tasseva påjentā upadesaü sirãmato
174
Vasãkatassa ņhānassa pavisanti yathā na te
Tathā tattha sasāmantaü bahuü senaü visuü visuü
175
ōhapetvā verino sabbe karitvā chinnamålake
Sāmino caraõambhojaü vahituü sirasā mayaü
176
Gamissāmāti nicchesi nicchayakkhamabuddhimā.
Tato tassa vaco sabbe amaccā sampaņicchiya
177
âdāya mahatiü senaü nikkhamma samarakkhamā
Padesaü nekavaņumaü vālivāsaragāmakaü 29
178
Patvā tattha bahå verã pāpetvā jãvitakkhayaü
Nikkhamitvā tato ņhāne balapāsāõanāmake
179
Duggaü katvā tato tattha kittiü laīkāpurampi ca
A¤¤aü ca mahatiü senaü ņhapetvā caturaīginiü
-----------
27. [E.] Santikaü 28.[E.] Tiõāya kiüsu ma¤¤eyya 29.[D.] Vālavāsara-

[SL Page 456] [\x 456/]   ( 

180
Sabbemaccā padhānā ca mahābalapurakkhatā
Dãghavāpimaõķalavhe ņhāne dāmarike bahå
181
Sādhetuü te yathādesaü nikkhamuüsu mahābalā.
---------
Tato rājā parakkantabhujo vijitabhubhujo
182
Ramme puëatthinagare vasaü vãtārisaügare
Saddhābunddhiguõopeto nānāpu¤¤odayena ca
183
Rasikaggesasaro kãëāvinodena ca sādunā 29
Dināni vãtināmento dhātunānayanakkamaü
184
Sutvā paramasantosapasādāpuõõamānaso
"Aho mayhaü mahālābho, suladdhaü mama jãvitaü,
185
Rajjasādhanavāyāmaphalaü me pattamuttamaü
Yo'haü idaü dhātuyugaü passituü ca nisevituü
186
Labheyyaü munirājassa" iccādigiramuggiraü
Sunahāto suvattho ca suvilitto sumaõķito
187
Alaükatamahãpālasutāmaccapurakkhato
Tārāgaõaparibbåëho sarade viya candimā
188
Paccuggamma mahāpu¤¤o ņhānaü yojanamattakaü
Dassane paņhame yeva vicitrābharaõehi ca
189
Maõimuttādibhedehi mahaggharatanehi ca
Nānādhåpehi dãpehi pupphehi surabhãhi ca 30
190
Sugandhehi ca nekehi påjetvā sādhupåjito
Dharamāne'va sambuddhe vãro sandassitādaro
191
ânandacāridhārāyo pavattento nirantaraü
Mānasehi pasādehi bahi 31 aīguritehiva 32
192
Gattamuddhaggalomehi sobhento sakalaü sakaü
Mahāpãtipavāhesu majjapento nijaü manaü
193
Pãyåsarasadhārāhi sittagattayuto viya
Dhārayaü sirasā dhãro dāņhādhātuvaraü varo
194
Dhārento muddhanā addhacandaü candaro viya
Sabbesaü sahayātānaü dhātudvandaü padassayaü
-----------
29.[D.S.] Sādhunā 30. Surabhehi (sabbesu.) 21. [E.] Sāmaü
32. [E. -@]Tahi ca.

[SL Page 457] [\x 457/]   ( 

195
Vibhāvayaü pabhāva¤ca tassa sammā sutāgamo
Tehi cāpi mahāpa¤¤o kārāpetvā mahāmahaü
196
ōhapāpetvāna tattheva dhātudvandaü narissaro
Kāretvā mahatiü guttiü suguttasakalindriyo
197
Kattuü nānappakāra¤ca upahāraü niyojiya
Pasādayuttacitto'va sāmacco saparijjano
198
Brahmā brahmavimānaü'va paccāgami samandiraü.
---------
Tato nagaramajjhamhi dāņhādhātugharaü subhaü
199
Sabhaü viya sudhammavhaü sohetvā suvibhattakaü
Rājadvāramhi paņņhāya maggaü yojanamattakaü
200
Kārāpetvā samatalaü sammā hatthatalaü viya
Kārāpetvāna sabbattha sabbasattahite rato
201
Toraõe jagadānandakaraõe citradhāraõe
Bandhāpetvā adho tesaü nānākusumadāmake
202
Vicitravaõõasantāne vitānānaü patānake
Pacceka toraõatthamhe nānāvatthatirohite
203
Karitvā matthakaü tesaü chattavāmarapantihi
Nānāpupphakalāpehi vicitrehi dhajehi va
204
Påjārahehi vatthåhi sajjetvā aparehi pi
Maggassubhayapassa¤ca sobhetvā phaladhārihi
205
Sannãrakadalãpåganālikeradumādihi
Cārupupphakalāpehi puõõehi kalasehi ca
206
Nānādhajapatākāhi dãpadhåpādikehi ca
Sajjetvā tidasindassa vãthiü viya sudassanaü
207
Maggaü alaükaritvāna maggāmaggavicakkhaõo
Dāņhādhātugharadvāramāëaka¤cā'lakaü viya
208
Sajjetvā caturo sajju sajjanārādhanakkhamo
Tato ekamanagghaü so khaõāpiya mahāmaõiü
209
Sugandhacuõõasampuõõaü kāretvā vasudhādhipo
Daņhādhātuvaraü tattha vaķķhetvā raņņhavaķķhano
210
Karaõķake ņhapetvāna tammaõiü ratanāmaye
Sovaõõaye ņhapetvāna taü mahagghe karaõķake

[SL Page 458] [\x 458/]   ( 

211
Taü cā'tha pattadhātu¤ca mahagghe ka¤canāmaye
Nānāratanarasmihi jotamāne manohare
212
Suravāpappahe vakkavatukkasmiü patiņņhite
Bālādiccappabhapu¤jasannihe sumanohare
213
Maõķapasmiü supa¤¤atte mahagghattharaõatthate
âsanasmiü sugandhasmiü vaķķhetvā pupphasanthare
214
Chattavāmarakhaggādihatthe'tho lambakaõõake
A¤¤e mahākulãne ca maõķapassa samantato
215
ōhapāpetvāna rakkhāya laddhasaürakkhanakkhamo
Maõķapaü parivāretvā taü anekasatesu so
216
Maõķapesu mahagghesu sabbābharaõabhusitā
Vãõāveõumudiīgādiyuttahatthajanehi va
217
Dibbagandhabbisaīkāsagandhabbãnivahehi ca
Purakkhatāyo paccakaü ņhapetvā nāņakitthiyo
218
Tāsaü naccehi gãtehi vāditehi ca påjayaü
Nānāpupphehi dhåpehi gandhehi vividhehi ca
219
Vāsayanto puraü sabbaü hāsayanto bahå jane
Nekadãpasahassānamālokehi samantato
220
Ekobhāsā disā sabbā vidhāya vãdisā tathā
Chatracāmarapantãhi vicitraddhajapantãhi
221
Sabbāhi ca patākāhi chādento sakalaü nahaü
Gajānaü ku¤canādena assānaü hesanena ca 33
222
Rathānaü cakkaghosena virāvena ca bherinaü
Sabbamaīgalasaīkhānaü ninādena ca hārinā
223
Kāhalāna¤ca saddena jayaghosena vanditaü
Sādhukāraninādena apphoņanaravena ca
224
Tathā ukkuņņhisaddena kārento mukharā disā
Saya¤ca dharaõãpālo sabbābharaõabhusito
225
âruyha pavaraü nāgaü sovaõõacchādanaü subhā
Anekavāhanāråëha - amaccaparivārito
226
Nikkhamitvā'nubhāvena mahacca pavarā purā
Dāņhādhātubhadantassa pattadhātuvarassa ca
-----------
33. [D.S.] Bhesarena ca

[SL Page 459] [\x 459/]   ( 

227
Gantvāna santikaü sādhu katvā sirasi a¤jaliü
Pupphehi ca sugandhehi sahatthena'bhipåjayaü
228
âdāya dhātuyugalaü a¤jasaü paņipajji so.
Tadā gambhãranādena vaķķhento paņahassaraü
229
Indacāpakalāpena sobhento gaganaīgaõaü
Nicchārento savijjotā vijjuyo ca ito tato
230
Sikhaõķimaõķalākhaõķataõķavassopadesako
Turaīgakhurasaīghaņņasamuddhåtāhi dhålihi
231
Saddhiü tirodhāpotvana pabhākarakarāvaëã
Karonto gaganaü sabbaü timirappakarāvaņaü
232
Ajjhottharanto āga¤chi akālajalado mahā.
Taü disvā sakalāmaccā mahāmahavibandhakaü 34
233
Mahākhedaparādhãnamānasā taü mahāmatiü
Upasaīkamma kattabbaü vicāresuü mahãpatiü.
234
Tadā so'pi mahārājā pabhāvātisayaü nijaü 35
Acinteyyānubhāva¤ca vijānanto mahesino
235
"Mā cintayittha tumhe tu evaråpo mahāmaho
Narāmaramanogāhã vattate kira abbhuto;
236
Aha¤ca kira nikkhanto durāsadaparakkamo
Mahāpu¤¤o mahāpa¤¤o mahātejo mahāyaso
237
Ko devo ettha ko māro brahma vā vattitāya me 36
Accuëārāya påjāya antarāyakaro bhave?
238
Vaķķhetvā dhātuyugalaü saīkaü sa¤ci acintiya
Te nikkhamatha tumheti vatvā nikkhami buddhimā
---------
239
Tato so'pi mahāmegho ussavaņņhānato bahi
Sabbattha vāpãgaügāyo 37 vuņņhidhārāhi pårayaü
240
Mahāmahassābhimukho hutvāna purato sayaü
Dharāparāgamattaü'va vassitthupasamaü nayaü.
-----------
34.[D.S.E.-] Nibandhako. 35.[A.] Tijaü. 36.[A.] Bādhāyā
Vantitāya me. 37.[A.] Cāpi gāëbhogho. 
[SL Page 460] [\x 460/]   ( 

241
Disvā tamabbhutā sabbe nāgarā ca samāgatā
Anekasatasaīkhātā susãlā munisunavo
242
"Aho mahānubhāvo hi narindoyamarindamo
Mahatā vata pu¤¤ena laīkāyaü pāturāsi no;
243
Idaü pu¤¤ama'yaü pa¤¤ā, ayaü bhatti tathāgate,
Ayaü yaso, ayaü tejo, pabhāvātisayo ayaü",
244
Iccādikaü uggirantā giraü vimbhayanibharaü
Mahatā thutighosena påresuü sakalā disā
---------
245
Tato so dharaõãpālo adiņņhāsutapubbakaü
Vattāpento evaråpaü accherakaparamparaü
246
Nijānubhāvānuråpaü pavattento mahussavaü
Daņhādhatugharaü dhātuyugaü vaķķhetva pa¤¤¤avā
247
Puëatthinagare vãro sabbasmiü sattarattiyo
Sabbalokekadãpo so dãpapåjamakārayã.
248
Evaü pamodamadavimhayasambhameka-
Hetuü janassa pavilokayatokhilassa
Devo parakkamabhujo natabhumipālo
Kāresi sādhu varadhātumahaü mahantaü

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Daņhādhātumahaniddeso nama catusattatimo paricchedo.
---------

Tesattatimo paricchede.

1
Tadā sabbe amaccā ca padhānā ca mahabbalā
Nikkhantā gaõhituü dãghavāpimaõķalaraņņhakaü
2
"Syavanaviyalanāmamhi 1 ņhāne katvā mahabhavaü
Tattha sadvādasadvaraü duggaü bhindiya sabbathā
3
Tato gomayagāme ca ņhāne chaggāmanāmake
Dugge ca balapāsāõe vidhāya tumulaü raõaü
4
Bhinditvā ripusenaīgaü balapāsāõanāmake
Duggasmiü te nisãdiüsu sabbe sabalavāhanā.
-----------
1.[E.] Savanaviyala-

[SL Page 461] [\x 461/]   ( 

5
Tatomaccā padhānā ca nikkhamitvā tato'pi ca
Vidhāya tumulaü yuddhaü mālāvatthukamaõķale
6
Vaņņagāmakapāsāõe 2 muluttavhe ca gāmake
Senaguttavhagāme ca bolagāmakanāmake
7
ōhāne vānaragāme ca gallambaņņhikagāmake
Tattha tattha mahāyuddhaü karontā bheravakkamaü
8
Tigāvutappamāõamhi ņhāne sāvaraõaü bahuü
Mahāduggaü karitvāna nisinnāyā'risenayā
9
Mahāyuddhaü pavattetvā mārevo'nappake bhaņe
Tattheva te nisãdiüsu janentā verinambhayaü.
---------
10
Tadā dāmarikā sabbe "sabbaü raņņhaü vasikataü
Gaõhissāmā"ti nikkhantā dãghavāpikamaõķalaü
11
Hintālavanagāmamhi ņhitāmaccā ca naü vidhiü
Yathāvato suõitvāna pesesuü bahuke bhaņe.
12
Te sabbe dvãhi rattãhi vãsaügāvutamattakaü
Maggaü gantvā mahāyuddhaü katvā māretva verino
13
Punā'bhave nirussāhe karitvā bhayatajjite
Paccāgamiüsu te ņhānaü tameva vijitāvino
14
Tadā sabbe amaccā te tassa gāmassa santike
âdipādakapunnāgakhaõķanāmamhi ņhānake
15
Katvā duggaü guttasālamaõķalaņņhehi verihi
Mahāyuddhaü karitvāna tathā corambagāmake
16
Atho målānagāme ca tathā kuddālamaõķale
Iccetesu'pi gāmesu vidhāya tumulaü raõaü
17
Nikkhamitvāna hintālagāmamavhayaņhānato
Karitvā samaraü kittirājavālukagāmake
18
ōhāne ca uëadānāme gāme vālukasa ye
Karitvā yodhanaü bhãmaü tato huyalagāmake
Yuddhaü katvā nisãdiüsu mārentā verino bahå.
19
Tato kātuü rājadhāniü nivutthaü pubbarājuhi
Puraü mahānāgakulaü vahārājena pesitā
-----------
2.[E.] Vadhagāmaka-

[SL Page 462] [\x 462/]   ( 

20
Damiëādhikārã rakkhavho rakkaka¤cukināyako
Sannayha mahatiü senaü nikkhamuüsu raõatthikā.
21
Rakkhaka¤cukinātho'tha pa¤cayojanavāsikaü
Devarājavhayaü kesadhātu¤ca mahatiü camuü
22
Pesetvāna vināsetvā tatthaņņhe verino bahå
Tato kātuü rājadhāniü gimhatitthe ca gāmake
23
Kataduggesu nekesu nisinne paņiyogino
Yebhåyyona kathāsese vidhāya vidhikovido 24
Senaīgaü vissamāpetukāmo yuddhakilantakaü
Tattheva vãtināmesi vãro katici vāsare.
25
Tadā sannipatitvāna sabbe te paņiyogino
Mahādukkhāhitunnā te cintesuü bhusamãdisaü:
26
"Parakkamanarindassa yugantānalasannibho
Tejo duppasaho sabbe jambudãpe'pi rājuhi.
27
Gajabāhunarindo'pi māõābharaõabhupati
Iccete'pi duve rājasãhā saīgāmakovidā
28
Sannayha mahatiü senaü vissajjetvā bahuü dhanaü
Yuddhaü nekappakārehi karontāpi divānisaü
29
Jayabheriravaü tassa sutvā bhijjitva dårato
Khajjåpanakasaükāsā hutvāna suriyuggame
30
Saüvasituü saraņņhe'pi asakkontā bhayadditā
A¤¤aü gatimapassantā yamarājaü'va nissitā.
31
Duggaņņhānā ca amhākaü rakkhā a¤¤ā na vijjati;
Sabbathā'va idaü raņņhaü giriduggādisaüyutaü.
32
Tasmā duggesu sabbesu katvānā'varaõaü bahuü
Karitvā duggame sabbe pasiddhe ca mahāpathe,
33
Coramagge bahå katvā duppavesattanaü gate
Raņņhe sannipatitvāna karissāma raõaü"iti.
34
Tato dāmarikā sabbe hutvā ekamukhā sayaü
Gālunajjā mukhadvāraü pāpuõiüsu raõatthikā.
35
Taü pavattiü suõitvāna tato ka¤cukināyako
Gantvā tattha mahāyuddhaü vattetvā te palāpayi.

[SL Page 463] [\x 463/]   ( 

36
Bhinnā yuddhamhi sā senā mahāvālukagāmake
Nisinnehi sapattehi samāga¤chi samantato.
37
Rakkhaka¤cukinātho'tha vissamāpiya vāhiniü
Mahāvālukagāmaņņhapaņiyogihi yujjhituü
38
Nikkhamitvāna te sabbe nimmathitvāna verino
Katvā raõaīgaõaü nāgalokaü'va garuëāhataü
39
Tato'pi te palāpetvā dãpiko'va mige bahå
Sayaü tattha nisãdittha vijitāvã mahabbalo.
40
Tato ka¤cukinātho so vasaü vālukagāmake
Iccevaü mantayã atthānatthacintāvicakkhaõo:
41
Ete ripå pataīgā'va a¤¤ātadahanakkamā
Tattheva pariķayhantā vinassanti bahå bhusaü;
42
Naņņhesvetesu raņņha¤ca bhaveyya vanasannibhaü;
Ete ca na vijānanti amhaü ra¤¤o dayālutaü.
43
Ito paņņhāya ye amhaü vasamāyanti verino
Dāpetvā abhayaü tesaü rakkhanaü kāriyaü iti.
44
Tato kesa¤ci sandesaü pesayã raņņhavāsinaü
Ye ye jãvitukāmā te entu me santikaü iti.
45
Taü sutvāna sakaü pāõaü icchantā ca sakaü dhanaü
Vāõijā vālukāgāme paņņanaņņhā ca bhurino
46
Raņņhavāsã ca apare rakkhaka¤cukināyakaü
Samantato samāgamma passiüsu bhayatajjitā.
47
Tato 1 so devanagare tathā kammāragāmake
Mahāpanālagāme 2 ca gāme mānākapiņņhiyaü
48
Nãlavālanadãtitthe 3 kadalipattasavhaye
Gāme cāti anekesu ņhānesu ņhãtaverihi
49
Pesetvāna sake yodhe kārāpetvā bahuü raõaü
Tattha tattha jayaü laddhā sampatte te'nugaõhi so.
--------- 
50
Tadā dāmarikā sabbe pabalaü verinaü balaü
Mahākhettaņņhānanadiü uttaritvāna yujjhituü
-----------
1. [E.S.D.] Ito. 2.[D.] Mahāpatālagāme
3. [E.S.] Nãlavālanti titthe ca.

[SL Page 464] [\x 464/]   ( 

51
Na dassamāti katvāna nicchayaü nikkhamitva te
Pāpuõiüsu nadãtãraü mahāsāhasikā sayaü.
52
Taü pavattiü suõitvāna so'pi ka¤cukināyako
Tena so tattha gantvāna yujjhituü saha verihi
53
Pesesi sakasenaīgaü; tato ubhayapakkhikā
Nadãmajjhamhi vattesuü subhaņā samaraü kharaü.
54
Tadā ubhinnaü senānaü uggatehi samuddato
Dānavehiva devanaü saīgāmo āsi bhiüsano.
55
Tadā te ca mahāvãrā ripusenāya tāya 4 ca
Saha yuddhaü pavattentā iccevaü samacintayuü:
56
Etehi samasaīgāmo nāmā'pajayasādiso,
ōhapetvā sāmino amhaü so'pi ka¤cukināyako
57
Imaü pavattiü suõi ve mahā hoti parābhavo.
Ete kalãrakhaõķeva chinditvāna sapattake
58
Nadãjalesu pātetvā macchakacchapagocare
Karissāma khudaü tesaü vinodemā'thavā mayaü;
59 Rāmarāvaõasaügāme vilaīghitamahaõõavā
Vānarā'va mahāyuddhaü vidhāyaccantadāruõaü
60
Katvāna vāhiniü khippaü maüsalobhitavāhiniü
Dãghāëiü gaõhanatthāya nikkhamuüsu mahabbalā.
61
Te yodhā tattha gantvāna paviņņhā kadalãvanaü
Mātaīgā viya paccatthiyuthamummulitaü karuü.
62
Tattha bhinnā sapattā ca suvaõõamalayavhaye
ōhāne santipattvāna ārabhiüsu punā'bhavaü.
63
Tato ka¤cukinātho so tatthāpi bahuke bhaņe
Pesesi te ca vassentā saravassaü nirantaraü
64
Vanagāmi¤ca sa¤cāraü pucchitvā varahatthato
Tehi niddiņņhamaggena pavisitvāna tattha te
65
Māretvāna bahå yodhe taütaüduggamupassite 5
Suvaõõamalayaü cāpi akariüsu akaõņakaü.
66
Tato ka¤cukinātho so sayaü mālāvaratthali
Yanto suvaõõamalayaü gatayodhānasantikaü
-----------
4.[A.] Nāya. 5.[E.] Mapassite.

[SL Page 465] [\x 465/]   ( 

67
Ahaü ito'va gacchāmi gāmaü mālāvaratthaliü
Paņipajjatha tumhe'pi maggaü taügāminaü iti
68
Pesesi sāsanaü te'pi taü sutvāna tathā'karuü.
So'pi ādāya te sabbe gato mālāvaratthaliü.
---------
69
Rakkhavhayo ca damiëādhikārã samarakkhamo
Doõivaggamupāga¤chi mahābalapurakkhato
70
Tampavattiü suõitvāna bahu dāmarikā tadā
Rakkhalaīkāpurassāpi mahānāgakule pure 71
Vasantassa pavattiü taü pakāsetvā yathāvato
Sãghaü tamapi āgantuü pesetvānā'su sāsanaü
72
Doõivaggamhi paņņhāya navayojanagāmiyo
Maggo suduggamo tasmā tato raņņhappavesanaü
73
Nivāressāma tesveva 6 duggeså'ti vicintiya
Te sabbe samarārambhaü mahāsāhasikaü karuü 7
74 Rakkhavhayo ca damiëādhikārã vidhikovido
Vidhānā paņhamaü yeva raõassa paņiyogihi
75
Mukhabhaīgaü vidhātuü so icchanto bahuke bhaņe
Lokavhakesadhātu¤ca nāthākhyaü saīkhanāyakaü
76
Iccādike ca sāmante pesesi samaratthiko.
Te ca katvā mahāyuddhaü pāpuõiüsu mahājayaü.
77
Tadā bhinnā sapattā te mahābhayasamākulā
Garuëaņņhakala¤javhe 8 ņhāne nasannipatiüsu te.
78
Tadā tampi mahāsenaü so pi rakkhakanāmako
Damiëādhikārã pesesi gaõhituü tampi ņhānakaü.
79
Te ca gantvā mahāyodhā chindantā'varaõambahuü
Chindantā ca mahādugge anekadvārayojite
80
Ajjhāvutthaü sapattehi ņhānaü sampāpuõitva te
Jãvagāhaü gahetabbe gaõhitvā apare bahå
81
Verã maccumukhaü khippaü pāpetvā avasesake
Palāpetvā aappatiņņhe taü ņhanampi akaõņakaü 9
-----------
6. [A.E.D.] Tasseva. 7.[A.] Mahāsāhasikā karuü. 
[D.S.]Mahāsāhasikā karaü 8. Aņakalank[X]g¤a[X]ralaya (?) 9.[D.S.] Akhaõņake.

[SL Page 466] [\x 466/]   ( 

82
Vidhāya santikaü tassa gatā paccāgamiüsu te.
Yathānuråpaü so tesaü pasādaü dāpayã tadā.
---------
83
Damiëādhikarã ca tadā nidāghādiccatejasā.
ôayhantaü'va vanaü megho tejasā tassa rājino
84
Bhasmasesattanaü yante verã sāmappayogato
Rakkhituü punarāgamma doõivaggaü'ca buddhimā
85
Sādhite sādhite raņņhe ņhapetabbe ņhapāpiya
Vase honte vase katvā raņņhaü tampi visodhayã. 
86
Pågadaõķakaāvāņe duggaü katvā nisinnakā
Paccāmittā punāyodhamārabhiüsu mahabbalā.
87
Damiëādhikārã ca tato tatthāpi bahuke bhaņe
Pesesi saha sāmante raõakãëāvicakkhaõe.
88
Te ca gantvā mahāyodhā saravassena vassinā
Virāvena ca bherãnaü khaggāna¤ca vivattanā
89
Savijjutaü'va dassentā 10 akālaghanavibbhamaü
Nijavãrarasassādā 11 vinodentā raõassamaü
90
Vãralakkhiü ca påjesuü 12 attano jayabheriyā.
Tato te tambagāmavhe ņhāne paccatthino bahå
91
Duggaü katvā nisinnāti suõitvā vãrasammatā
Dassetukāmāva nijaü vikkamekarasattanaü
92
Rattiyaü tattha gantvāna saddena raõabheriyā
âmantentā'va paccatthi yuddhāya pavisiüsu te.
93
Tadā dāmarikā sabbe sutvā dundubhinissanaü
Sãse asanipātaü'va ma¤¤amānā:dhadhimucchitā
94
Keci keci palāyiüsu, keci pattāyusaīkhayaü.
Bhasmāvasesaü tanduggaü jhāpetvā atha te tadā
95
Pågadaõķāvāņameva paccāga¤chuü mahabbalā.
---------
Damiëādhikārãrakkhavho punāmantiya saü camuü
96
Paccāmitte saraņņhamhi tattha tattha nilãnake
Sādhetuü sahasāmantaü pesesi caturaīginiü.
-----------
10. [A.D.] Dassento. 11.[D.] Nijaü 12.[S.] Vãralakkhi mapåjesuü.

[SL Page 467] [\x 467/]   ( 

97
Sā senā bodhiāvāņe hintālavanagāmake 13
Atarandāmahābodhikhaõķe ca subahå ripå
Maretvā rattãyuddha¤ca katvā paccāgamã tathā.14
98
Damiëādhikārã ca tadā mahābalapurakkhato
ōhānaü gantvā såkarāëibheripāsāõanāmakaü
99
Narindassāvirādhento upadesamasesato
Tattha tattha nilãne ca ahutvā verino bahå
100
Patiņņhapetvāna sake raņņhamhi ca pure yathā
ōhapetabbe ņhapāpetvā raņņhasmiü sādhite hi ca
101
Nikkhamitvā tato bhãmamahāsenāpårakkhato
Sãmātālatthaliü nāma gāmakaü samupāgami
102
Tattha tattha nilãnā ca tadā dāmarikā bahå
Raņņhavāsikasena¤ca āõāpetvā mahābalā
103
Rakkhalaīkāpuraü cāpi ņhāpitaü sayameva hi 
Camånāthattane nekasatayodhapurakkhataü
104
Bherikāhaëanādena āpårentā disodisaü
âõāpetvā nadãbhaõķagāmakaü samupāgamuü.
105
Sutvā vidhiü taü damiëādhikārã ca sake bhaņe
âõāpetvā imaü tesaü giramabravã pa¤¤avā:
106
Ettha dassetha tumhākaü pakkhapāta¤ca sāmino;
Vãrattana¤ca tumhākaü ettha passāmahampi ca.
107
Ayaü videso ca, ime mahāsāhasikā ripå;
Iti cittamakatvāna aamhaü sāmissa tejasā
108
Asaüsayaü ma¤¤amānā jayalābhaü raõaīgaõe
Padesaü yujjhituü yātha paņhamaü gaõhituü iti.
109
Tato te ca mahussāhā nikkhamitvā'tisāhasā
Aggahesuü mahāsenāgāme ņhānaü tu yujjhituü.
110
Tadā yodho'bhayattheva pakkhanditvā raõaīgaõā
Saüjātavipphuliīgehi āyudha¤¤o¤¤aghaņņanā
Karontā gaganaü sabbaü divā tāraīikitaü viya,
111
Saravuņņhinipātena pårentā sakalā disā
ârabhiüsu mahāyuddhaü gajjantā vãragajjitaü
-----------
13.[E.] Bhinnālavanagāmake 14.[S.] Paccāgamittha tā.

[SL Page 468] [\x 468/]   ( 

112
Damiëādhikārã tu tadā rakkhalaīkāpurassa tu
Saheva vãrabhāvena sãsaü gaõhi mahabbalo.
113
Tadā dāmarikā sabbe bhindiüsu aparāyaõā
Samullaīghitavelova ogho 15 sāgaravārinaü.
114
Raõaīgaõaü tadā āsi kākagijjhādisaīkulaü
Damiëādhikārã ca tadā paņiladdhajayo raõe
115
Mahussavaü pavattento senaīgaparivārito
Puraü mahānāgakulaü aggahesi mahāyaso.
---------
116
Rakkhaka¤¤cukinātho'pi tadā mālāvaratthalā
Nikkhamitvā gato khippaü mahānāgakulaü puraü
117
Damiëādhikāriü addakkhi so'pi tena saheva hi
Mantesi evammatimā kālākālavidå tadā:
118
Yathopadesaü sāmissa mahānāgakulaü puraü
Amhehi gahitaü; santi cā'matā verino bahå;
119 Gantvāna khaõķavaggaü te pavisiüsu apaccayā.
Jayaü laddhā ņhitāna¤ca yodhānaü sahasā tahiü
120
Gamanaü me na rucceyya; padadeso'va sāminaü
Saraõaü nāma amhākaü; tasmā ettha nisãdiya
121
Paccāmitte ahutvāna tattha tattha nilãnake
âõāpetvāna raņņhamhã ņhapāpetvā sake sake
Tattheva kālaü khepesuü mahānāgakule pure.
122
Khaõķavaggaü gatā cāpi bahå paccatthino tadā
Vaggike parivattetvā kattukāmā punāhavaü
123
Khaõķavaggavhaye ņhāne sabbe sannipatiüsu te.
Damiëādhikārã ca tadā "yuddhāya samayo" ayaü
124
Iti cintiya nikkhamma mahānāgakulā purā
ârabhã samaraü ghoraü bakagalluddhavāpiyaü,
125
Palāpetvāna te sabbe paccāgami mahāmati.
Tadā keci ripå pattā saīghabhedakagāmake;
126
Såkarabhātudevākhyo 16 camånātho nije bhaņe
Gahetvāna mahagāmamāga¤chi samaratthiko.
-----------
15.[A.] Veleva oghā. 16.[E.S.] Devākhya.

[SL Page 469] [\x 469/]   ( 

127
Damiëādhikārã ca tadā āõāpetvā nije bhaņe
Saīghabhedakagāmaü* so pesesi paņhamaü sayaü.
128
Tadā te ca mahāvãrā gantvāna samaraīgaõaü
Tejohutāsane tassa narindassa sirãmato
129
Jhapetvāna bahå verã mahānāgakulaü puraü
Punāgamiüsu vattentā tattha sādhu mahussavaü.
130
Damiëādhikārã ca tadā gaõhituü taü camåpatiü
Devalaīkāpura¤cāpi a¤¤e cāpi bahå bhaņe
131
Pesesi samaratthāya te ca gantvā raõaīgaõaü
Nirantaraü pesitehi bāõehi sakalaü nabhaü
132
Chādentāpi ca gajjantā pakkhantā samaraīgaõaü
Māretvāna camånāthaü bhindiüsu paņiyogino.
133
Tadā tepi mahāyodhā nādena jayabheriyā
Damiëādhikāriü hāsentā mahāgāmamupāgamuü.
---------
134
Rakkhalaīkāpurassāpi tadeko jeņņhabhātuko
Karitvānādhikārittaü sayamevattano tahiü
135
Matāvasiņņhe ca bahå gahetvāna sapattake
Corayuddhāyupāga¤chi mahānāgakulaü puraü.
136
Damiëādhikārã ca tadā bhaņe tatthā pi pesayã.
Te ca bhindiüsu taü tattha māretvāna bahå ripå.
137
Bhinnā yodhā kuravakagallavhaü ņhānamāgatā.
Damiëādhikārã rakkhavho mahānāgakulā purā
138
Nikkhamitvāna te sabbe bhinditvāna punāgami.
---------
Tadā vikkamanāmo ca lokagallo tathāpare
139
Sapattā ca bahå mānamulapotthakinā saha
Yuddhatthāya mahāgāme samāga¤chuü samantato
140
So ca māõavhayo målapotthakã samare tahiü
Saddhiü sapakkhapātehi 17 sahasā jayamaggahi.
141
Damiëādhikārã ca tada sahāmaccehi mantayaü
Ekekasmiü mahāyuddhe vināsaü 18 pi ca verinaü
Bhayā 19 palāyanaü cāpi passamānā tahiü tahiü
-----------
17.[S.E.] Sapattapāõehi. 18.[A.] Vināso 19. [E.] Bhayaü
*Hamb[X]g¤a[X]gamuva (?)

[SL Page 470] [\x 470/]   ( 

142
Punāhave nirussāhā iti ma¤¤āma verino;
Tathāpi tesaü nammålabhāvo neva padissati.
143
Raņņhamajjhaü cajitvāna nilãnesu tahiü tahiü

Raņņhamajjhamupetesu hanissāmāti buddhimā
Pågadaõķāvāņameva paccāga¤chi mahāyaso.
144
Te va dāmarikā tassa avijāniya mantanaü
Samosariüsu te raņņhamajjhaü duggā tato tato.
145
Damiëādhikārã sutvāna taü pavattiü yathāvato
Tato'va nikkhamitvāna vãrehi ca purakkhato
146
Bodhiāvāņake gāme nisinne 20 verino bahå
ōhāne tato såkarāëi-bheripāsāõanāmake
147
Madhutthalavhaye dugge cāti sabbattha verino
Pavattiya mahāyuddhaü pāpetvā 21 jãvitakkhayaü
148
Raņņhamajjhamupāgamma tatthāpi ca tahiü tahiü
Pesetvāna sakaü senaü ummåletvāna te'khile
149
Atho huyalagāmaņņhapadhānāna¤ca santikā
âgataü sāsanaü sutvā kumbugāmamupāgami.
---------
150
Tato huyaladuggaņņho ma¤junāmo'dhikāri ca
Kittibhutavhayo 22 cāpi duve te adhikārino
151
Anappavãrasāmantabhaņehi parivāritā
ōhānaü tamevupāga¤juü pavattentā mahussavaü.
152
Ma¤junāmodhikārã va tato rakkhakasavhayaü
Damiëādhikāriü mānetvā idaü vacanamabravã:
153
"Bhinditvā raņņhato tumhaü nānāduggesu lãnakā
Paccatthino bahå yāva padaü tattha na labbhare
154
Māretvā tāva te sabbe maya¤caņņhasahassake
Dugge site sapatte ca sugalaü cāpi rājiniü
155
Gaõhissāma; atho verã bahavo dugganissitā
Dussādhyā 23 yadi tumhehi pesessāma bhaņe" iti.
156
Damiëādhikārã vacanaü sampaņcaichiya taü tato
Khippaü vananadãpassaü pavessa saha senayā
-----------
20.[A.] Nisinnā. 21.[E.S.D.] Pāpento. 22. [A.E.]Bhutavbhayā.
23. [A.]Dussādhā.

[SL Page 471] [\x 471/]   ( 

157
Giriduggādhirohāya sãghaü mālāvaratthaliü
Payātānaü sapattānamāsu pāyāsi santikaü.
158
Te'pi nikkhantabhava¤ca sutvā tassa bhayadditā
Mahāvanaü pavisiüsu mahāpabbatanissitaü. 24
159
Damiëādhikārãpi ca taü parivāriya 25 pabbataü
Tehi saddhiü mahāyuddhaü pavattiya asesato
160
Vināsento gahetvāna taü dvādasasahassakaü
Akaõņakaü, jãvagāhaü gahitāna¤ca verinaü
161
Vicāretvāna kattabbaü gāmesu nigamesu ca
âropetvāna sålesu anekasataverino
162
Mahānāgakulassātha gāmassapi samantato
Sålesu bahuke verã āropetvā mahabbalo
163
Katvā keci tulāråëhe jhāpetvā hasmasesakaü
Mahānāgakule yeva nisãditvāna gāmake
164
Takkhattena pasatthena narindassa sirãmato
âõābheriü carāpesi gāmesu nigamesu ca.
165
Taü pavattiü narindassa vatvā pesetva santikaü
Labhitvāna pasādaü ca mahārājassa santikā
166
Tasmiü yeva mahāpa¤¤o sa dvādasasahassake
Kattabbāni vicārento nisãdittha mahāyaso.
---------
167
Sabbe padhānāmaccā ca nisinnā kubbugāmake
Nikkhantakālā paņņhāya yuddhāya'mhesu rohaõaü
168
Tatva tatva mahāyuddhe bhaņā amhehi pesitā
Verãnaü aņņhisa¤chantamakaüsu vasudhātalaü;
169
Vāretuü ca bhaņe ete jambudãpādhivāsino 26
Sabbe vāpi mahāyodhā na sakkonti kudācanaü.
170
Tasmā bhayā nilãnehi sapattehi tahiü tahiü
Kātuü kehici saīgāmaü kiü cintema ito paraü?
171
Tesaü dāmarikattassa målabhutā tahiü tahiü
Dugge vane paveseti 27 sugalā yeva rājinã.
-----------
24.[E.S.] Nissinā 25.[E.S.] Ca retvāna. 26. [D.] Dãpādivāsino.
27.[E.] Va te pavisantã.

[SL Page 472] [\x 472/]   ( 

172
Jãvagāhaü gahetabbā tasmā sā yeva rājinã.
Iti nicchiya nikkhamma kubbugāmā mahāmatã
173
Gantvā harãtakãvātaü anekasmiü pure tahiü
ōhapetabbe ņhapetvāna subhaņe vãrasammate 28
174
Kaõhavāņaü tato gantvā sannaddhakavacāyudhā
Vanagāmhaye ņhāne ripusenaü sarājiniü
175
Disvā tattha mahāyuddhaü karitvāna subhiüsanaü
Jayabherivirāvena bhindantā viya bhåtalaü
176
Gahetvā rājiniü sabbaü dhanajāta¤ca'nappakaü
ōhapetvā dhanarakkhāya ņhapetabbe va ka¤cukã
177
Yuddhakãëaü samāraddhaü samāpentā tahiü tadā
Mahiü hatthehi pādehi matthakehi ca verinaü
178
Sa¤chādentā jãvagāhaü gahetabbe ca gaõhiya
Sabbathā rohaõaü raņņhaü akariüsu akaõņakaü.
---------
179
Tadā kenaci lesena muccitvā verihatthato
Gahetvāna bhaņe keci palāyante bhayaddite
180
Phālakāëā 29 tayo vāpi āyukkhayamupāgatā.30
Taõķigāmo 31 pabbatavhā 22 dve ca laīkāpuro 33 tathā
181
Dve bhātaro daõķanāthā kaķakkuķa itissutā
Laīkāpuro'ti a¤¤e'pi sāmantā sabhaņā bahå
182
Uõķanadvāragāmamhi samāgantvā mahāraõe
Pabhijjitvāna nigrodhamāragallamupāgamuü.
183
Tadā te ca mahāmaccā sasāmantā sapattake
Pacchato anubandhantā phālakāëassa sãsakaü
184
Pesetvāna padhānānaü amaccāna¤ca santikaü
Laīkāpuraü pabbatavhaü jãvagāhena gaõhiya
Kariüsu sabbethā sabbe 34 kathāsese sapattake.
---------
-----------
28.[A.] Subhe suvãrasammate 29.[E.] Phālakāëe 30.[E.] Mupāgate.
31.[E.] Taõķigāmaü. 32.[E.] Pabbatavhe. 33.[E.] Laükāpure. 34.[E.] Sabbaü

[SL Page 473] [\x 473/]   ( 

185
Adhikārã tadā evaü mantayã va¤jusavhayo 35
âraddhakālā paņņhāya vijetuü rohaõaü imaü
186
Tejasā sāmino amhaü saīgāme yeva verinaü
Kataü vināsaü hitvāna accantabhayadāyako 36
187
Evaü sādãnavo rājāparādho'ti mahājane
Jānāpetuü kato natthi niggaho paņiyoginaü;
188
Tasmā hi niggahetabbe niggahetvāna sabbathā
Sabbattha paggahetabbe paggaõhitvāna sāmino
189
Karissāma yathādesaü saügahaü niggahaü iti;37
Sabbe sammantanaü tassa sampaņicchiüsu sādarā.
190
âõāpetvā sapatte'tha bahå niggaõhanakkhame
Nikhaõitvā bahå såle gāmesu nigamesu ca
191
âropetvāna te tattha anekasataverino
Tulāråëhe kate keci jhāpetvāna bahå ripå
192
Parakkamanarindassa dussahaü duratikkamaü
Tejoguõaü pakāsesuü sabbathā vimhayāvahaü.
---------
193
Tato'nuggahayoggā ca arahantā'nugaõhituü
Vanaü dāvagginā daķķhaü meghā pāvussakā yathā
Taü raņņhaü pasamaü tesuü 38 paggaõhantā yathāvidhiü.
194
Taü pavattiü suõitvāna parakkamanarādhipo
Mahāpasādasahitaü pesesi iti sāsanaü:
195
Jãvagāhena gahite amacce sakale'pi ca
Sugalaü rājiniü cāpi pesetvā paņhamaü idha
196
Sabbaü tattha dhuraü bhutādhikārimhi samappiya
Pure katvā tannivāsiü bhikkhusaüghamanappakaü
197
Ito pesitamādāya vāhiniü caturaīginiü
Tasmiü tasmiü janapade ņhapetabbe ņhapāpiya
198
Sãghamāgamma nakkhattamuhutte subhasammate
Sabbeheva amaccehi passitabbo ahaü iti.
-----------
35. [D.] Mandisavhayo [S.] Mandavhayo. 36.[E.] Bhayadāyakaü
37. [E.S.D.] Sannayhanti mahāmatiü 38. [S.] Taü raņņhampi vasaü nesuü.

[SL Page 474] [\x 474/]   ( 

199
Tato sabbe amaccā ca tassā'desaü yathāvato
Nissesamavirādhentā nikkhamitvavāna rohaõā
200
Puëatthipuramāgamma mahāsenāpurakkhatā
Vādentehi nadantehi appoņhentehi bhuyasā
201
Velukkhepasahassāni pavattentehi sabbathā
Jayasaddaü karontehi puëatthipuravāsahi
202
Anuyāto'pasaīkamma pavaraü rājamandiraü
Mahantena vilāsena nisinnassa sirãmato
203
Tassa rājādhirājassa pādapaīkajareõuhi
Nijāni uttamaīgāni pavittāni akaüsu te.
204
Iti nayavinayakkamānuyāyã
Davadahanuggatarātibhãmatejo
Apagata - ripukaõņakaü janindo
Paņumati kārayi rohaõaü savãro.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Rohaõabha¤jano nāma tesattatimo paricchedo.
---------

Catusattatimo paricchedo.

1
Tato tasmiü mahãpāle rattindivamatandite
Lokasāsanasaüvuddhiü karonte matisaüyute
2
Vassamhi aņņhame tassa narindassa sirãmato
Sabbe rohaõaraņņhādhipāsã hutvāna ekato
3
Sudāruõena kenāpi pāpakammena coditā
Puna dāmarikā jātā tibbavyasanabhāgino.
4
Rājā parakakamabhujo nisāmetvāna taü vidhiü
Sāmaccaü mahatiü senaü puna pesetva tattha so
5
Heņņhā vuttesu sabbesu gāmesu nigamesu ca
Pure viya bahuü yuddhaü niccāraddhaü pavattayaü
6
Nijatejaggino katvā indhanaü ripuvāhiniü
Samantā 1 rohaõaü raņņhaü akā khippamakaõņakaü.
-----------
1.[A.] Sāmantā. [E.] Samantaü.

[SL Page 475] [\x 475/]   ( 

7
Tassa rājādhirājassa vasse soëasame tato
Ekābaddhamhi raņņhamhi mahātitthena sabbaso
8
Pattāyusaīkhayā keci jātā taüraņņhavāsino
Parivattiya vattesuü samaraü varasammataü.
9
Tatthāpi matisampanno pesetvā caturaīginiü
Dhārā parāgarāsiüva 2 nāsesi paņiyogino.
---------
10
Nivāsattā manussānaü sammādiņņhisamaīginaü
Laükārāma¤¤adesānaü bhedo nevatthi sabbadā.
11
Laükādãpādhipatayo 3 rāma¤¤avisayissarā
Ubho'pete sabhāgena sadā paramasogatā.
12
Tasmā dvãsu'pi desesu bhupālā pubbakā'khilā
Daëhasaüråëhavissamhā cittena sahitā hitā
13
A¤¤ama¤¤assa pesentā mahagghānekapahataü
Cirakālamavicchedaü sandhānaü sampavattayuü
14
Parakkamabhujenā pi ra¤¤ā rāma¤¤abhumipo
Sandhiü cirānugaü pubbabhåpālā viya pālayi. 4
15
Athekasamayaü kaõõejapānaü so hi dummati
Ito gatānaü kesa¤ci dåtānaü vacanaü suõaü
16
Laükissarassa dåtānaü gatānaü nijasantikaü
Vuttiü poroõakaü dãyamānakaü parihāpayã.
17
Bahi nekattha nekehi gajā vikkiyamānakā
Vikketabbā na hevāti sammati¤cāpi kārayã.
18
Vāraõā ye tu rajatatikkalānaü 5 satassa vā
Sahassassā'ca vā pubbe tattha vikkãyamānakā
19
Dvayassa vā sahassānaü vikketabbā tayassa vā
Iti so mariyāda¤ca ņhapāpesi durāsayo.
20
Paõõākārassa nãtassa ekekaü hatthipābhataü
Paņināvaü diyyamānaü porāõaü parihāpayã.
21
Passampi nijamuddissā'nãtaü lekhaü suvaõõayaü
"Ete kambojamuddissa pesitā dåtamānusā"
-----------
2.[A.] Dharāparāgato te ca. [E.] Dharāparāgato soca.
3. [S.E.] Patino. 4.[A.E.] Pālayaü. 5.[S.] Nikkhalānaü.

[SL Page 476] [\x 476/]   ( 

22
Iti yaü ki¤ci vatvāna dhanaü sabbaü vilumpiya
Laīkesadåte malayadese 6 duggamhi pakkhipi.
23
Tapassãnāmadåtassa laükādhipatinā kataü
Nijassa saügahaü sabbaü suõanto'pi ca sabbaso
24
Laīkissarassa dåtānaü dhana¤ca karino tathā
Nāvāyo cāti 7 taü sabbamacchinditvāna'nãtimā
25
Pādesu tesaü kāretvā bhåsaü musalapãëanaü
Vārisevanakammāya 8 vārakāsu ca yojayã.
26
Ekadā kassapavhasmiü jambudãpakanāyake
Sovaõõalekhasahite pahite sārapāhate
27
Vāretvā taümanussānaü tãrāvataraõaü tato
Sāpamānaü harāpeyi lekhaü ta¤ca sakaü puraü.
---------
28
Tato sãhaëadåte so samāhåye'kadā bruvi:
"Ito paņņhāya no raņņhaü nāvā sãhaëadesato
29
Na pesanãyā; yadi te pesessanti tato puna,
Ettho'payāte dåte te ghātentānampi sabbaso
30
Tumhaü nevatthi doso'ti paõõaü no detha sampati;
Yadi no detha gehaü vo gantuü neva labhissatha."
31
Iti te laīghayitvāna saraņņhānāgamāya hi
Lekhāpiya 9 tato tesaü paõõaü gaõhittha hatthato.
32
Vācissara¤cācariyaü 10 dhammakitti¤ca paõķitaü
Sacchiddāya hi nāvāya vissajjāpesi sāgare.
33
Athekadā gaje ketuü laükādhipatipesite
Paõõākāre ca bhaõķe ca gahetvā dåtahatthato
34
Gaje cuddasa vo dema råpiyaü vā'ti vatva so
Musā ca kevalaü bhāsi na dento tesu ki¤cipi.
35
Tato laükādhipatinā kambojavisayaü pati
Sampesitaü rājaka¤¤aü pasayhāvaharã ca so. 11
---------
36
Rājā parakkamabhujo nekadhā tena kāritaü
Vippakāraü suõitvāna bhusaü saükuddhamānaso
-----------
6. [D.S.] Malayādese. 7. [A.] Cāpi 8. [A.] Vāripesana-,
9. [E.S.] Likhāpiya. 10. Vāgissaraü (sabbesu.) 11. [D.S.E.] Pasaybhāvacariüsu ca.

[SL Page 477] [\x 477/]   ( 

37
Jambudãpamhi sakale rājā ko nāma vijjate
Kātuü madãyadåtānaü samattho kiccamãdisaü ?
38
Iccāmacce samāhåya "arimaddanarājino
Gahaõaü māraõaü vā'su vidheyyami"ti bhāsi so.
39
Tadā ādiccadamiëādhikārãti sama¤¤ito
Tattheko gaõakāmaccavaro paggahita¤jalã
40
Abhāsãdaü vaco ra¤¤o gantukāmo sayaü hi so;
"Yojetvā'laü* mahāmacce målabhåte'tra kammani;
41
Upadesamaggā tumhākaü okkantiü neva kubbato
Paņiladdhaniyogassa ekākissāpi me sato
42
Sāmino duratikkantasāsanassa hi sāsanaü
Amoghaü kātave kappaü jātu no bhāriyaü" iti.
43
Rājā sutvā pasanto te pesetabbe bhaņādhipe
Sabbe tasmiü samappetvā khippaü gantuü samādisi.
44
Nāvā visesato 12 nekasatasaīkhā 13 mahāyaso
Khippaü sampādanãyā'ti niyogamakarã tato.
45
Tadā'hesuü samāraddhanāvākammantasaīkulā
Ekakammantasālā'va tãradesā samantato.
46
Tato pa¤cahi māsehi sabbā tā susamāpiya
Pallavavaīkatitthamhi turitaü sannipātayi
47
Saüvaccharappahoõaü so pātheyyaü taõķulādikaü
Vammāyudhādikaü nekaü yuddhopakaraõaüpi ca
48
Tikkhagge vāraõatthāya khāõavāre 14 ayomaye
Gokaõõake 15 nekasatasahassagaõite pi 16 ca,
49
Vãsapãtasallasa¤jātavaõānaü santihetave
Tikkhānagadajātāni 17 gosiīganihitāni ca,
50
Jalāsayesu nekesu visamissitavārinaü
Visåpasamanatthāya tathevosadhajātiyo,
-----------
12.[A.] Nāvāvisso. 13.[A. -]Saükhātāya. 14.[E.] Vāraõānaü
15.[S.D.@]Gākaõņake. 16.[A.] Hi. 17.[A.E.] Tikkhānaü jāyujātāni.
* Yojetuü + alaü

[SL Page 478] [\x 478/]   ( 

51
Sakaõõadiddhe gambhãrānuppaviņņhe 18 duruddhare
Sare tato nãharitumayosaõķāsake'pi ca,
52
Tathā bhisakke nipuõe thiyo ca parivārikā
Anånaü paņipādesi mahārājiddhisaüyuto.
53
Nekasahassagaõanāgaõitaü pabalaü balaü
Samāropiya nāvāsu saüvidhānekadevido
54
Ekāheneva pesesi nikhilā tā mahãpati.
Nekopakaraõākiõõā sampuõõā subhaņehi so
55
Samaü majjhe samuddasmiü gacchanto so'tivegasā
Nāvānaü sa¤cayo dãpo jaīgamo viya dissatha.
---------
56
Avaruddhā viruddhehi tāsu vāyåhi kācana
Nassiüsu sāgare; kāci videsaü pavisiüsu ca.
57
Ekaü nāvaü samāråëhā susamatthā bahå bhaņā
Kākadãpe samotiõõā satthayuddhaü pavattiya
58
Tandãpavāsino jãvagāhaü gaõhiya nekake
Tato laīkādhirājassa samānãyopadassayuü. 19
59
Pa¤canāvāsamāråëhā tadā yodhā mahabbalā
Rāma¤¤avisaye titthamotaruü kusumavhayaü.
60
Te kittinagaragirippamukhā pabalā bhaņā
Paņņhāyotiõõatitthamhā sannaddhakavacāyudhā
61
Rāma¤¤araņņhavāsiü taü balaü nekasahassakaü
Ghātentā samare ghore mattebhāva 20 samantato
62
Nāëikerādike neke sa¤chitdantā mahãruhe
Aggiü khipantā gāmesu rajjabhāgaü vināsayuü.
---------
63
Nāvā cā'diccadamiëādhikārãsamadhiņņhitā
Samotari tahiü raņņhe titthe papphālamavhaye.
64
Tatheva khippaü damiëādhikārãpamukhā janā
Karontā samaraü ghoraü bhiüsanaü veridhaüsanaü
65
Te jivagāhaü gaõhantā bahå jānapade jane
Saükhobhesuü tadā raņņhaü bhusaü rāma¤¤asavhayaü.
-----------
18. [E.D.] Sacchinnadaõķa gambhãrānuppaviņņhā. 19.[E.S.] Samānãyapadassayuü.
20. Madebhā'va (sabbesu)

[SL Page 479] [\x 479/]   ( 

66
Tato pavissa nagaraü ukkamaü bhãmavikkamā
Ramaõādhipaü nighātesuü sãhaëā satthakakkhalā.
67
Tatthābhibhuya ramaõe katvā rajjaü sahatthagaü
Mahāvãrā samāruyha pavaraü sitaku¤jaraü
68
Padakkhiõaü karentā te nagaraü taü bhayātigā
Tato laükissarāõāya tattha bheriü carāpayuü.
69
Tadārāma¤¤avisaye janā bhayavikampitā
Tāõama¤¤aü na passantā sabbe sambhuya mantiya
70
"Anuvaccharamamhākaü hanthato yāvadicchakaü
Ito paņņhāya netabbā karassatthāya ku¤jarā.
71
Acchijjevaü panamhākaü dhanajātaü tamãdisaü 21
Na kāreti yathā laīkāmahãpālo sudussahaü
72
Vadantehi bhadantehi tathā tassā'nusāsaniü
Dayitabbā mayaü sabbe sabbakālaü dayāluhi"
73
Iti vatvā sake dåte sahasā lekhapāõino
Pesesuü bhikkhusaüghassa laīkādãpanivāsino.
74
Tato saüghassa vacanā nikāyattayavāsino
Mudubhāvamupetassa laīkābhumipatissa te
75
Pesentā vāraõe neke paņisaüvaccharaü karuü
Saccasandhena sandhānaü laīkādhipatinā puna.
---------
76
Parakkamavhayo paõķurājātha madhurāpure
Kulasekharasa¤¤ena sattura¤¤ā raõatthinā
77
âgantvā balakāyena saddhiü ruddhe sake pure
Jambudãpatale rājamadisvā saraõārahaü
78
"Sattutejohutāseka - salabhassa'tthu me bhusaü
Saraõāraha, te pādayugaü vajirapa¤jaraü"
79
Iti vatvāna pāhesi dåte laükādhipantikaü.
Laükissaro giraü tesaü suõitvā idamabruvi:
80
Saraõaü no paviņņhassā'padā ce nāpanãyate
Taü parakkamabāhuttamamhākaü ghaņate kathaü ?
81
Maünissito duppasaho sattunā yena kenaci;
Saso candassito kenābhibhuto migasattunā ?
-----------
21.[D.S.] Jātussa namãdisaü. 
[SL Page 480] [\x 480/]   ( 

82
"Laīkāpuradaõķanātha, māretvā kulasekharaü
Paõķurājaü sake raņņhe patiņņhāpiya ehi"ti.
83
Laīkāpurābhidhāno'tha daõķanātho suvikkamo
Yuddhopāyavidå sattumahāra¤¤adavānalo
84
Evanti rājino āõaü mālaü'va sirasādiya
Sāmantehi pahåtehi yuddhadakkhehi anvito
85
Mahāsenāya saīgāmadubbārāya purakkhato
Nagarā nikkhamitvāna mahātitthamupāgami.
---------
86
Kulasekhararājāpi nagaraü madhuravhayaü
Saputtabhariyaü paõķurājaü hantvā samaggahi.
87
Mahāra¤¤ā pavattiü taü sutvā "taüvaüsajassa'pi
Rajjaü gahetvā detu"ti punareva niyojito
88
Tãtthaü orimatãre so talabbillavhayaü 21 agā.
Anekasatanāvāyo āropetvā mahābalaü
89
Nikkhammaõnavapiņņhekaü gantvā rattinditvā tate
Pāraü disvā tahiü sattusenāya ņhitabhāvato
90
Nāvāyameva sannaddhaü kāretvā sakalaü balaü
Agādhe yeva nāvānaü sannivattanabhāvato
91
Tatthevotaraõe sabbasenāsannāhatemanā
Senamāropayitvekadoõināvā satāni so
92
Damiëānaü thalaņņhānaü patantãsusuvuņņhisu 
ōhapāpetvāna purato cammajaü saravāraõaü
93
Paõķuraņņhe talabbillavhaye titthamhi otari.
Damiëe taü palāpetvā titthaņņhe titthamādiya
94
Nisinno tattha cattāro raõe'kāsi mahabbalo.
Vaķavalattirukkādi-nāķālāravhayo tathā
95
Kuķayamutturāyaro 22 villavārāyaravhayo
A¤cukoņņanāķālvāro narasãhadevaavhayo
96
Iti pa¤casu sāmantesvāgatesu ca yujjhituü
Tehi saddhimpi yujjhitvā māretvā damiëe bahå.
-----------
21.[D.] Talavcillavhayaü. [E.S.] Talaķillamhayaü. 22.[E.] Kuõķamuttu.

[SL Page 481] [\x 481/]   ( 

97
Tesamasse gahetvāna pãëāpento mahāvamuü
Gaõhi rāmissaraü pa¤ca raõe katvā'tha so tahiü
98
Nisinno navayuddhāni katvāna dasame raõe
Silāmegho naratuīga-brahmamahārāyaravhayo 23
99
Ilaīikiyo 24 rāyaro ca tathā'¤cukoņņarāyaro
Paludiyarāyaravhayo 25 paõasiyarāyaravhayo
100
Iccete cha ca sāmante muttasāmantapa¤cake
Mahantaü balakāyaü so gahetvāna samāgate
101
Yuddhaü katvā jayampatvā gahetvā bahuke haye
Mārento damiëe rāmissarato catugāvutaü
102
Sāgaradvayamajjhaņņhaü kundukālamagā tato
Vanaü paviņņhā damiëā palāyitvā bhaya bahå;
103
Te gahetvā tato keci sålamāropayã tahiü
Damiëehi purā bhinnaü laükādãpamhi cetiyaü
104
Kāretuü sakalaü yuttaü 26 teheveti vicintiya
Laīkādhipatinā'õatte eke ratanavāluke
105
Laīkādãpaü nayitvāna kammaü kāresi cetiye.
Laīikissaro'pi taü thåpaü damiëehi vidāritaü
106
Bandhāpetvā'vasānasmiü kātave thåpikāmahaü
Agānurādhanagaraü sāmacco saparijjano.
107
Laīkādãpe mahābhikkhusaügha¤ca sannipātayi.
Upaņņhahanto taü saīghaü paccayehi catuhi pi
108
Cātuddase anuppatte pure bheriü carāpiya
"Alaükarontu nagaraü, gandhamālādimādiya
109
Mahājano mahāthåpaņņhānaü yātu suve" iti
Sabbaü pubbavidhiü sādhu kāretvā puõõamāsiyaü
110
Nānāmaõisamākiõõamolimālaīgadādihi
Maõķanehi mahagghehi devalãlāya'laīkato
111
Devaccharāvilāsehi sumaõķitatanåhi ca
Anekasatamattehi orodhehi purakkhato
-----------
23.[E.D.S.] Brahmamahārājavhayo 24.[E.] Ilaükiya. 25.[S.] Phaluõķiya
[E.] Phaluõķiya. 26.[E.] Sakalaü paņikātabbaü.

[SL Page 482] [\x 482/]   ( 

112
Nānābharaõavatthehi cittavesavilāsihi
Mahāyasehi nekehi sāmantehipi anvito
113
Sabbaīgadãpapåjāya påjentãhi ca cetiyaü
Jalantasoõõasannāha-hatthiassaghaņāhi ca
114
Janakāyabhareneva saüsãdento vasundharaü
Chattacāmaraketuhi chādento'va disāmukhaü
115
Nānāturiyaghosehi bhindaüva 27 girigabbhare
Sirisampattiyā lokalocanāni haraü haraü
116
Karaõķaketubhiükāratālavaõņaghaņādinaü
Raüsãhi soõõabhaõķānaü taü ņhānaü pi¤jaraü karaü
117
So vaķķhamānacchāyāyamāgantvā rājamandirā
Devarājavilāsena aņņhāsi cetiyaīgaõe.
118
Pavālavedikāye'ca anekasatabhikkhavo
Parikkhipantā cā'gamma cetiyaü parivārayuü.
119
Sovaõõathåpikaü rājā patiņņhāpiya cetiye
Sãsaņņhādiccakelāsasiriü lokassa dassayi.
120
Tasmiü dine abhāvo'va rattiyā 28 nagare ahå,
Dãpapåjāya ra¤e¤¤ā nu thåpaņņhathåpikāya nu.
121
Evaü parakkamabhujo bhumipālo mahāmahaü
Kāretvā varathåpassa puëatthipurameva'gā.
---------
122
Parakkamapuravhaü so daõķanātho'pi kārayã.
Khandhāvāraü kundukāle tassicchanto ciraņņhitiü
123
Catussatadvisahassaratanāyatamunnataü
Pāsāõamayapākārattayaü, dvādasa gopure
124
Catussālagharaü ceva kāretvā parikhātayaü
Yathā jalāni gacchanti sāgarā sāgaraü tathā;
125 Vasamāno tahiü dugge sāmante vasamānayã,
Kaķakkuķiyarājavhaü coëagaīgādike'pi ca.
126
Sãhaëānaü bale evaü vaķķhamāne dine dine
Kulasekhararājāpi palāpetuü tato'va 27 te
-----------
27.[E.] Bhindanto. 28.[E.S.D.] Rattimpi. 27.[S.] Tatheva.

[SL Page 483] [\x 483/]   ( 

127
Sundarapaõķurājavhaü paõķurājavhayampi ca
A¤¤e bahå ca samante pesesi balino puna. 128
Laükāpuravhayo tehi saddhiü katvā tayo raõe
Palāpetvāna te gāmaü carukkoņņavhamaggahi.
129
Tato'pi nikkhamitvāna sāmanteheva tehi ca
âëavandaperumālavhayena damiëena ca
130
Mahāyuddhaü karitvāna jayaü patvā samaggahi
Koëuvåruvhayaü gāmaü maruthåpavhayampi ca
131
So kaīkuõķiyaraņņhe 28 ca raņņhe kolårunāmake 29
Daõķanātho vase'kāsi bhaņe maravaravhaye.
132
Vãragaīgassa raņņhasmiü kuõappunallurādike 30
Bahå gāme ca nigame vilumpitvā mahabbalo
133
Sāmantaü balavanta¤ca māëavarāyavhayaü
Damiëānaü sahassāni vavase katvā tahiü vasi.
---------
134
Tato'tha so nivattitvā parakkamapuraü agā
Bhattavetanadānena santappetuü sakaü balaü.
135
Gacchanto 31 antarāmagge gāme vaķali nāmake
Nisinnenā'ëavandena yuddhaü katvāna taü vadhi.
---------
136
Kulasekhararājātha balavā sãhavikkamo
Yuddhakkhamamahāseno saīgāmopāyakovido
137
Mahāmacce'pi pesetvā pahåtabalavāhane
Asamattho vijetuü taü sayaü yuddhāya nikkhami.
138
Māëavacakkavattã ca māëavarāyaravhayo
Parittikkuķayāro 32 ca toõķamānārayavhayo 33 
139
Tuvarādhipaveëāro 34 vãrapperayarāyaro
Seīkuddhiyarāyaravho nigaëadharāyaravhayo
140
Karummaëattarāyaro tathā nakularāyaro
Puükuõķanāķālvāro karambarāyaravhayo
-----------
28. [E.] Ka¤cakuķiyaraņņhe. 29.[E.] Kāllåru. 30. [A.] Nalurādike
31. [A.] âgacchanto. 32. [E.] Parittikkuõķiyāro
33. [A.] Toõķamārāyaravhayo. 34. [E.S.] Tuvarādhipatidve'ëāro.

[SL Page 484] [\x 484/]   ( 

141
Kaõķiyåruthalaõķåru nāķālvāravhayāpi ca
Kāīgayāro 35 vãragaīgo dve muvarāyaravhayo
142
Alatturunāķālavāro tayo mannayarāyarā
Kalavaõķiyanāķālvāro keraëasãhamuttaro
143
Iccādayo ca sāmante heņņhā vutte ca gaõhiya
Parakkamapaõķura¤¤o raņņhe sesaü balampi ca
144
Mātulānaü koīguraņņhadvaye ca sakalaü balaü
Rajje tiriõavelismiü sabba¤ca balamattano
145
Niccavinodamāõavarāyaro paņņirāyaro
Taīkuttarāyaro 36 ceva tompiyarāyaravhayo
146
âëavāndapperumāëo 37 coëakonārasavhayo
Tathā taīgipperumāëo alakhiyarāyaravhayo
147
Māõābharaõarājavho avandiyarāyaravhayo
Mundiyarāyaravavhayo 38 viņņāre damiëopi ca
148
Itãme ceva sāmante mahantabalavāhane
Gahetvāna samāgantvā parakkamapurantikaü
149
"Sãhaëānaü siracchedaü katvā rāmissare mama
Asmiü vāre devapåjā hessatyā'yatane" iti
150
Sãhanādaü naditvāna khandhāvāraü nivesayã
Erukkoņņavhaye 39 ceva gāme iķagalissare.
---------
151
Tato parakkamapuraü bandhāvāraü vilumpituü
Thalato ca mahāsenaü pesesi kulasekharo
âropetvā bahå nāvā samuddapiņņhito pi ca
152
Iccānekamukhā gantvā yujjhamāne mahābale āsi dvinnaü samuddānaü kålajjhottharaõaü iva
153
Laükāpuravho katvā'tha sannaddhaü so mahāvamuü
Nikkhamma khandhāvāramhā tehi yujjhitumārabhã. 154
Tato damiëasenā sā yujjhamānā mahāraõe
Patvā khaggappahāra¤ca saravegamanappakaü
155
Kilantā vinivattitvā sakhandhavavārameva'gā.
Evamevaü samāgamma tepa¤¤asa raõe akā.
-----------
35. [E.] Kaügayaro. 36.[E.] Taükuņņarāyaro. 37.[S.] âëavānā.
38.[E.S.] Munayadha. 39.[E.S.] Erukkāņavbhaye.

[SL Page 485] [\x 485/]   ( 

156
Kulasekhararājā'tha yuddhe parājayaü
Disvā saya¤ca nikkhamma pesesi yujjhituü balaü.
157
Laīkāpuravhayo sabbadvārāni vivarāpiya
Mahāselaü'va saü senaü agge kātuna niggato.
158
Yujjhitvā damiëe neke māretva'sse ca gaõhiya
Jayaü patvā'nubandhanto kurumbaõķaīkaliü 40 agā.
159
Khandhāvāraü tahiü kātumāraddhe kulasekharo
Kāretvā ekato yuddhe bhinnaü ta¤ca mahābalaü
160
Sārabhåtaü attasamaü mahāsena¤ca gaõhiya
Sayamāgamma yujjhittha paņisattubhayāvaho.
161
Khaggamacchasahassehi hayavãcisatehi ca
Padātijalabhārena chattapheõāvalãhi ca
162
Sarāpagānipātehi bherinādaravehi ca
Tadā mahaõõavo'vā'si raõabhumi hayāvahā.
---------
163
Evaü mahati yuddhasmiü vattamānamhi sãhaëā
Mahāvikkamasampannā bhujakaõķuü vinodayuü.
164
Villavarāyaravha¤ca voëakonārameva ca
Yādhavarāyaravhaüca 41 sāmantaü sumahābalaü
165
Bhaņe nekasate rājamacce sabbe va 42 mārayuü.
Kulasekharara¤¤ā'bhiråëhaü vijjhuü hayampi ca. 166
Piņņhiü dassesi dātuü'va saseno kulasekharo
Sãhaëānaü mahākhaggappahārāvasaraü tato.
167
Yuddhe palāyatā tena vikkamo'ca 43 na kevalaü
Catto, sãhāsanaü chattamalaīkārādikampi ca.
---------
168
Gantvā laükāpuro duggaü erikkāvurunāmakaü 44
Ajjhāvutthaü sapattena kulasekhararājinā
169
Jhāpetvā taü navaü duggaü kāretvāna sayaü tato
Ka¤cikālaü vasitvāna tattha laükāvidå tadā
-----------
40.[E.] Kurumbāõķanakaliü. 11. [D.] Yāmbarāsaravhaü ca [A. -]Rāyaravhe ca.
42. [E.] Rājasāmante ceva. 43. [E.S.] Vikkamo ca. 44. [A.]Erikka -

[SL Page 486] [\x 486/]   ( 

170
Tato nikkhamma vaķaliü pavisitvā tato'pi ca
Gantvā ca sahasā gaõhi deviyā paņņanaü tato.
171
Tato siriyavalaü gantvā koëuvukkoņņanāmakaü
Duggamajjhāvasantaü taü khuddakaīkuõķarāyaraü
172
Sannaddhaü niddhametvāna katvāna samaraü kharaü
Tathāmacce va bahuke kulasekhararājino
Tattha yuddhe palāpetvā duggaü tampi ca gaõhiya
173
Jhāpetvāna mahāgāme vãsati satta dantike
Nivasaü koëuvakkoņņe 45 tadā bhãmaparakkamo
174
Damiëo kaliīgarāyaro coëakonārubhopi te
Yāthavarāyarasāmanto 46 tathā villavarāyaro
175
Damiëo kaliīgarāyaro 47 sundarapaõķurāyaro
Narasãhadevaro ceva tathā paõķiyarāyaro
176
Iccetehi vasantehi vijāna¤cātha gāmake
Yujjhanto te ca bhinditvā māretvā damiëe bahå
177
Gahetvāna bahå asse sampannabalavāhano
Nivasanto tato ņhāne kuõķayaükoņņanāmake 48
178
Kuõķayamutturāyaro tathā kaõķiliyarāyaro 49
Yādhavarāyaro ceti sāmante damiëe tayo
179
Vase katvā vasaü tattha ņhāne ņhānavidå sayaü
Vikkamacoëapperavhe 50 dugge paõķiyarāyaro
180
Paõķimaõķanāķālvāro vãramaīgo ca rāyaro
Kakgakoõķipperayaro iccete ca tayo tadā
181
Vase katvā mahāvãro kāmandakkoņņavāsike
Pāyāsi maruthukkoņņaü kattukāmo mahāhavaü.
---------
182
Tahi¤ca colakonāro 51 tondriyo 52 ca tathā' paro
Suttaõķāro ca sāmanto damiëo vãragaīgaro
183
Kuttaõķaro tathā ce'vamādãhi tumulaü raõaü
Katvāna tondriyaü tattha pāpetvā jãvitakkhayaü
-----------
45.[A.] Koņavukke dve 46.[A.] Yathāvarāyara. [E.] Yādhavarāya.
47. [A.] Kaliüīgarāyaroceva. 48.[A.] Kuõķayaünekanāmake. 
49. [A.] Kaõķilirāyaro. 50.[D.S.] Vikkamma. 51.[D.S.@]Kānāgo
52. [D.] Tondiso

[SL Page 487] [\x 487/]   ( 

184
Gahetvā tassa asse ca māretvā damiëe bahå
Uttariü aggahã duggaü kaīgakoņņānitissutaü 53
185
Nikkhamitvā tato ņhāne nisinno paõivavhaye 54
Aëatturunāķālvārā duve pandriyarāyaro
186
Villavarāyaro ceva cullakaīakuõķarāyaro
Icce'tehi mahāyuddhaü katvā bhetvāna te tahiü
187
Gahetvā paõivakkoņņaü paccāvutto tato pana
Yathānisinnamāgamma kaīgakoņņāname 55 so
188
Tato aõivalakkoņņaü gantvā yuddhāya tattha ca
Khaõķamālavarāyaro 56 duve ca vãragaīgarā
189
Damiëo coëakonāro iccetehi mahābhavaü
Katvā bhetvāna te sabbe māretvā damiëe bahå
190 Gahetvāna bahå ca'sse duggena saha tena ca
Neņņåru¤ca gahetvāna nisinno'va tahiü sayaü
191
Kuttaõķo vãragaīgo ca taügipperumālamiccapi 57
Tannissite ca damiëe anekasatasaīkhiye
192
Tathā ilaīkiya¤ceva a¤cukoņņa¤ca rāyaraü
Vase kavona davona maõķane kuõķalādike
193
Ilaīkiyarāyarassā'tha datvā nāmamabhicchitaü
"Rājavesãbhujaīgādi - silāmegho" ti vissutaü
---------
194
Etthantare parakkantapaõķurājassa atrajaü
Vãrapaõķukumāro'ti vissutaü sabbapacchimaü
195
Pitura¤e¤¤ā pabhaggassa saputtabhariyassa hi
Vasaīgatassasattunaü jãvitakkhayapāpane
196
A¤¤atarenupāyena muttaü hatthā arātinaü,
Bhayā'nāgamma raņņhasmiü nisinnaü malayavhaye,
197
Sutvāna dåtaü pesesi "ahamettha mahābhāve
Vijetvā asakiü bhupaü 58 sāmaccaü kulasekharaü
198
Rajjabhāgaü gahetvāna pamāõā dvattigāvute
Madhurāyā'vidårasmiü desasmiü samupaņņhito.
-----------
53.[E.] Kaīgakoõķāni - 54. [D.] Pāõivābhaye. 55.[E.] Kaügakoõķāna meva
56. [E.] Kaõķadeva mālavarāyaro. 57.[A.] Tahip[X]g¤e[X]parumāla58.[E.] Bhusaü

[SL Page 199] [\x 199/]   ( 

199
Amhaü sāmã ca tumhākaü pitura¤¤o'nurakkhanaü
Paccāsiüsaü hate tamhi arātãhi narādipe
200
Nisāmetvā pavattiü taü gato me saraõaü iti
Hato ce verirājena ghātetvā tampi sampati
201
Parakkamapaõķura¤¤o rajjaü taüvaüsajo yadi
Vijjate koci, tassāpi dethāta'mhe niyojayã;
202
Tasmā bhayamakatvānana sãghamāgamma pettikaü
Anusāsatha rajja"nti vatvā saccaü vaco muduü.
---------
203
Kumāro'pi nisāmetvā taü vuttantaü yathāvidhi
Kālakkhepamakatvāna tassantikamupāgami.
204
Tadā vatvā kumārassāki¤canassā'gatattanaü
Laīkaü laīkāpuro paõõaü mahārājassa pesayã.
205
Mahārājā pavattiü taü viditvāna yathāvidhi
Soõõaruppamayānekabhājane bhojanārahe
206
Soõõaruppamaye yeva dãpādhāre bahå'pi ca
Nivāsanārahe vatthe attano'va mahārahe
207
Kaõõakuõķalabhāre ca calaye ratanāmaye
Pahiõiccādike haņņho pābhataü pāritosikaü.
208
Tato kumāro taü sabbaü pābhataü matimā'darā 58
Namassitvā disaü ra¤¤o sādaro sampaņiggahã.
---------
209
Muõķikkāre tadā khaõķadevamālavarāyaraü 59
Yujjhitvāna palāpetvā tamhā ņhānā mahābalo
210
Kãëamaīgalanāme ca melamaīgalanāmake
Raņņhadvayamhi damiëe vase katvā vasaü tahiü 211
Tato bhayaparādhãnamānasaü mānavajjitaü
Saraõāyātaü vãro tadā māëavarāyaraü
212
Puna datvā muõķikkāraü yathāņhāne niyojãya
Dvinnaü maīgalaraņņhānaü nāyakaü taü vidhāya ca
213
Muõķānnānaü koņņagataü 60 gokaõõanāõķanāyakaü
Katvā aõivalakkoņņe vāsaü laīkāpuro tadā
-----------
58. [E.] Matimādanaü. 59.[E.] Kuõķadeva. 60.[A.] Koõķagataü.

[SL Page 489] [\x 489/]   ( 

214
Tato nikkhamma neņņåruü pavissa sahasā sayaü
Mānavãramadhurāyaü sāmantehi nivāsihi
215
Aëatturunāķālvārā duve kāliīgarāyaro
Kālikālarāyaro veti 61 iccetehi mahāraõaü
216
Katvā bahå ca damiëe tathā 62 kalikālarāyaraü 
Gantvā hatthagataü katvā madhuraü taü mahābalo
217
Atho bahu ca damiëe tathā muvarayampi ca
Karumbuëattarāyara¤ca vase katvāna attano
218 Aëatturunāķāëassa 63 duggaü gantvā tato balã
Kāëiīgarāyaro ceva cullakaükuõķarāyaro
219
Iccetehi mahāyuddhaü vattetvā duratikkamo
Palāpetvāna te tamhā ņhāne bhãmaparakkamo
220
Gāme katipaye ceva jhāpetvā vissute tato
Punadeva mahāvãro neņņåruü samupāgami.
221
Tadā mukhā dakkhiõamhā cullakaīikuõķarāyaro
Aëatturunāķālvārā duve mannayarāyaro
222
Parittikkuõķiyāro ca tathā seīikuõķirāyaro
Pahåtā damiëā ca'¤¤e saīgāmavidhikovidā
223
Abbhantarimasāmantā kulasekhararājino
Kāliīgarāyaro ceva tennacaüpallarāyaro 64
224
âëavandapperumāëo iccete duratikkamā
Sannayhitvā sakaü senaü nikkhamma samupāgamuü
225
ōhānaü pātapataü nāma sāhasopetamānasā
Vāre tamhi sapattānaü jayāya katanicchayā.
---------
226
Atha laīkāpuro sutvā vidhiü taü vidhikovido
Pesesi tattha sāmante pahåtabalavāhane
227
Te tattha gantvā taü duggaü samantā parivāriya
Visati¤aca mahāgāme jhāpetvā duggasantike
228
Atha vatvā pavattiü taü dåtaü laīkāpuraü pati
Pesesuü paharissāma na vā dugganti jānituü.
-----------
61. [E.] Ceva. 62. [A.] Potthake natthi 63. [E.] Nāķālvārassa.
64. [E.] Tennavanapparāyaro.

[SL Page 490] [\x 490/]   ( 

229
Taü sutvā mahatiü senaü pesetvā punadeva so
Paharissatha duggaüti vatvā pesesi sāsanaü.
230
Te tadā pesitaü tena nisāmetvāna sāsanaü
ârabhiüsu pavattetuü raõaü sabbe sudāruõaü.
231
Yugantavātasaīkhobhasaīkāso dussaho mahā
Ahå ubhinnaü senānamavo tumulo tahiü
232
Sahassasaīkhe damiëe pāpetvā jivitakkhayaü
Athabbhantarimaü ra¤¤o tennavappallarāyaraü
233
âëavandapperumāëe laddhavedhe palāyite
Hantvā āråëhamassampi ta¤ca'¤¤e ca bahå bhaye
234
Gahetvā hāsayantā te vãralakkhimukhambujaü
Bhindiüsu dāmiëiü senaü sãhaëā sãhavikkamā.
235
Katvā pātapataü hatthagataü taü vāhiõiü ņhitaü
Pacchā laīkāpuro attasantikaü yeva ānayã.
236
Koņņaü aõivalakkiü so pacchā laīkāpuro gato,
Māëavacakkavatti¤ca a¤cukoņņe vasaü nayã.
---------
237
Evaü toõķi¤ca pasa¤ca gahetvā uttaraü disaü
Nissapattaü vidhātuü so kurundaīikuķiyaü agā
238
Vaëuņņhirāyaraü tattha vase katvāna attano
Datvā tassa pasādaü ca 65 sovaõõavalayādikaü 239
Tato nikkhamma gantvāna tirivekambamaü tadā
Silāmegharāyara¤ca tathā kaõasiyarāyaraü
240
A¤cukoņņanāķālvāraü netvāna vasamattano
Datvā pasādametesaü sabbesa¤ca pure viya
241
Puükoņņanāķālvāra¤ca nevona vasamattano
Datvā pasādametesaü sabbesa¤ca pure viya
242
Māëavacakkavattissa 66 pesetvā sāsanaü tato
Saccasandho mahāvãro vattetuü attano vase
243
Atha tamhi adassetvā semponmāriü gate tato
Laīkāpuro gahetuü taü semponmārimagā sayaü
-----------
65. [A.] Padaü sa¤ca. 66.[E.S.] Puükoõķanāķalvārassa.

[SL Page 491] [\x 491/]   ( 

244
Taü duggaü coëasenāpi gaõhituü āgatā purā
Dvivassaü tattha yujjhantã 67 nāsakkhi kira gaõhituü.
245
Taü tathā duggamaü duggaü sãhaëā sãhavikkamā
Dinaddhabhāgamattampi kalaü anativattiya
246
Bhinditvā dveca pākāre cattāro cāpi gopure
Antoduggaü paviņņhā te paccekaü hatthino viya
247
Māretvā damiëe tattha anekasatasaükhiye
Gahesuü iti te duggaü semponmāriü khaõena kahi 68.
---------
248
Tadā kallarasenā ca atho maravarāpi ca
Tathā goëihaëā ceva atha kuntavarā tathā
249
Pallakkuttārasenā 69 ca tathā åcenavāhinã
Visaye a¤cukeņņānaü dhajinã balinã tathā
250
Iccevaü saņņhipaõõāsasahassagaõanaü gataü
Accudāraparakkantaü dāmiëaü tumulaü balaü
251
Parikkhipitvā taü duggaü sãhaëādhiņņhitaü tato
Sudāruõataraü khippaü raõaü kātuü samārabhã.
252
Vicaritvā tato dvāraü gopure dakkhiõe tadā
Devalaīkāpuro ceva soralaīkagirã tathā
253
Sakãyasenāsahitā duratikkamavikkamā
Sahassasaīkhe damiëe pāpetvā jãvitakkhayaü
254
Tamhā mukhā samāyātamuddāmaü dāmiëaü balaü
Bhindiüsu hatthiyåthaü'va sãhā sãhaparakkamā
255
Gopurā dakkhiõamhā ca gokaõõo daõķanāyako
Kesadhātu ca lokavho nimikkhatvāna kaīkhaõe
256
Bhaņe pahåte sattunaü māretvā samaraīgaõe
Hatasesamasesa¤ca bhaggaü veribalaü karuü.
257
Uttarā gopurā kittikesadhātu mahabbalo
Jagadvijayanāmo ca sāmanteko durāsado
-----------
67. [E.D.] Divase cattāri yujitdhantā. 68.[E.]Khaõe tahiü
69. [D.S.] Pallakkuttāra.

[SL Page 492] [\x 492/]   ( 

258
Nikkhamitvā balaü sãghaü vãrā bhindiüsu dāmiëaü
Bahå damiëayodhānaü pāpetvā jivitakkhayaü
259
Iti sabbaü balaü sajju sãhaëā dāmiëaü khaõe
Ghātetvā ca palāpetvā gahetvā ca bahå haye
260
Punadeva samaga¤chuü duggaü te vijitāvino
Semponmāriti vikhyātaü vikhyātānekavikkamā.
---------
261
Tadā kuntavarā ceva gallaraddhajinã tathā
Senā goëihaëāna¤ca camå maravarāna ca 262
Vallakkuttārasenā ca åvenaparisā tathā
Thalayårunāķālvaro 70 tathā kaīgayaro'pi ca
263
Esaü ubhinnaü senā 71 va thalayårunāķuvasino
Kalahayinaķusenā ca thalayuntāķuvāsino 72
264
Kākannāķukavāsãti iccetaü dāmiëaü balaü
âcoëadesasãmamhā gāmā collārunāmakaü 73
265
Oradesagataü sabbaü vasamānesi attano
Yathānupubba metesaü pasāda¤ca adāsi so.
266
Paõõākāraü tadā nãtaü vessehi yavanehi ca
Gahetvā te ca sakkatvā pasādehi bahåhi ca
267
Saraõāyāgatassā'pi māëavacakkavattino
Semponmārimpi so 74 datvā ņhapetvā taü sake pade
268
Tato nikkhamma āgantvā tiruvekambamaü 75 puna
Tamhā va nikkhamitvāna kurundaīikuõķimāgami. 
---------
269
Kalavaõķinaķalvaro ca tadā māëavarāyarā
Aggehesi muõķikkāraü katvāna'yodhanaü balã 
270
Apassanto tadā a¤¤aü tāõaü māëavarāyaro
"Mayhaü tāõaü bhava tva"nti laīkāpuramupāgami.
271
âmantetvāna samante vare laīkāpuro tadā
Kesadhātu duve kittilokavhe lokasammate
-----------
70.[E.] Athalayåru 71.[E.S.] Etesaü bhinnasenā 72.[E.] Athalayunnāķu
73.[E.D.S.] Cellārunāmakā. 74.[E.S.] Sempānmāriüpuno.
75. [S.] Tiruvekarumaü

[SL Page 493] [\x 493/]   ( 

272
Daõķanātha¤ca gokaõõaü niyejesi niyojako
Katvā yuddhaü muõķikkāraü puna tasseva dātave.
273
Te tattha gantvā vattetvā samaraü duratikkamaü
Taü tato nãharitvāna māretvā damiëe bahå
274
Yathāņhāne ņhapetvāna puna māëavarāyaraü
Laīkāpurantikaü yeva samāga¤chuü sayaü tato
---------
275
Puükoõķanāķālvāravho sāmanto aparo'pi ca
Siriyavalavhayaõņhānamāgamma nivasaü tahiü
276
Katvā saddhiü mahāyuddhaü māëavacakkavattinā
Palāpetvāna taü gāmaü jayaükoņņānitissutaü
277
Aggahesi sayaü sajju semponmārinti; taü vidhiü
Sutvā laīkāpuro vãro dhãrānaü pavaro tadā
278
Sayaü aõivalakkimhā duggā nikkhamma tāvade
Semponmāriü gahetuü so tirivekambamaü agā.
279
Puükeõķanāķālvāro nisāmetvāna taü vidhiü
Semponmarivhayaü 76 hitvā agā sirivalaü tato.
280
Athalaīkāpuro vãro semponmārimupāgato
Puükoõķanāķālvāramhi 77 vase hessanti āgate 78
281
Punadeva adassetvā dhānaü siriyavalaü gate 79
Laīkāpuro'pi gantvāna gāmaü siriyavalavhayaü
282
Sudāruõaü raõaü kātuü samārahi samantato.
Puükoõķanāķālvāro'tha iti pesesi sāsanaü
283
"Vase tumhaü bhavissāmi yadi laddhābhayo ahaü;
Mahābhayaparādhãno no ce gantuü na ussahe."
284
Laükāpuro taü sutvāna "hutvā vãtabhayo sayaü
âgacchatu"ti vatvāna pesesi paņisāsanaü.
285
Tato so vãtasārajjo saccasandhassa sāsanaü
Laükāpurassa laddhāna 80 upāgami upantikaü.
-----------
76. [A.] Senponmāriü bhayā. 77.[A.] Vāro hi. 78. [A.] âgato
79. [A.] Gato. 80.[E.S.] Vãrassa.

[SL Page 494] [\x 494/]   ( 

286
Tato laīkāpuro datvā pasādaü tassa'nappakaü
Māëavacakkavatti¤ca ānetvā attasantãkaü
287
Ubho mitte karitvāna yathāņhānamhi te duve
ōhapetvāna mahāvãro neņņåruü samåpāgami.
288
Rājasãhamahāëe ca vāëugāme ca vissute
Vinaņņhe paņikatvāna bandhitvā vāpiyo duve
289
Tathā siriyavale ceva so perumpayalepi ca
Bandhāpetvā duve vāpã kasikamma¤ca kārayã.
---------
290
Kulasekharabhupālo balaü tiriõaveliyaü
Tenkoīguvaķakoīgumhi mātulānaü balampi ca
291
Gahetvā vasamānãte pahåte damiëe tathā
Bhinditvā sāmadānādinānānayavidå tadā
292
Yuddhāyāgantumāraddho ahå sampannavāhano.
Laīkāpuro nisammā'tha sammataü matimā vidhiü
293
Samålaghātaü ghātesi damiëe kåņabuddhino
Duņņhaniggahakiccassa sāmino sāsane ņhito.
294
Tadā piņņhibalatthāya mahārājenapesito
Lokātikkantavikkanto jagadvijayanāmako 295
Anuyāto padātãhi 81 bahukehi hayehi ca
Aõivalakkimupāga¤chã vãro tiõõamahaõõavo.
---------
296
Laīkāpuro'pi nikkhamma neņņårumhā mahāyaso
Aõivalakkimupāgamma disvā taü ādhunāgataü
297
âliīgitvā kathaü katvā sārāõiyammanogamaü
Punadeva samāgantvā neņņåruü paramaddano
298
Tatato nikkhammupāgantvā mundrannaīadhānitissutaü
ōhānaü ņhānavidå ņhatvā tattha vitthatavikkamo
299
Kãëakoõķavhaye ņhāne, ņhāne maīgalamavhaye,
Damiëehi raõaü katvā māretvāna bahå bhaņe
300
Gahetabbe gahetvāna jãvagāhena verino
âdayitvā bahå asse ohãne raõabhumiyaü
-----------
81. [A.] Pādātãhi.

[SL Page 495] [\x 495/]   ( 

301
Tato nikkhamma gantvāna orittiyårutoõķamaü 82
Puükoõķanāķālvāro silāmegharanāmako
302
A¤cukoņņanāķālvāro iccetehi mahāraõaü
Vattetvā bhãmamuddāmavikkamātisayanvito
303
Pahåte damiëe hantvā tato sirivalaü gato
Puükoõķanāķālvārassa 83 agatassa'ttano vasaü
304
Jhāpetvāna dvibhuma¤ca pāsādaü duggameva ca
Tirikkānapperakamhā nikkhanto ņhānato tato.
305
Tadā aõivalakkimhā jagadvãjayanāyako
Neņņårumupagantvāna nikkhamitvā tato'pi ca
306
Madhuraü mānavãravhaü pattaü nallårumeva 84 ca
Soraõķakoņņamiccate dugge bhetvāna duggame
307
Puna neņņårumāgamma nivasaü vasamānayã
Aëatturunāķālvāraü cullakaīkuõķarāyaraü.
308
Pattanalårumāgantvā 84 sãghamāgantuü yujjate tava;
Pesesi sāsanaü vãro tadā laīkāpurampati:
309
"Nadiü vayigavhayaü 85 sãghamāgantuü yujjate tama;
Avasseneva disvāna vattabbaü vijjate"iti.
310
Taü pavattiü nisāmetvā nikkhamma turito tato
Maggaü laīkāpuro sajju 86 paņijji mahābalo.
311
Tirippāluri'ti khyāte ņhāne verivamå ņhitā
Sannāhaü sannahitvā ca sakãye bahuke haye
312
âgammarahi vattetuü ghoraü addhapathe raõaü.
Yuddhaīgamehi vãrehi devalaīkāpurādihi.
313
Tattha te taü mahāsenaü vãra bhindiüsu tāvade,
Nikaraü timirānaü'va patthaņā raviraüsiyo.
314
Tiruppālåruü 87 gahetvāna iti laīkāpuro muhuü
Tattheva vāsaü kappesi kappānalaparakkamo.
315
Jagadvijayanāmo'pi sāmanto mantakovido
Pannaņņakkoņņavāsãnaü 88 damiëānaü mahābalaü 
-----------
82.[E. -] Tombamaü. 83.[A.] Piükoõķa- 84.[E.] Pātta 85.[A.] Sãhavhayaü.
86.[E.] Ciro. 87.[A.] Tiruppāluü. 88.[E.] Pantaņņānkeņņavāsãnaü. 
[SL Page 496] [\x 496/]   ( 

316
Bhinditvā samarārambhasamattho samaraīgaõe
Duggaü hanthagataü katvā tahiü yeva nisãdi so.

317
Kulasekhararājā'tha sāhasātisayanvito
Tuvarādhipaveëāraü toõķamānārameva ca
318
Vãrapperāyara¤ce va tathā nigadharāyaraü 89
Kalavaõķināķālvāraü tathā kāīgayarāyaraü 90
319
Gahetvā sannahitvāna bhaņe va bahuke sake
Yuddhāya baddhakaccho so rājinaü samupāgato
320
Sakaü senaü mahāseno bhãmaü bhãmaparakkamo
Laīkāpurena saddhiü so yuddhaü kātuü niyojayã.
---------
321
Tadā laīkapuro vãro so jagadvijayaü pati
Yathāvidhiü kathetvāna vidhiü taü vidhikovido
322
"Kulasekharabhåpālaü palāpetuü mayā saha
Mukhenekena vattetuü yuddhaü sannayha vāhiniü
323
âgantabbaü tayā sãghamiti vatvāna sāsanaü
Pesetvā sajju sajjetvā baliniü vāhiniü sakaü
324
Tato nikkhamma vattesi damiëehi mahāhavaü
Te bhinnā tattha rājindaü pavisitvā khaõe tahiü
325
Khuddadvāramahādvare pidahitvāna gopure
Damiëā samahãpālā anto aņņhaüsu tāvade.
326
Tadā pubbaīgamā vãrā gokaõõo daõķanāyako
Kesadhātu ca lokavho devalaīkāpuro tathā
327
Iccete pacchimadvāramārahiüsu samāgatā
Pātetuü ceva pākāre bhindituü cāpi gopure.
328
Devalaīkāpuro ceva gokaõõo daõķanayako
Anto paviņņhā pākāraü bhinditvā gopurampi ca.
329
Tato lokavhayo mānã kesadhātu mahābalo
A¤¤ehi gatamaggena nāhaü yāmãti cintiya
330
Ghātento bahuke vãre pātento ca bahå haye
Bhinditvā dakkhiõadvāramanto pāvisi so muhuü.
---------
-----------
89. [S.E.] Niyagarāyaraü. 90.[E.] Kaügayaraü paraü

[SL Page 497] [\x 497/]   ( 

331
Tadā bhayaparādhãnamānaso kulasekharo
Anissaro nivatthassa vatthassāpi sakassa so
332
Vivaritvāna pācãnadvārā nikkhamma gopurā 91
Bhāgadheyyena kenāpi mucci hatthā arātinaü.
333
Te sabbe tattha ghātetvā damiëānaü bahå bhaņe
Gahetvāna bahå asse dhanajātaü bahumpi ca
334
Velukkhepāni vattentā vaggantā ca ito tato
Appoņhentā hasantā ca vattesuü vijayussavaü.
335
Tato laīkāpuro ceva jagadvijayanāyako
Sahetarehi vãrehi rājinaü ajjhupāgamuü.
336
Iti katakusalānaü tikkhapa¤¤āyutānaü
Nayavinayavidunaü bhãmatejodhānānaü 
Asithilaviriyānaü yanti bhāvā samiddhiü
Patidinamiva cando sārade 92 sukkapakkhe

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse rājãnāpura
Gahaõaniddesonāma catusattatimo paricchedo.
---------

Pa¤casattatimo paricchedo. 
1
Kulasekharabhupālo palāto so tato bhayā
Toõķamānābhidhānassa giridugge ņhitiü karã.
2
Vãranukkarasenā ca kakkolavhā tathā'parā
Madhurakkārasenā ca rājinaü samupāgatā.
3
Vatvā pavavattiü taü sabbaü kulasekhararājino
ârādhayiüsu madhuraü gantuü laīkāpuraü tadā.
4
Tato laīkāpuro ceva jagadvijayanāyako
Siriyā mahatiyā yuttā gantvāna madhuraü puraü
5
Jātagehaü nijaü yaü ve 1 nivāsaü viturājino
Vãrapaõķukumārassa datvā tattha vasiüsu te.
---------
6
Sirivallabhanāmo ca rājā nārāyaõavhayo
Parakkamapaõķunamo vãrapperayarāyaro 
-----------
91.[E.] Gopure. 92.[E.S.] Sārado 1.[A.] Nijaü tumhaü.

[SL Page 498] [\x 498/]   ( 

7
Maõõayarāyarasāmanto tathā seīkuõķirāyaro
Vãrapperāyaro a¤¤o keraëasãhamuttaro
8
Iccete ca samānetvā datvānābharaõādikaü
Coëagaīgaranāmassa āgatassa'ttano vasaü
9
Parittikkuķiraņņhassa purā bhuttassa attanā
Nāyakattaü anu¤¤āya ņhapesuü taü sake pade.
10
Kalavaõķiya nāķālvāro'vase hessa"nti āgato
Antā maidhuramāgamma "dassatuü me 2 bhayaü" iti
11
Adassetvāna pakkāmi sakãyaņņhānameva so. --------Tadā laīkāpurotassa raņņhaü gantvāna gaõhituü
12
Katvā yuddhaü palāpetvā taü vãro duratikkamo
Alagavānagiriü 3 gaõhi mahābalaparakkamo.
13
Kalavaõķiyanāķālvāro såradevavhayo paro
Paviņņho saraõaü raņņhaü tato yācittha nāyakaü.
14 Laīkāpuropi datvāna taü raņņhaü tassa yācito kurumbarāyarassā'tha gantvā raņņhaü mahāyaso
15
Kurumbarāyara¤cāpi vase katvāna attano
Tathā kāīgayara¤ceva ānetvā niyame vasaü
16
Vattāpetuü vase pacchā vãro nigaladharāyaraü
Tato pāyāsi ņhānaü so tirimputturunāmakaü.
---------
17
Nigaladharāyaro cāpi saü senaü 4 sannipātiya
Akalaükanāķālvāraü tathā kaõķambarāyaraü 5
18
Malayagharāyara¤ceva ki¤cārattarayampi 6 ca
Iccete coëasāmante balaü tesa¤ca'nappakaü
19
Tadãye cāpi bahuke gahetvāna turaīgame
âgammā'rabhi saīgāmaü vattetuü duratikkamaü.
20
Tato sapattasenaü taü sahayaü sapadātikaü 7
Tirupputtirumārabbha yāva ponamarāvatiü
-----------
2. [A.] Maü 3.[A.] Alagvānagiriü 4. [E.] Sasenaü. 5.[E.] Ka¤cambarāyaraü.
6.[E.] Rattayarampi. 7.[A.] Sasahāyapadātikaü.

[SL Page 499] [\x 499/]   ( 

21
Etthantare mahāmagge gāvutattitayāyataü
Ekamaüsakhalaü katvā bhinnditvā taü mahābalaü
22
Senā ca sãhaëādhãnā patvā ponamarāvatiü
Tebhumaka¤ca pāsādaü jhāpetvā tattha kāritaü
23 Itare ca bahå gehe samiddhe vãhikoņņhake
Jhāpetvā raņņhavāsãnaü vinodetuü bhayaü tato
24
Vãro bheri¤carāpetvā janataü raņņhavāsikaü
Attano vasamānetvā āga¤chi madhuraü puna.
---------
25
Tadā pesesi bhåpālo sāsanaü daëhasāsano
Vãrapaõķåkumārassa vidhātuü molimaīgalaü
26
Tato taü sāsanaü sutvā rājino duratikkamaü.
Abhisekavidhiü sajajju ka retuü so samārahi.
27
Māëavacakkavatti¤ca tathā māëavarāyaraü
Thalayårunāķālalvāramiccete 8 lambakaõõake
28
Lambakaõõadhuraü kātuü niyojetvāna te tato
Rajje bheriü carāpetvā duratikkamasāsano
29
Sabbeva sannipātetvā nijasenāpurakkhate
Sāmante paõķurajjamhi nānābharaõabhusite
30
Uttarasmiü disābhāge pubbabhåpālavandirā
Devālaye purā pattajayabherãhi sobhite
31
Abhisekaü kumārassa kāretvā naü yathāvidhiü
Puraü padkhiõaü tena 9 kārāpesi mahāyaso.
--------32
Giriduggaü palāto'tha toõķamānassa bhåpati;
Toõķamānaü vase katvā attano kulasekharo
33
Gahetvā tassa senaīgaü sakãyaü balameva ca
Anujãviü samiddhavhaü gahetvā bhãmavikkamaü
34
Tamhā pabbataduggamhā nikkhamitvāna āgato
Pavisitvā mahāduggaü tato maīgalamavhayaü
35
Sãhaëānaü payātehi vasaü maõõayarāyaro
Seīikuõķirāyaro ceti katvā tehi mahāraõaü
-----------
8.[E.] Athalayåru 9.[E.] Teva 
[SL Page 500] [\x 500/]   ( 

36
Paharitvāna taü duggaü nisãdittha tahiü'va so.
---------
Atha laīkāpuro ¤atvā taü pavattiü yathāvato
37
Palapetvāna tamhā ca ņhānā verimahãpatiü
Pabbatāra¤¤aduggehi yuttaü raņņhaü visodhiya 
38
âgantabbanti cintetvavā nikkhamma madhurā purā
Duggaü katvā nisãdittha maīgalakoņņasantike 10
39
Duggamhi vellinābamhi balena mahatā saha
ōhitehi toõķamānassa chāyābhātuhi tãhi pi
40 Kallakkanāma veëāro munayadharāyaro tathā
Kāliīgarayaro veti katve'tehi maharaõaü
41
Taü duggaü paharitvāna māretvā damiëe bahå
Pacchā sãvaliputturuü paharitvā mahāyaso 11
42
Nisãdi ca 12 tadā verã bhåpālo kulasekharo
Balaü tiriõavelimhi nisinnaü sannipātiya
Tenkoīguvaķakoīgumhi gahetvāna balaü tathā
44
âõāpetvā mahāseno senaü taü sakalaü tadā
Sāntanerãti vikhyāte dugge ņhātuü niyojayã.
45 Tadā laīkāpuro ceva jajagadvijayananāyako
Tanduggaü gaõhituü sajju paņipajjiüsu a¤jasaü.
---------
46
Tadā maggoparodhatthaü verãnaü kulasekharo
Chindāpesi mahāvāpimupāyakusalo sayaü.
47
Taü pavattiü viditvāna vãro laīkāpuro tadā
Gacchaü tena mahāyuddhaü vidhātuü saha verihi
48
Ayuttamantarāmage dassanaü chinnavāpiyā
Iti taü taükhaõe yeva bandhapetvā mahābalo 
49
Gantvāna taü mahāduggaü mahābalaparakkamo
Vidhāya samaraü ghoraü paharitvā khaõe tahiü
50
Kallakkanāmaü 13 veëārama¤¤e ca damiëe bahå
Māretvāna gahetvā ca damiëe bahuke bhaye
-----------
10. [E.] Maügala 11.[S.E.] Mahāyasā. 12.[E.S.] Nisãdiüsu 13.[E.] Nāmaü

[SL Page 501] [\x 501/]   ( 

51
Tato tirimalakkavhaü 14 tathā kattalanāmakaü
Paviņņhā toõķamānassa gāmānaü dvitayaü muhuü
52
Gāmaü tirimalakkavhaü jhapetvā nāmasesakaü
Katvā "parakkamo paõķurāja ettha hato" iti.
53
Nikkhamitvā tato gantvā gāmaü coëakulantakaü
Nisãdittha tahiü yeva vaka¤ci kālaü mahāyaso.
---------
54
Kulasekhararājātha sakãye mātule dåve
Tesaü dvinnaü bala¤cāpi bahuke ca haye tathā
55
Akalaükanāķālvāro tathā pallavarāyaro
Maëayapparāyaro ceva tathā kaõķambarāyaro
56
Ki¤cārattayaro 15 veti mahābalaparakkamo
Iccete coëasāmante tesaü sena¤ca'nappakaü
57
Kalavaõķināķālvāraü tadãyaü balavema ca
Puükoõķanāķālvāra¤ca nijasenāpurakkhataü
58
Gahetvā'nāgato ņhānaü palaīkoņņavhayaü sayaü
So paõķunāõķukoņņāne åriyerivhaye tathā
59
ōhāne 16 taü mahatiü snaiaü niyojesi mahābalo
Tasmiü vāre sapattānaü jāyaya katanicchayo.
60 Atha laükāpuro ceva jagadvijayanāyako
Yuddhāya nikkhamitvāna gāmā coëakulantakā
61
Sanniviņņhamahāduggadvitaye verivāhiniü
Vidhāya samarārambhavimukhaü samaraīgaõe
62
æriyerivhaye gāme kāretvā uddhavāpiyaü
Mahāduggaü nisãdiüsu; rattibhāge tadā tahiü
63
Tanniviņņhā tadā duggadvitaye verivāhinã
Bhinnā tattha gatā yattha kulasekharabhupati.
---------
64
Tadā laükāpuro ceva jagadvijayanāyako
Pallaīkoņņavhayaü gantvā ņhānāņhānavicakkhaõā
-----------
14.[A.] Sirimalakkavbhaü. 15. [E.] Kiccārattarāyaro 16.[A.] ōhātuü.

[SL Page 502] [\x 502/]   ( 

65
Katvāna samaraü ghoraü vãrā verimahãbhunā
Mārettvāna bahå yodhe gahetvāna bahå bhaye
66
Kulasekharabhåpālaü palāpetvāna kaīkhaõe
Gahetvāna palaīkoņņaü nikkhamitvā tato pi ca
67
Tuvarādhipaveëāranāmassekassa santikaü
Gantvā gahetvā teneva vadinne asse ca hatthino
68
Kulasekharabhåpālo madhuraü āgato iti
Nisamma taü tato ņhānā nibbāsetuü tato pi ca
69 Adharaņņerimāgamma 17 tahiü nigalarāyaraü
Vase katvāna dāpesuü 18 pasādaü tassa'nappakaü.
70
Nikkhantesu tato tamhā ņhānā tesu mahãpati
Coëadesaü bhayappatto pāvekkhi kulasekharo
---------
71
Tato laükāpuro'maccaü jagadvijayanāmakaü
Pāttanallårunāmamhi ņhāne ņhātuü niyejiya
72
Tirikkānupperamagā sayaü balapurakkhato
Kulasekhararājāpi nānāyacanakammunā
73 Pasādetvā coëarājaü niyogā tassa rājino
Pallavarāyaravhassa senamasse bahå'pi ca
74
Inandapadanāma¤ca toõķamānamathāparaü
Rājarājakaëappavhaü pattārāyarameva 19 ca
75
Kaīgakoõķakaëappavhaü rāyara¤ca tathāparaü
Nakāranibiëupādirāyara¤ca tathāparaü
76
Niccavinodamānavarāyaraü vãrameva ca
Narasãhapadmara¤ceva sekãrapadmarāyaraü
77
Rājindabrahmamahārāja¤cāpi 20 mādhavarāyaraü
Nigaladharāyara¤¤eva coëakonārameva ca
78
Chandabrahmamaharājaü 21 coëanãrikkarāyaraü 22
Ucacaīikuņņamhi iccete gahetvā balanāyake
79
Gahetvā niyarāya¤ca kappi¤cimpekulampi ca
Mādhavarāyara¤ceva kaõķuveņņimathāparaü -----------
17.[D.S.] Adharaddheri. 18. [E.S.D.] Datvāna 19. Tathārāyarameva ca.
20. [A.] Rājinābrahmahārājaü, 21. [E.D.] Janābrahma. 22. [E.S.] Coëatirikka.

[SL Page 503] [\x 503/]   ( 

80
Tatheva koīgamaīgalanāķālvāramathāparaü
Akalaükanāķālvāraü tathā kaõķambarāyaraü
81
Kãëamaīgalanāķālvāra¤ceva tathāparaü
Visālamuttarāyara¤ca asse sesa manappake
82
Pesesi toõķipāsaü so nisāmetvāna taü vidhiü
Laükāpuro vidhātuü te nāmasese vicintiya
83
Madhurāyaü niyojetvā jagadvajayanāyakaü
Nikkhamitvā tirikkānapperā vãro sayaü tato 84 madhurantakapuraü 23 kãëenilayavhamupāgami.
Tadā coëamahāsenā samārabhi mahāraõaü
85
Catugāvutamattaü taü maggaü katvā chavākulaü.
Samuddapatite vāpi māretvāna bahå bhaņe 
86
Sapattarattasārattaü karitvā sāgare jalaü 
Gahetvāna bahå asse damiëe ca bahå tathā
87
Rājindabrahmamahārājaü nandipadmarameva ca
Narasãhapadmara¤ceva coëakonārameva vaca
88
Jãvagāhaü gahetvāna punadeva mahābalo
Vaķamaõamekkuõķiü ceva maõamekkuõķimeva ca
89
Tathā ma¤cakkuķi¤ceva jhāpetvā bhumisesakaü
Sattagāvumatamatta¤ca jhāpetvā coëadesato
90
Te coëe iti sādhetvā paccāvutto tato pi ca
Nigaladharāyarādhãnaü gāmaü velaīikuķivhayaü
91
Pavisitvā tamāgantuü pahiõittha ca 24 sāsanaü.
---------
Kulasekhararājassa vase hutvāna so tadā
92
Kulasekharabhåpālaü silāmegharameva ca
Akalaükanaķālvāraü tathā kaõķambarāyaraü
93
Malayapparāyara¤ceva visālamuttarāyaraü
Kalavaõķināķālvāraü balaü tiriõaveliyaü
94
Puükoõķanāķālvāraü ca gahetvāna mahābalo
Samāga¤chã mahāyuddhaü kattuü ponamarāvatiü.
-----------
23.[D.] Madhurattakapura 24.[E.S.D.] Pahiõitvāna

[SL Page 504] [\x 504/]   ( 

95
Laükāpuro nisāmetvā vuttantaü taü mahābalo
Velaīikuķimhā nikkhamma vijetuü sattubhupatiü
96
Mukhehi pa¤cahā'gamma pavattitamahāhavaü
Sattusenaü khaõe tamhi bhinditvā bhãmavikkamo
97
Sahassasaīkhe damiëe māretvā bahuke haye
Gahetvāna palāpesi kulalasekharabhupatiü.
---------
98
Nigaladhārāyaro pacchā bhãto pesesi sāsanaü
"Madãyaü dhanajāta¤ca asse ceva bahå mama
99
Gahetvā mama doso'yaü khamitabbo tayā pana;
Na avassena vidhātabbaü mama vināsanaü" iti 25
100
Laīkāpuro'tha sutvā taü pesesi paņisāsanaü
"Avassena vidhātabbaü vadiyaü sāsanaü tvayā;
101
Dhanena'ssena vā tuyhaü attho mama na vijjate;
Abhãto sayamāgamma karotu iti dassanaü"
102
Taü sutvā so samāga¤chi daņņhuü laīkāpuraü tadā
Taü disvā tassa datvāna pasādaü raņņhameva ca
103
Tato nikkhamma niyamaü āgantvā so mahāyaso
Akaõņakaü karitvāna raņņhaü taü sabbameva ca
104
Parakkamamahãpālanāmaīkitakahāpaõaü
Vohāresu niyojetvā raņņhe sabbattha tattha so
105
Vãrapaõķukumārassa raņņhaü taü paņipādiya
Gahite coëadesamhā paõķuraņņhā ca'nappake
106
Asse manusse hatthi ca sãghaü pesesi sãhaëaü.
Tadā parakkamabhujo rājā rājindakesarã
107
Paõķuraņņhajayasseva såcakaü gāmamuttamaü
Paõķuvijayakaü katvā samiddhaü sabbakālikaü
Brāhmaõānamadā dānaü sadā dānarato tadā.
-----------
25. Ime dve pādā [A.] Potthake nadissanti.

[SL Page 505] [\x 505/]   ( 

109
Iti jagati vicittānantavikkantisāro 26
Dhadharaõipatikulaggo so parakkantabāhu
Nikhilaguõanivāso cārukandapparåpo 27
Vahati dharaõimeko so ciraü sāgarantaü

Itisujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse paõķuraņņha
Vijayo nāma pa¤casattatimo paricchedo.
---------

Chasattatimo paricchedo

1
Evaü laīkissaro laīkātalaü katvā nirākulaü
Parakkamabhujo pattābhiseko nayakovido
2
Padhānaphalabhāvena patthitaü rajjasādhane
Satthusāsanasaüvuddhiü kattukāmo katādaro
3
Saīghagāmesu saīghassa puttadārādiposanaü
Eva sãlaü;1 tato a¤¤aü nevatthi sãlamiccapi.
4
ōhapetvā ekakammādiü susãle keci bhikkhavo
Dassanampa¤¤ama¤¤assa nākaīkhante ca pekkhiya
5
âdo sāsanasuddhiü ca nikāyattayabhikkhånaü
Kāretukāmo sāmaggiü jinasāsanavuddhiyā
6
Moggaliputtatissaü'va dhammāsoko narissaro
Mahātheraü dhuraü kavo mahākassapasavhayaü
7
Visāradaü tepiņakaü vinaya¤¤uü visesato
Theravaüsekapajjotaü sāmaggiü 2 ciradikkhitaü,
8
Anurādhapure g¤āõapālatheraü sasissakaü
Raņņhe ca saphare 3 bhikkhå puëatthipuramānayã.
9
Samoggallānathera¤ca theraü nāgindapalliyaü
Yuvarājassa raņņhasmiü a¤¤e sabbe ca bhikkhavo,
10
Nandattheravaraü selantarāyatanavāsinaü
Rohaõe pamukhaü kavo nikāyattayavāsino.
11
Mahāvihāravāsãnaü bhikkhånaü dharaõãpati
Atha ajjhesanaü a¤¤ama¤¤asāmaggiyā akā
-----------
26. Ayaü pādo [E.] Potthake natthi. 27.[A.] Anayanayavicittāpeta
Cittappacāro 1. [E.] Evaü sãlaü. 2.[S.] Sāmaggi. 3.[E.]Sapare

[SL Page 506] [\x 506/]   ( 

12
Alajjussannatāyāpi cirakālavibhinnato
Bahavo nā'dhivāsesuü tadā bhikkhu samaggataü.
13
Gantuü videsamāraddhā keci; vibbhamituü pare;
Icchumeke nisajjampi na vinicchayamaõķale.
14
Tato mahādhikaraõaü paņņhapesuü sudussamaü;
Tado'paņņhāsi sāmaggi sinerukkhipanaü viya.
15
Assāsetvā'tha te bhikkhu kicchena sampaņicchayã.
Amamo so thirāramho dhammiko dharaõãpati
16
Jāte jāte'dhadhikaraõe samathaü nayituü tato
Mahākassapajeņņhehi vinicchāpesi bhikkhuhi.
17
Sayaü sannihito hutvā vinicchayapaņicchane 4 
Sahācariyasãhehi piņakattayadhārihi
18
Yathādhammaü satekicche patiņņhāpiya suddhiyaü
Mahāvihārike sabbe samagge'kāsi bhikkhavo.
19
Uppabbajjāpesi dussãle "lābhāpekkhāya sāsanaü
Mā nāsentu"ti datvāna mahāņhānantarāni so.
20
Evaü mahāvihāraü'ca mahussāhena sodhiya
Paņņhāya'bhayarājassa kālato vaggataü gate
21
Abhayagirivāsã ca bhikkhå jetavanānuge
Mahāsenanarindassa bhinne paņņhāya kālato
22
Abuddhavacanaü yeva vetullapiņakādikaü
Dãpente buddhavāvāti paņipattiparammukhe
23
Mahāvihāravāsãhi samaggayitumārabhã
Aseguõasālãhi kācasme 5 ratanehi' ca.
24
Sãlādisārasu¤¤ā te mahāsaīghassa tejasā
Rājino ca tadā buddhasāsane nājjhaguü ratiü.
25
Tathāpi dhammiko rājā vicārento saya¤¤uhi upasampannamekamapi pakatattamalattha no. 
26 Kāresi sāmaõerattaü bahunnaü yatinaü tadā.
Dussãle vibbhamā petvā mahāņhānantare adā.
27
Evaü suddhi¤ca sāmaggiü sampādetvā'cirena ca
Mahussāhena so saīghaü buddhakāle'va vattayi
-----------
4.[E.] Paņicchado. 5. [E.] Kācambhe.

[SL Page 507] [\x 507/]   ( 

28
Anuvassaü mahāsaīghaü netvā gaīgātaņaü tahiü
Uyyanambhi vasāpetvā sahamacco upaņņhahaü
29
Gaīgāmajjhamhi nāvāyo ņhapāpetvā suniccalaü
Maõķapaü tattha karetvā suvibhattaü manoramaü
30
Mahagghe cãvare nekaparikkhāre ca dāpiya
Upasampadakammaü so kārāpesi mahāmati. ---------
31
Evaü pacurabhutānamanekasatabhikkhånaü
Mahāvihāre kāretukāmo vāsārahe sukhaü 32
Mahāvihāraü kāresi rājā jetavanavhayaü,
So jetavanasampattiü paccakkhaü dassayaü viya.
33
Aņņhāyatanavāsãnaü 6 therānaü thirasãlinaü
Mahagghe aņņhapāsāde kārāpesi tibhumake.
34
Thirasãlassa therassa sāriputtavhayassa'pi
Gammiyatthalagabbhehi mahāpāsādamujjalaü.
35
Sante sappaņimatte 7 pi vicitte paņimāhi ca
Tibhumipaņimāgehe nava appaņisammate, 8
36
Pariveõānamatthāya pa¤casattatiyā tahiü
Tattake dãghapāsāde rammaråpe dvibhåmake,
37
Sata¤ca cullapāsāde aņņhasattatimeva ca,
Gopu ca catuttiüsa, duve ca potthakālaye,
38
Kåņāgāre guhāyo ca sālā gabbhaghare bahå,
Mālākammalatākamme devabrahmādiråpake
39
Dassetvā iņņhakasudhāmayamakkhirasāyanaü
Tivaīkapaņimatthāya tivaīkagharameva ca,
40
Sãha-kinnara-haüsādiråpapantãhi bhāsuraü
Nānājālakavāņehi bahuhi vedikāhi ca
41
Ruciratthamhasopāõabhityādisamalaīkataü
Dāņhādhātugharaü vaņņaü subhaü sabbasilāmayaü
42
Dhammasālā tayo, ekaü cetiyaü dãghavaīkame
Aņņha, bhojanasālaü ca ekamāyatavitthataü,
-----------
6. Tatthayatanavāsãnaü (sabb[X]g¤a[X]su) 7.[E.] Sappaņiyatte. [A.] Sattatimatte. 
8. [A.] Nagevāppisammate

[SL Page 508] [\x 508/]   ( 

43
Pa¤casãti aggisālā iņņhakacchāditāpi ca,
Kāresi vaccakuņiyo sata¤cevā'ņņhasattati.
44
Sodhetvā bhikkhunaü antomalaü sāsanasuddhiyā
Malaü bahipi sodhetuü mahāghammai nāhāyituü
45
Vaņņanahānakoņņha¤ca guhānahānakoņņhakaü
Padumanagānakoņņha¤ca 9 bhaddanahānakoņņhakaü
46
Iccādithambhasopāųavedikādihalaīikate
Nahānakoņņhake ca'ņāņha kārāpesi silāmaye.
Bandhāpesi mahārājā pākāre bahuke tahiü.
47
Evaü jetavane sabbe visaü pa¤casataü gharā.
Datvā nekaparikkhāraü tahiü saīghamavāsayã.
---------
48
âëāhaõapariveõaü tahiü kāresi khattãyo
Nātidårādisabbaīgasampannaü sādhusammataü.
49
Tattha therassa pāsādaü surammaü hammiyatthalaü
Nānāgabbhavaraü kåņāgārasobhiü tibhumakaü,
50
Tāëãsa dãghapāsāde, vaccakuņã ca tattakā
Aņņhāpi cåëapāsāde, cha ceva dvārakoņņhake,
51
Aggisālā catuttiüsa, pākāre dve mahattare,
Subhaddacetiyaü, råpavatãcetiya meva ca,
52 Mālākammalatākammadevabrahmādiråpinã
Kåņāgāraguhāgabbhasālāgehehi sobhite
53
Anvatthaü yantha nāmampi taü laīikātilakaü iti
Ta¤ceva paņimāgehaü pa¤cabhumiü manoharaü
54
Tasmiü kāresi paņimaü ņhitaü nettarasāyanaü
Sajãvabuddhāyāmaü'va laükātilakasa¤¤itaü.
---------
55
Kåņāgārehi nekehi gabbhasālāgharehi ca
Tathā pa¤jaragehehi yuttaü dvādasabhumikaü
56
Uposathagharaü baddhasãmāpāsādasa¤¤itaü
Bandhāpetuü tahiü sãmaü sabbālaīikārabhusito
-----------
9.[E.] Koņņhakaü

[SL Page 509] [\x 509/]   ( 

57
Sahāmacco sahorodho mahāseno savāhano
Devarājavilāsena taü vihāramupecca so
Mahākassapajeņņhena mahāsaīghena vedito,
58
Maīgalatthutigãtehi turiyaddhanitehi ca
Sādhukāraninādena pårayanto catuddisaü,
59
Suvaõõādimaye kumbhe samugge ca dhaje bahå
Chatte ca dhārayantehi janehi parivārito
60
Mahāchaõamhi vattante maīgaladvipayojitaü
Hemanaīgalamādāya kasanto bhumipo agā.
61
Saīgho'pettha purā baddhasãmāsaīikānivattiyā
Nekāņņhāne ņhito ādo katvā sãmāsamåhatiü
62
Ra¤¤o sãtānusārena nimitte parikittiya 10
Sabbasampattiyuttāya kammavācāya sādhukaü
63
Tisso ca baddhasãmāyo mahāsãma¤ca bandhi so.
ōhitā nimittapāsāõā pācãnādidisaņņhake:-
64
Laīikātilakagehasmā pa¤cahatthāya yaņņhiyā
Catutāëãsa, ekånapa¤¤āsa, aņņhatiüsati,
65
Chattiüsa, pa¤catiüsāpi, sattapa¤a¤¤āsameva ca,
Pa¤cacattāëãsa ceva, chasaņņhi yaņņhiyo kamā;
66
ōhito nimittapāsāõo disābhāgamhi dakkhiõe
Gopālapabbatamhāpi aņņhapa¤¤āsayaņņhiko;
67
Uttarassaü disāyampi yā nimittasilā ņhitā
Sā vijjādharaleõasmā pa¤a¤¤āsayaņņhikā ahå.
Pāsāõā te mahāsãmānimittattamupāgamuü.
68
Baddhasãmakapāsāde pa¤caterasayaņāņhisu
Dãghato puthulattāpi baddhasãmā ajāyatha.

69
Māëake baddhasãmavhe paõõarasasu yaņņhisu
Dãghato puthulenāpi sãmā baddhā chayaņņhisu
70
Tathā therassa pāsāde khaõķasãmāpi 11 dãpitā. 12
Aņņhārasasu hatthesu vãsahatthe visālato.
Taü vihāraü pa'dā saddhiü parikkhārehi bhikkhunaü.
---------
-----------
10.[E.] Parikittayi. 11.[E.A.] Baddhasãmā. 12.[A.E.D.] Dighato

[SL Page 510] [\x 510/]   ( 

71
Tatheva pacchimārāmaü kārāpesi narissaro,
Tattha bāvãsamattesu pariveõesu tattakā
72
Dvibhumidãghapāsādā, aggisālāpi vãsati,
Cullapāsādakā ekacattāëãsa dvibhumikā
73
Tathā vaccakuņã pa¤catiüsa, dve dve ca vaīkamā
Ekikā dhammasālā ca dasa ca dvārakoņņhakā
Vihāraü saparikkhāraü pādāsi nampi bhikkhunaü.
---------
74
Tatheva uttarārāmaü kārāpesi narādhipo
Mahāthåpasamāsanne bhedāpetvā giriü tahiü
75
Sabbakammāni dassetvā vijjādharagahampi ca
Nisinnapaņimāleõaü nipannapaņimāguhaü
Iccevaü tãõi leõāni kāresi dakkhakāruhi
76
Paõķurajjaü gahetvāna tato ākaķķhitehi'pi
Kāritattā damiëehi damiëatthåpasa¤a¤¤itaü
77 Tisatādhikasahassaratanaü 13 parināhato
Mahantaü sabbathåpānaü kelāsaü dutiyaü viya.
78
Vinā khãõāsaviddhi¤ca deviddhi¤ca mahãpati
Rājiddhiyā mahatiyā mahāthåpamakārayi.
---------
79
Tathe'sipattaü sākhānagare yatinandanaü
Rājavesibhuīgavhe so vihāramakārayã.
80
Tattheko dhātugabbho ca tibhumipaņimālayo 14
Tayo mahagghapaņimā cittakammavijitā
81
Pasādāvahakammanto pāsādo ca dvibhumiko
Duve ca dãghapāsādā cattāro dvārakoņņhakā
82
Aņņhāpi cullapāsādā dhammasālā ca vaīkamo
Tathā aņņhaggisālāyo cha maccakuņiyopi ca
83
Nahānakoņņhako eeko rammo sabbasilāmayo
Eko ca sãmāpākāro uyyānaü saīghasantakaü.
---------
84
Tathā sãhapure sākhānagera sãhavikkamo
Kusinārāvihārampi kāresi jagatãpati
-----------
13.[E.] Ratana 14.[E.] Mālayā

[SL Page 511] [\x 511/]   ( 

85
Tahimpi dhātugabbho ca tibhumipaņimālayā
Tayo, cha dãghapāsādā dhammasālā ca vaīkamo
86
Soëasa cullapāsādā tayo ca dvārakoņņhakā
Ekādasa vaccakuņã aggisālā chaëeva ca
---------
87
Parakkamabhujo sākhānagare vijitavhaye
Rājā veëuvanaü nāma vihārampi kārayã
88
Tasmiü manu¤¤apaņimā cittakammasamujjalaja
Tibhumipaņimāgehā tayo thåpo ca vaīkamo
89
Dvãbhumiko ca pāsādo cattaro dvārakoņņhakā
Cattāro dãghapāsādā cållapāsādaka'ņņha ca
90
Ekā bhojanasālalā ca dhammasālā tathekikā
Sattāpi aggisālāyo vaccakuņi ca dvādasa
91
Gāvute gāvute cārupaņimāmandirehi ca
Dvārakoņņhakapākāradhammasālāhi saüyute
So gāvutavihāre ca kāresi manujādhipo
92
Vivekakāminaü sabbadhutaīgadharabhikkhånaü
Sukhavāsāya kāsi vihāraü kapilavhayaü
93
Tahiü dvibhåmipāsādo mahaggho dãghavaīkamo 15
Cattāro dãghapāsādā caturo ca dvibhumikā
94
Nānāvicittakammanto kåņāgārādisobhito
Kārito kapilesissa gi¤jakāvasatho pi 16 ca
95
Cattāro cullapāsādā tayo vaccakuņã iti
Vihāre saparikkhāre ete'pi bhikkhunaü adā
---------
96
Anurādhapurasmi¤ca purā damiëanāsite
Vihāre nekarājåhi dukkarattā akārite
97
Kāretumekasacivaü pesetvāna samāpiya
Visaühatthasatubbedhaü thåpaü ratanavālukaü,
98
Tāëãsahatthasatiko thåpo'bhayagirivhayo,
Tathā jetavanatthåpo sāņņhihatthasatuggato,
99
Maricavaņņimahāthåpo asãtiratanuggato,
Iti thåpattayaü etaü purā damiëanāsitaü 17
-----------
15. [A.] Dãghavaīgamo 16.[A.] Gijjhakāvasatho 17.[A. -]Phālitaü.


[SL Page 512] [\x 512/]   ( 

100
Mahārukkhehi sa¤channaü acchadãpinisevitaü
Iņņhikāpaüsupu¤jehi duggajaīgalabhumikaü
101
Vanaü chindāpayitvāna bandhāpetvāna sādhukaü
Sudhākamma¤ca kāretvā sodhesi cetiyaīgaõaü
102
Ekekapassato hatthasataü hatthasaturukaü
Uccato tattakaü lohapāsādaü coëanāsitaü
103
Sahassaü chasataü ceva silātthamhe nidhāpiya
Anekasatagabbhehi kåņāgāravarehi ca
104
Sãhapa¤jarapantãhi bhåsitaü nekabhumikaü vimhayāvahakammantaü kārāpesi narissaro
105 Saņņhimahantapāsādaü sepaõõipupphanāmakaü
Mahindasenasa¤¤ca naņņhaü pāsādameva ca
106
Kāresi sãmāpākāre pariveõe va'nappake.
Dānasāla¤ca kāretvā dānavaņņaü pavattayã.
107
Purāõapariveõesu thåpārāmādikesu'pi
Kārāpesi khaõķaphulla-paņisaīkharaõampi ca.
108
So cetiyagirismimpi catusaņņhimakārayã
Thåpe, purāõāvāsesu khaõķaphullala¤ca saīkharã.
109
Evaü visuddhamatayo vibhave mahante
ōhatvāna pu¤¤akaraõekarasā'ti ¤atvā
Ko nāma pu¤¤akiriyāsu pamādameti
Vi¤¤å jano jagati sabbasukhāvahāsu.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vihārakārāpanaü nāma chasattatimo paricchedo.
---------

Sattasattatimo paricchedo

1
Sabbåpakaraõe rājā nāgarānamadullabhe
Kāretukāmo kāresi uyyānāni tahiü tahiü.
2 Phalapupphadharāneka - satabhuruhabhusitaü
Nandanavhayamuyyānaü kāresi jananandano.
3
Nālikerambapanasapågatāladdumādayo
Ekekajātito lakkhalakkhamattepi ropiya 

[SL Page 513] [\x 513/]   ( 

4
Anvatthanāmadeyyattā lakkhuyyānanti sammataü
Mahuyyānaü bahuyyāmo rājā kāresi saīghikaü.
5
Ghammakālamhi bhikkhånaü nahānatthāya tatthapi
Guhāsilāpokkharaõi, dve kāresi manoramā. 6 Niccaü divāvihārena sambhāvaniyamattanā
Jalantaü siriyā tampi dãpuyyānaü disampati,
7
Mahāmeghavanuyyānaü, tathā cittalatāvanaü,
Uyyānaü missakavhaü ca, rājanārāyaõavhayaü,
8
Laīkātilakanāma¤ca, tilokanandanavhayaü,
Vānarākaranāma¤ca, nayanussavasa¤¤akaü,
9
Manoharābhidhāna¤ca, nimmitapuranāmakaü,
Jaīghāvihārasama¤¤ca, 1 puõõavaddhananāmakaü,
10
Saüsāraphalanāma¤ca, tathā phārusakavhayaü,
Sālipotasama¤¤ca, somanāthavhayampi ca,
11
ōhānakoīkaõanāma¤ca, 2 uttarakurusa¤¤akaü,
Bharukacchābhidhāna¤ca, pulaccerarisama¤¤akaü,
12
Kãëākarābhidhāna¤¤ca, paõķavāvananāmakaü,
Rāmissaravhayaü, sāmãsantosuyyānameva ca,
13
So rājā rājaraņņhasmiü gāmesu nigamesu ca
Anekesu nave thupe kārese'kunakaü sataü.
14
Tesattatipamāõesu dhātugabbhesu bhupati
Saīkhāretvā khaõķaphullaü sudhākammamakārayã.
15
Paņisaīkhari chasahassaü sata¤ca paņimāghare.
Jiõõe nave ca kāresi, tisataü paņimāghare.
16
Tesattatipamāõesu dhātugabbhesu bhupati
Saīkhāretvā khaõķaphullaü sudhākammamakārayã.
17
Catuddisikasaīghassa gamanāgamanādisu
Nivesanāni vāsatthaü dvisataü tiüsa kārayã.
18
Dhammasālā chapa¤¤āsa kāresi, nava vaīkame
Sata¤ca catutāëãsādhika¤ca dvārakoņņhake.
-----------
1. [E.A.] Jaüghābhāra - 2. [S.] ōhānaü -

[SL Page 514] [\x 514/]   ( 

19
Sataü dvānavuti¤ceva pupphāsanagharāni ca
Sattasaņņhi¤ca pākāre, devālaye ca terasa.
20
âgantukānamatthāya ārāme dvādasāpi ca
Tiüsāgantukasālāyo dve sata¤ceva kārayi
21
Paņisaükhārayã dhammasālā ekånatiüsati,
Ekattiüsa¤ca leõāni, ārāme pa¤ca bhupati.
22
Tathāgantukasālāyo ekapa¤a¤¤āsameva ca
Jiõõe devālaye ceva sattati¤ca navādhikaü.
---------
23
Dubbhikkhadukkhanāsatthaü sattānaü narasattamo
Vāpiyo mātikā'nekā kārāpesi tahiü tahiü.
24
Kāragaīgaü nisedhetvā mahatā girisetunā
Tassā vãsālaü salilappavāhaü puthuvãpati
25
âkāsagaīgānāmāya mātikāya mahantiyā
ânetvā rājapāsādavararabhāsuradãpakaü
26
Parakkamasamuddoti vissutaü sassatodakaü
Vāpirājamakāresi samuddaü dutiyaü viya.
27
Pāsāõaracanā 3 duggasatahatthappaõāëikaü
Parakkamataëākavhaü mahāvāpi¤ca kārayã.
28
So mahindatalāka¤ca ekāhavāpimeva ca
Pararakkamasāgara¤ca ekasattatimeva ca
29
Khuddavāpã ca kāresi nekāņņhāne narādhipo
Catussataü sahassa¤ca ekasattatimeva ca
30
Tathā 4 tisatamattāsu vāpãsu vasudhādhipo
Tattikā yeva kāresi silāmayapaõāliyo.
31
Purāõavāpiyo chinnā bandhāpesi anappikā
Maõihãramahāvāpiü so mahādāragalalakaü
32
Vāpiü suvaõõatissavhaü duratissavhayampi ca
Kāëavāpisama¤¤ca brāhmaõaggāmanāmakaü
33
Nālikeramahatthambhasa¤¤aü raherasavhayaü
Tathā giritaëākavhaü kumabhãlasobbhanāmakaü
-----------
3.[S.D.] Pāsāõaravito 4.[S.] Naņņha

[SL Page 515] [\x 515/]   ( 

34
Kānavāpiü padãvāpiü vāpiü ca kaņigāmakaü 5
Pattapāsāõavāpi¤ca vāpiü mahaõõanāmakaü 6
35
Mahānāmamatthakavhaü vāpiü vaķķhananāmakaü
Mahādattavhayaü vāpiü kāõāgāmavhayampi ca
36
Vãraü ca valāhassa¤ca 7 suramānasama¤¤akaü
Pāsāõagāmanāma¤ca kāëavallisamavhayaü
37
Kāhallãsavhayaü vāpiü aīgagāmavhayaü pi ca
Gillapattakhaõķa¤ca madagu¤ca mahãpatã
38
Jiõõā 8 imā pākatikā vāpiyo ceva kārayã.
Naņņhā khuddakavāpã ca sattasaņņhi catussataü.
---------
39
Sahassaü tisataü pa¤canavutiü nekavāpisu
Chinnaņņhānāni ņhāna¤¤u rājā bandhesi sutthiraü.
40
Parakkamasamuddassa mukhā makaranāmakā
Niggataü kārayã rājā gambhãravha¤ca mātikaü.
41
Tasmā eva mahāmeghavanābhimukhaniggataü
Tathā hemavatãnāmaü mahāmātikameva ca.
42
Tasseva mālatãpupphasama¤¤āya paõāliyā
Niggataü mātikaü nãlavāhinã iti vissutaü.
43
Tathā kãëākaruyyānanāmikāya paõāëiyā
Nikkhantaü salalavatãsama¤¤amātikaü pi ca.
44
Vettavatyabhidhānena vissutāya paõāëiyā
Yātaü vettavatãnāmaü mahāmātikameva ca.
45
Tuīgabhadda¤ca nikkhantaü dakkhiõāya paõāëiyā
Tathā maīgalagaīga¤ca maīgalavhapaõāëiyā.
Caõķidvāre paõāëãto campānāma¤ca mātikaü
46
Nikkhantaü toyavāpãto puõnavaddhanavāpigaü.
Sarassatiü, pacchimato campānāma¤ca mātikaü.
47
Puõõavaddhanavāpãto pacchimābhimukhaü gataü.
Yamunaü ceva sarabhuü niggataü uttarāmukhaü.
-----------
5. [D.E.] Kaņināmakaü. 6.[S.] Mahaõanāmakaü 7.[A.] Vālābhassaü.
[D.] Vālabhassaü [S.] Vālasahassaü 8.[E.] Chinnā

[SL Page 516] [\x 516/]   ( 

48
Mātikaü candabhāgavhaü lakkhuyyānassa vajjhagaü
Jetavanavihārarantā 9 niggataü nammadampi ca
49
Tāyuttarāmukhā yātaü tathā nera¤jaravhayaü
Anotattavhavāpãto bhāgãrathi¤ca niggataü
50
Tato āvattagaīgavhaü niggataü dakkhiõāmukhaü
Tambapaõõi¤ca ambālavāpiyā uttaraü gataü.
51
Mahāvālukagaīgāya pacchimābhimukhaü gataü
Tathā'viravati¤ceva ciraü dubbhikkhanāsiniü
52
Tato nikkhamma pācãnābhimukhaü gomatiü gataü
Uttarāmukhanikkhantaü malāpaharaõimpi va
53
Aciravatiyā eva puratthābhimukhaü gataü.
Sataruddha¤ca nibbindaü dhavalaü sãdameva ca,
54
Maõi÷ãramahāvāpidakkhiõodakamaggato
Nadakkiõābhimukhaü yātaü kakālindãmātikampi ca,
55
Tathā giritaëākavhavāpiyā mātikampi ca
Kāverãnāmaü kaddåravaķķhamānataëākagaü,
56
Somavati¤ca kaddåravaķķhamānataëākato
Tathārimaddavijayaggāmagaü mātikampi ca.
57
Kāragaīgāya nikkhamma so parakkamasāgaraü
Paviņņha¤ca mahãpālo godhāvarimakārayã.
58
Anurādhapuraü yātaü nikkhamma kāëavāpiyā
Mātikaü jayagaīgavhaü naņņhaü kāresi khattiyo.
59
Pa¤casatavatuttiüsa kāresi khuddamātikā;
Tisahassa¤ca tisataü naņņhā pākatikā akā
60
Yuvarājassa raņņhe'pi nekaņņhānesu nāyako
Nekappakārakammante kārāpesi vicakkhaõo.
61
Sake såtigharaņņhāne so såtighararacetiyaü
Puīkhagāmamhi kāresi vãsaü hatthasatuggataü.
62
Bāvãsa dhātugabbhe ca sattatiüsā ca bodhiyo
Sata¤ca paņimāgehe, leõāni dasa pa¤ca ca
63
Cātuddisikasaīghassāvasathe ekavãsatiü
Tathāgantukasālāyo sattāsãtimakārayã.
-----------
9.[A.] Vihāre'nto.

[SL Page 517] [\x 517/]   ( 

64
Ekånatiüsamattāni pupphāsanagharāni ca,
Sattāpi dhammasālāyo, pākāre pa¤ca eva ca,
65
Nānappakārapaņimā tevatattāëãsa kārayi.
Saīkhāresi catubbisaü jiõõe ca paņimāghare.
66
Mahāgallakavāpi¤ca kālaggallakavāpikaü
Rājinãnijjharaü ceva telapakkavhanijjharaü
67
Jajjaranijjharaü ceva vilattākhaõķameva ca
Khaõdhāpesi mahãpālo dese sassasamiddhiyā.
68
Tisataü aņņhapa¤¤āsa chinnaņņhānāni vāpisu,
Tathā terasavāpãsu sulāmayapaõāëiyo,
69
Thire cāvaraõe 10 sāņņhisatakhuddakavāpinaü 11
So sattatiüsamattāyo 12 naņņhā bhupo abandhayã.
---------
70
Rājā rohaõaraņņhe'pi gāmesu nigamesu ca
Kāresi nānākammante pu¤¤akammantaratthiko.
71
Mātu āëāhaõaņņhāne bãragāmamhi khattiyo
Vãsaü hatthasatāyāmaü ratanāvalicetiyaü,
72
Soëasa dhātugabbhe ca, satta bodhimahãruhe,
Mahābodhighare cāpi tattake 13 bodhikoņņhake,
73
Tecattāëãsamatte ca dvibhumipaņimāghare,
Duve ca dhammasālāyo, paņimā pa¤casattatiü,
74
Cātuddisikasaīghassāvathe sattatiüsatiü,
Sattatāëãsa pākāre, vãsati dvārakoņņhake,
75
Tathāgantukasālāyo ekånasaņņhimeva ca,
ârāme ceva cattāro, tayo metteyyaråpake,
76
Pa¤ca nāņakasālāyo kārāpetvāna patthivo
Paņisaīkhārayã khõaķaphulla¤ceva tahiü tahiü
77
Sattatiüsati thåpe ca, bāvãsa bodhikoņņhake,
Mahante 14 paņimāgehe dvesataü catusattatiü,
-----------
10.[E.] Tathevācaraõe 11. [E.] Vāpiyo. 12. [E.] Mattā ca 
13. [E.D.] Sattati. 14.[E.] Mahanta

[SL Page 518] [\x 518/]   ( 

78
Ekaü dhātugharaü, satta nipannapaņimāghare,
Cattāëãsa¤ca leõāni, cattāro gi¤jakālaye
79 Cattāro dãghapāsāde, pāsāde cha tibhumike,
Dhammasālā dhaekånatiüsatiü, vaīkame tayo,
80
Vāsāgārāti chabbãsasataü, potthakamandire,
Aņņhavãsasatāgantusālāyo caturopi ca,
81
Devālaye catubbãsa, gopure ca sataü tayo,
Chabbãsasatapākāre paņisaīkhārayi'ssaro.
82
Uruvelamahāvāpi-paõķu-kolambavāpikā
âdi saīghassa dvisataü chinnā soëasavāpiyo,
83
Chiõõe āvaraõe cā'ņņhārasa ceva mahãpati
Dvãsataü pa¤ca so naņņhā khuddavāpi abandhayã.
84
Silāmayapaõāëã ca kāresi dasavāpisu;
Mātikā catutāëãsa bhindāpesi tahiü tahiü.
85
Evaü vihāryyānauataëākādimanorarame
Kāretvā tehi nekehi sabbaü laīkamalaīkarari.
86
Iti vihitavicittānekapu¤¤appakāro
Satatamatipasanno satthuno sāsanasmiü
Varadhitimatiyutto so parakkantibāhu
Narapatirapi rajjaü'kāsi tettiüsavassaü. Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate kamahāvaüse
Uyyānādikārāpanaü nāma sattasattatimo paricchedo. --------
Aņņhasattatimo paricchedo.

1
Atha tassa mahāra¤¤o bhāgineyyo kavissaro
Dhãro vijayabāhå'ti rājā laīikissaro ahå.
2
Pattarajjābhiseko'yaü mahākāruõiko tadā
Parakkamabhujindena mātulena'ttano pana
3
Bandhanāgāranikkhitte vadhabandhanapãëite
Laīkāvāsijane tamhā dukkhā mocāpayã sudhã.
4
Tattha tattheva sabbesaü tesaü tesaü sakaü sakaü 
Gāmakkhettādikaü datvā pãtiü vaķķhesi sabbaso.


[SL Page 519] [\x 519/]   ( 

5
Alake'va kuverassa sakkasse'cāmaravatã
Rājadhānã ahå tassa puëatthinagarãva sā.
6
Sayaü māgadhabhāsāya katvā sandesamuttamaü
Pesetvāna narindassa arimaddanavāsino
7
âdo vijayabāhu'va attano papitāmaho 1
Tena saddhiü siniddhena ghaņetvā mittasatthavaü
8
Laīkārimaddane dese bhikkhånaü pãtivaķķhanaü
Sambuddhasāsanaü sammā jotayittha mahāyaso.
9
Manunãtikkamaü ki¤ci avokkamma mahãpati
Catussaīgahavatthåhi santappesi mahājanaü.
10
Yutto soraccasoceyyappamukhehi guõehi so
Suppasanno ahå suddhe buddhādiratanattaye.
11
Suvinãto paõãtehi paccayehi catåhi'pi
Bhikkhusaüghamupaņņhāsi sadā santuņņhamānaso.
12
Sandassento mahussāhaü bodhisatto'ca buddhimā
Sabbathā sabbasattānaü sabbatthacariyaü akā.
13
Catasso agati hitvā nicchinanto mahãpati
Sajjanāsajjanānaü so akā'nuggahaniggahaü.
14
Evaü so'pi mahãpālo pākaņo lokasāsane
Vidhāya vividhaü pu¤¤aü rajjaü saüvaccharaü akā.
---------
15
Tato mahindanāmeko kāliīgo 2 mittaduhiko
Laddhā sahāyikaü gopadhãtararaü dãpanivhayaü
16
Ghātetvā naü mahãpālaü duppayogena dummati
Senāpatãnaü yodhānaü kuddhānaü raņņhavāsinaü
17
Amaccānampi sabbesaü alabhanto'va sammutiü
Atidukkhena pa¤cāhaü laīkārajjamakārayã. --------18
Ghātetvā naü ahå rājā kittinissaīkanāmako
Ra¤¤o vijayabāhussa uparājā kaliīgajo.
19
Patvā rajjābhisekaü so puëatthinagare vare
Dāņhādhātugharaü rammaü kārāpesi silāmayaü.
-----------
1. Attanopi pitāmaho (sabbesu) 2. [E.S.] Kuliīgo. 
[SL Page 520] [\x 520/]   ( 

20
Bandhāpetvā samuttuīgaü ratanāvalicetiyaü
Alaīkarittha sovaõõathåpikāya tamuttamaü
21
Kārayitvā sanāmena pāsādasatamaõķitaü
Vihāraü bhikkhusaīghassa niyyādevo upaņņhahi.
22
Sovaõõarajatubbhāsahittitthamhehi bhāsuraü
Hiīgulamayabhubhāgaü sovaõõachadaniņņhikaü
23
Vihāraü jambukolavhaü kārayitvā tahiü sudhã
Patiņņhāpayi sovaõõe satthubimbe tisattatiü.
24
Senāya caturaīginyā saddhiü bhattipurarassaraü
Gantvā samantakåņaü so abhivandiya bhupati
25
Pupphārāme paëārāme anekā ca sabhā subhā
Tambapaõõiyadãpasmiü sādhu sabbattha kārayã.
26
Evaü bahuvidhaü pu¤¤aü sa¤cinanto dine dine
Navasaüvaccharaü sammā rajjaü'kāsi sa bhupati.
---------
27
Tato tassa suto rājā vãrabāhåti vissuto
Rajjaü katve'karattiü va maccuno vasamajjhagā.
28
Tato kaõiņņho tasseva kittinissaükarājino
Rajjaü māsattayaü bhu¤ji rājā vikkamabāhuko.
---------
29
Taü ghātetvā'tha nissaīkarājino bhāgineyyako
Navamāsaü akā rajjaü coķagaīgamahãpati.
30
Tato tassa narindassa uppāņetvāna locane
Dårãkatvāna taü kittisenānātho mahabbalo
31
Lãlāvatyā parakkantibhujinvdaggamahesiyā
Rajjaü kārāpayã tãõi vassānã nirupaddavaü
---------
32
Tato sāhasamallo'ti rājā vikkamakesarã
Rajjaü'kāsi duve vasse okkākakulasambhavo.
33
Athā'panetvā taü bhåpaü duratikkamavikkamo
âyasmantacamånātho sa rājakulavaddhano
34
Kalyāõavatiyā kittinissaīkaggamahesiyā
Rajjaü kārāpayã dhãro chabbassaü dhammanãtiyā.


[SL Page 521] [\x 521/]   ( 

35
Sā kalyāõavatã devã satthusāsanamāmakā
Paõõasālakanāmasmiü gāmasmiü sakanāmito
36
Vihāraü kārayitvāna tassa gāmapaõāyanā
Gāmakkhettaparikkhāradāsuyyānādikaü adā.
37
Tassā'numatiyā sabbalaīkārajjānusāsako
Khandhāvāratvaye 3 jāto āyasmantavamåpati
38
Devādhikāriü pesetvā valliggāmaü manoharaü
Vihāraü tattha kāretvā mahasaīghassa dāpayã.
39
Pasiddhaü sakanāmena sa rājakulavaddhanaü
Pariveõa¤ca kāretvā tassa rakkhāvidhāyako
40
ârāmādiparikkhitte dubbhikkha-duratikkame 4
Gāmakkhette pararikkhāre dāsidāse adāsi so.
41
Saīkiõõaü ca catubbaõõaü asaīkiõõaü vidhāya so
Dhammādhikaraõaü satthaü kārayã kusalatthiko.
---------
42
Tato rājakumāreko dhammāsokābhidhānako
Akā saüvaccharaü rajjaü jātiyā so timāsiko.
43
Mahādipādo'õãkaīgo mahāsenāpurakkhato
Coëaraņņhā samāgamma puëatthinagarissaraü
44
Dhammāsokakumāraü taü sāyasmantavamåpatiü
Ghātayitvā akā rajjaü sa sattarasavāsaraü.
---------
45
Atha tasse'va vikkantavamånakka camåpati
Hantvāna tamaõãkaīgamahãpālaü sa dummati
46
Pubbe'pi katarajjāya tāya rājaggadeviyā
Lãlāvatya'bhidhānāya vassaü rajjamakārayã.
47
Atha lokissaro nāma rājā sulahataüsiko
âdāya dāmiëaü senaü mahatiü paratãrato
48
âgamma sakalaü laīkaü katvā savasavattiniü
Navamāsaü akā rajjaü puëatthinagare vasaü.
49
Tadā dhitimataü seņņho mahābalaparakkamo
Parakkamacamånātho kāëanāgaravaüsajo
-----------
3.[A.] Khandhāvaratvaye 4.[A.] Dubbhikkhe duratikkame.


[SL Page 522] [\x 522/]   ( 

50
Lãlāvatiü mahesiü taü candādiccakuloditaü 
Rajje'bhisi¤ci pacchā'pi rājatejovilāsinãü.
51
Evaü tassā gate sattamāsamatte mahesiyā
âdāya mahatiü paõķuvāhiniü paõķuraņņhato
52
Otaritvāna tejassã paõķurājā parakkamo
Apanevona taü deviü senāniü ca parakkamaü
53
Katvā nikkaõņakaü laīkaü puëatthinagaruttame
Rajjaü sāsi tivasasaü so manunãtimavokkamaü.
---------
54
Atha laükānivāsãnaü janānaü yehi kehi ci
Pāpakammehi luddehi samussannatarehi tu
55
Laükārakkhāniyuttāsu devatāsu tahiü tahiü
Tadā upekkhamānāsu kattuü ārakkhaõāvidhiü
56
Micchādiņņhisamādinna-duntãtiniratāsayo
Dānādikusalāra¤¤agumbadāhadavānalo
57
Saddhammakumudasseõisaīkocavidhibhānumā
Khantipaīkajinãpanti-kantikantanacandimā
58
Māgho nāma mahāmohamoghikatavicāraõo
Kāliīgakulasambhuto eko rājā adhammiko
59
Catuvãsatiyā yodhasahassānamadhissaro
Otaritvā kaliīgasmā laükādãpamagaõhi so.
60
Māgharājamahāgimho yodhadāvānale bahå
Niyojesi nipãëetuü laükārajjamahāvanaü.
---------
61
Tato tassa mahāyodhā lokabādhākarā barā
"Mayaü keraëayodhā"ti unnadantā ito tato
62
Acchindiüsu manussānaü sāņakābharaõādikaü;
Vicchindiüsu kulācāraü curakālānurakkhitaü;
63
Chindiüsu karapādādiü; bhindiüsu bahumandire;
Bandhiüsu ca nijāyatte katvā gomahisādike;
64
Bandhitvāna vadhitvāna jane aķķhe mahaddhane
Haratvāna dhanaü sabbaü daëiddeva kariüsu te;


[SL Page 523] [\x 523/]   ( 

65
Bha¤jesuü paņimāgāre, dhaüsesuü bahucetiye;
Vihariüsu vavihāresu, pahariüsu upāsake;
66
Tāëayuü dārake; pa¤ca pãëayuü sahadhammike;
Hārayiüsu jane bhāraü; kārayuü bahukāriyaü.
67
Pasiddhāni pasatthāni potthakāni bahåni te 
Rajajjuto parimovetvā vikiriüsu tahiü tahiü.
68
Saddhānaü pubbarājånaü kittidehanihe subhe
Cetiye vipule tuīge ratanāvaliādike
69
Pātayantā padhaüsevo tesaü jivitasantibhe
Aho antaradhāpesuü dhātu sārãrike bahå.
70
Evaü dāmiëayodhā te mārayodhānukārino
Loka¤ca sāsana¤cāpi nāsayiüsu durāsayā.
71
Tato puriü puëatthivhaü nirundhitvāna sabbathā
Parito parigaõhiüsu paõķurājaü parakkamaü 3
72
Tato tassa narindassa uppāņetvā vilovane
Vilumpiüsu dhanaü sabbaü muttāveëuriyādikaü.
73
Tato kāliīgamāghaü taü māõābharaõapubbakā
Yodhā 4 mukhyā'bhisi¤ciüsu te laīkārajjalakkhiyaü.
74
Itthaü hatthagataü katvā raņņhaü māghamahãpati
Patvā rajjābhisekaü so puëatthinagare vasã.
75
Micchādiņņhiü sa bhupālo gaõhāpetvā mahājanaü
Asaīkiõõāü catubbaõõaü saīkiõnamakarã bhusaü.
76
Gāmakkhettaü gharārāmaü dāsagomahisādikaü
Sabbampi sãhaëādhãnaü keraëānamadāpayã. 
77
Vihāre pariveõe ca bahånāyatanāni ca
Vāsāņņhānāya yodhānaü kesa¤ci parikappayã.
78
Buddhādhinaü tathā dhammasaīghādhãnaü dhanaü ca so
Haritvā nirayaü gantuü pāpaü nipphādayã bahuü.
79
Evameva balakkāraü katvā māghamahãpati
Ekavãsativassāni laükārajjamakārayã.
-----------
3.[E.] Parigaõhiüsu paõķurājā mahābalaparakkamaü. 4.[A.E.] Yodha.


[SL Page 524] [\x 524/]   ( 

80
Itthaü laükāya so so narapati mahatā vatthulobhena taü taü
Hantvā hantvā narindaü sayampi amunā kammunā'nāyuko'va
Hutvā patvāpi rajjaü ciramanubhavituü handa nāsakkhi; tasmā
Pa¤¤o pāõātipātā viramatu; visamaü vatthulobhaü jahātu.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse 
Soëasarājako nāma aņņhāsitimo paricchedo.
---------

Ekånāsãtimo paricchedo

1
Tasmiü rājantare keci mahāpu¤¤ajanā bahå
Tesu tesu mahāduggapabbatesu manoharaü
2
Kāretvā nagaraü gāmaü nivasantā tahiü tahiü
Lokaü ca sāsanaü cāpi pālayiüsu nirākulaü.
3
Arātãhi durārohe subhapabbatamatthake
Puraü ālakamandaü va katvā vessavaõo viya
4
Subhasenāpatã tattha vasaü keraëarakkhase
Vārento paripālesi tandisaü taü va sāsanaü
5
Durāsade virodhãnaü govindācalamatthake
Puraü katvā nisidanto bhuvane sutavikkamo
6
Bhuvanekabhujo nāma ādipādamahãpati
Pālesi rohaõaü raņņhaü bhikkhusaüghaü ca sāsanaü
7
Tatheva puna raņņhasmiü maõimekhalanāmake 
Gaīgādoõicale* tuīge katvāna puramuttamaü
8
Nivasanto tahiü tasmā yojanadvayamatthake
Nivasantimpi taü duņņhaü māghabhupativāhiniü
9
Tiõāyapi na ma¤¤anto saīkhanāmo camåpati
Nibbhãtiko'va rakkhittha taü raņņhaü ta¤ca sāsanaü
---------
10
Tadā khalå sirisaīghabodhirājatvayāgato
Rājā vijayabāhå'ti vissuto cāruvkamo
11
Taü taü mahāvanaü duggaü pavisitvā'ribhãtiyā
Nivasitvā ciraü vannirājattaü samupāgato
-----------
* Gannoruva.

[SL Page 525] [\x 525/]   ( 

12
Sabbe'pi sãhaëāmacce katvā savasavattino
Saddhiü sãhaëasenāya nikkhamitvā mahabbalo
13
Andhakāraü mahātejakkhandho'va caturaīgikaü
Paccanãkabalaü sabbaü dhaüsayã raõasajjitaü.
14
Nivasante yathākāmaü gāme gāme ghare ghare
Sabbe'pi dāmiëe yodhe palāpesi tato tato.
15
Vãtārikaõņakaü katvā māyāraņņhaü tamuttamaü
Tattha tuīgatare jambudoõipabbatamatthake
16 Kārāpetvā puraü rammaü cārupākāragopuraü
Vasaü tattha sukhaü dhãro rajjaü'kāsi sa bhåpati.
---------
17
Ki¤ca¤¤aü, kalahe tasmiü puëatthipurato purā
Gahetvā pattadhātu¤ca dāņhādhātu¤ca satthuno
18
Nikkhamitvā mahātherā sabbe vācissarādayo
Māyāraņņhaü samāgamma tattha kotthumalācale
19
Padesamhi panekasmiü khemaņņhānamhi sādarā
Katvā bhåmigataü dhātudvayaü taü nidahiüsu te.
20
Tato tesu mahātherā keci vācissarādayo
Laīkārakkhaü gavesantā sāsanaņņhitikāraõaü
21
Ullaīghitvā samullolakallolampi mahaõõavaü
Agamuü paõķucoëādiraņņhaü ye karuõākarā
22
Te sabbe'pi mahāthere rājā vijayabāhu so
Pesetvāna mahāmacce avhāpesi tato puna.
23
âgate te mahāthere vanditvā paripucchi so
"Patiņņhāti kuhiü dāņhāpattadhātudvayaü" iti?
24
Asukasmiü hi ņhāne'ti vutte tehi narādhipo
Ahå sampuõõasabbaīgo pa¤cavaõõāya pãtiyā.
25
Purakkhatvā mahātheragaõaü taü sa namahãpati
âgamã saha senāya ta¤ca kotthumalāvalaü.
26
Kārāpetvā mahāpåjaü pabbatasmā samantato
Dakkhi ca'ttamano dāņhāpattadhātudvayaü tahiü.
27
Labhanto viya cakkādiratanaü vā mahānidhiü
Papponto viya nibbāõaü tadā pamuditāsayo


[SL Page 526] [\x 526/]   ( 

28
Taü dhātudvayamādāya vandhātunibhasampādo
Ussavena mahantena gāmā gāmaü purā puraü
29
ânetvā sujanāraddhadassanãyamahussavaü
Jambuddoõipuraü rammaü ānesi dharaõissaro.
--------30
Atha dhātunametesaü mahāpåjāvidhiü sudhã
Dine dine pavattento rājā evamacittayã:
31
Anāgatamhi kālasmiü jāte rājantare pana
Etesaü munidhātunaü parasattubhi sabbathā
32
Na bhaveyya yathā pãëā tathā duggataraü thiraü
Khemaņņhānaü tu sakkaccaü kārayissanti cintiya
33
Vinā devehi ākāse billaselaü samantato
Yathā verimanussehi bhuvi gantuü na sakkate,
34
Pākāragopurādãhi tathā katvā surakkhitaü
Tassa muddhani selassa dāņhādhātugharaü varaü
35
Devalokāgataü devavimānaüva manoramaü
Kāretvā, taü samantā ca nānāpāsādamaõķapaü,
36
Rattiņņhānadivāņņhānapaņikkamanasundaraü
Saüghārāmaü ca kāretvā vāpipokkharaõãyutaü
37
Tasmiü dhātughare dāņhāpattadhātudvayaü sudhã
Ussavena mahantena patiņņhāpesi sādaraü.
38
Dhāturakkhāniyuttānaü therānaü thãrasãlinaü
Saüghārāma¤ca taü datvā dānavaņņa¤ca paņņhapi.
39
Divase divase sammā pavattayitu muttamaü
Vavatthāpayi dhātunaü påjāvidhimahussavaü
---------
40
Athopakāraü sambuddhasāsanassā'vanissaro
Kattumārahi saddhāya taü kathaü ve? Kathiyati:
41
Laīkādãpamhi saddhammasaüyuttaü bahupotthakaü
Nāsitaü parasattuhi iti saüviggamānaso
42
Dhāraõa¤a.öasampanne saddhāvante bahussute
Kosajjarahite cārusãghalekhanakovide


[SL Page 527] [\x 527/]   ( 

43
Upāsake tada¤¤e ca bahå potthakalekhake
Ekato sannipātetvā tehi sabbehi bhåpati
44
Sādaraü caturāsãtidhammakkhandhasahassakaü
Sādhu lekhāpayã dhammakkhandhasaīkhyāya tāya so
45
Datvāna tattake sabbe tesaü soõõakahāpaõe
Dhammapåjampi kāretvā pu¤¤abhāra¤ca sa¤cini.
46
Tisãhaëamhi ye therā majjhimā navakā ca ye
Sāmaõerā ca ye santi sãlācāradhurandharā
47
Te sabbe santipātetvā satthusāsanapālake
Asamagge samagge ca kārāpesi; tato pana

48
"Hetåpasampadā hoti sāsanassābhivuddhiyā,
Yannånāhaü taü sammā kārāpeyya"nti cintiya
49
Sabbassāpi samaggassa mahāsaīghassa tassa so
Datvā aņņhaparikkhāraü santuņņhahadayodhikaü
50
Sattāhaü dharaõãpālo upasampadamaīgalaü
Kārāpesi samāraddhapåjāsakkārapubbakaü.
51
Patãtaü sakanāmena loke vijayasundaraü
ârāmaü saīghikaü katvā adā saīghassa bhupati.
52
Bhikkhå vā sāmaõerā vā ye saddhā piņakattayaü
Uggaõhanti, sadā vācuggataü kubbanti sabbathā,
53
Nissāya paccayaü sabbe dukkhaü nānubhavantu te,
"âgantvā me gharadvāraü paccayaü icchiticchitaü
54
Paņigaõhantu kāru¤¤aü katve'ti dharaõipati
Pavāretvāna sakkaccaü bhavanadvāramattano
55
âgatāgatabhikkhånaü bahunnaü tesamuttamaü
Piõķapātamanagghaü so adā dānavisārado.
56
Tato theramahātheraņņhānantaragatānapi
Sabbesaü yatinaü rājā pākavaņņa¤ca paņņhapi.
57
Evameva mahãpālo katvā sāsanasaīgahaü
Teneva balå påjesi buddhādiratanattayaü.
---------

[SL Page 528] [\x 528/]   ( 

58
Atha vattalagāmasmiü bhikkhånaü sakanāmato
Rājā vijayabāhavhaü vihāraü sādhu kārayã.
59
Atho vihāre kalyāõināmasmiü sa mahãpati
Dhastaü damiëayodhehi mahācetiyamuttamaü
60 Bandhāpetvāna sovaõõatthåpika¤ca'ssa kāriya
Tassa pācãna bhāgasmiü gopuraü cāpi kārayi.
61
Tattheva paņimāgārapākāravayādinaü
A¤¤esaü pana sabbesaü jiõõaü ca paņisaükhari.
62
Māyāraņņhamhi ye santi pāsādā paņimāgharā
Vihārā pariveõā ca tathā cetiyamaõķapā
63
Pākārā gopurādã naca tesaü tesaü yathā purā
Tatheva navakammantaü kattuü rājā niyojayã.
---------
64
Abhivuddhiü atho lokasāsanassādhikaü sayaü
Kattuü abhilasanto'pi rājā evamacintayã
65
Mahallakatte sampatte kālasmiü gatayobbane
Mayā rajjasirã laddhā bhuttā ceva; tato'dhunā
66
Jitāvasiņņhā ye santi duņņhā sampati verino
Te sabbe'pi pamadditvā lokaü pālayituü tathā 
67
Naņņhabhinnavihārānaü kāretvā navakammakaü
Lokavuddhiü ca kāretuü kālo mando'ti cintiya
68
Parakkamabhujassāpi bhuvanekabhujassa ca
A ttano'rasaputtānamubhinnaü pana lakkhaõaü
69
Saddhiü lakkhaõavedãhi vãmaüsitvā sayaü sudhã
"Parakkamabhujasse'taü lakkhaõaü atthi yena so
70
Attano balatejena katvā sattuvimaddanaü laīkampi sakalaü ekacchattaü katvā niruttaraü
71
Sabba¤¤usāsanaü cāpi vaķķhayitvā sunimmalaü
Kitti¤ca pattharāpetvā disāsu vidisāsu ca
72
Nānādesehi orodharājaka¤¤ādipābhataü
Labhitvā suciraü dãpacakkavattã bhavissati"
73
Iti ¤atvā tamānanda-assupåritalocano
Aīkamhi nivasāpetvā muhuü muddhani cumbiyaü 1
-----------
1.[E.S.] Muddhani cāpi cumbiya

[SL Page 529] [\x 529/]   ( 

74
Taü kaõiņņhakumārampi samãpaņņhaü punappåna
Olokevo sinehena ubhinnaü tesamuttamaü
75
Ovādaü vivavidhaü datvā sabbasippakalādisu
Sikkhāpetvā ubhe'pete kārāpesi vicakkhaõe.
---------
76
Atha tesu parakkantibhujaseņņhaü sutaü sadā
Mahāsāmiü purakkhatvā saīgharakkhitavissutaü
77
Samāgatassa saīghassa niyyādevo tato puna
Tassāpi munino dāņhāpattadhātudvayaü tathā
78
Mahāsaīgha¤ca sabbampi laīkāvāsijanampi ca
Nãyyādetvāna taü sammā anusāsi mahãpati
79
Evaü laīkāmahākhette rājabãjaü nararādhipo
Nikkhipitvā catubbassaü rajjaü katvā divaü gami.
80 Eso yathā vijayabāhunarādhinātho
Pālesi lokamakhilaü jinasāsana¤ca
âgāmino'pi ca tathā paripālayantu
Laīkissarā tadubhayaü abhayaü dadantā.

Iti sujanapakpasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Ekarājako nāma ekånāsitimo paricchedo
---------

Asãtimo paricchedo

1
Accaye pituno rājā parakkamabhujavhayo
Tisãhaëagataü sabbaü ekãkatvā mahājanaü

2
Alaīkatvā puraü rammaü surarājasamo viya
Paņhamaü abhisekaü so kārāpesi mahussavaü
3
"Kalikālādisāhiccasabba¤¤upaõķito"ti so
Patãtaü nāmadheyyampi paõķitattā sayaü lahi.
4
Attanopi kaõiņņhassa bhuvanekabhujassa so
Datvāna yuvarājattaü rajjabhāgaü ca dāpayã.
5
Mame'vāhaü karissāmi laīikitthiü na parassiti
Maddane parasattånaü abhimānamabandhi so.


[SL Page 530] [\x 530/]   ( 

6
Paņhamaü munino dāņhādhātupåjaü vidhāya so
Pacchā damiëayuddhāya gamissāmãti cintiya
7
Mahena mahatā saddhiü tasmā billamahãdharā
Dāņhādātuü samānesasi jambuddoõipuruttamaü.
---------
8
Sādaraü tãsu velāsu cintite cintite khaõe
Vandituü dantadhātuü me chando atthãti cintiya 1
9
Attano bhavanasseva santike dharaõãpati
Dantadhātugharaü rammaü kārāpesi mahagghakaü.
10
âsanaü tassa vajjhamhi kārāpetvā mahārahaü
Mahagghakena taü rājā chādesa'ttharaõena so.
11
Mahatā maõinā ekaü ādhāraü dantadhātuyā
Kārayitvā tato tassādhārakaü puna bhupati
12
Kārāpesi vicittehi magghehi maõãhi pi
Manoharaü mahantaü so varaü maõikaraõķakaü
13
Tato pa¤casahassehi soõõanikkhehi bhāsuraü
Kārāpesi tadādhāraü dutiyantu karaõķakaü.
14
Tato rajatanikkhānaü pa¤cavãsatiyā puna
Sahassehi sa kāresi tatiya¤ca karaõķakaü.
15
Tato dhātugharārabbha puraü katvā alaīkataü
Dāņhādhātumahāpåjaü kārāpetvāna sādaraü
16
Dāņhādhātuü samādāya rājā nijakarambuje
Mahāsaīakghassa majjhamhi evaü saccakriyaü akā:
17
"Amhākaü bhagavā buddho devadevo mahiddhiko
Tayo vāre samāgantvā laīkādãpamimaü muni
18
Tattha tattha nisasãditvā soëasaņņhānamuttaü
Paribhogikamevettha katvā yāto naruttamo
19
Tasmā kudiņņhirājånaü vase laīkā na tiņņhati;
Sammādiņņhikarājånaü vase sammā pavattati.
20
Purāpimasmiü dãpamhi aselavho narādhipo
Muņasãvamahãpassasa atrajo nayakovido
-----------
1.[A.] Cintayaü

[SL Page 531] [\x 531/]   ( 

21
Assanāvikaputte dve damiëe senaguttike
Vijitvā kārayã rajjaü pālento jinasāsanaü.
22
Athā'bhayo mahārājā duņņhagāmaõivissuto
Eëāraü coëiyaü jitvā pālayã lokasāsanaü.
23
Atha jitvā raõe pa¤ca damiëe atikakkhale
Vaņņagāmaõi bhåpālo pālayã lokasāsanaü
24
Athā'nekamahāyodhe dhātusenanarādhipo
Charājadamiëe jitvā pālesi lokasāsanaü.
25
Mahāvijayabāhå'pi atho coëiyadāmiëe
Palāpetvāna yuddhamhi pālayã lokasāsanaü.
26
Idānipi vihārādiü sāsanaü cāpi satthuno
Nāsetvā'dhivasante taü patiņņhāraņņhamuddhate
27
Damiëe māgharāja¤ca jayabāhu¤cime duve
Jitvā vaķķhayituü lokasāsanaü patthayāmahaü"
---------
28
Etampi vacanaü saccaü a¤¤aü ki¤ci vadāmahaü:
"Kosalappamukhā bhåpā pa¤¤avanto mahāyasā
29
Satthuno dharamānassa sammukhe dhammadesanaü
Vividhaü pāņihãra¤ca sutvā disvā katatthikā
30
Ajãvamāne sambuddhe samasuppannā mahiddhikā
Dhammāsokādayo bhåpā vividhaü pāņihāriyaü
31
Abhinimmitasambuddharåpādiü avalokiya
Akaruü saphalaü sammā jãvitaü tu sakaü sakaü
32
Buddhakiccāni katvāna mallānaü upavattane
Parinibbāõama¤casmiü nipanno lokanāyako
33
Karonto pāņihãratthaü mahādhiņņhānapa¤cakaü
Akāsi nåna bhagavā adhiņņhānāni khuddake.
34
Tadā pabhåti yāvajja nāthassevānubhāvato 2
Sārãrikā ca yā santi yā santi pāribhogikā
35
Tā sabbā dhātuyo loke pāņihãraü karontidha.
Tasmā taü ta¤ca'dhiņņhānaü karonto munināyako
-----------
2.[E.] Nāthakassānubhāvato.

[SL Page 532] [\x 532/]   ( 

36
Pa¤cavassasahassāni pavattante sasāsane 3
Bhavissante mahãpāle saddhāsãladhurandhare
37
Passanto bhagavā ¤āõacakkhunā tesu mampi ca
Na passiti na nacintemi; sace diņņho'smi tādinā,
38
Sace antogadho homi saddhāvantesu sabbathā
Tesu pubbamahāvãrabhupālesu ahampi ca,
39
Bhayānakamhi saīgāme parasattuvimaddanaü
Katvā sacai karissāmi lokasāsanavaķķhanaü,
40
Dāņhādhātu ayaü'dāni pāņihãraü subhaü mama
Appevanāma dasseyya" iti vavo vicintayã.
41
Tasmiü yeva khaõe dāņhādhātu tassa karambujā
Candalekheva ākāsamababhuggantvā manoharaü
42
Munindaråpaü māpetvā chabbaõõaghanaraüsiyo
Vissajjetvā puraü sabbaü obhāsetvāna abbhutaü
43
Pāņihãraü pakāsetvā santosetvā narādhipaü
âkāsā punarāgantvā tassa hatthe patiņņhahi.
44
Disvā'numodato dhātupāņihãraü tamabbhutaü
Mahājananikāyassa mahāsaīghassa cādhikaü
45
Sādhukāraninādehi thutighosehi sabbathā
Tasmiü kāle puraü sabbaü ekakolāhalaü ahå.
---------
46
"Ajja me jãvitaü laddhaü; ajja me jãvitaü varaü;
Ajja me jãvitaü sammā saphalaü jātameva'ho;
47 Mama pu¤¤abalena'jja ãdisaü paņihāriyaü
Disvā mahājanenā pi sambhatā pu¤¤asampadā;
48
Ye pasiddhā guõoghehi ivasmiü munisāsane
Tesu pubbanarindesu ahamantogadho'dhunā.
49
Iti vatvā mahārājā mahādhãro mahiddhiko
Mahāparisamajjhasmiü sãhanādaü samunnadi.
50
Kirãņakaņakādãhi sabbehi catusaņņhiyā
Sa bhusaõehi påjetvā dāņhādhātuü mahãpati
-----------
3. [A.] Sāsane.

[SL Page 533] [\x 533/]   ( 

51
Patiņņhāpiya sakkaccaü tasmiü maõikaraõķake
Tato tampi samuppannavaõõa-soõõakaraõķake
52
Nikkhipitvā tato tampi subhe rajatanimmite
Karaõķake mahagghamhi patiņņhāpesi sāradaü.
53
Itthiü tãsu karaõķakesu kamato suņņhuppatiņņhāpitaü
Dāņhādhātumatho sa dhātubhavane tasmiü patiņņhāpayã.
Sattāhaü ratanehi sattahi mahāmālāhi gandhehiso
Nānākhajjakabhojjakehi mahatiü påjaü ca kārāpayã.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse dāņhādhātu
Pāņihāriyadsanaü nāma asãtimo paricchedo.

Ekāsãtimo paricchedo.

1
Tadāppabhuti sabbe'pi laīkāvāsijanādhikaü
Ra¤¤o pu¤¤abalaü tassa disvā tamhi sagāravā
2
Sabhayā sappamodā ca sasnehā vicariüsu te.
Ullaīghetuü na sakkhiüsu tassāõaü hi kadācipi.
3 Ra¤¤o tassa patāpānurāgāvanatamānasā
Pesesuü pābhataü sabbe nānādesanarādhipā.
4
Sãsacchejjaü janaü kārāgārabandhanamattato
Niggahetvāna daëhaü so puna taü parimocayã.
5
Kārāgārārahānantu janānaü dharaõãpati
Yaü ki¤ci niggahaü katvā ovadã karuõāparo.
6
Raņņhā pabbājanãyānaü janānaü pana bhåpati
Sahassamattaü daõķaü so niyāmesi manåpamo
7
Daõķārahaü janaü sabbaü kujjhitvā avalokayaü
Kānāniggahavācāhi suvinãtaü akāsi so.
8
Attano piturājassa vãraverivimaddino
Ajeyyattaü gate sabbe vanaduggādinissite
9
Tejobalena so rājā tathā mettābalena naca
Laīkāyaü paripanthinaü balaü jetuü samārahi.
10
Senāvāhanasampanne sãhaëe vannirājake
Sãhāsane nisinno'va vasamānesi sabbaso.


[SL Page 534] [\x 534/]   ( 

11
Tisãhaëagate sabbe sãhaëe sãhavikkame
Sabbe so sannipātetvā santosesi narādhipo.
12
Khandhāvārā nibandhitvā tattha tattha nivāsinaü
Mahādamiëayodhānaü niggahaü kātumussahi.
13
Saīgāmavacare mattaceriku¤jarakesarã
Sabbe'pi sãhaëe naddhe 1 tattha tattha nivesayã. 2
14
Gantvā gantvā mahāyodhā sãhaëā garuëā viya
Sabbe'pi damiëe yodhe bādhesuü pannage viya.
15
Tasmiü kāle puëatthivevha pure vibhavavissute
Koņņhasārakagāmasmiü tathā gaīgātaëākake
16
Gāme kākālayavhasmiü padãraņņhe kurundiyaü
Mānāmatte mahātitthe tathā mannārapaņņane
17
Puëaccerivhaye titthe tathā vavālikagāmake
Vipule gonaraņņhasmiü tathā gonusuraņņhake
18
Madhupādapatitthasmiü tathā såkaratitthake
Iccevamādike ņhāne khandhāvāraü nibandhiya
19
Katvā katvā balakkāraü cirakālanivāsinaü
Dvinnaü damiëarājånaü māghindajayabāhunaü
20 Cattāëãsasahassā te yodhā damiëakeraëā
Daëhaü sãhaëayodhehi kuntapāõãhi bādhitā
21
Nisãditumasakkontā bhayakkantā tato tato
Puëatthipuramāgantvā evaü sammantanaü nayuü:
22
"Parakkamabhujo rājā mahātejo mahiddhiko
Tassāõaü bhuvi laīghetuü ko vā dhãro bhavissati?
23
Desantaranarindāpi tasseva vasagā'dhunā
Cattante khalu, tasseva vase sabbepi sãhaëā
24
Amhākaü damiëāpe'ke honti tasseva sevakā
A¤¤esu kā kathā ki¤ca kiü karoma mahaü pana?
25
Adhunāsuriyasseva tassa tejassinodaye
Sabbe mayampi jāta'mbha khajjotā viya nippabhā.
-----------
1. [E.S.] Sãhale kacce. 2. [A.E.] Nipesayi.

[SL Page 535] [\x 535/]   ( 

26
Tasmā sãhaëadãpasmiü amhākantu anāgate
Vāsaü kattuü na sakkāva, yāma desantaraü"iti.
---------
27
Hatthi asse tathā muttā maõayo'pi mahagghike
Tathā rājakirãņāni sabbā orodhakāminã
28
Sabbānābharaõāneva paņņasāņakapeņake
A¤¤e'pi sakale sāre ādāyādāya bhitiyā
29
Niggantuü purato tamhā ārabhiüsu tadā pana.
Ahå tesaü disāmoho ra¤¤o pu¤¤ānubhāvato.
30
Tathā hi te puradvāraü pācãnaü iti cintiya
Nikkhamma pacchimadvārā, yattha sãhaëavāhinã
31
Khandhāvāraü nibandhittha, taü gamuü kāëavāpikaü.
Tehi tehi savatthuhi saddhiü jivitamapyaho
32
Tesaü sãhaëayodhānaü datvā datvā sakaü sakaü
Ra¤¤ā cintitamatthampi sādhayitvā daduü sayaü.
33
Gahetvā vatthusambhāraü tesaü sabbepi sãhalā 
Tadāppabhuti sampannā tathā jātā yathā purā
34
Bhãtiyā satamattehi tehi rājåhi chaķķitaü
Labhantā sampadaü sabbe mithilāpuravāsino
35
Evaü katvānubhāvena parasattuvimaddanaü
Sabbaü laīkaü samiddhaü so kārāpetuü samārabhi.
---------
36
Athekādasame vasse samaspatte tassa rājino
Tadā jāvakarājeko canndabhānåti vissuto
37
"Makayampi sogatā eeva" iti māyaü vidhāya so
Saddhiü jāvakasenāya kakkhalāya samotari.
38
Sabbe te jāvakā yodhā sabbatitthāvagāhino 3
Visadiddhehi bāõehi ghorasappanibhehi tu 4
39
Diņņhe diņoņha jane duņņhā bādhamānā nirantaraü
Kodhā sandhāvamānā te 5 sabbaü laīkaü vināsayuü
-----------
3.[A.] Gābhine 4.[A.E.] Ye. 5. [A.] Tu. [SL Page 536] [\x 536/]   ( 

40
Pāvakāsanividdhastaü ņhānaü nãrāsanã viya
Māghādibādhitaü laīkaü jāvakā puna bādhayuü.
41
Bhāgineyyaü tadā vãraü vãrabāhuü mahãpatiü
Rājā jāvakayuddhāya saddhiü yodhehi pesayi.
42
Ghoravesadharo vãrabāhurāhu bhayaīkaro
Nirundhi candabhānuü taü bhusaü raõanabhaīgaõe.
43
Sa sãhaëabhaņe vãre tattha tattha niyojiya
Saddhiü jāvakayodhehi yuddhaü kattuü samārabhi.
44
Yuddhe jāvakayodhehi yantamutte lahuü lahuü
Visadiddhamukhe khāõe bahudhābhimukhāgate
45
Laīkhavedhã mahāyodhā sãhaëaü ye dhanuddharā
Tikkhasallehi bhallehi khaõķaso khaõķayiüsu te
46
Rāmo'va samaraü gantvā vãrabāhumahãpati
Rakkhase viya māresi bahå jāvakayodhake.
47
Mahāvegadharo vãrabāhuverambamāëuto
Jāvakārimahāra¤¤aü paribha¤ci punappunaü
---------
48
Evamevaü sa yujjhitvā palāpetvāna jāvake
Paccatthirahitaü'kāsi sabbaü laīkāmahãtalaü.
49
Tato devapuraü gantvā devamuppalavaõõakaü
Vanditvāna tahiü tassa devapåja¤ca kārayã.
50
Saīghikaü parivenaü so tattha kārāpayã sayaü
Janananandabhāvena tamāsi nandanavhayaü
51
Nivattitvā tato jambuddoõãpuramupāgato
Parakkamabhujaü passi so'pi pãtimahā bhusaü
52
Vidhāya evaü vividhaü mahāraõaü
Vidhåya sabbārigaõaü bhayānakaü
Visālatejo vijayassiriü tadā
Labhã parakkantibhujo'vanãpati.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse verirāja
Vijayaniddeso nāma ekāsãtimo paricchedo
---------

[SL Page 537] [\x 537/]   ( 

Dvāsãtimo paricchedo

1
Atha so parasattåhi cirakālappamosite
Kulappaveõikāyatte gāmakkhettagharādayo
2
Tesaü tesantu sāmãnaü yathāpubbaü mahãpati
Vavatthāpetvā dā pasi manunãtivisārado.
3
Gāmārāmādike buddhadhammāyatte tathā puna
Kappiye paccayaggāme gaõasantakagāmake
4
Tathā puggalikaggāme aņņhāyatanagāmake
Pāriveõikagāme ca niyametvā sadāpayã.
5
Tathā rājakulāyatte pa¤a.Capessiyavaggake
Dasapessiyavagge ca niyametvā ņhapesi so.
6
Laīkāvāsijane sabbe katvā aķķhe mahaddhane
Sabbaü raņņhaü subhikkhaü so kārāpesi mahãpati.
---------
7
Atha rājantarārabbha sacchandikavihārinaü
Micchājãvasamāpannaü santatāsa¤¤atindriyaü
8
Sabbālajjigaõaü sammā uccinitvā panodiya
Parisuddhaü sa kāresi sammāsambuddhasāsanaü
9
Atha coëamahāraņņhaü pesetvā pābhate bahå
Såsãlāvārasampanne piņakattayadhārino
10
Pasiddhe coëiye bhikkhå ānetvā tambapaõõiyaü
Kārāpesi samaggaü so rājā ubhayasāsanaü.
---------
11
Atha so tambarņņhamhi viharantesu santataü
Lajjibhikkhusva'nekesu dhammakittã ti missuto
12
Atthi eko mahāthero sãlatejena bhāsuro;
Tassa kho pana therassa piõķapātāya gacchato
13
Kadāci purato magge padumaü ubbhavi iti
Sutvā vimhāpito hutvā samphuņņhaü dantadhātuyā
14
Gandhacandanapaīkādiü 1 dhammapābhatakaü tathā
Rājapābhatamukkaņņhaü pesetvā tambaraņņhakaü
-----------
1.[E.] Candanapākādiü

[SL Page 538] [\x 538/]   ( 

15
ânetvā taü mahātheraü laīkādãpaü mahãpati
Arahantaü'va passanto modamāno punappunaü
16
Katvā tassa mahāpåjaü påjāsakkārabhājanaü
Catupaccayadānena sakkaccaü tamupaņņhahi.
---------
17
Attanā vaķķhitassevaü sāsanassa surakkhanaü
Kattukāmo mahārājā rājadhānisamantato
18
Mahātherānamaņņhannaü aņņhāyatanavāsinaü
Gāmāra¤¤anivāsãnaü therāna¤ca satãmataü
19
Nivāsayogge vitthiõõe nānāpāsādamaõķite
Nānāmaõķapasaüyutte nānāpokkharaõãyute
20
Rattiņņhāna-divāņņhāna-caīkamālayasobhite
Pupphārāma-phalārāmapantãhi parivārite
21
Saīghārāme bahå katvā datvā tesaü; tato puna
Parikkhārehi sabbehi mahāpåja¤ca kārayã.
---------
22
Atha rājā mahāsaīghaü gāmāra¤¤anivāsinaü
Ekãkatvā tato niccaü sãlasuddhigavesino
23
Ye dhutaīgadhārā låkhappaņipattivisāradā
Ajjavādãguõupetā lajjidhamme patiņņhitā,
24
Samuccinitvā te sabbe puņabhattasuliccaye
Ara¤¤avāsaü kāretvā tesaü datvā upaņņhahi.
25
Pårentehi mahālåkhappaņipatti¤ca tehi so
Attano samaye laīkaü sārahantaü viyā'kari.
---------
26
Athagāmadharā 2 therā dãpe'smiü viralā iti
Potthakāni'pi sabbāni ānetvā jambudãpato
27
âgamesu tathā sabbatakkavyākaraõādisu
Sikkhāpetvā bahå bhikkhå kārāpesi vicakkhaõe
28
Iccevaü paņipattiü ca pariyatti¤ca vaķķhayaü
Tāya påjāya saddhāya påjesi sugataü sudhi.
29
Attano'nujarājampi bhuvanekabhujavhayaü
Sikkhāpetvāna so tãsu piņakesu visāradaü
-----------
2.[E.] Atha ganthadharā.

[SL Page 539] [\x 539/]   ( 

30
Kārāpetvāna, tene'va theradhammaü mahãpati
Desāpetvā suõantānaü bahunnaü pana bhikkhunaü
31
Mahāsaīghassa majjhasmiü dāpetvā therasammutiü
Datvā sabbaparikkhāraü therapåjaü ca kārayi.
---------
32
Aņņhaīgariyamaggena mahāsaüsārasāgarā
Pāraü gantuü gavesanto hetuü kusalasampadaü
33
Attano tatiye chaņņhe tathekādasame puna
Tathā dvādasame sattadasame vaccharamhi ca 
34
Ekavãsatime sattadvãse tiüsatime tathā
Evamaņņhasu vāresu saņņhitthamhamahālayaü
35
Kāretvā taü samantā ca mahāmaõķapamuttamaü
Niņņhāpetvā vicittehi nānāvatthehi taü puna
36
Sālaīkāra¤ca katvāna tattha bhikkhugaõe bahå
Pāëiso nivasāpetvā sādaro'va dine dine
37
Pavattento mahāpåjāsakkāraü sakanāmato
Bahunnaü sāmaõerānaü dāpetvā upasampadaü
38
Tato theramahātherāyatanādikamuttamaü
ōhānantarampi bhikkhånaü dāpetvā tadanantaraü
39
Bahåni garubhaõķāni mahagghāni tathā bahå
Parikkhāre ca kalyāõe hatthirājappamāõato
40
Rāsãkatvā mahātherāyatanaņņhānalābhinaü
Rājārahe parikkhāre dāpetvā paņhamaü tato
41
Theranissayamuttādiyanãnaü dharaõãpati
Adā aņņhaparikkhāre sabbesaü paņipāņiyā.
42
Evamaņņhopasampattimahāmaīgalamuttamaü
Satta satta dine rājā pavattesi naruttamo.
43
Pacchāpi so bahå vāre upasampadamaīgalaü
Kārāpetvā samiddhaü so kāresi jinasāsanaü.
44
Evaü karonto vividhopakāraü
Sudhākaro vārinidhiüca rājā
Susāsanaü vaķķhayi sammadeva
Saddhammarājassa tathāgatassa

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Sāsanopakārakaraõaü nāma dvāsãtimo paricchedo.
---------

[SL Page 540] [\x 540/]   ( 

Tiyāsãtimo paricchedo.

1
Atha so sassirãkasmiü sirivaķķhananāmake
Atule attano jātanagare nagaruttame
2
Pāsādamaõķapopetaü tuīgapākāragopuraü
Bodhicetiyaārāmapaņimāgharamaõķitaü
3
Nānāvicittakammantaü 1 sobhaggaparisobhãtaü
Mahāvihāraü kāresi visālavibhavaü; tato
4
Jambuddoõipurārabbha ā sirãvaķķhanā puraü
Dãghavitthārato aķķhayojanåsahamattake 2
5
Samãkatatale bheritale viya manohare
Nirantarasamākiõõakomalodātavālike
6
Ussāpitāhi nekāhi vāritādiccaraüsihi
Tuīgaddhajapatākāhi kadalãtarupantihi
7
Pupphālaīkāradhārãhi cittakammantacāruhi
Puõõakumbhehi nekehi dvãsu passesvalaīkate
8
Ekasmiü vipulokāse antarā antarā pana
Pa¤cahatthāyate ņhāne ekekaü rājatoraõaü
9
Dasahatthāyate ņhāne ekekaü paņņatoraõaü
Satahatthāyate ņhāne vicittacittanimmitaü 3
10
Mahāpāsādamekekaü tuīgasiīgaü tibhåmakaü
Sambuddhapaņimāyuttaü kārāpesi narādhipo.
11
Tato vihārapākāramaõķalaü ca samantato
Mahantehi manekehi cittakammantacāruhi
12
Toraõehi surādhisacāpalãlāpabhāsihi
Setacchattehi sampåõõacandabimbānukārihi
13
Nabhaīgaõamhi naccantadibbanāņakacāruhi
Dhajehi pa¤cavaõõehi nānāråpadharehi ca
14
Devalokāgatānekavimānāvalikantihi
Maõimaõķaparājãhi bhāsurāhi nirantaraü
15
Setacchattaü gahetvāna naccamānāhi pāëiso
Yantanimmāõavāråhi brahmaråpāvalãhi ca
-----------
1.[E.] Nānākammavicittaü taü. 2.[E.] Matthake. 3.[A.] Vicittaü. Cittaü
Nimittaü.

[SL Page 541] [\x 541/]   ( 

16
Vivarantehi sakkaccaü bandhitvā sirasa¤jaliü
Yantaråpehi dibbehi nānāvaõõadharehi ca
17
Mahaõõavasamullola-kallolāvalikantihi
Yantaråpassapantãhi dhāvantãhi tahiü tahiü
18
Mahãtalāvatiõõamhodharasaüsayakārihi
Yantaråpehi hatthihi hatthālaīkāradhārihi
19
Evamādihi nekehi lokānandavidhāyihi
Påjāvatthåhi sabbehi vihāraü samalaīkari.
---------
20
Tato punapi etasmā vihārasmā samantato
Gāvutaü gāvutaü ņhānaü pårayitvā nirantaraü
21
ōhātuü niyojayã sabbe laīkādãpanivāsino
Sādhukāraü pavattente sambuddhaguõavādino;4
22
Buddhamaīgalakattabbapåjāpupphādidhārino
Bhikkhå ca sāmaõere ca tathopāsikupāsake,
23
Påjāvatthudharā sabbā sabbālaīkārabhusitā
Vatthuttayaguõa¤a¤¤u ca a¤¤āpi naranāriyo;
24
Tato sayampi bhåpālo sabbābharaõabhusito
Senāya caturaīginyā saddhiü saddhāya codito
25
Mahārahe rathe sabbarathālaīkāramaõķite
âropetvāna taü dāņhāpattadhātudvayaü tato
26
Soõõaddhaje tathā råpiddhaje soõõaghaņe tathā
Subhe råpighaņe soõõacāmare råpicāmare
27
Tathā soõõakaraõķe ca tathā råpyakaraõķake
Suvaõõavãjanã råpivãjanã ca manoharā
28
Soõõapokkharaõã ceva råpapokkharaõã tathā
Suvaõõanimmite puõõakalase råpinimmite
29
Iccevamādike påjāvatthå nānāvidhe tadā
Purato nikkhamāpetvā pantãso tehi tehi so
30
Pacchato pacchato pa¤caturiyaīgaddhatãyi pi
Kārāpento mahāpåjaü tāyā'laīkatavãthiyā
31
Kamena nagaraü netvā sirivaķķhananāmakaü
Tasmiü vihāramajjhasmiü mahante maõimaõķape
-----------
4.[E.] Vādine.

[SL Page 542] [\x 542/]   ( 

32
Buddhāsanamhi pa¤¤atte patiņņhāpiya sādaraü
Tehi tehi manussehi påjaü kāretumārabhi.
---------
33
Tadā sabbe janā pu¤¤asoõķā maõķanamaõķitā
Pubbaõhe dantadhātu¤ca pattadhātu¤ca bhattãyā
34
Soõõapupphādimissehi vaõõagandhādisobhikahi
Jāticampakanāgādãpupphavaggehi påjayuü.
35
Cirābhatamahārājayasocayavilāsihi
Sugandhasālibhattānaü nānārāsãhi påjayuü.
36
Supakkehi sugandhehi suvaõõehi susāduhi
Kadalãpatasambādi-phalavaggehi påjayuü
37
Tato rājā sayampevaü taü dhātudvayamuttamaü
Nānāvidhāya påjāya påjetvāna tato paraü
38
Vinãto annapānehi khajjabhojjehi sādaraü
Tatheva leyyapeyyehi bhikkhusaüghamupaņņhahi.
39
Tato nekasatānaü so bhikkhånaü dharaõãpati
Adā aņņhaparikkhāraü tadā bhaņņhamano'dhikaü.
40
Tato tiyāmarattiü so vihārasmā samantato
Gandhatelappadittānaü dãpānaü lakkhakoņihi
41
Kappitānekakappåradãpamālāhi cārihi 5
Jotasi bhutalaü sabbaü nabhaü tāraīkitaü viya
---------
42
Tahiü tahiü nibandhitvā raīgamaõķalamuttamaü
Nānāråpaü gahevona nānānaccavidhāyinaü
43
Nānāgāyanagāyãnaü nāņakānaü bahåhi'pi
Naccehi ceva gãtehi madhurehi manoharaü
44
Pārāvāramahārāva-dårãkaraõasårihi 5
Lajjitānekapajjunnagajjitāķambarehi ca
45
Nijapu¤¤amahambhodhi-ninadabbhamakārihi
Pa¤caīgaturiyāna¤ca ninādehi vivaķķhitaü
46
Tattha tattha supa¤¤atte saddhāvantehi sādaraü
Dhammāsane nisãditvā gahetvā cittavãjaniü
-----------
5. [A.] Dãpamālābhicārihi. 5.[E.] Mahārāvaü.

[SL Page 543] [\x 543/]   ( 

47
Saddhammaü kathayantānaü sotånaü hadayaīgamaü
Saddhammakathikāna¤ca dhammaghosehi ghositaü,
48
"Aho buddho, aho dhammo, aho saīgho"ti santataü
Vatthuttayaguõaü vatvā sādhukārapurassaraü
49
Tattha tattha carantãnaü katvā katvānumodanaü
Parisānaü catassantaü sādhunādehi maõķitaü,
50
Tassaü tassaü disāyaü tu ņhatvā ņhįtvā nirantaraü
Buddhasantiü karontehi nandividhipurassaraü
51
Balibhojakajeņņhehi nānābharaõadhārihi
Pasattha¤ca mahãpālo buddhapåjaü pavattayã
52
Tidivamhi surindopi buddhapåjaü panedisiü
Karotãti tamatrāpi dassento viyabhåpatã.
53
Sãhaëādhipati pubbarājānopi mahiddhikā
ädisaü eva sambuddhapåjaü kārāpayuü iti
54
Pakāsento'va tandāni tathā sãhaëavāsinaü,
Sabba¤¤upāramãkappalatāya phalamãdisaü
55
Iti sabbamanussānaü vadanto viya cedisiü,
Vatthuttayamahāpåjaü sattāhāni pavattayã.
56
Tato mahāvihāraü taü katvā saīghikameva so
Mahāsaīghassa datvāna pu¤¤aü kitti¤ca pårayã.
---------
57
Tato rājā parakkantibāhunāmaü sanāmato
Pariveõa¤ca kāretvā tuīgapāsādamaõķitaü
58
Nānākappiyabhaõķe ca bhogagāmavare bahå
Datvā tassa vihārassa mahāpåjaü ca kārayã.
59
Attano yuvarājena rājā tannāmatopi so
Billaselavihāramhi bhuvanekabhujavhayaü
60
Pariveõa¤ca pāsādamaõķapādivibhusitaü
Kāretvā nagare tasmiü sirivaķķhananāmake
61
Vuttakkamena sabbehi påjāvatthåhi sādaraü
Vatthuttayamahāpåjaü sattāhāni pavattayi.
--------
[SL Page 544] [\x 544/]   ( 

62
Rājā puna'pi teneva vare hatthigirãpure
Vahāvihāraü kāretvā tato tannāmatova so
63
Mahāmahindabāhavhaü pariveõaü manoharaü
Kārāpetvā mahāpåjaü kavo pu¤¤aü samācini.
---------
64
Yaņņhālatissarājena kalyāõinagaruttame
Purā kārāpitaü jiõõaü pāsādaü pa¤cabhukaü
65
Kāretvā bahuso jiõõapaņisaīkharaõaü tato
Sudhakammavidhānena puna pākatikaü akā.
66
Tattheva munirājassa sayãtappaņimāgharaü
Tivaīkapaņimāgāraü tatheva paņisaükhari.
67
Tattheva puthulaü dãghacaturassaü mahãpati
Pāsāõehi visālehi taü mahācetiyaīgaõaü
68
Sammā samatalaü kavo chādetvāna tato puna
Mahāmaõķapamasseva purato sādhu kārayã.
69
Tato tasmiü vihārasmiü bahudvāre mahãpati
Anomāhi anekāhi ānandajananāhi 6 ca
70
Pupphappadãpikābhattapåjāhi puthubhattimā
Bodhi-cetiyasambuddhapåjaü katvā labhi subhaü.
71
Tato tassa vihārassa divase divase puna
Dãpapåjāpavatyatthaü rājā so sakanāmato
72
Tassā'sannappadesamhi sassirãkaü manoharaü
Nāëikeramahuyyānaü kārāpetvāna dāpayã.
73
Atha rājavaro hatthavanagallābhidhānake
Vihāramhi sirãsaīghabodhirājā tu yattha so
74
Ritoadā tassa daëiddassa sãsadānaü tadā tahiü
83ōhāne goņhābhayavevhana bhupālena vibhumakaü
75
Vaņņadhātugharaü yaü tu kāritaü taü mahãpati
Punakārāpayã tuīgasoõõasiīakgaü tibhumakaü.
76
Tasmiü yeva vihāramhi attano piturājino
Dehanikkhepaņhānamhi kārayã varacetiyaü.
-----------
6. ânanditajanāhi (sabbesu.)

[SL Page 545] [\x 545/]   ( 

77
Tattheva punaraņņhaüsaü kāretvā paņimāgharaü
Sambuddhapaņimaü tattha saõņhapesi silāmayiü.
---------
78
Sambuddhe dharamānamhi sugate lokanāyake
Tasseva kho mahāpaüsukålacãvaramuttamaü
79
Dāyajjaü ca labhitvā yo dhammarajjaü tadaccaye
Gahetvā paripālesi, tassa sambuddhasånuno
80
Mahākassapatherassa dāņhādhātupanekikā
Purā kālakkameneva sampattā 7 tambapaõõiyaü
81
Pa¤cayojanarāņņhasmiü bhãmatitthavihārake
Idānipi patiņņhāni iti sutvā mahāsayo 8
82
There tasmiü samuppantahattãpemātigāravo
Rājā so caturaīginyā senāya parivārito
83
Gantvā mahāvihāraü taü tattha disvā tamuttamaü
Anantehi sugandhehi pupphavaggehi cāruhi
84
Tatheva dãpadhupehi bhattarāsãhi sādaraü
Dhātupåjaü pavattesimodamāno dinattayaü.
---------
85
Atha pu¤¤ākare devanagare pavaredhunā
Devassuppalavaõõassa devarājassa mandiraü
86
Cirakālakata¤ceva parijiõõa¤ca 9 vattate
Iti sutvā mahãpālo gantvā taü nagaruttamaü
87
Devarājālayaü tattha devarājālayaü viya
Kāretvābhinavaü sammā sabbabhogālayaü akā.
88
Tato taü nagaraü devanagaraü viya sundaraü
Sabbasampattisampuõõaü kārāpesi naruttamo.
89
Tato tasmiü pure tassa devassa paņivaccharaü
Asāëhimaīgala¤cāpi pavattetuü niyojayã.
90
Athāgantvā mahārājā jambuddoõipuruttamaü
Kataü 10 taü piturājenasirivijayasundaraü
91
Samantato vihāraü taü tuīgapākāragopuraü
Kāretvāna tato tattha dhātugehaü tibhumakaü
-----------
7.[E.] Sampannā. 8.[S.] Mahāyaso 9.[A.]Paripuõõaü ca. 10.[A.] Puraü.
11. [D.E.] Taü.

[SL Page 546] [\x 546/]   ( 

92
Kāretvābhinavaü tattha dantadhātuü mahesino
âropetvā samuttuīge pallaīgamhi mahārahe
93
Vatthuttayamahāpåjaü sabbasampattisādhakaü
Pubbe vuttakkameneva sattāhāni pavtayi.
94
Satthuno dharamānassa råpaü viya manoharaü
Ekaü sugataråpaü sodaņņhukāmo dine dine
95
Nānāratanasaüyutte mahāratanavaīkame
Vaīkamanta¤ca jãvantaü bhagavantaü viyātulaü
96
Buddharåpaü mahācittapaņe paņutarehi ca
Cattakārehi nekehi lekhāpesi narādhipo. 
97
Bhikkhusaīghaü tato sabbaü laīkādãpanivāsinaü
Mahājanampi so rājā ekãkatvā mahāyaso
98
Pubbe vuttappakārena nagare sirivaķķhane 12
Sattāhāni pavattesi mahantaü buddhamaīgalaü
99
Atho kaņhinadānamhi ānisaüsaü acintiyaü
Iti sutvā mahārājā pasannahadayo tadā
100
Aparaghorasaüsārapārāvārekasetuno
Bhulokasakkatodārasakkacaüsekaketuno
101
Munino munirājassa satthuno lokabhattuno
Isino vasino lokabandhuno bhānubandhuno
102
Mahānubhāvasampanne uddissā'sãtisāvake
Dassāmahaü panāsãti-mahākaņhinamuttamaü
103
Iccevaü cintayitvāna laīkādãpanivāsinaü
Naranārijanaü sabbamekãkatvā vicakkhaõo
104
Riya sakkaccaü puraü devapuraü viyatehi sabbehi kappāsapaņisaīkharaõādike
111Sabbe cãvarakammante katvā niņņhāpayaü lahuü
105
Sabbehi garubhaõķehi kappiyehi purakkhataü
Ekāheneva sosãti kaņhinacãvaramadāpayã.
106
Sampādetvāna sabbesaü tambapaõõinivāsinaü
Therānaü pana taü sabbaü datvā dānavisārado
-----------
12.[A.] Sirivaķķhake.

[SL Page 547] [\x 547/]   ( 

107
Asãtiyā mahantānaü sāvakānaü visuü visuü
Tasmiü yeva vadine'sãti mahāpåja¤ca kārayã
108
Evamevaü bahåvāre bahåni kaņhināni so
Mahāsaīghassa datvāna mahāpu¤¤aü vivaķķhayã. 13
---------
109
Atha rājā bahåvāre suppasannantarāsayo
Laīkārajjena sambuddhaü påjayāmãti cintiya
110
Attano rājabhavanaü devindabhavanaü viya
Alaīkāriyasakkaccaü puraü devapuraü viya
111
Sajjetvānatato tasmiü rājāgāre mahārahe
Sãhāsane ņhapetvāna dāņhādhātummahesino
112
Nānācāmarachattehi nānāratanamālihi
Nānābharaõavatthehi nānāratanarāsãhi
113
Nānāhatthituraīgehi nānāpattirathehi ca
Nānādundubhinādehi nānāsaīkhaddhanãhi ca
114
Nānādhajapatākāhi nānākadalipantihi
Nānākhãrataņākehi nānākusumasākhihi
115
Nānaggagandhamālāhi tānaggasivikādihi
Tānaggarasabhattehi nānaggapåpajātihi
116
Tānaggadãpadhupehi gandhehiccevamādihi
Rājārahehi sabbehi påjāvatthåhi sādaraü
117
Ekãkatvā mahāsaīghaü laīkādãpanivāsinaü
Pavattesi mahāpåjaü satta satta dināni so.
---------
118
Atha rājavaro saddhiü caturaīgabalena so
Gantvā samtakåņaü taü siluccayasikhāmaõiü
119
Tattha devātidevassa dhammarājassa satthuno
Devādivandanãyaü taü vanditvā padana¤chanaü
120
Taü girindaü samantā ca dasagāvutamattakaü
Nānāratanasampuõõaü naranārisamākulaü
-----------
13.[S.] Paķķhayi.

[SL Page 548] [\x 548/]   ( 

121
Datvā janapadaü tassa sirãpādassa bhattiyā
Tato taü puna påjesi ratanābharaõehi ca.
122
Itthaü rājā buddhimā buddhasaddho 14
Saüsārambhorāsisantārasetuü
Nisseõiüvā'sesasaggāya gantuü
Tuīgaü tuīgaü pu¤¤arāsiü akāsi.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse vividhakusala
Karaõaü nāma teasãtimo paricchedo.
---------

Caturāsãtimo paricchedo

1
Athedāni mamāsesalaīkārajjānusāsino
Tattha tattha caritvāna siddhaņņhānāni sādaraü
2
Vanditvāna yathākāmaü pu¤¤aü kattuü dine dine
Kattuü lokopakāra¤ca bhāro eva hi sabbathā;
3
Ajjhāsayānuråpaü me vinituü pu¤¤asampadaü
Kattuü lokopakāra¤ca ko vā'macco visārado?
4
Esomacco'pi medevappatirājavhayo'dhunā
Buddhe dhamme ca saīghe ca suppasanno pavattati.
5
Adhiņņhānaü karontena patthetvā sugatattanaü
Anena ropite'kasmiü 1 sāëikeraphale tadā
6
Uņņhitā tãhi nettehi nāëikeraīkurā tayo.
Ayamekaü daëiddaü tu diskavāna karuõāparo
7
Attano puttadārehi saddhiü sakalasampadaü
Tassa datvāna "buddhohaü bhavissāmãti patthayã.
8
Tasmā eso'va jānitvā påressati mamāsayaü
Iccevaü cintayitvāna taü pakkositveva'mabruvã;
9
"Māpitehi viyāniņņhamārena vasavattinā
Paīkambugiriduggehi sumanācalagāminã
10
Padavã tattha tatthā'yaü avaruddhātiduggamā;
Vanditvā munino pādaü cinituü pu¤¤asampadaü
-----------
14. Baddhasaddho (?) 1. Ropite tasmiü (sabbesu)


[SL Page 549] [\x 549/]   ( 

11
Gacchataü jantunaü aņņhārasadesanivāsinaü
Dukkhaü janeti tasmā taü karohi supathaü 2 tuvaü
12
Atha hatthavanagallavhe vihāramhi purā pana
Attano pu¤¤atejena ākāsaü ca mahãtalaü
13
Gajjāpetvāna yattheko mahāthero mahiddhiko
Arahattamagā, tattha upatissena rājinā
14
Pa¤cabhumakapāsādo sovaõõacchadaniņņhiko
Tadā kārāpitodāni naņņho kālakkamena so
15
Thambhamattāvasiņņho'va tiņņhatãti mayā sutaü
Tampi kārāpaya tvamho mama nāmena nåtanaü.
16
Bhãmatitthavihāre'pi yathā nissaīkarājinā
Kārāpitaü phaluyyānaü, tatheva mama nāmato
17
Ropayekaü mahuyyānaü nāëikerādipåritaü.
Iti vatvā 7 payojesi taü taü pu¤¤akriyāsu taü.
---------
18
So tatheti paņissutvā gaīgāsiripuraü tadā
Gantvāna paņhamaü tattha cārusabbaīgalakkhaõaü
19
Råpaü sumanadevassa kārāpetvā manoramaü
Alaīkaritvā sovaõõaratanābharaõehi taü.
20
Tato samantakåņaü hi gantukāmo tadā pana
Råpampi tassa devassa ussavena saheva naü
21
âdāya nikkhamitvā so gāmaü bodhitalavhayaü
Gantvā tatoppabhutye'va setuü bandhitumārahi
22
Mukhadvāramhi so pa¤catiüsahatthappamāõakaü,
Khajjotanadiyaü tassaü tãüsahatthāyataü tathā,
23
Tathevulapanaggāme chattiüsaratanāyataü,
Ambaggāme vacatuttiüsahatthāyāmaü manoharaü
24
Bandhāpesi mahāsetuü tadā daëhataraü subhaü.
Gantuü sakkā yathā hatthivājigomahisādihi.
25
Tassa tassa mahāsetubandhassopari sundare
Kārāpetvā mahāgehe tuīgatthamhādisobhite ----------2. Sapataü

[SL Page 550] [\x 550/]   ( 

26
Pavāretvā bahå bhikkhå ekãkatvā tahiü tahiü
Tesaü datvā mahādānaü mahāpåjaü pavattayã.
---------
27
Vissāmasālā kāretvā, kāretvā setubandhanaü
ōhapetvā pādapāsāõe sesaņņhānesu nekadhā
28
Chindāpetvā mahāra¤¤aü kārāpetvā mahāpathaü
Samantakåņaü gantvāna vanditvā padala¤chanaü
29
Devaråpaü sirãpādacetiyaīgaõabhumiyaü
Saõņhapetvā sirãpādamaõķapa¤ca sa kārayã.
30
Taüsamantā ca pākāraü bandhāpetvā tato paraü
Maõķapaü taü mahantãhi saīkhalābhi mahāmati
31
Ayotthamhesu bandhitvā daëhaü katvā tato puna
Dãpādãhi sirãpādaü påjayanto dinattayaü
32
Attano matthakenāpi gandhatelappadãpikaü
Gahetvā sakasāmissa mahārājassa nāmato
33
Namassanto namassanto katvā katvā padakkhiõaü
Taü samantā sirãpādaü sabbarattiü pavatti so.
34
Etaü sabbaü pavattimpi āditoppabhutikkamaü
Lekhapetvāna pāsāõatthamhe tuīgatare tato
35
Mahārājādhirājassa parakkamabhujassa taü
Kittitthamhova so tattha patiņņhāpesi tuņņhiyā.
36
Tato sabbaü pavattiü taü ra¤¤o dutamukhena so
Vi¤¤āpetvāna pesesi paripuõõamanoratho.
---------
37
Tato gantvāna so hatthavanagallavihārakaü
Ra¤¤ā vuttaniyāmena katvā bahudhanabbayaü
38
Kārāpetvāna pāsādaü tuīgasiīgaü tibhumakaü
Anomadassināmassa mahāsāmissa dhãmato
39
Taü datvāna tato tassa mahārājaniyogato
Dānavaņņampi kappetvā silālekha¤ca kārayã.
40
Tato gantvā mahāmacco bhãmatitthakapaņņanaü
Chāsãtihatthakaü tattha setuü kāëãnadimukhe,


[SL Page 551] [\x 551/]   ( 

41
Kadalãsenagāmamhi satayaņņhippamāõakaü,
Sālaggāmāpagāyantu setuü tāëãsayaņņhikaü,
42
Sālapādapasobbhasmiü pa¤¤āsaü satahatthakaü,
Iccevamādike setu duggaņņhāne tahiü tahiü
43
Bandhāpetvā tathārāmadhammasālādayo bahå
Kārāpetvā mahādānapåja¤cāpi pavattayã.
---------
44
Atha rājamahāmacco bhãmatitthavihārato
Yāva kāëanadãtitthaü ņhāne yojanavitthate
45
Kārāpesi parakkantibāhunāmena vissutaü
Nāëikeramahuyyānaü succhāyaü phalabhāritaü.
46
Tasmiü tasmi¤ca raņņhamhi kappāsavāyanādike
Kāretvā'khilakammante niņņhāpetvekavāsare
47
Chabbãsatiü mahagghāni kaņhināni mahāsayo
Bhikkhusaüghassa datvāna mahāpåja¤ca kārayã.
48
Evameva dadanto so tattha tattha varaü puna
Adāsi bhikkhusaüghassa chasaņņhi kaņhināni ca.
49
Mahālabujagacchavhaü mahāvanamatho'khilaü
Chindāpevo samålaü so tatthekaü gāmamuttamaü
50
Kārāpetvā tadāsanne mahāpanasakānanaü
Sampādetvāna tatthekaü tibhumaü paņimāgharaü
51
Bodhicetiya-ārāma-pākāravalayāvutaü
Kāretvā rājanāmena mahāpåjaü ca kārayã.
52
Evameva mahāpu¤¤aü katvā rāja¤¤anāmato 3
Taü sabbaü punarāgantvā tassa ra¤¤o nivedayã.
---------
53
Atha rājāpi so tasmiü samuppannamahādayo
Mahālabujagacchābhidhānagāmādike bahå
54
Tena kārāpite gāme tasseva kulasantake
Katvā datvā tato tampi gahetvā dhātumandiraü
55
Gantvāna saīghamajjhamhi "mamā'maccavaro ayaü
Pasannahadayo vatthuttaye mayyapi sabbadā;
-----------
3.[A.E.] Nāmato

[SL Page 552] [\x 552/]   ( 

56
Tasmā buddhassa ra¤¤o ca hitesanaparo ayaü
Piyo hoti manāpo ca, tasmā'haü piyavatthunā
57
Påjemi dantadhātunti vatvā'maccavaraü tadā
Adā saputtadāraü taü munino dantadhātuyā.
58
Itthaü tadāppabhuti majjhimalokapālo
Teneva devapatirājavarena niccaü
Påjāpayittha vividhehi mahagghapåjā-
Vatthåhi lokamahitaü ratanattayaü so.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vividhakusalakārāpanaü nāma caturāsãtimo paricchedo
---------

Pa¤cāsãtimo paricchedo.

1
Kadāci pana laükāyapāpaggahavasā pana 1
Sa¤jātamhi mahāgimhe sabbasantāpahetuke
2
Milāyantesu sassesu dubbhikkhe duratikkame
Bhãtibhãte 2 ca sabbasmiü laükāvāsimahājane
3
Rājā pana tadā vatthuttayacetiyabodhinaü
Nāthametteyyadevādidevāna¤ca mahiddhinaü
4
Nānāvidhāhi påjāhi påjaneyyānamuttamaü
Kārāpetvāna sabbampi laīkamekaü mahussavaü
5
Ekãkatvā mahābhikkhusaīghaü påjāpurassaraü
Parittampi bhaõāpetvā dāņhādhātuü mahesino
6
Puraü padakkhiõaü sammā kārāpetvā tato puna
"Devo vassatu" iccevamadhiņņhānamakāsi so.
7
Tadā pana mahāmeghā vuņņhahantā tato tato
Vijjullatāhi daddallamānā eva punappunaü
8
Gajjantā ca muhuü sabbalokakaõõamanoharaü
Nāsayantā mahāgimhaü hāsayantā mahājanaü
9
Dåsayantā naca dubbhikkhaü bhusayantā disantaraü
Sassamassāsayantā ca vassituü ārabhiüsu te.
-----------
1.[A.] Macaggāhavasā 2. Bhãtabhãte (sabbesu)

[SL Page 553] [\x 553/]   ( 

10
"Buddhānubhāvato eva ete vassavalāhakā
Evaü vassanti amhākaü hadayānandadāyakā;
11
Tasmā buddhaguõā ete ettakā iti jānituü
Devabrahmamanussesu ko vā bhavati kovido?
12
Amhākaü pana rājāpi mahātejo mahiddhiko;
Anena sadiso rājā na bhuto na bhavissati,"
13
Iccevaü munirājassa guõaü ra¤¤o guõampi ca
Vatvā vatvā pasaüsiüsu 3 laükāvāsijanā tadā.
14
Iccevaü paripālento dhammato lokasāsanaü
Sāravantaü karonto'va attabhāvampi attano
15
Anubhonto ciraü rajjasiriü rājā kadāvana
Bhaginãsånunā saddhiü attano vãrabāhunā
16
Sute vijayabāhuü ca bhuvanekabhujaü tathā
Tilokamlanāma¤ca 4 parakkamabhujaü tathā
17
Jayabāhukamiccete pa¤ca āhåya pesale
Channametesamevaü so ovādaü dātumārabhã:
18
"Tātā suõātha me vācaü: idha loke sutā pana
Avajāto'nujāto'tijāto iti tayo ime;
19
Tesu mātāpitånaü ye siriü vaüsakkamābhataü
Guõānurodhato bhottuü akkhamā pupphamālikaü
20
Vānarā viya nāsetvā nissirãkā caranti te
Atrajā avajātā'ti āhu santo purātanā
21
Tādisiü pana sampattiü labhitvā pitaro yathā
Tathevā'nubhavantā ye pālayanti kulakkamaü
22
Te'nujātāti jānātha; a¤¤aü puna vadāmahaü
Kulakkamābhatāyeva saha sampattiyā puna
23
A¤¤ampi bahusampattiü uppādetvā tato'dhikaü
Vindanti ye sukhaü dhãrā te'tijātā'ti pākaņā.
24
Mayāpi pitunā dinnaü māyāraņņhakamekakaü
Gahetvā'dāni a¤¤ampi jitvā rāņņhadvayaü puna
25
Rajjattayampi nissesamekacchattaīkitaü kataü.
Tenāpya'sādhiyā sabbe damiëāpi parājitā;
-----------
3.[A.] Pasaüsesuü. 4. [E.D.] Tibhuvanamallanāmaü ca.

[SL Page 554] [\x 554/]   ( 

26
Tattha tattha vasantā ca giriduggādinissitā
Sabbe'pi vannirājāno ānãtā mama santike.
27
Desantare'pi sabbattha kittiü katvāna patthaņaü
Evaü dhammanayeneva ciraü rajjaü kataü mayā.
28
ânetvā rājaka¤¤āyo jambudãpā sapābhatā
Akāsiü ¤ātake tumhaü paradesepi khattiye.
29
Paõķavā coëiyā vãrā canndādiccakuloditaü
Rājāno mama pāhesuü kirãņābharaõāni ca.
30
Etehi pana sabbehi tumheheva na kevalaü
Anāgatasmiü kālepi sattanattuppaveõiyā
31
Vindanãyāni vattanti ratanāna¤ca rāsayo
Sambhatā me kuverena saīkhādã'va nidhã nava. 5
32
Dujjanā niggahãtā ca; sajjanā paripālitā;
Sambuddhasāsana¤cāpi susamaggãkatammayā,
33
Tasmā'siü piturājassa atijāto suto ahaü.
Atijātā sutā hotha puttā tumhe'pi mādisā.
34
Pubbe okakkākagottassa yathā sāgararājino
Puttā saņņhisahassā te tattakā rājadhāniyo
35
Māpetvā jambudãpaü hi sabbaü saņņhisahassadhā
Vibhajitvā samaggāva karuü rajjaü visuü visuü;
36
Dasabhātikarājāno jambudãpaü yathā purā
Katvāna dasakoņņhāsaü sammā rajjaü kariüsu te;
37
Tathā tumhe'pimaü laīkaü vibhajitvā yathārahaü
A¤¤ama¤¤aü piyāyantā 6 sammā rajjaü karotha bho
38
Puttā, randhaü na dassetha sabbathā parasattunaü."
Iccevamorase putte bhāgineyya¤ca ovadi.
---------
39
Tato so santipātetvā mahāsaīghaü mahājanaü
"Etesu chasu rājåsu bhāgineyyorasesu me
40
Ko vā rajjassa yoggo"ti rājā pucchi; tadā pana
Tassa taü vacanaü sutvā mahāsaīgho nivedayã:
-----------
5.[A.] Nidhinica. 6.[A.] Pi sāsantā

[SL Page 555] [\x 555/]   ( 

41
"Mahārāja, ime rājakumārā bhavato ayaü
Bhāgineyyo'pi sabbe te dhãrā vãrā bahussutā,
42
Saīgāmāvacarā sabbe parasattuvimaddakā,
Rajjayoggā bhavanteva lokasāsanapālakā;
43
Tathāpi bhavato jeņņhasuto vijayabāhuko
Bālakālā samārabbha 5 pasanno ratanattaye;
44
Gilānabhikkhupaņņhāne niccopaņņhitamānaso,
Saccasandho kata¤¤u ca saddhābuddhãguõodito,
45
Nirādhārajanādhāro; jarādubbalajantusu
Tathā dukkhitasattesu atãva karuõāparo;
46
Jāte rājantare tasmiü dāseyyaü gamite bahu
Bandhu bhikkhugaõassāpi a¤¤e cāpi bahujjane
47
Tesaü tesaü tu sāminaü suvaõõaratanādikaü
Datvā datvā vimocesi so tato dāsabhāvato.
48
Corā bahå mahārāja rājagehepi corikaü
Katvāna niggahe jāte patvā tasseva santikaü
49
Chambhitattaü bhaya¤cāpi chaķķetvā nirupaddavā
Aīgahānimpi appatvā jivitampi labhiüsu te.
50
Gāme gāme karaü rājadeyyamādāya corino
Disvā rājamanussepi 6 tesaü datvā sakaü dhanaü
51
Tasmā tasmā karā sabbaü mocetvā dukkhitaü janaü
Paripālayate niccaü lokapālanakovido
52
Sãhaëā vannirājāno 7 tayā jeyyāpi kecana
Taü disvā paņhamaü pacchā tvampi passanti nibbhayā.
53
"Anāgate panamhākaü rakkhantaü kulasantatiü
Tumhe vijayabāhuü taü itoppabhuti santataü
54
Sambhattā upasevetha" iccāmaccakulaīganā
Attano attano nāthe sikkhāpenti katādarā.
55
Dvattãvassāyukānaü ye bālānaü bālajappitaü
Madhuraü sotumicchanti tehi mātāpituhi ca
56
"Kaü vā sevetha tumhe"ti pucchitā kira bālakaü
"Amhe vijayabāhuü taü sevissāmā"tã bhāsare.
-----------
5.[A.] Samarambha. 6.[E.] Rāja, manussepi. 7.[A.]Va¤¤arājāno.

[SL Page 556] [\x 556/]   ( 

57
Mātāpituhi kopena tāëitā kira bālakā
Attano attano dukkhaü tassāroventi āgatā.
58
Tadā vijayabāhå'pi pakkosetvā dayāya te
"Ito paņņhāya tumhe tu na tāëetha ime siså"
59
Iti vatvā tato bhaõķāgārato eva attano
Tesaü tesaü ca bālānaü bhattavuttimpi dāpayi
60
Sapuõõacandaü gaganaü oloketvāna cakkhumā
Puõõacando kute'tthāti pucchanto viya puggalo
61
Vijjamānā guõā tasmiü rajja ra¤janakārino
Iti ¤atvāpi bho rāja, saīghaü tvaü pucchase kathaü?
62
Suõohi bho mahāraja, laīkādãpaü na kevalaü
Jambudãpampi pāletuü tassa'tthi subhalakkhaõaü.
---------
63
Evamādiguõe tassa saīghassa mukhato bahå
Ahå sutvātadānandabappatemitalocano
64
Pakkosetvā ca santosā samãpe sadisāsane
Sutaü vijayabāhuü taü nisãdāpesi bhåpati.
65
Atha tassa mahārājā attanā yaü na kāritaü
Lokasāsanakiccaü taü sabbamevaü nivedayã:
66
"Viddhastaü parasattåhi ratanāvalicetiyaü
Bandhāpetvāna sovaõõathåpenālaīkarohi taü
67
Sãhalādhipatãnaü yā rājadhāni purātanā
Taü puëatthipuraü sabbapurãtilakamuttamaü
68
Kārāpehi yathāpubbaü tuīgapākāragopuraü,
Suvibhattacatudvāraü gambhãraparikhāvutaü.
69
Tattha dāņhāghare pubbe dibbāgāramanohare
Patiņņhāpaya taü dāņhāpattadhātudvayampi ca.
70
Imāya khalu pubbesaü rājunaü rājadhāniyaü
Ahampi kattumicchāmiabhisekamahussavaü.
71
Tisãhaëagataü sabbaü bhikkhåsaüghaü mahājanaü
Sahassatitthaü netvāna tattha påjāpurassaraü
72
Mahāvālikaīgāyamupasampadamaīgalaü
Kārāpetvā samiddhaü tvaü karohi jinasāsanaü." 


[SL Page 557] [\x 557/]   ( 

73
Iccevamādikaü sabbaü lokasāsanakāriyaü
Vatvāna tassa hatthamhi rajjabhāraü ņhapesi so.
74
Atha punaravasiņņhe pa¤carāja¤¤asånu
Munivaravaradāņhāpattadhātu ca tā dve 8
Yatigaõamapi sabbāmaccavaggaü ca laīkā - 
Bhuvampi abhinãyyātesi tasseva rājā.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse rajjabhārā
Ropanaü nāma pa¤cāsitimo paricchedo.
---------

Chāsãtimo paricchedo

1
Rājā vijayabāhå pi nibbhãtikamano tadā
Taü tatheti paņissutvā rajjabhāramagaõhi so.
2
Atha so piturājassa atijātasutattanaü
Jãvantasseva tassā'haü dassayissanti cintayã..
3
Sāmyamacca - sakhādãsu rajjaīgesvesu sattasu
Mittaīgayoggo vissāsã sammantanavisārado
4
âpadāsu sahāyo ca saccavādã piyaīkaro
Ko ve'dāni mamatthãti vãmaüsitvā punappunaü
5
"Vãrabāhādipādo kho paõķito guõamaõķito
Pitucchātanayo atthi sabbakiccesu kovido;
6
Vālikākeëikālamhā yāva ajjatanā mayi
So'yamekantavissāsaü kurute sujanesupi;
7
Mamaü so'pi apassanto ņhātuü nakkhamate kvaci;
Ahamakpi taü apassanto nakkhamāmi nisãdituü.
8
Yathā ahaü tathā so'pi vaķķhetuü lokasāsanaü
Ussāhaü kurute ¤āõabalakāyabalādhiko.
9
Tasmā mittaīgayoggo so"iti ¤atvāna taü tadā
Pakkosetvāna sambhattamittaņņhānamhi yojayã.
---------
10
Atho mamukkaņņhatamaü pu¤¤akammaü manoharaü
Kattabbaü balu me dāņhāpattadhātu ca tā duve
-----------
8.[A. -]Dhātuü ca tadve [E. -]Dhātuü ca tā deva.

[SL Page 558] [\x 558/]   ( 

11
Niyyātitā tato tāsaü pāsādo'bhinavo'dhunā
Kātabbova mayā; ki¤ca 1 piturājåhi kāritaü
12
Dāņhādhātugharaü cāpi jiõõaü hoti purātanaü;
Tamevābhinavaü tasmā kārayissanti cintiya
13
Bahå sippigaõe sabbasippakammantakovide
Kammakāre bahå ca'¤¤e rāsãkatvā tato tato
14
Pubbakammantato cāpi diguõe dassanappiye
Kāretvā navakammante dibbamandirasundaraü
15
Dāņhādhātugharaü sabbaü niņņhāpetvāna tattha so
Patiņņhāpiya sambuddhadhātuyo'pi duve tato
16
Pubbato cā'dhikaü dhātumahāpåjaü dine dine
ârakkhamattano(?) Sammā pavattetuü niyojayã.
---------
17
Tatoppabhuti sorājā pemaü sapiturājino
Diguõaü tiguõaü katvā vaķķhāpesi nirantaraü
18
Attano piturājassa soko sutavaviyogajo
Mā hotu'ti vicintetvā parakkamabhujaü tathā
19
Jayabāhukamiccete ubho'pyavaraje nije
Sadā pitusamãpamhi vasāpesi mahãpati.
20
Tato tilokamalla¤ca pakkosetvā nijānujaü
Jambuddoõipurārabbha yāvadakkhiõasāgaraü 2
21
Etasmiü antare vijjamānaü sãhaëavāhiniü
Tassānuvattiniü katvā datvā so piturājino
22
ârakkhākaraõatthāya dakkhiõasmiü disantare
Mahāvatthalagāmasmiü patiņņhāpesi taü tadā.
23
Uttarāya disāyampi khuddavālikagāmake
Verino paratãramhā yebhuyyenotaranti te.
24
Taü disaü pana pāletuü saīgāmamukhabheravaü
Mamāvavarajarājānaü bhuvanekabhujaü vinā
25
Ko vā atthiti cintetvā tamāhåya mahãpati
Tassa datvā mahāsenamuttarāpathavattiniü
-----------
1.[A.] Ki¤ci. 2.[E.S.] Sāgarā.


[SL Page 559] [\x 559/]   ( 

26
ârakkhaü piturājassa kattuü tasmiü disāmukhe
Patiņņhātuü niyojesi tasmiü sundarapabbatai.
---------
27
Atha rājā sayaü vãrabāhunā saha sajjãto
Tattha tattha caritvā so madditvā'khiladujjane
28
Katvā nikkaõņakaü laīkaü pituno'numatiü tato
Laddhā puraü puëatthivhaü kārayissanti nikkhamã.
29
Tasmiü kāle mahārājā parakkamabhujo'pi so
Sutappemamahoghena nãyyamāno'va sādaraü
30
Karonto'nugamaü tassā'nicchantasseva sånuno
Pacchatopacchato gantumārabhittha dayāparo.
31
Tato so piturājānaü vannditvāna punappunaü
Balakkārā nivattetvā gantumeva samārabhi.
---------
32
Atha so"mama puttamhi pemaba kubbanti ye janā
Te sabbe'pi tamevānugacchantu"ti niyojayã.
33
Tassa taü vacanaü sutvā pāmojjabahulā tadā
Sabbe rājamahāmaccā sabbe senāpatã tathā
34
Sabbe vãramahāyodhā sabbe hatthipakā tathā
Sabbe turaīgasādã ca sabbe'pi rathino tathā
35
"Aamhākaü adhunā bodhisatto vijayabāhuko
Rājadhāniü puëatthivavhaü kāretuü kira gacchati;
36
Sace gacchati so, amhe gamissāma lahuü" iti
Vatvā tena samaü gantuü sajjitā nikkhamiüsu te.
37
Ekaccesu ca kosajjavasāmaccabhaņādisu
Tadā gantumanicchantesvetesaü kira itthiyo
38
"Nāthā bhonto panamhehi sahāgacchantu vā navā,
Idāneva mayaü tena saddhiü guõagavesinā
39
Gacchissāmeva, teneva 3 kāritamhi puruttame
Vacchissāmā"ti vatvāna purato nikkhamiüsu tā.
-----------
3. [E.] Gacchissāma eteneva.


[SL Page 560] [\x 560/]   ( 

40
Tathā gantumanicchante pitaropi sake sake
Chaķķetvā kira bālāpi tamevānugamuü tadā.
41
Attano attano gāmaü gehaü vā bhogasampadaü
Chaķķetvā nikkhamantaü taü disvā disvā mahājanaü
42
Mahādayāya so rājā ovadanto punappunaü
Nivattāpesi sabbepi nivattetabbake jane.
43
Atho icchitamattaü so vavāhiniü caturaīginiü
Gahetvāna mahāduggaü tuīgaü vātagiriü agā.
44
Tasmiü pabbatamuddhasmiü rājāgāraü mahārahaü
Kārāpetvā samuttuīgapākāraparivavāritaü
45
Attano piturājena dattaü sabbaü mahādhanaü
Tattheva nidahitvāna āpadatthaü ņhapesi so.
46
Tasmiü yeva mahāsele saīghārāma¤ca sundaraü
Kārāpetvā mahānettappāsādāyatanādhibhuü
47 Mahātheraü pavāretvā tassa datvā tamuttamaü
Kārayittha mahāpåjā, dānavaņņampi paņņhapi.
---------
48
Tato sumanakåņaü sogantvāna munino padaü
Vanditvāna tato rājā gaīgāsiripuraü agā.
49
Tattha so nigamaggāmipāsādavhe purātane
Vihāre khaõķaphullānaü paņisaükharaõaü tadā
50
Kāretvā tattha vasãnaü dānavaņņampi bhikkhunaü
Vavatthapetvā sinduravānaü taü samupāgami.
51
Rājā tattha vanaggāmapāsādavhaü vihārakaü
Kāretvāna tato tattha piturājasassa 4 nāmato
52
Kāretvā'bhayarājavhaü pariveõa¤ca tassa so
Nānāvidhaparikkhāragāmakkhettādikaü adā.
53
Atha gantvā mahãpālo varaü hatthigiripuraü
Tatthāpi rucire cullapiturājena kārite
54
Mahāvihāre tasseva niccamabbhaccanārahaü
Dehanikkhepaņhāna¤ca olokento punappunaü
-----------
4. [E.D.] Piturāja¤¤a.


[SL Page 561] [\x 561/]   ( 

55
Vãrabāhunarindena saddhiü senāya dukkhito 5
Aniccalakkhaõaü tattha uppādesi punappunaü.
56
Tato tibhumakaü tattha paņimāgharamuttamaü
Kārayitvā mahābuddhapaņimaü tattha kārayã.
57
Kārāpetvā tato cullapituråpaü manoharaü 
Patiņņhāpesi tattheva sabbābharaõabhåsitaü.
58
Paņimābhavanasseva tassa cāpi 6 manohare
Kappiye paccayaggāme parivārajane bahå
59
Datvā tasseva nāmena bhuvanekabhujādimaü
Pariveõanti nāmampi parikappesi bhupati.
60
Tato taü nagaraü gantvā naranārisamākulaü
Pākāraparikhādãhi parikkhittaü ca kārayã.
61
Nikkhamitvā tato rājā vikkanto caturaīginiü
Mahāsenaü gahetvāna agā subhagiriü puraü.
62
Tasmiü kāle mahāyuddhaü katvā pubbe palāpito
Candabhānunaritdo so paõķucoëādiraņņhato
63
Mahādāmiëayodhe ca rāsãkatvā pubbe palāpito
Candahānunarindo so paõķucoëādiraņņhato
64
Atho padãkurundādãraņņhavāsã ca sãhaëe
Vasãkatvāna rājā so gantvāna 7 subhapabbataü
65
Khandhāvāraü nibandhitvā "gaõhissāmi tisãhalaü,
Na harissassāmi te; tasmā munino dantadhātuyā
66
Saheva pattadhātu¤ca rajja¤ca mama dehi taü;
No ce yuddhaü karohã"ti vatvā dåte ca pesayã.
---------
67
Tadā vijayabāhupi vãrabāhumahãpatiü
Pakkosetvā'bhãmantetvā sajjāpetvā mahābalaü
68
"Aho ajja panamhākaü ubhinnaü bhujavikkamaü
Passissāmā'ti vatvāna nikkhamitvā ubho'pi te
69
Candabhānumahāsenaü nirundhitvā samantato
Mahāyuddhaü pavattesuü rāmayuddhaü'va dāruõaü.
-----------
5. [E.S.D.] Piëito. 6.[E.] Tassāmante. 7. [E.] Rājā samagge
Katvāna so gantvā.

[SL Page 562] [\x 562/]   ( 

70
Tadā yuddhaparābhåtā ceriyodhā nirāyudhā
Paribbhamiüsu thomiüsu paõamiüsu bhayadditā
71
Thambhiüsu parikampiüsu yāciüsu saraõaü raõe,
Rodiüsu parideviüsu bhãtā veribhaņā tadā.
72
Kānanābhimukhā keci sāgarābhimukhā pare
Pabbatābhimukha ca'¤e¤¤a dhāviüsu ripavo hayā 8
73 Evamevaü sa yujjhitvā mārayitvā bahå bhaņe
Candabhānunarindaü taü palāpesi nirāyudhaü.
74
Athorodhavare tassa sabbe hatthituraīgame
Khaggādãni bahåneva āyudhāni mahādhanaü
75
Jayasaīkhaü jayacchattaü jayabheriü jayaddhajaü
Etāni pana sabbāni pesesi pitusantikaü.
76
Iccevaü tumulaü yuddhaü katvā jitvā'rimaõķalaü 9
Patvāna vijayaü laīkāmekacchattamakāsi so
---------
77
Tato tampi puraü tuīgapākāraparikhāvutaü
Kārāpetvā tato tattha rājāgāraü mahārahaü
78
Katvā niņņhāpayitvāna tato tasmiü pure tadā
Mahato bhikkhusaüghassa dānavaņņampi paņņhapi.
79
Atha'varajarājānaü bhuvanekabhujampi so
Assāsetvā yathāpubbaü ņhapesisubhapabbate.
80
Athāvanipati gantvā anurādhapuraü tahiü
Thåpārāmādikaü sabbaü siddhaņņhānaü samantato
81
Māranimmitaduggaü'ca chindāpetvā mahāvanaü
Bandhāpesi ca pākāraü setuü'vāsāsavantiyā;
82
Navakammantakantāni siddhaņņhānāni'māni so
Kārapetvā mahāpåjaü pavattesi disampati.
---------
83
Atha so piturājena ratanāvalicetiye
âraddhaü navakammantaü kavo apariniņņhitaü
84
Niņņhapetumano saü puravāsimahājanaü
Tamhā gatagataņņhānā ekãkatvā lahuü lahuü
-----------
8. [A.] Parito yā 9. [A.] Jitvāpi maõķalaü.


[SL Page 563] [\x 563/]   ( 

85
Husippijana¤cettha yojetvāna visāradaü
Senānāthapariveõattherindappamukhassa ca
86
Dānavaņņampi saīghassa niņņhāpetvāna tattha naü
Kāretuü navakammantaü patiņņhāpesi pati.
87
Atha vannimahãpālā patiņņhāraņņhavāsino
Paõõākāraü huü datvā passiüsu dharaõãpatiü.
88
Aõdoëi - dhavalacchattacāmarādãni so tadā
Datvā tesaü mahāvanyarāja¤¤akakudhāni ca
89
Pãõayitvāna te sabbe taü puraü parirakkhituü
Niyojetvā tato tamhā puëatthipuramgā.
--------90
Atha tattha samāhåya vãrabāhumahãpatiü
"Kārayāma mayaü målarājadhānimimaü subhaü;
91
Purayāma yasapapårakapapårehi disāmukhaü"
Iti sammantanaü nena saddhiü katvā nārādhipo
92
Puëatthivhe pure'dāni pāsādā paņimāgharā
Vihārā pariveõā ca cetiyā dhātumandirā
93
Pākārā gopurā ceva aķķhayogā ca hammiyā
Maõķapā dhammasālā ca tathā devālayādayo
94
Keci tiņņhanti saüråëhatiõarukkhādichāditā;
Patanta'¤¤e nirādhārā jiõõatthambhakadaõķakā 10
95
âmulaggasamubbhinnamahābhittibhāronatā
Athopi nipatissanti 11 a¤¤ādhāravicajjitā. 96
Vuķķhā'va parijiõõattā dubbalattā ca kecana
Aho ņhātumasakkontā onavanti dine dine.
97
Kecicchinnatulāyaņņhã honti naņņhaviņaīkakā,
Viddhastavalabhã keci honti bha¤jitahi¤jakā.
98
Jiõõagopānasãbhedagalitacchadaniņņhākā
Ekacce pana tiņņhanti bhittitthamhāvasiņņhakā.
99
Ekacce patitadvārā nihatadvārabandhanā;
A¤¤e sithilasopāõā honti viddhastavedikā
-----------
10. Thambhakadambakā (sabbesu) 11. Aho pi patisanta¤¤e (sabbesu) 

[SL Page 564] [\x 564/]   ( 

100
Kesa¤ci dissate målādhāramattanibandhanaü;
Kesaüci nappatiņņhānaņhāmattampi dissati.
101
Kiü bhāsitehi nekehi nissirãkamidaü puraü
Sassirãkaü karissāma anujānātu bhåpati.
102
Pacchābhisekakalyāõaü karotu'dha puruttame
Iti vatvāna dåtaü so pesesi pitusantikaü.
---------
103
Atha sutvā pavattiü taü rājāpi muditāsayo
Kārāpetumano målarājadhāniü sayaü tadā
104
Pakkosetvā mahāmaccamaõķalaü taü tahiü tahiü niyojetvāna sabbe'pi laīkāraņņhanivāsino
105
Ayokāre tathā cundakāre vilãvakārake
Kammāre ca kulāle ca kalāde (?) Cittakārake
106
Hārike bhatake dāse caõķāle kammakovide
Iņņhikāvaķķhakã cuõõavaķķhakã dāruvaķķhakã
107
Silāvaķķhakivagge ca ekikatvā tato puna
Gaggarã - muņņhi - saõķāsa - kåņā karaõãmukhe
108
Sabbe kammārabhaõaķa ca tikhiõe kakace bahå
Vāsã ca erasu rukkhabhedã - pāsāõadāraõe
109
Sattha-koņisa-kuddāla-kila¤ja-piņakādayo
Etāni pana sabbopakaraõāni ca sādaraü
110
Mahādhanampi datvāna muttāveëuriyādikaü
Pesesi saha senāya sutarājassa santikaü.
111
Tadā vijayabāhå'pi rājā muditamānaso
Tasmiü raņņhe vinaņņhamhi cirakālakhilãkate
112
Chinnabhinnamahātãre gambhãramhovivajjite
Vāpipokkharaõãseturahadādijalāsaye
113
Bandhāpetvā yathāpubbaü gambhãrajalapårite
Nānāpadumasa¤channe nānāmacchakulākule
114
Sabbasassānamuppattiņņhānabhåtāni sabbadā
Sārakkhettāni nekāni nipphādetvā tato puna
115
Sabbāni pana sassāni sampādetvā tahiü tahiü
Kārāpesi samiddhaü taü raņņhaü sabbaü manoharaü.
---------

[SL Page 565] [\x 565/]   ( 

116
Atha bhåpatirambhodhigamabhãraparikhāvutaü.
Cakkavāëaddisaīkāsacārupākāramaõķalaü
117
Nānārāmaparikkhittaü nānāpokkharaõãyutaü
Nānāvihārasaüyuttaü nānācetiyasaīikulaü
118
Nānaķķhayoggasaüsaņņhaü nānāpāsādabhåsitaü
Nānāhammiyakammantaü nānāmaõķapamaõķitaü
119
Nānādevālayopetaü nānāgopurabhāsuraü
Nānāgārāvalãvāruü nānāvãthivirājitaü
120
Suvibhattacatudvāraü subhasiīghāņavaccaraü
Kārāpesi yathāpubbaü puëaëatthipuramuttamaü.
121
Itthaü so mithilaü yathā jayati sā bha¤jeti ka¤cãpuraü
Sāvatthiü hasate jināti madhuraü dåseti bārāõasiü
Vesālimpi vilumpate ca jutiyā kampeti campāpuriü kārāpesi tathā taminvdanagarãtulyaü puëatthipuraü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Purakārāpanaü nāma jāsãtimo paricchedo.
---------

Sattāsãtimo paricchedo.

1
Atha rājā "puëatthivhaü purametaü purā yathā
Tathā kārāpitaü sabbanagaraīgasamanvitaü.
2
Idānãdaü puraü bhāti sirisobhaggalakkhiyā
Jetuttaraü vijayate, 1 sāgalampi jigiüsate
3
Suüsumāragiriü hantvā 2 sāketampi gaõeti kiü?
Aho 3 rājagahaü jãvaggāhaü gaõhitumicchati;
4
Saükassamakpi padhaüsevo indapattampi nindati;
Sakhyamussahate kattuü saddhiü kapilavatthunā;
5
Tasmā sakkapure sakko devānaü adhipo yathā
Tathetasmiü pure rājā rājunaü adhipo'dhunā
6
Abhisekacchāõaü kātuü āgacchatu mahiddhiko"
Iti vatvāna dåtaü so pāhesi pitusantikaü .
-----------
1.[E.] Pi vijini. 2.[D.S.] Gantvā. 3.[S.] Atho.

[SL Page 566] [\x 566/]   ( 

7
Atha dåtamukhā rājā tamudantakkamaü tadā
Sutvā haņņhapahaņņho'va hutvā senāpurakkhato
8
Rājārahena namahatā ussavena sahe'va so
Jambuddoõipurā målarājadhāniü tamabbhagā.
---------
9
Tadā vijayabāhå'pi rājā gāvutamattakaü
Paccuggantvā mahārājaü rājadhāniü tamānayi.
10
Atha tasmiü pure ra¤¤o abhisekamahussavaü
Sattāhāni pavattetvā niņņhāpesi yathākamaü.
11
Atha so vãrabāhussa datvā raņņhaü tamuttamaü
Ta¤ca tassaü samiddhāyaü ņhapetvā rājadhāniyaü
12
"ânemi munino dhātu rājadhānimimaü" iti
Saheva piturājena jambuddoõipuraü agā.
---------
13
Atha so sannipātetvā laīkāvāsimahājanaü
Jambuddoõipurā'rabbhā ā puëatthipuruttamā
14
Mahāmaggaü samaü katvā pa¤cayojanamattakaü
Antarā antarā tasmiü aķķhayojanamattake
15
Maīgaladdhaja-ramhālitoraõādimanoharaü
Vasatiü ekamekantu kārāpesi namahārahaü
16
Atho mahārathe dibbarathasobhaggasundare
Saõņhapetvā duve dāņhāpattadhātu mahesino
17
Mahābrahmarathaü brahmasamåhehi viyā'tulaü
Samantā taü namahādhātumaīgallarathamuttamaü
18
Sevamānehi nekehi bhikkhusaüghagaõehi so
Nikkhamitvā mahājambuddoõãpuravarā tato
19
Soõõamuttātapattāni soõõamuttikavāmare
Soõõamuttāpatākāyo soõõamuttikamālikā
20
Soõõaråpiyakumbhehi soõõarupiyavãjanã
Soõõaråpiyabhiīkāre soõõaråpiyasaīkhake
21 Soõõaråpãpaņiggāhe soõõaråpãkaraõķake
Soõõaråpiyathāle va soõõaråpiyadappaõe


[SL Page 567] [\x 567/]   ( 

22
Soõõaråpiyaramhā ca soõõaråpiyasaīkhake
Soõõaråpituraīge ca soõõaråpiyavāraõe
23
Anekaråpisovaõõa-dãpadaõķādayo pi me
Gahetvā dhātupåjatthaü purato pacchato'pi ca
24
Sādhukāraü pavattetvā gacchantehi nirantaraü
Taütaüdhuraniyuttehi 4 manussehi manoharaü
25
Hatthālaīkāravitthārapasatthagajapantihi
Sabbassābharaõasseõidassanãyassapantihi
26
Yodhakãëaü karontānaü yodhālaīkāradhārinaü
Vividhāyudhapāõãnaü vãrayodhānapantihi
27
Maīgallavesadhārãnaü nānābharaõasobhinaü rājarāja¤¤amantãnaü pantãhi parisevitaü
28 "Aho sādhu aho sādhu aho sādhå"ti vādinaü
Pu¤¤asoõķamanussānaü sādhunādehi maõķitaü
29
Purato purato cā'haüpubbikāya niraggalaü
Nikkhamantehi nekehi nimmalāvāravavāruhi
30
Upāsikājanehevaü 5 upāsakajanehi va
Påjāpupphādidhārãhi pantiso parivāritaü
31
A¤¤ama¤¤aü mahāvādaü karontehi viyādhikaü
Bahåhi balavantehi balatthehi muhuü muhuü
32
Abhitāëiyamānānaü kãëantohi tahiü tahiü
Mahabbalabalatthānaü ghosehi pararighositaü,
33
Savanãyataraü sabbadisantaravisārinaü
Pa¤caīgaturiyārāvaü pavattentehi sundaraü,
34
Vetāëikehi maügallapāņhakehi pasaüsitaü,
Thomitaü thutavādãhi māgadhehi punappunaü,
35
Naccagãtaü karontehi dassanassavaõappiyaü
Naņavāraõavaggehi bhattiyā parisevitaü
36
Mahāpåjaü pavattento pavattainto nirākulaü
Tenālaīkatamaggena gantvāna purato kataü
-----------
4. [A.E.] Dhurāniyuttehi 5. [A.E.] Janeheva

[SL Page 568] [\x 568/]   ( 

37
Taü taü nivasatiü patvā tattha tattha ca dhātuyo
Saõņhapetvā mahāpåjaü katvā katvā tato tato
38
Nikkhamitvā punuggantvā 6 gantvānukkamato'ca tā
Munindadhātuyo målarājadhāniü tamānayã.
---------
39
Atha rājā puraü sabbaü kavo ekamahussavaü
Sumuhutte sunakkhatte sutithimhi suvāsare
40
Alaīkate tadā devarājamandirasundare
Tasmiü purātane dhātumandire mandiruttame
41
Mahāratanapallaīke nānāratanasobhite
Dhātuyo tā duve sammā patiņņhāpesi sādaraü.
42
Tatoppabhuti rāja¤¤o divase divase'dhikaü
Catujātisugandhehi gandhadhåpehi cāruhi
43
Punnāganāgapågādinānākusumajātihi
Asaīkhyamaõikappåradãpehi varajotihi
44
Gandhatelappadittāhi daõķadãpāvalãhi ca
Madhurakkhãrasampakkasukhumodanathālihi, 7
45
Kelāsakuņasaīkāsa-gandhasālantarāsihi
Samaggakhajjabhojjehi leyyapeyyādikehi ca
46
Māsattayaü mahādhātupåjaü nokamanoharaü
Saheva saīkhapåjāya katvā niņņhāpayã sudhã.
---------
47
Atho "sahassatitthamhi uupasampadamaīgalaü
Nimmalaü kārayissāma" iti vatvā mahãpati
48
Vãrabāhumahãpālaü pesetvā paņhamaü tahiü
Tenā'nekasahassehi saīghārāmehi cāruhi
49
Saha kārapite tuīge nānālaīkārabhāsure
Paņņatoraõasaüyutte saņņhithambhamahālaye
50
Tesu tesupasampattipåjāvatthusu sabbaso
Sajjāpitesu sabbesu paccayesu nacatusvapi,
51
Tasmiü tasmiü ca raņņhamhi patiņņhārohaõādike
Nivasantehi sabbehi vannirājåhi sādaraü
-----------
6. Punaggantvā (sabbesu) 7.[A.] Thālahi.

[SL Page 569] [\x 569/]   ( 

52
Anekamacchamaüsādinānāvya¤janasālisu
Mahātaõķulabhāresu dadhiduddhaghatādisu 53
Madhuphāõitamacchaõķisakkharāguëakādisu
ânãtesu mahāsaīghadānopakaraõesu ca
54
Rājā vijayabāhåpi tattha gantvā tadā "mayaü
ârabhissāma kāretumupasampadamaīgalaü;
55
Amhesu pana ye santi suppasannatarāsayā
Te sabbe'pi mahātherā majjhimā navakāpi ca
56
Sahassatitthaü āgantuü ussahantu yatissarā"
Iti ārādhanaü kavo dåtaü pāhesi sabbadhi.
---------
57
Sutvā sutvā pavattiü taü patvā patvā mahāmudaü
Tapodhanagaõā sabbe tambapaõõiyavāsino
58
Attano attano bhaõķāgārikampi yatiü tadā
Nisãditumadatvāna nikkhamiüsu tato tato.
59 Athānukkamato sabbe sajjitā yatipuīgavā
Sahassatitthaü āgantvā sãghaü sannipatiüsu te.
60 Tadā sahassatitthaü taü yatãhi parivāritaü
Olokonto muhuü rājā alabhã sulabhaü mudaü.
61
Athādhikaü paõãtehi antapānehi bhåpati
Taü mahābhikkhåsaüghaü so sakkaccaü samupaņņhahi.
62
Tasmiü sahassatitthasmiü divase divase tadā
Mahāpåjaü pavattento tehi kārakabhikkhuhi 
63
Upasampadapekkhānaü dāpento upasampadaü
Addhamāsaü pavattesi upasampadamaīgalaü.
64
Tato puna mahāsāmipadaü målapadaü tathā
Mahātherapadaü therapariveõādikaü padaü
65
Taü taü labhanayoggānaü sāsanujjotakārinaü
Dāpetvāna tato tesaü rājā rājārahaü subhaü
66
Sahassagghanakaü aņņhaparikkhāraü ca datva so
Tada¤¤esampi sabbesaü yatãnaü paņipāņiyā

[SL Page 570] [\x 570/]   ( 

67
Mahagghe ca parikkhāre davo datvā'vasiņņhake
Parikkhāre bahå paõķucoëaraņņhanivāsinaü
68
Bhikkhånampi ca pesetvā paripuõõamanoratho
Ĩāõapubbaīgamaü katvā yaü yaü pu¤¤aü mayā kataü
69
Taü sabbaü piturājassa 8 nāmato va kataü iti
Vi¤¤āpetvāna dåtaü so pesesi pitusantikaü.
70
Itthaü vālikaninnagāya vipule titthe sahassavhaye
Sãmāyaü parisodhitāyamudakukkhepābhidhānāya so
Kāretvā yatinaü bahunnamupasampattippadānaü tato
Jotāpesi navaīgikaü bhagavato buddhassidaü sāsanaü
71
Bhubhāraü bhuvane sute nijasute tasmiü ņhapetvā ciraü
Evaü evamanekapu¤¤avibhavaü teneva kārāpayaü
Rājånaü pavaro parakkamabhujo rājāpi so attano
Pa¤cattiüsatimamhi saggamagamā pattamhi saüvacchare.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse abhiseka
Maīgalādidãpano nāma sattāsãtimo paricchedo
---------

Aņņhāsãtimo paricchedo

1
Tadaccaye'pi sabbampi laīkārajjaü pasāsato
Ra¤¤o vijayabāhussa dutiye vacchare pana
2
Tassa senāpatã eko dummitto mittanāmako
Rājabbhantarikaü ekaü dāsaü laddhā sahāyakaü
3
Ekadā rattiyaü tena la¤cā va¤citacetasā
Ghātāpesi narindaü taü rajjalobhena pāpiko.
4
Taü pavattiü suõitvāna tassa ra.Ĩ¤o'nujo tadā
Bhuvanekabhujo rājā jambuddoõipurā tato
5
Nikkhamitvā paņicchannaü yānaü āruyha bhãtiyā
Subhāvalapuraü duggaü gantumeva samārabhi.
6
Tadā tasseva duņņhassa mittasenāpatissa ye
Hatthato la¤camādāya ādito eva yojitā
-----------
8.[E.S.] Piturāja¤¤a

[SL Page 571] [\x 571/]   ( 

7
Te duņņhā kakkhalā monasãhakā navabhātikā
Khippamevānubandhantā tikkhasatthehi niddayā 1
8
Tassa bhupassa yānamhi pahariüsu tathā bhusaü
Yathā chinnaü bhave sabbaü andoëipaņņakādikaü.
9
Tadā so yānato tasmā uppatitvā mahãtale
Kāëagallakagāma¤ca gantvā vegena nibbhayo
10
Gajabandhaniyaü tattha gajasālāyamuttamaü
Gajamekaü gahetvāna tamāruyha tato puna
11
Uttararitvā oghapuraü 2 koëabhinnaü mahānadiü
Agamāsi mahãpālo tameva subhapabbataü.
---------
12
Mittasenāpati sopi jambuddoõipure tadā
Pavisitvā mahārājamandiraü tattha sundare
13
Sãhāsane nisãditvā rājabhusanabhusitaü
Attānaü sabbasenāya dassāpesi durāsayo.
14
Tato tassa siniddhā ye 3 amaccā te 4 tadā pana
Sabbe sannipatitvāna a¤¤ama¤¤ānuvattino.
15
Sadesaparadesãyaü sabbaü ubhayavāhiõiü
Sammā vetanadānena saügaõhissāma sabbathā
16
Iti cintiya sabbesaü ādo ņhakurakādãnaü
Ariyakkhattayodhānaü bhatiü dātuü samārabhuü.
17
"Sabbadāpi mayaü sabbe saīgahetabbataü gatā
Paņhamaü sãhaëā eva yodhā tumhehi sabbathā
18
Bhatiyā saīgahetabbā, tosetabbā punappunaü"
Iti vatvāna te sabbe na gaõhiüsubhatiü tadā.
19
Evaü hotu'ti sabbesaü sãhaëalānaü gatiü tadā
Dāpetvāna tato tesaü bhatiü gaõhitumabravuü.
20 Tato punapi te sabbe "bhati pacchāpi dãyatu,
Asmiü vāre na gaõhāma" iti vatvā paņikkhipuü
21
Sabbaso tehi sabbehi amaccehi punappunaü
Nibandhe tu kate bhãyyo bhatiggahaõahetuke
-----------
1.[A.] Niddayaü. 2. [E.S.D.] Mahāpåraü. 3.[A.] Siniddhāye. 4.[A.] Ye.

[SL Page 572] [\x 572/]   ( 

22
Sabbe sattasatā tepi sajjitāribakhattiyā
"Sabbampi rājino agge vadissāma mayaü" iti
23
Gantvā rājālayaü tattha sãhāsananivāsinaü
Mittasenāpatiü disvā khaõamaņņhaüsu sādaraü.
---------
24
Tato ņhakurako yodho nibbhãtãkamano tadā
Sa¤¤aü datvā sahāyānaü tikhiõaü' khaggamattano
25
Gahetvā taü khaõa¤¤eva tassa senāpatissa so
Chinditvāna lahuü sãsaü pātayittha mahitale.
26
Atha tasmiü pure jāte mahākolāhale tadā
Sabbepi sãhaëā yodhā ekãbhuya mahabbalā
27
"Kasmā etamakiccaü tu tumhehi vihitaü" iti ņhakurappamukhe sabbe pucchiüsu ariye bhaņe.
28
Bhuvanekabhujindassa subhapabbatavāsino
Niyogena kataü etaü iti te punarabravuü.
29
Tathā hotuti sabbe'pi yodhāāriyasihaëā
Samaggãbhuya rājānaü bhuvanekabhujissaraü
30
Subhāvalapurā tamhā jambuddoõipuraü tadā
Samānetvāna taü rajje abhisi¤ciüsu sādaraü.
---------
31
Tatoppabhuti so rājā sabbaü ubhayavāhiniü
Vetanādippadānena katvā attānuvattiniü
32
Kāëiīgarāyaraü coķagaīgadevaü ti ādike
Otiõõe paratãrasmā sabbe damiëavairino
33
Kadalãvāņamāpāõaü 5 tipavhahimiyānakaü 6
Iccādi sãhaëe vannirāje ca apanodiya
34
Vãtārikaõņakaü laīkaü katvā katici vacchare
Jambuddoõipure vāsaü kappetvā tadanantaraü
35
Subhāvalapuraü gantvā tattha sobhaggabhāsuraü
Rājadhāniü suvitthiõõaü kārāpetvā tahiü vasã.
---------
-----------
5.[E.] Kadalãpaņa- 6.[E.] Tipavhaü himiyānakaü

[SL Page 573] [\x 573/]   ( 

36
Tato dhammanayene va ra¤jento sakalaü janaü
Ahosi dhammiko rājā suppasanno ca sāsane.
37
Dhammapotthakalekhinaü medhāvãnaü bahuü dhanaü
Datvā ledhakhāpayaü tehi 7 sabbampi piņakattayaü
38
Patiņņhāpiya laīkāyaü vihāresu tahiü tahiü
Pāëidhammābhivuddhiü so kārāpesi narādhipo
39
Bahuvāre katoëārapåjāsakkārabhāsuraü
Kārāpetvopasampattimaīgalaü lokamaīgalaü
40
Tilokapåjanãyaggamahimaü munisāsanaü
Vepullaü ca viråëhiü ca sampāpesi mahãpati
41
Dantadhātumahāpåjaü pavattesi dine dine,
Bhikkhusaīgha¤cupaņņhesi paccayehi catuhi so
42
Evamevaü subhaü katvā vasaü subhagirãpure
Sopekādasavassāni rajjaü katvā divaü gato.
43
Chātasmiü 8 jāyamanmiü paõķurajjānusāsihi
Pa¤cabhātikarājåhi ha senāya pesito
44
Ariyaccakkavattãti vissuto'narariyopi 9 so
Damiëādhipatã koci mahāmacco mahabbalo
45
Otaritvāna taü raņņhaü paharitvā ito tato
Pavisittha mahāduggavaraü subhagiriü puraü
46
Dāņhādhātubhadanta¤ca sabbaü sāradhanaü tahiü
Gahetvāna nivattitvā paõķuraņņhaü punāgami.
47
Tattha paõķumahārājavaüsarājivabhānuno
Kulasekharara¤¤o taü dāņhādhātumadāsi so
---------
48
Tadā kho bodhisattassa putto vijayabāhuno
Nattā tassa parakkantibāhura¤¤o mahiddhino
49
Parakkamabhujo nāma rājā laīkānivāsinaü
Jantånaü pana santāpaü nivāretuü ghano viya
50
Kakudhaü 10 vararājånaü sãtacchāyāmanoharaü
Chattaü ussāpayã rājā 11 sasibimbānukārinaü.
-----------
7.[A.] Lekhāpayantohi 8.[A.] Jātasmiü. 9.[A.E.] Nāriyopi
10. [A.E.] Kakudaü. 11. [A.E.] Rākā.

[SL Page 574] [\x 574/]   ( 

51
Atha so attano vaüsapåjanãyaggadevataü
Dāņhādhātuü munindassa paõķuraņņhaü gataü tato
52
Kenopāyena ānetuü sakkomãti vicintiya
A¤¤opāyamapassanto vinā sāmaü mahãpati
53
Nikkhamitvāna dakkhehi yodhehi saha kehici.
Gantvāna paõķuraņņhaü taü disvā paõķunarādhipaü
54
Santosetvā tamālāpasallāpehi dine dine
Hatthato tassa rājassa dāņhādhātuü samādiya
55
Laīkādãpaü punāgantvā puëatthinagaruttame
Patiņņhāpesi taü dāņhādhātugehamhi pubbake
56
Atha tasmiü pure vāsaü karonto dharaõãpati
Rājanãtiü avokkamma rajjaü kattuü samārahi
57
Dantadhātumahaü rājā karonto so dine dine
Anappakaü pu¤¤arāsiü appamādena sa¤cini. 12
58
Bahå aņņhaparikkhāre tathā kaņhinacãvare
Bahunnaü pana bhikkhånaü dāpesi paņivaccharaü.*
59
Cãvarādipaccayehi bhikkhusaüghaü upaņņhiya
Lokasāsanasaüvuddhiü katvā maccuvasaü gato
---------
60
Subhācalapurādhãsabhuvanekabhujatrajo
Hatthiselapure rājā 13 bhuvanekabhujo ahå
-----------
12.[E.] Sa¤cayã. 13.[S.] Ramme
* Ayaü gāthā [E.] Potthake ka dissati.

Kesuci potthakesu imāpi gāthā dissanti:
57
"Subhāvalapurādhãsabhuvanekabhujatrajo
Bhuvavekabhujo nāma kumāro'pi anāgate
58
Rajjalobhaü karotãti cintayanto punappunaü
Kadāci pana sorājā attano'carajassapi
59
Tassarājākumārassa uppāņetuü vilocane
Saha rājamanussehi niyojesi nahāpitaü.
60
Na hāpito tadā tasmiü..........

[SL Page 575] [\x 575/]   ( 

61
Pu¤¤akāmojanindoso dānādikusale rato
Niccaü bhikkhusahassassa pākavaņņa¤ca paņņhapi.
62
Paņisaüvaccharaü rājā rājaggavibhavocitaü.
Attano moëikalyāõaü kāretvā tadanantaraü
63
Jaņņhamålamhi māsasmiü seņņhapåjāpurassaraü
Pavattetvopasampattiü jotesi jinasāsanaü.
64
Evamādimanekāni katvā pu¤¤āni nekadhā
Bhuvanekabhujo so'pi dutiyo'niccataü gato. ---------
65
Tassātijāto putto so parakkamabhujo'pi ca 14
Dhãro vikkamasampanno āsi tasmiü pure vare.
66
Vatthuttaye pasanno so sannipātiya bhikkhavo
Anekesu ca vāresu kāresi upasampadaü.
67
Atha rājaīgaõe rājā bhittitthamhamanoharaü
Vicittacittakammantaü soõõasiügehi saüyutaü
68
Kanakadvārabāhāhi sassirãkaü tibhumakaü
Dāņhādhātugharaü sammā kārāpetvā tato tahiü
69
Vicittehi ca vatthehi paņņavatthādikehi ca
Bandhāpetvā vitānaü so soõõamālāhi tampuna
70
Tathā rajatamālāhi muttamālāhi cārubhi
Alaīkariya sabbattho'lambamānāhi sobhitaü
71
Koseyyasāõipākāraü bandhitvāna tato tahiü
Pa¤¤āpetvāna pallaīkaü vicittattharaõujjalaü
72
Taüsamantā ca sovaõõaråpikumbhāvalãhi ca
Råpisovaõõaratanadaõķadãpāvalãhi ca
73
Alaükatvā tato tasmiü dāņhadhātukaraõķakaü
Pattadhātukaraõķa¤ca patiņņhāpiya sādaraü
74
Pupphagandhehi nekehi dhåpadãpehi bhāsuraü
Khajjabhojjehi sabbehi leyyapeyyehi sajjitaü
75
Vijumhamānapa¤caīgaturiyārāvasundaraü
Nāņikācārakāraddhanaccagãtamanoharaü 15
76
Lokānandakaraü satthudhātupåjāmahussavaü
Divase divase samma pavattayitumārabhi.
-----------
14. [E.] Bhujoti ca. 15. [A.] Nanāvicārakāraõķa.

[SL Page 576] [\x 576/]   ( 

77
Gāmakkhettehi nekehi dāsidāsādikehi ca
Hatthigomahisādãhi dhātupåjamakārayã.
78
Dharamānamhi sambuddhe 16 sabbalokagganāyake
Tassa yaü dinavārittaü atthi, taü dantadhātuyā
79
Itoppabhuti hotuti cintetvā tappakāsanaü
Dāņhādhātucarittavhaü sãhaëāya niruttiyā
80
Ganthaü samatiyā rājā kavo 17 tadanusārato
Dhātuyā dinacārittaü pavattesi dine dine,
81
Atha so coëadesãyaü nānābhāsāvisāraradaü
Takkāgamadharaü ekaü mahātheraü susa¤¤ataü
82
Rājā rājaguruņņhāne ņhapetvā tassa santike
Jātakāni ca sabbāni sutvā sutvā nirantaraü
83 Uggaõhitvā tadatthampi dhāretvā tadanantaraü
Tāni sabbāni pa¤¤āsādhike pa¤casate subhe
83
Jātake pāëibhāsāto sãhaëāya niruttiyā
Kamato parivattetvā piņakattayadhārinaü 84
Mahātherānamajjhamhi sāvetvā parisodhiya
Laīkāyaü pana sabbattha lekhāpetvā pavattayã.
85
Jātakāni punetāni nijasissappaveõiyā
Pālayitvā pavattetuü ārādhetvāna dhãmato
86
Medhaīkarābhidhānassa therasse'kassa dāpayã.
Tasseva sakanāmena pariveõa¤ca kāriya
87
Purāõagāmaü sannãraselaü labujamaõķakaü
Moravaīkanti'me gāme caturo ca sa dāpayã
--------88
Titthagāmavihārasmiü mahāvijayabāhunā
Yattha kārāpito pa¤catāëãsaratanāyato
89
Parijiõõo ahå dãghapāsādo, tattha so puna
Parakkamabhujo rājā tiüsahatthāyataü subhaü
90 Dvibhumaü dãghapāsādaü tuīgasiīgasamāyutaü
Kārāpetvāna taü nānācittakammantabhāsuraü
-----------
16.[E.S.] Sambuddhe dharamānamhi. 17.[S.] Kārayitvāna so rājā tato.
[E.] Kārayitvā tato rājā.

[SL Page 577] [\x 577/]   ( 

91
Tadā vijayabāvhapariveõādhivāsino
Kāyasatthimahātherabhadantassa 18 samappayã.
92
Upagimhanaditãraü pālaggāmābhidhānakaü
Gāmameka¤ca dāpesi katvā tappāriveõikaü.
93
Yuttaü pa¤casahassehi nāëikeraråhi so
ârāmaü kārayã tattha titthagāme manorame.
94
Atha devapure sãhasayitappaņimāgharaü
Cāru-dvāradvayaü 19 dãghaü kārāpetvā dvibhumakaü
95
Tassārāmaü parikkhippa 20 gaõņhimānābhidhānakaü (gņamān[X]g¤a[X]
Gāmameka¤ca dāpesi buddhāyattaü vidhāya so.
---------
96
Valliggāmavavihārasmiü attano nāmadheyyato
Dvibhumaü dãghapāsādaü parakkamabhujavhayaü
97
Kārāpetvā mahāsaīghasantakaü dharaõãpati
Tassā'dāsi mahābhogaggāmaü sāligirivhayaü. (lgiriya)
98 Subhe viddumagāmasmiü rājaggāmapurantike
Varaü sirighanānanda-pariveõasamāyutaü
99
Vihāraü kārayitvāna sabodhipaņimāgharaü
Attano garucoëãyamahātherassa dāpayã. 100 Atha so ramanãyasmiü raņņhe māyādhanuvhaye 21
Nåtanaü nagaraü katvā cārupākāragopuraü
101
Tattha devavālayaü ekaü tuīgasiīgaü dvibhåmakaü
Pākāragopuropetaü kārāpetvā manoramaü
102
Tattha uppalavaõõassa devarājassa bhāsuraü
Råpaü patiņņhapetvāna mahāpåjaü pavattayã.
103
Evamādiü mahantaü so lokasāsanasaügahaü
Anekāni ca pu¤¤āni katvā maccuvasaü gato.
104
Pubbe so katapu¤¤athāmasahito laddhe asāre dhane
Lobhaü hitva akāsi sabbakusalaü attatthamādiü rato.
Attattha¤ca aniccatampi sakalaü mantvā janā sādhavo
Katvā gaõhatha dānasãlapamukhe pu¤¤āni saddhādhanā.
---------
-----------
18.[E.] Kāyasatti. 19.[E.] Catudvāradvayaü. 20.[A.E.] Parikkhittaü
[D.] Parikkhitva. 21. [A.] Māyādhanavbhaye.

[SL Page 578] [\x 578/]   ( 

105
Tassa'ccaye āsi rājā vannibhuvanekabāhu pi
Tadaccaye jayabāhu 22 rājā āsi mahabbalo.
106
Imesaü pana rājånaüaccayena mahāmati
Mahāvālukagaīgāya samãpamhi manorame
107
Gaīgāsiripure āsi catuttho paņhavissaro
Bhuvanekabhujo nāma saddho cāruguõākaro.
108
Tassa catutthake vasse muninibbāõato pana
Ekasahassaükho aņņhasataü hi caturādhikaü
Navutisaüvaccharātãtaü vi¤¤eyyaü nayadassinā.
109 Dullabbhanãyamatidullabhabuddhakālaü
Laddhā purā naravarā satatappamattā
Dānādyasesakusalāni karuüti ¤atvā
Tumhe'pi sabbakusalāni karotha sammā.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vijayabāhu ādi aņņharājadãpano nāma aņņhāsãtimo paricchedo.
---------

Ekånanavutimo paricchedo.

1
Tadaccaye tahiü eva parakkamabhujo pi ca
Dhãro vikkamabāhå'ti rājāno dve bhaviüsu te.
2
Tato mahorugaīgāya 1 samãpamhi manorame
Perādoõãti nāmena pasiddhe nagare subhe
3
Vikkamabāhurājassa kāle eva mahāmati
Girivaüsābhijāto so alagakkonāranāmako
4
Pabhurājā āsi tejosaddhādiguõabhusano.
Lokasāsanasaüvuddhiü kattukāmo mahabbalo
5
Pāsādabodhivaracaīkamamaõķapehi
Pākārasālapaņimālayacetiyehi
Kalyāõināmanagarã rucirāpaõehi
Rājeti cārutaragopuratoraõehi -----------
22.[S.] Vijayabāhu. 1.[E.] Mahādigaügāya.

[SL Page 579] [\x 579/]   ( 

6
Iccādivaõõitamahāmunisevitamhā
Kalyāõināmanagarā api dakkhiõasmiü
Buddhyādiyuttajanakappita-sādhuņhāne
Dārårugāmanikaņe mahatã taëāke
7
Mahāpākārapantãhi dvārakoņņhādisobhitaü
Jayavaddhanakoņņanti pasiddhaü nagaraü akā.
8
Vasanto so pure tasmiü pu¤¤akāmo mahabbalo
Sāsanavuddhiādikaü akāsi kusalaü bahuü.
9
Pure tahiü pa¤camo so bhuvanekabhujo ahu
Saddho buddhādivatthuni påjento satatādaro.
10
Saīghassa niccabhattādidānaü dento anappakaü
Sāsanavuddhikaü kātuü sannipātiya bhikkhavo
11
Vicāretvāna dussãle uppabbājetva, lajjinaü
Saīgahevo balaü datvā jetesi jinasāsanaü.
12
Rajatasattasahassehi kāretvāna karaõķakaü
Dantadhātuü pavaķķhetvā påjento satatādaro
13
Rajjaü vãsativassāni katvāna niņņhite tadā
Tassa rājassa sāleko 2 vãrabāhå'ti vissuto
14
Pāpuõitvāna rajjaü so sāsanavuddhiādikaü
Sabbaü tatheva katvāna maccurājavasaü gato.
---------
15
Tato aparabhagasmiü sambuddhassa sirãmato
Parinibbāõato cekasahassanavasatupari 3
Tipa¤¤āsatime vasse pa¤¤āvãraguõālayo 16
Rājā parakkamabhujo ravivaüsajo so
Ramme puramhi jayavaddhananāmadheyye
Patvāna rajjasirimaggavaraü uëāraü
Saddhāya arabhi mahaü ratanattayarasmiü
17
Munindadāņhamuddissa tibhumakamanoharaü
Cārudassanapāsādaü kāretvā so mahãpati
----------2.[E.] Kāleko. (Sālo+eko) 3. [E.S.] Satuttaraü.


[SL Page 580] [\x 580/]   ( 

18
Navaratanasubaddhaü soõõavaīgoņakaü ca
Vividhajutijalantaü tampi chādetva ma¤¤aü
Pavaramaõisubaddhaü kambuvaīgoņaka¤ca
Akari tamapi antokatva hemaü karaõķaü 19
Paramarucirahemeneva limpetva ekaü
Aturalavarakaraõķaü cāpi katvā mahantaü
Bhavavibhavasukhaü icchantarājā ca tesu
Catusu varakaraõķesveva vaķķhesi dāņhaü.
20
Sambuddhasāsanavare suvisāradehi
Rajåhi sabbakatalaīkamahaü saritvā
Lābhehi rajjanikhilehi ahampi evaü
Påjemi taü analaso iti sādaro so
21
Vintetvā dhātupåjādiü kāsi saddhāya sabbaso
Saīghassa niccabhatta¤ca parikkhārehi aņņhahi.
22
Māse māse ca påjāyo anusaüvaccharaü hi so
Kaņhinacãvaradānaü ca tãsu raņņhesu bhikkhunaü
23
Mahādānaü ca saddhāya cãvara¤cānuhāyanaü
Dāpetvā sa¤cayã pu¤¤aü pu¤¤akāmo mahāyaso.
24
Attano mātu atthāya tassā nāmena pa¤¤ava
Pappaņakānane tasmiü sunettapariveõakaü
25
Saüghārāma¤ca kāretvā gāmakkhette bahåni ca
Påjetva tãhi raņņhehi āgatānaü tapassinaü
26
Tãõi dināni dātuü so saīghikaü dānamuttamaü
ōhapāpetvā tahiü eva pu¤¤arāsi¤ca sa¤cayã.
---------
27
Sāņņhakathaü saņãka¤ca piņakattayamuttamaü
Likhapetvāna buddhassa sāsanasaīgahaü akā.
28
Saddhammapotthakāneva divase divase tadā
Lekhanatthaya gāmādiü lekhakānaü adāsi so.
29
Mahiyaīgaõacetyādicetiyesu 4 tahiü tahiü
Khaõķaphullādikamma¤ca sudhākakamma¤ca kārayã.
30
Gaķalādoõiārāma-laīkātilakaādisu
Sudhākammadikaü sabbaü tatheva kārayã tadā.
-----------
4. [A.] Mahiyaīgaõaņhānādi.

[SL Page 581] [\x 581/]   ( 

31
Anekesu ca vāresu kārāpetvā mahussavaü
Mahāpåja¤ca kāretvā karesi upasampadaü.
32 Rajjabhāraü labhitvāna tato so manujādhipo
Pa¤¤āsaü dvādhike vasse karonte kusalaü bahuü
33
Chabbãsatisahassani satameka¤ca taëisaü
Ticãvarāni ca'¤¤āni parikkhāre ca so sudhi 
34
Parivāretvāna saddhāya tisahassacatussataü
Dvattiüsakaņhinadussani bhikkhusaīghassa'dāsi ca. 5 35
Vatthuttaye pasanno so jinasāsanamāmako
Appamāõadhanaü datvā vividhaü kusalaü akā.
35
Saddhā pa¤¤ādayālu guõavararatano laddhabhoge asāraü
Jānante nekapu¤¤aü satatamanalaso'kāsi evanti ¤atvā
Jānantā attakāmā bhavavibhavasukhaü patthayantāpi sammā
Katvā gaõhātha niccaü vividhasukhadadaü pu¤¤arāsimpi tumhe.

Iti sujanappasadasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Parakkamabhujādicaturājadãpano nāma
Ekunavutimo paricchedo.

Navutimo paricchedo.

1
Tadaccaye tassa nattā jayabāhu bhumipo bhavi.
Ghātetvā taü mahãpālo bhuvanekabhujo ahå.
2
Pattarajjābhiseko so sattasaüvaccharaü vasã.
Tassa'ccaye paõķitattā paõķito iti vissuto 3
Parakkamabhujo rājā āsi tasmiü pure subhe.
Tato'si vãranāmādiparakkamabhujo'pi ca.
4
Tadaccaye vijayabāhu rājāsi guõabhusano.
Tadaccaye āsi rājā bhuvanekabhujo iti
5
Ime va pana rājāno yathāsaddhaü yathābalaü
Lokasāsanasaüvuddhiü katvā kammaü yathā gatā.
6
Sirisaīghabodhigotte 1 jāte'ko vãravikkamo
Sambuddhaparinibbāõā pa¤casãtyadhike 2 pana
Dvisahasse gate 3 vasse āsi rājā mahabbalo.
-----------
5.[S.] So. 1.[E.] Gottamhi. 2.[E.S.] Pa¤cāsãtitame.
3. [S.E.] Dvisahassādhike pana.

[SL Page 582] [\x 582/]   ( 

7
Mahāvālukagaīgāya parikhāya alaīkate
Seīkhaõķaselanāmādisirivaķķhanapure tadā
8
Tasmiü vasanto so rāja catussaīgahavatthuhi
Jane ra¤jetva saddhāya pu¤¤akammaü samārahi.
9
Attano rājagehasmā nātidåre manorame
Bhumibhāge munindassa dhātuü vaķķhetva sobhanaü 3
Cetiya¤cāpi kāretvā tadāsanne dvibhumikaü
10
Uposathamālaka¤ca, iņņhikāchadanādike
Chāsãti saīghaāvāse nagarassa samantato
11
Kārāpetvā tattha tattha vasāpetvāna bhikkhavo
Upaņņhahitvā 4 saddhammaü assosi jinadesitaü.
12
Uëārapåjaü katvāna pa¤capa¤¤āsamattakaü
Sabbarattivacaü dhamma¤cāpi saddhāya so suõi.
13
Tiüsasahassapaõõesu nikhāpetvāna potthake
Saņņhisahassamattehi tepiņaka¤ca påjayã.
14 Sambuddhapaņimānantu asãtidhikaü sataü,
Dhātuyo cāpi vaķķhetuü tāëãsaadhikaü sataü
Karaõķe pana karetvā pu¤¤arāsi¤ca sa¤cayã.
15
Sakā purā 5 nikkhamitvā sakapādabalena so
Ekaheneva gantvāna sattagāvutamattakaü
16
Nānāsugandhapupphehi dãpadhupādikehi ca
Mahāmahaü pavattento påjesi mahiyaīgaõaü.
17
Sumanakåņampi gantvāna ekāhenanarādhipo
Vaņņapa¤cadasahatthe 6 uccaü ratanapa¤cake
18
Dãpe ghaņasataü telaü si¤citvā påjayã tadā.
So aggamaggaü patthento duggamaggaü visodhiya
19
Gatāgatānaü sātatthaü asãtiyādhikehi ca
Sattasatehi asmehi sopāõe ca akārayi.
20
Evamādãnanekāni katvā pu¤¤āni nekadhā
Upasampadaü kāretuü cintetvā dharaõãpati
-----------
3. [A.] So tahiü 4. [E.] Upaņņhapetvā 5.[E.S.] Sakanagarā.
6. [E.] Padvadase hatthe.

[SL Page 583] [\x 583/]   ( 

21
Gaīgātãramhi gehāni kārāpetvā bahåni ca
Vasante tãsu raņņhesu tattha netvāna bhikkhavo
22
Mahāmahaü pavavattento tesu bhikkhåsu so sudhi
Dhammakittimahātherapamukhaü pa¤catiüsatiü
23
Bhikkhusaīghaü nimantetvā kārāpento mahussavaü
Tisate pa¤capa¤¤āsa kulaputte ca sādhavo
24
Uccinitvā gahetvāna dāpesi upasampadaü
Pāņalãputtanagarasmiü mahāseno narādhipo
25
Sahassaü bhikkhusaīghaü so bhojetvāna dine dine
Atitto eva tenāpi uëārajjhasayena so
26
Vatthusuddhaü karitvana dānaü dātuü vicintiya
Rajjasiriü jahitvā'va uttaramadhurāpuraü
27
Gantvāna so bhatiü katvā laddhadha¤¤ena saddhayā
Dinnadānampi sutvāna suddhadāne rato sudhã 
28
Sālikkhettaü karitvāna sakakāyabalena ca
Teneva laddhadha¤¤ena sammā dānaü pavattayã.
29
Vatthuttaye pasanno so dvisahassasatena ca 7
Dvāsãtiyādhikenāpi 8 cãvarehi ca 9 påpayã.
30
Pa¤casatasahassāni sattāsãtisahassake
Datvā dhanena 10 so rājā pu¤¤akammāni kārayã.
31
Dvāsaņņhihatthi asse ca 11 pa¤¤āsaadhike pana
Catussatagomahise 12 dāpesi manujādhipo
32
Evamādimanekehi nayehi kusalatthiko
Pu¤¤akammāni kavona saggamaggaü visodhayã
33
Evaü saddho sudhiro parahitanirato laddhakāyādyasāraü
Jānitvā nekapu¤¤aü vividhasukhadadaü' kāsi sammāti ¤atvā
Ghore saüsāradukkhe vipulabhayajanāsārarasāraü saritvā
Kāyādiüsabbalobhaüjahathamanalasā pu¤¤asāraü bhajavho

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse jayabāhu 
âdisattarājadãpano nāma navutimo paricchedo.
---------
-----------
7.[E.] Satampi 8.[E.] Dvāsãti atirekaü ca. 9.[E.] Cãvarāni 
10. [E.S.] Dhane datvāna. 11. Hatthi assaüca (sabbesu). 12.[E.S.]Catussate-

[SL Page 584] [\x 584/]   ( 

Ekanavutimo paricchedo.

1
Evaü rajjaü karontasmiü tasmiü ra¤¤e mahāyase
Samuddāsannaraņņhesujayavaddhanamādisu *
2
Tahiü tahiü vasantesu såravaüsajarājusu 1
Māyādhanavharājeko āsi tejo janādhipo.
3
Tassa'trajo khalo āsi rājasãho'ti nāmako;
Gantvāna pitarā saddhiü yuddhaü katvā tahiü tahiü + 
4
Jayaggāhã mahābālo attano pitaraüpi ca
Ghātetvā sakahatthena 2 rajjamaggahi dummati.
5
Sãtāvakanagarasmiü rājasãho'ti missuto
Pasanno sāsane ki¤cikālaü hi kusalaü karaü
6
Dānaü datve'kadā rājā mahārathare apucchi so:
"Pitughātakapāpā'haü kathaü nāsemi" bhãtiko.
7
Tadā therā tassa dhammaü desetvāna visāradā
ârādhetuü asakkontā duņņhacittaü kubuddhino 3
8
"Katapāpaü vināsetuü na sakkā"ti giraü suõa
Daõķappahaņamattena kuddho ghoraviso viya
9
Sivabhattikepi pucchitvā "sakkā" ti kathitaü giraü
Amataü viya sutvāna kāyaü limpetva chārikaü
10
Sivabhattiü gahevona nāsento jinasāsanaü
Bhikkhusaüghaü ca ghātento jhāpento dhammapotthake.
11
Bhindāpetvāna ārāme saggamaggampi chādayã.
Saüsārakhāõubhuto'ca micchādiņņhiü agaõhi so.
12
Sumanakåņamhi uppannaü sabbalābhaü hi gaõhituü
Niyojesi tahiü pāpamicchādiņņhikatāpase.
13
Evaü adhammiko bālo gahetabbaü ajāniya
Agahetabbakaü gayha mahādukkhaü ca pāpuõi 5
14
Tadā rājabhayeneva uppabbajiüsu bhikkhavo.
Saüsārabhãrukā tesu gatā āsuü tahiü tahiü.
-----------
1. [E.S.] Suriyavaüsaja- 2.[E.S.] Sakahatthaü so. 3.[A.] Kubuddhike
4. [A.] Sãvaghattepi 5. [E.S.] Mahādukkhaü agaõhi so.
* [E.S.] Atha tassaccaye tasmiü samuddāsananaraņņhake
Jayavaddhanakoņņakādi - pasidhanagaresu hi
+ [E.S.] Gantvā tahiü tahiü yuddhaü katvāna aggã jayaü.


[SL Page 585] [\x 585/]   ( 

15
Sabbalokahitaü buddhasāsanaü hi sunimmalaü
Dhaüsetvā'kāsi rajjaü so pubbapu¤¤abaleni'dha.
16
âõābalena yutto'va sabbalaükātalaü hi so
Katvāna attano hatthaü rajjaü akāsi pāpiko.
17 Evaü rājabalenupetamabhipo dassetva āõābalaü
Katvā so sakalaü apu¤¤anivayaü mārassa hatthaü gato.
Itthaü papakudiņņhimohavasagānādãnavaü 6 jāniya
Bhãtā sabbapamādabhāvarahitā sādhentu atthaü bahuü.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse mayādhanavha
Rājādidvirajadãpano nāma ekanavutimo paricchedo.
---------

Dvinavutimo paricchedo

1
Tassa rājassa kāleko gaīgāsiripuravhaye
Suriyavaüsābhijāteko 1 koëambatitthago ahå
2
ōhātuü tamhi aladdhā so gocaraņņhagato 2 ahå
Tahiü ņhatvā ciraü kālaü gajabāhå'ti nāmakaü
3
Mahābalaü pasiddhaü taü padhānaü so'ca ghātiya
Laddhajayo labhitvāna sammānampi anekadhā
4
Laīkādãpaü punāgantvā kālaü ¤atvāna so sudhã
Pa¤cuddharaņņhavāsãnaü balaü laddhā mahābalo
5
Accaye pitughatissa muninibbāõato pana
Dvisahassekasate patte pa¤catiüsatihāyane
6
Sirivaķķhananagarasmiü 3 saddho pu¤¤amahabbalo
Vimaladhammasåriyo'ti rājā āsi mahāyaso.
7
Taü mahantaü puraü sabbaü parikkhippa 4 samantato
Tesu tesu ca ņhānesu aņņhārasa hi koņņhake
8
Yojetvāna katenuccapākārena ghanena ca
Paņisattu nivāretuü yojetvā'rakkhake jane
9
Nirupaddavaü karitvāna laīkārajjaü asesakaü
Katvā aggamahesitte rājaka¤¤aü ca tādisaü
-----------
6.[E.] âdãnavaü (vasagānaü+ādãnavaü.) 1.[A. -]Jāteva. 
2. [E.] Gocaraņņhamhigo. 3.[E.S.] Sirivaķķhanapure tasmaü. 
4. [E.] Parikkhipi. 5. [E.S.] Mahesiü so

[SL Page 586] [\x 586/]   ( 

10
Pattarajjābhiseko so lokasāsanasaīgahaü
Kattumārahi saddhāya pu¤¤akāmo mahāyaso.
11
Sambuddhadāņhā katthāti vicāretvā narādhipo
Labujagāmavihāreti sutvā'tãva pamodito
12
Saparaggāmaraņņhasmiü labujagāmamhi vaķķhitaü
Dantadhātuü gāhāpetvā attano nagare subhe
13
Dine dine vandituü ca cattaü kātuü ca so sudhã. Rājagehasamãpamhi bhumibhāge vare subhe 
14
Dvibhumakaü dhātugehaü kārāpetvā manoharaü
Tahiü dāņhaü ņhapetvāna påjesi satatādaro.
15
Laīkādãpamhi sakale upasampannabhikkhunaü
Asantantā amacce'pi desaü rakkhaīgasavhaü
16
Pesetvāna nimantetvā nandicakkādibhikkhavo
Laīkādãpaü samānetvā sirivaķķhanapure vare
17
Vasāpetvāna so rājā ādarena upaņņhiya
Mahāvālukagaīgāya titthe gaõņhambanāmake
18
Udakukkhepasãmāyaü gehaü katvā manoramaü
Jinanibbāõato pacchā dvisahassasatupari
19
Cattāëãsatime vasse tattha nevona bhikkhavo
Tamhi mahabhikkhusaüghe bahave kulaputtake
20
Kārāpetvopasampanne rakkhi sambuddhasāsanaü. Bahavo kulaputte ca pabbājetvāna sāsane
21 Upaņņhabhanto catuhi paccayehi bahåhi pi
Evamādãhanekehi nayehi kusalatthiko
22
Katvana vipulaü pu¤¤aü saggamaggaü visodhayã.
Tadā tasseva rājassa kaõiņņhaü buddhasāsane
23 Pabbajitvā ņhitaü netvā uppabbājetva taü hi so
Rajjabhāre niyojetvā yathākammaü kate sudhã.
24 Evaü ¤āõabalenupetamahipo katvona pu¤¤aü bahuü
Sobhento jinasāsanaü suvimalaü dassesi āõābalaü
Marasseca vasaügato'ti caturo saddhādhano tādiso
Ĩatvādãnavaniccatādisakalaü hontva'ppamāde ratā. 

Iti sujanappasādasaüvegatthaya kate namahāvaüse
Vimaladhammarājadãpano nāma dvinavutimo paricchedo.
---------
[SL Page 587] [\x 587/]   ( 

Tinacutimo paricchedo.

1
Pattarajjābhiseko so senāratananamako
Dānādipu¤¤akammesu saüyutto satatadaro
2 Catussaīgahavatthåhi ra¤jetvāna jane tadā
Dantadhātumaha¤ceva mahādānaü pavattayã.
3 Jeņņhabhutassa rājassa mahesiü eva taü tadā 1
Katvā aggamahesiü se vāsaü kāsi pure 2 tahiü,
4
Tadā koëambatitthasmiü ņhitā vāõijakammikā
Cirakālaü tathā ņhatvā kamenussantakā siyuü.
5
Paraīgināma te sabbe micchādiņņhikapāpikā
Kakkhalā dāruõā gantvā taü taü raņņhaü maneramaü
6
Khettavatthåni nāsentā jhāpentā gehagāmake
Kulavaüse ca nāsentā sãhaëe'vaü viheņhayuü.
7
Nagare cetiyārāme bhinditvāpaņimāghare
Bodhiddumabuddharåpaādãni cāpi nāsiya
8 Sāsanaü ceva lokaü ca dhaüsitvāna tahiü tahiü
Balakoņņhepi bandhitvā yujjhamānā ņhitā tadā. 
--------9
Vanapabbatanadãdugge raņņhe pa¤casatādike
Avhāya 3 khemaņņhānamhi dantadhātuü pavaķķhiya,
10
Dhāturakkhāniyutte pi tahiü evaü vasāpiya,
Påjāvidhiü hi vattento dantadhātuü surakkhiya,
11
So senāratano rājā nikkhamitvā purā tato
Hatthasārādike ceva jeņņharājasute pi ca
12
Gabbhiniü samahesiü 4 ca dha.Ĩ¤apu¤¤avatiü varaü
Sammā yoggena ādāya agamā 5 mahiyaīgaõaü.
13
Pure tasmiü vasantamhi subhalakkhaõasaüyutaü
Suņņhusundarajotimhi tojoputtaü 6 vijāyi sā.
14
Tadā ratyaü verijeņņho passi supinaü bhayāvhaü
Khajjopanakamattaü'va vipphuliīgaü purā tato
-----------
1.[E.S.] Tampi ca 2. [E.S.] Vasanto nagare. 3.[E.] Avhaye.
4.[E.S.] Sagabbhiniü mahesiü 5.[E.]Gantvāna. 6. [E.S.] Tejaputtaü

[SL Page 588] [\x 588/]   ( 

15
Puratthimadisābhāgā nikkhamivo kamena taü
Mahā hutvāna āgamma kolambatitthamajjhagā.
16
Tamaccantaü mahā hutvā sabbāni dahi 7 taīkhaõe.
Tadaheva tassa tejena sirivaķķhanasamãpagā
17 Verijanā pakalāyiüsu bhayatajjitamānasa.
Anukkamena vaķķhantaü dutiyattithimā viya 18 saputtamādikaü 8 sabbaü surakkhitvāna sādaro
Sampattakālama¤¤āya sabbamādāya attano
19 Sirivaķķhanapuraü eva punāgantvā janādhipo 
Jeņņharājassa puttesu 9 attano orase'pi ca 10
20
Vuddhippattesu tesaü so dayāyāsattamānaso
Sabbatādiparikkhitte sakasantakaraņņhake
21
Vibhajitvā likhāpetvā tãsu paõõesu sādhukaü
ōhapetvā tāni paõõāni dāņhādhātusamãpake
22 Kumāre tattha netvāna gaõhāpesi yathāruviü
Tadā kumārasãhassa jeņņhassa åvaraņņhakaü
23 Vijayapālanāmassa tathā mātularaņņhakaü
Rājasãhakaõiņņhassa pa¤cāpi uddharaņņhakā 11
24
Evaü sampatta-paõõāni oloketvā mahãpati
Nijaputtassa sampattaü pa¤cuddharaņņhalekhanaü
25 Disvā pamudito hutvā mahapu¤¤o'ti vyakarã. 12
Taü taü raņņhaü kumārānaü tatha datvā narādhipo
26 Dānādipu¤¤akamme ca lokasāsanasaīgahaü
Yathābalaü karonto so sattasaüvacchare ņhito.
27 Mahãpatã so nijaputtākādinaü
Dayāya datvā vibhajitva raņņhake
Surakkhituü laīkamimaü ca sāsanaü
Avāraõãyaü maraõaü apāpuõi.

Iti sujanappasādasaüvegatthaya kate mahāvaüse
Senāratanarājadãpano nāma tinavutimo paricchedo.
----- - -
7.[E.] Jhāyi. 8.[E.] Sakaputta. 9.[E.S.] Puttā ca. 10.[E.]Oraso iti.
11.[E.] Uddha pa¤capi raņņhake. 12. [E.S.] Bhāsayã.

[SL Page 589] [\x 589/]   ( 

Catunavutimo paricchedo.

1
Tato tahiü tahiü ņhatvā yathākālaü narādhipā
Rajjasātampi vindantā samaggā hutva te tayo
2
Paraīgãhi ca yujjhantā tattha tattha jayaggahā
Pacchā hi te a¤¤ama¤¤aü tebhātikanarādhipā 3
Viruddhā'suü, tesu rājasãhanāmo mahāyaso
Jeņņhake te'panetvāna nijāyatte karittha te. 1
4
Mārite visayogena mātulasmiü * ņhito tadā
Yānamāruyha gantvāna raņņhasãmāya'tikkame
Laddhamekena purisena videsamagamāsi va.
5
Athaparo rājasãho duratikkamasāsano
Durāsado duppasaho sãhasamānavikkamo
6
Pitusantakaü ņhitaü raņņhaü evamādimhiaggahi.
Sammādiņņhikadevehi lokasāsanavuddhiyā
Nimmito'va balã 2 āsi raõadhãravãravikkamo.
7
Kumārakãëaü kãëanto a¤¤assāråëhakena nahi
Sayamakkapi assaü āruyha gato sa¤¤aü kate pana 
8 Dhāvitvā vãthiyaü asso osãdi daddame tahiü
Dhãro vikkamasampanno ullaīghitvā nahaü sayaü
9
Pacchato āgataü assamāruëhaü apanetva so
Tamāruyha 3 nisãditvā gato āsi mahabbalo.
10 Suvaõõatthambhasaīkhāte gaīgātitthe bhayānake
Orimāvalā uppatitvā pārimāvalaü pāpuõi.
11
Evamādãhi nekehi nayehi baladassito
Lokasāsanasaüvuddhiü kattukāmo mahāyaso
12
Yuddhopakaraõādãni sajjetvāna anekadhā
Yujjhituü te samādāya raõasajjitasãhaëe
13
Subhahe 4 subhamuhuttasmiü sirivaķķhanapurā tato
Nikkhamitvā hatthiassarājasevakaādihi
14
Mahāyodhādikeheva mahāmaccādikehi ca
Dhanukhaggakunta-ādigahitāyudhapattihi 5
----------1.[E.] So. 2.[E.] Balo. 3.[E.] Tassāråyha. 4.[A.] Subho. 5.[A.] Pantãhi. 
* Padesanāmamidaü.

[SL Page 590] [\x 590/]   ( 

15
Bherimaddalakādãhi turiyaīgapurakkhato
Dānādipu¤¤akammatthaü buddhaputte samādiya
16
Gantvā tahiü tahiü rāja asanãrāvabheravaü
Raõabherighosaüghosetvā nibbhayo raõamārahi.
17 Pa¤cuddharaņņhageheva verãhi paņhamaü hi so
Mahāraõaü karitvāna ghātetvā pāpike bahu
18
Tato tato palāpetvā sapatte kakkhale'dhame
Khandhāvāre ca bhinditvā jayaü gaõhi 6 narādhipo.
19
Itocito vilokevo dhāvantā bhayatajjitā
Patantā giriduggamhā laīghitvā girikandare 7
20
Hatthiyuthaühi sampatta-migarājeva 8 nibbhaye 9
Raõamajjhagate verã vātā tulā ivāgamuü.
21
Tahiü tahiü sapattehi yujjhitvāna anekadhā
Ghātetvā ca palāpetvā paccatthikajane bahå
22
Taütaü raņņhaü gahetvāna katvāna nirupaddavaü
Bhindāpetvā koņņhake'pi mahābalamadassayã.
---------
23
Bhayatajjitā verijanā nilãyitvā gatā bahå
Sāgarāsannaņhānesu khandhāvāre tahiü tahiü
24
äsaü kālaü vasantā te micchādiņņhikapāpikā
Taü taü raņņhaü vilumpetuü ārabhiüsu punappunaü,
25
Tampi sutvā rājasãho duratikkamasāsano
Puratthimadisābhāge dãghavāpiü punāgami.
26
Gantvā tahiü ņhito rājā manunãtivisārado
Olandānaü pavattiü so sutvā sādhå'ti cintiya
27
Pesetvāna duve'macce tesaü raņņhaü manoramaü
Gāhāpetvā jane tamhā te nāvāhi bahåhi ca
28
Iddhaü phitaü janākiõõaü dãghavāpisamãpagaü
Samuddatãraü pattesu tesaü katvāna saügahaü.
-----------
6.[E.] Gahi. 7. [E.S.] Kandarā. 8.[A.] Sampatte [E.] Migarājāva.
9.[E.] Nibbhayo.

[SL Page 591] [\x 591/]   ( 

29
Nijalaükābalaü tesaüdassetumpi vicintiya
Olokevo tiņņhathā'ti āõāpetvāna sādhukaü
30 Samãpaņņhehi verãhi raõaü katvā anekadhā
Sapatte tattha ghātetvā khandhāvāraü gahetva so
31
Tesaü olandavāsãnaü taü ņhānamādikaü bahakuü
Katvāna saīgahaü sammā 10 tosesi manujādhipo.
32
Tatoppabhuti laīkindo senādvayapurakkhato
Thalådakaraõaü kātuü ārabhitvā samantato
33
Tahiü tahiü ņhite selaghanapākāralaīkate
Balakoņņhe ca dhaüsetvā sapatte cāpi ghātiya
34
Laīkādãpamhi sakale mahābalasamāyute
Balakoņņhe bandhitvā ņhite verijane ciraü
35
Asesato'va dhaüsevo kavona nirupaddavaü
Paņisattuü nivāretuü olandavāsike jane
Samuddāsannaņhānesu laīkārakkhāya yojayã.
36
Anusaüvaccharaü tehi paõõākāre'pi nekadhā
Gāhāpetvāna āgantuü niyatvo narādhipo
37
Katvānā'surasaügāmaüjito vajirapāõiva
Nijaparisaü gahevona puraü pāvisiattano.
38
Nirupaddavo vasanto'va rājasãho narādhipo
ōhānantarārahe dhãro vicāretvāna sādhukaü
Senāpaccādike nekaņņhānantare ca so adā.
39
Gāmakkhettādikaü sabbaü yathāpubbaü yathāvidhiü
Buddhadevānamāyattaü tathā datvā narādhipo
40
ânetvā rājaka¤¤āyo madhurāpurato tato
Pa¤¤āsa dvādhike vasse rajjaü'kāsi mahābalo
41
Iti vipulabalo sorājasãho mahãpo
Ravikulamunira¤¤o sāsana¤ceva lokaü
Sakanayanamivattaü ceva rakkhitva sammā
Agami naravaro so maccurājassamãpaü
-----------
10.[E.] Sabbaü.

[SL Page 592] [\x 592/]   ( 

42
Evaü veribalaü vināsakaraõe dakkho mahāthāmavā
Rājā bhupati antakaü vijinituü nāsakkhi thāmādihi;
Ĩatvā taü pabhavaü sudhãhi paņhamaü mārassu'paņņhānato 11
Kātabbāni mahādarena satataü dānādipu¤¤āni hi.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Rājasãharājadãpano nāma catunavutimo paricchedo.
---------

Pa¤canavutimo paricchedo.

1
Athassa putto rājāsi saddhādiguõabhusano
Vimaladhammasåriyoti ratanattayamāko.
2
Madhurāpurato nãtamahesãdhãtaraü'va so
Katvā aggamahesiü ca catussaīgahavatthuhi
3
Jane ra¤jetva dhammena samena satataüva so
Rajjaü pālesi laīkāyaü janindo guõabhusano
4
Pattarajjābhiseko'va pasanno jinasāsane
Dāņhāpåjadikaü sabbaü ārabhitvā anekadhā
5 Munindadāņhamuddissa tibhumikaü manoharaü
Pāsadampi ca kāretvā nānākammasubhāsuraü 1
6
Pa¤cavãsasahassehi råpiyehi manoharaü
Kārāpetvā karaõķaü taü suvaõõena ca limpiya
7 Navaratanāni bandhitvā ratanacetiyasantihe
Tasmiü mākaraõķasmiü jinadāņhaü pavaķķhayã
8 Upasampadampi karetuü cintetvā dharaõãpati
Cãvarādiparikkhāre pa¤capa¤casate subhe
9
Vsuü visuü va sajjetvā paõõākārādikehi ca
Rājasandesamādãni sabbāni tāni datva so
10
Rakkhaīgadesaü pesetvā amacce'pi vicakkhaõe
Bhikkhusaüghaü nimantetvā santānattheramādikaü
11
Tettiüsabhikkhå ānetvā sirivaddhanapure subhe
Vasāpetvāna sakkaccaü paccayehi catåhi ca
-----------
11. Mārassa paņņhānato (sabbesu.) 1.[E.S.] Vibhāsuraü.

[SL Page 593] [\x 593/]   ( 

12
Upaņņhānaü karonto sogaīgātitthe pure viya
Udakukkhepasãmāyaü gehaü katvāna sādhukaü
13 Bhikkhusaüghaü tahiü netvā tettiüsa kulaputtake
Upasampadayitvāna sobhesi jinasāsanaü.
14
Vãsata adhika¤ceva sataü hi kulaputtake
Samaõuddesabhāvamhi ņhapāpetvāna saddhayā
15
Upaņņhahanto catuhi paccayehi bahåhi ca
Sikkhāpetvāna saddhamme pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
---------
16
Padavãtihārapu¤¤ampi mahantanti 2 vicintiya
Sumanakåņampi gantvāna maõimuttādikehi ca
17
Soõõaratanabhaõķehi vividhavatthādikehi ca
Mahāmahaü pavattento sattāhamakpi tahiü vasã.
18 Samantakåņāvalamuddhanã hi 3
Patiņņhitaü taü munipādala¤chaü
Mahantachattenapi råpiyena
Akāsi chādeve mahaü mahantaü.
19
Divase divase dhammaü suõanto anuposathaü
Uposathaü ca rakkhanto akā so kusalaü bahuü.
20
Evamādãhi nekehi nayehi kusalatthiko
Rattindivappamatto va vividhaü kusalaü akā.
21
Itthiü katvāna so rājā lokasāsanasaügahaü
Dvāvãsatiü ca vassāni ņhito maccuvasaü gato.
22
Dānādinekakusalesu dayo sudhãro
Lokekanāthamunirājavarassa tassa
Sobhesi sāsanavaraü iti sādaro'va
Jotetha sāsanavaraü satatappamattā.
23 Athassa putto rājāsi sirivãraparakkamo 4
Narindasãho; so rājā pa¤¤āraguõālayo
24
Laīkārajjarakkhaõatthaü 5 madhurāpurato'pi ca
ânetvā rājaka¤¤āyo katvā aggamahesiyo
-----------
2.[E.] Pu¤¤amhi mahantattaü. 3. [E.S.] Muõķanimhi. 4.[E.] Parakkama
5.[S.] Laükārajjaü.

[SL Page 594] [\x 594/]   ( 

25
Dānādipu¤¤akammaü cadantadhātumahampi ca
Dine dine karonto va pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
26
Kalasmiü piturājassa upasampannabhikkhunaü
Upakāraü karonto so bahavo kulaputtake
27
Pabbājetvāna saddhāya sāsanassaīgahaüakā.
Sambuddhe dharamāne'va kāritaü mahiyaīgaõaü
28
Cetiyaü vandanatthāya gantvā rājā mahabakbalo
Nānāvicittadussehi påjetvā cetiyaü tadā
29
Rajatasuvaõõapupphehi jalatthajalakehi ca 6
Nānāsugandhapupphehi khajjabhojjādikehi ca 30
Mahāpåjaü pavattetvā mahāpu¤¤aü ca sa¤cini.
Mahāsenaü gahetvāna tameva mahiyaīgaõaü
31
Dvãsu vāresu gantvāna namahāpåjaü pavattayã.
Dvãsu vāre saddhāya gantvā so manujādhipo
32
Sumanakåņampi påjet pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
Mahāparisamādāya 7 nikkhamitvā mahāpurā
33
Mahānurādhapuraü gantvā mahāpåjaü pavattayã.
Sugatacãvaramattaü ca 8 kārāpetvāna cãvaraü
34
Sugatassa dāņhaü påjesi påjāvatthåhi nekadhā.
Målapurā'vidårasmiü gaīgākåle manorame
35
Nāëikeramahuyyāne kuõķasālābhidhānakaü
Sākhāpuraü karitvāna vasanto manujādhipo
36
Senāsanāni tattheva kārāpetvāna sādhukaü
Sāmaõere vasāpetvā dānādikusalaü bahuü
37
Dine dine kāronto so likhāpetvā ca potthake,
Mahāpure dantadhātuü uddissa piturajinā
38
Kāritaü mandiraü jiõõaü disvā kampitamānaso
Kārāpento janindo so dvibhumikavaraü subhaü
39
Nānāvicittakammehi bhāsuradvārayejitaü
Rajatapabbatasaükāsaü sudhākammasamujjalaü
-----------
6.[E.S.] Jalathalajātake bahuü. 7.[E.] Mahāparisaü gahetvāna.
8. [S.] Mattaü so.

[SL Page 595] [\x 595/]   ( 

40
Chadanālaīkataü katvā dvãsumālakahittisu
Vidurajātaka¤ceva guttilummaggajātake
41
Dadhivāhana-mahākaõha-sutanu-chaddantajātake
Dhammaddhaja-dhammapāla-mahajanakajātake
42
Padamāõava-dhammasoõķa-mahānāradakassape
Mahāpaduma-telapatta-cullapadumajātake
43
Sattubhatta-andhabhuta-vampeyya-sasajātake
Visayha-kusa-sutasoma-sivi-temiyajātake
44
Culladhanudadharaü ceva saccaükirakajātakaü
Dummedhajātaka¤cāpi kāliīgabodhijātakaü
45
Sãlavajātaka¤ceva tathā maõķabbajātakaü
Vessantarajātakanti ime dvattiüsajātake
46
Vicittacittakammena karāpetvāna sādhukaü
Appamāõaü pu¤¤arāsiü sa¤cayã manujādhipo.
47
Tasmiü nagaramajjhamhi mahābodhi¤ca cetiyaü
Nāthasurālaya¤cāpi anto katvā samantato
48
Silāmayaü ghanaü tuīgaü sudhākammasamujjalaü
Puritthigãvālaīkāramuttāhāranibhaü subhaü
49
Pākārampi ca kāretvā kittikāyaü pavattayã.
Attano kālasampattasāmaõerantaresu yo
50
Sãlācāraguõupeto appamāde sadārato
Vyākaraõesu nekesu sambuddhavacanesu ca
51
Kavã cā'gamako vādã gaõācāriyo mahāyaso
Attatthe va paratthe va saüpariccattajãvito 9
52
Laīkāsāsanavehāse cando'va pākaņo ahå,
Saddhāpa¤¤āniketassa appamāde ratassatu
53
Saraõaükarābhidhānassa sāmaõerassa bhåpati
Dhammāmisasaīgahesi saīgaõhanto punappunaü
54
Lokekanāthasambuddhamunindadhātuvaķķhane
Diyaķķharatanuccaü so kārāpetvā karaõķakaü
55
Suvaõõena ca limpetvā maõisattasate'pi ca
Bandhāpetvā jalantaü taü karaõķaü ca sadhātukaü
-----------
9.[E.] Pariccatto ca jãvito.


[SL Page 596] [\x 596/]   ( 

56
Saddhammapotthake neke 10 datvāna saīgahaü akā.
Cãvarādipaccaye cakappiyakārake bahå
57
Tassa datvāna saügaõhi āmisehi janādhipo.
Ciraņņhitatthaü dhammassa 11 nimantetvāna sādhukaü
58
Ekādasasahassehi ganthehi patimaõķitaü
Sāratthasaügahaü nāma dhammappakaraõampi ca
59
Mahābodhino vaüsassa laīkābhāsatthavaõaųõanaü
Jambuddoõipure pubbe parakkamabhujavhaye
60
Rajjaü rājini kārente pa¤capariveõavāsinaü
Padhānabhutattherena vi¤¤unā kusalatthinā
61 Paņipattipårakā sabbe arogā hontu'minā iti
Katabhesajjama¤jusāgaõthassa atthavaõõanaü
62
Tena saraõaīkaravhena sāmaõerena vi¤¤unā
Suvisambodhikāmena kārāpesi narādhipo.
63
Evamādãni nekāni katvā pu¤¤āni so sudhã
Rajjaü tettiüsavassāni katvā maccuvasaü gato.
64
Laīkādãpe suramme atipavarasiriü so labhitvāna rājā
Taü sabbaü cattabhāvaü sajanasuhadapāõe cajitvā gatoti
Ĩatvā tumhe bhavantā pavaramunivacovādadhammaü saritvā
Pāmokkhaü mokkhalakkhiü tidivasukhadadaü pu¤¤akammaü karavho.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Vimaladhammādidvirājadãpako nāma pa¤canavutimo paricchedo.
---------

Channavutimo paricchedo.

1
Tato tasseva rājassa mahesyā 1 yeva bhātiko
Kaõiņņhabhuto rājā'si guõabhusanabhusito.
2
Sirivijayādināmo so rājasãhoti vissuto
Pattarajjābhiseko'va pasanno ratanattaye
3
Saddhammasavaõe yutto appamatto vicakkhaõo
Sādhusajjanajantunaü 2 sevane satatādaro
----------10.[E.] Potthakāneke. 11.[E.] Saddhammaü. 1.[E.] Mahesiyeva. 
2. [A.] Sādhu sācārajantunaü.

[SL Page 597] [\x 597/]   ( 

4
Nijavaüsarakkhaõatthaü madhurāpurato tato
ânetvā rājaka¤¤āyo katvā aggamahesiyo
5
Laīkajane'khile sammā catussaīgahavatthuhi
Ra¤jetvāna pure tasmiü vāsaü kappesi sobhane.
6
Tassa ra¤¤o mahesã ca micchādiņņhiü cirāgataü
Jahitvāmatadaü sammā sammādiņņhiü samādiya
7 Lokekanāthabuddhassa sutvā saddhammamuttamaü
Evaü buddhādivatthåni påjesuü satatādarā.
8 Tāyo saddhāya sakkaccaü dantadhātuü dine dine
Sumanamālādikeheva vividhapupphamahehi ca
9
Kappårādiyuteheva sādutambulakehi ca
Sugandhateladãpehi āmodacandanādihi
10
Nānāsugandhadhåpehi sakkharāhi madhåhi ca
Bhesajjehi ca a¤¤ehi vatthaābharaõādihi
11
Khajjabhojjaleyyapeyyasāyanãyasupårita 3
Rajatasuvaõõapattehi sāõiattharaõehi ca
12
Parikkhārehi nekehi mahagghacãvarehi ca.
Påjetvā evamādãhi pu¤¤arāsi¤ca sa¤cayuü.
13 Satataü pa¤casãlaü ca anuposathuposathaü
Sãlaü samādiyitvāna saddhammasavaõe yutā
14 Camarã viya rakkhantã buddhānussatiādikaü
Bhāvana¤cāpi bhāventã saddhamme ca likhāpiya,
15
Dānānisaüsamicchantã niccabhatta¤ca-thā-paraü
Gamikagilānabhattādivibhāgaü sādhu jāniya
16
Laddhabhoge alaggā'ca niccabhattādikaü daduü.
Pabbājetvā dārake ca katvāna saügahaü bahuü
17 Pariyattipaņipattãsu 4 sikkhāpetvāna sādhukaü
Icchiticchitadānena kappasākhānibhā 5 siyuü.
18
Laīkātale 6 jane sammā hitā kāruõikā'bhavuü. 7
Putte mātāva cintentã sadayāsuü 8 guõakarā,
-----------
3.[A.] Supårihi 4. [A.] Paņipattã. 5.[E.] Kapparukkhanibhā.
6.[A.] Laükāthale [S.] Laükākhãle. 7. [E.S.] Bahuü. 8.[E.] Dayā āsuü.

[SL Page 598] [\x 598/]   ( 

19
Paņimāyo karaõķe ca kārāpetvāna sādhukaü
Sabbapāpabhayā hutvā sabbapu¤¤aratā sadā
20
Evamādãhi nekehi guõabhusanabhusitā
Laīkadãpamhi sakale atãva pākaņā'bhavuü.
---------
21
Rājā so kārayitvāna āvāse ca tahiü tahiü
Vasāpetvā sāmaõere saddho tesaü mahādaro
22
Cãvarādipaccayehi katvāna saügahaü bahuü
Saddhammaü pavaraü sutvā sāmaõeresu tesu hi
23 ârāme'posathe tasmiü vāsiü saddhaü 9 guõakaraü saraõaīkarābhidhānaü taü sāmaõeraü ca påjayã.
24
Nimantetvāna taü yeva 10 catubhāõavāravaõõanaü
Laīkābhāsāya kāretvā pariyattimpi rakkhi so.
25
Nåtane dhātugehasmiü dhātuvaķķhāpanena ca
Mahādoso 11 hessatãti bāhirānaü kubuddhinaü
26
Cācamādāya a¤¤ehi kāretuü 12 saüvidhāya so
A¤¤aü puraü tato gantvā vasante manujādhipe 
27
Samāgantvā tato maccā vattakārakaādihi
Karaõķaü vivarituü sabbe katussāhā mahābalā
28
Sabbarattiü vāyamitvā nālabhiüsu anekadhā.
Gantvā maccā pavattiü taü mahāra¤¤o nivedayuü.
29
Taü sutvā vegasā'gamma rājā tampuramuttamaü
Nānāsugandhapupphehi dãpadhåpādikehi ca
30
âdareneva påjetvā vanditvā so mahãpati
Gahetvā muddikaü sammā karaõķaü vivari taükhaõe. 31 Paņipāņiyā ņhite anto vicaritvā karaõķake
Sambuddhadāņhaü passitvā "laddhattā saphalo" iti
32
Pãtivācaü pakāsetvā sannipātetva nāgare
Mahāchaõampi kāretvā mahāpåjaü pavattayã.
33
Tamabbhutampi disvana pãtipāmojjabhārito
Påjetvā hatthiassena maõimuttādikehi ca
-----------
9. [S.]Sabba 10.[E.S.] Tasseva. 11.[E.S.] Mahādosaü. 12.[E.S.] Kātumpi

[SL Page 599] [\x 599/]   ( 

34
Hatthapaükajamādāya munindadasanaü varaü
Dassetvā so mahãpālo sabbe tosesi sādhukaü.
35
Pubbabhupatikālamhi kāritaü dhātumandiraü
Hemavicittavatthehi sajjetvā vividhehi ca
36
Nānāsugandhatelehi ujjāletvā padãpake
Puõõe ghaņe ņhapāpetvā devamandirasantihe
37
Vicitte mandire tasmiü rajatāsanamatthake
Munindādāņhaü vaķķhetvā pavatento mahāmahaü 
38
Dhātupåjaü karonto so puraü sabbaü asesato
Sodhāpetvāna sakkaccaü vikiritvāna vālukaü
39
Dantadhātumahe tasmiü mandirassa samantato
Anto ca mālake tasmiü bahi ālindake'pi ca
40
Mahārājaīgaõe ceva sabbāsu tāsu vãthisu
Dvãsu passesu uttuīgaujuyaņņhihi toraõe
41
Nirantaraü'ca sajjetvā bandhitvā kadalidume
Kamukapupphanāëikerapupphādãhi susajjayã.
42
Yaņņhikoņisu ābaddhanānāvaõõavirājita 13
Daddallavatthakhaõķehi purākāsaü tadā pana
43
Balākāvalisaükiõõamivāsi dassaneyyakaü.
Tahiü tahiü puõõaghaņe ņhapāpetvāna sādhukaü
44
Samantā mandirālindapurato maõķapesu ca
Hemasajjumayādãhi nānākammehi bhāsuraü
45
Vitānampi ca bandhitvā nānājutihi sāõihi
Parikkhipitvā vividhakammantehi samujjale
46
Bhummattharaõake tattha attharitvāna sadhukaü
Lājapa¤camaka¤cāpi vikiritvā samantato
47
Sajjetvāna puraü sabbaü "devinde'pi surālaye
Evaü mahaü karotã"ti, "pubbalaīkindabhumipā
48
Itthaü mahaü akaüsu"ti dassento viya bhupati
Rājapiëandhaneheva bhusitaīgo pure tahiü
49
Laīkāvāsisāmaõere athopāsikupāsake
Sabbe nagaravāsã ca bahiraņņhavāsike jane
-----------
13.[A.] Virājitaü. 
[SL Page 600] [\x 600/]   ( 

50
Sannipātiya tesaü so dayāya karuõāparo
Pa¤capatiņņhitaīgo'va dharaõiü dharaõipatã 51
Munindādaņhaü vanditvā hatthapaīkajamatthake
Saüvaķķhetvāna so rājā atãva tuņņhamānaso
52
Dhātugehā nimikkhatvā råpiyacchattakehi ca
Hemakaraõķakeneva cārucāmarapantihi
53
Rajatassoõõapupphādinānapupphamahehi ca
Nānāmaõimuttādivatthābharaõādikehi ca
54
Påjāvatthåhi nekehi pa¤caīgaturiyādihi
Mahābåjaü pavattento sundhuü viya nirantaraü
55
Vividhavicittalaīkāraü gantvāna bahimaõķapaü
ōhito laīkādhipo rājā dassetvā dasanaü varaü
56
Samantato ņhitānappajanakayaü visesato
Tosevo dantadhātuü so yathāņhāne pavaķķhayã.
57
Itthiü sajãvabuddhassa dassane viya sabbathā
Tosetvāna tadā sabbe sa¤cayã kusalaü bahu
58
Suvaõõamaõimuttādi-vividhābharaõehi ca
Hatthassadāsidāsādipåjāvatthåhi nekadhā
59
Påjetvāna janindo so sumanācampakādihi
Pupphehi cāpi påjetvā āmodavandanādihi
60 Dãpapujāānisaüso mahantoti 14 vicintiya
Sakanagare ca raņņhesu cetiyesu tahiü tahiü
61
Dãpapåjaü karontuti ekāheva varāsayo 15
âõāpetve'karatto'va 16 janataü sannipātiya
62
Sattasatasahassehi sādhikacchasatehi ca
Navutisahassadãpehi tadā påjaü akāsi ca
63
Evaü laīkādhipo rājā laīkādãpamahiü tadā
Ujjalantehi dãpehi tārakākiõõakheva'kā.
64
Tettiüsatisahassehi aņņhasatādhikehi ca
Tikoņipupphapåjāhi pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
---------
65
Kārāpane buddharåpe 17 pasanno so mahāguõo
Rājā mātularaņņhasmiü ālokaleõaādisu
-----------
14. [E.S.] Dãpapåjāānisaüsaü mahattaüti 15. [E.S.] Narādhipo.
16.[E.] Rattatãca. 17.[E.] Buddharåpaü

[SL Page 601] [\x 601/]   ( 

66
Tesu tesu ca raņņhesu girileõe tahiü tahiü
Jinakayappamaõe ca sayitaņņhitanisinnake 18
67
Buddharåpe cetiye ca dadante 19 pāõinaü sukhaü
Abhinave cāpi kāretvā khaõķaphalladike bahå
68
Paņisaīkhārakamme ca kāretvā paņimāghare
Katvāna saügahaü tesaü pu¤¤arāsiü pavaķķhayã
69
Sirivaddhanapure tasmiü pure katvā ņhite bahå
Rājagehādike jiõõe apanetvā narādhipo 20
70
Kārāpetvāna gehāni silākammādibhāsure
Cārudvārāni yojetvā ayodcārasamāyutaü
71
Nānāråpalanākammaü dvibhumikamanoharaü
Dvārakoņņhakagehaü ca kārāpesi nārādhipo
72
Tasmiü påre vasanto so dhammassavaõe mahādaro 21
Rājaīgaõassa majjhamhi kārāpetvāna maõķape
73
Vicittatoraõādãhi sajjetvāna nirantaraü
Bandhāpetvā vitānāni pa¤¤āpetvā ca āsane
74
Mahussavena netvāna saddhammakathike bahå
Nisãdāpesi teheva gāhetvā cittavãjanã
75
Sandassanādikārehi kathitaü hadayaīgamaü
Saddhammampi ca sutvāna pasanto so mahãpati
76
Suvaõõarajateheva dãpadhupādikehi ca
Nānāvicittavatthehi påjāvatthuhi nekadhā
77
Påjetvā saha'maccehi saha senāhi bhåmipo
Anekesu ca vāresu sa¤cayã kusalaü bahuü
---------
78
Dhammadānaü mahantanti sutvā suddhammato tathā
Rājā raņņhesu nekesu vasantānaü hitatthiko
79
Mahājanasannipātārahe ņhāne tahiü tahiü
Mahāsenasane ceva dhammasālādayopi ca
80
Kāretvāna janindo so dhammakathikādike bahå
Pesetvāna tattha tattha sannipātetva mānuse
Kathāpetvāna saddhammaü dhammadānaü ca dāpayã
-----------
18. [E.S.] Sayanaņņhitinisãdane. 19. [S.] Dadanto 20.[A.] Manorame.
21. [A.] Savaõamādaro.

[SL Page 602] [\x 602/]   ( 

81
Rājasãharājakāle pure te avasiņņhakā
Micchadiņņhi adhammā ca paraīgidujjanā tadā
82
Tahiü tahiü vasitvāna tesaü diņņhiü parehi pi
Gāhāpetuü vāyamantā måladānadikehi ca
83
Upāyayuttā vihariüsu sāsanassa agāravā.
Pavattiü taü suõitvāna rājā kujjhitva vegasā
84 âõāpetvā amaccānaü tesaü gehe ca potthake
Nāsetvā ajahante taü diņņhiü raņņhā palāpayã.
---------
85
Sumanakåņamhi sambuddhapādala¤chanamuttame
Dãpapåjādikaü sabbaü kāresi so mahãpati.
86
Anurādhapure ceva mahiyaīgaõaādisu
Tesu tesu ca ņhānesu mahāpåjaü pavattayã.
87
Purato pacchime cāpi dakamaggamhi duggame
Gatāgatānaü sātatthaü silāsetuü ca kārayã.
---------
88
Bhikkhusaīghassa'lābhena laīkāyaü jinasāsane
Parihãnabhāvaü jānitvā kampito dharaõãpati
89
Bhikkhusaīghaü nimantetuü cintetvā munisāsanaü
Kattha kattha vattatãti vicāretvā anekadhā
90
Pegurakkhaīgasāmindavisayesu tahiü tahiü
Vattatãti ca sutvāna olandānaü kathaü subhaü
91
Taütaü raņņhe vicāretuü pavattiü munisāsane
Mulabhāsāya sandese likhāpetvāna sādhukaü
92
Datvāmaccādayo rājā pesetvāna visuü visuü
Ayojjhavisaye tasmiü sāsanaü suvinimmalaü
93
Suņhu sundarabhāvena vattatãti kathaü suto
Narādhipo tato eva laükaü netuü 23 jinatraje
94
Paõõakārehi nekehi pujopakāraõādihi
Sandesampi ca datvāva amacce pesayã tadā.
95
Munindadāņhaü vaķķhetuü diyaķķharatanaü subhaü
Soõõamayaü karaõķaü ca kāretvā so mahãpati
-----------
22. [E -] saüghaü alābeta. 23. [E.] Laükānetuü 
[SL Page 600] [\x 600/]   ( 

50
Sannipātiya tesaü so dayāya karuõāparo
Pa¤capatiņņhitaīgo'va dharaõiü dharaõipatã 51
Munindādaņhaü vanditvā hatthapaīkajamatthake
Saüvaķķhetvāna so rājā atãva tuņņhamānaso
52
Dhātugehā nimikkhatvā råpiyacchattakehi ca
Hemakaraõķakeneva cārucāmarapantihi
53
Rajatassoõõapupphādinānapupphamahehi ca
Nānāmaõimuttādivatthābharaõādikehi ca
54
Påjāvatthåhi nekehi pa¤caīgaturiyādihi
Mahābåjaü pavattento sundhuü viya nirantaraü
55
Vividhavicittalaīkāraü gantvāna bahimaõķapaü
ōhito laīkādhipo rājā dassetvā dasanaü varaü
56
Samantato ņhitānappajanakayaü visesato
Tosevo dantadhātuü so yathāņhāne pavaķķhayã.
57
Itthiü sajãvabuddhassa dassane viya sabbathā
Tosetvāna tadā sabbe sa¤cayã kusalaü bahu
58
Suvaõõamaõimuttādi-vividhābharaõehi ca
Hatthassadāsidāsādipåjāvatthåhi nekadhā
59
Påjetvāna janindo so sumanācampakādihi
Pupphehi cāpi påjetvā āmodavandanādihi
60 Dãpapujāānisaüso mahantoti 14 vicintiya
Sakanagare ca raņņhesu cetiyesu tahiü tahiü
61
Dãpapåjaü karontuti ekāheva varāsayo 15
âõāpetve'karatto'va 16 janataü sannipātiya
62
Sattasatasahassehi sādhikacchasatehi ca
Navutisahassadãpehi tadā påjaü akāsi ca
63
Evaü laīkādhipo rājā laīkādãpamahiü tadā
Ujjalantehi dãpehi tārakākiõõakheva'kā.
64
Tettiüsatisahassehi aņņhasatādhikehi ca
Tikoņipupphapåjāhi pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
---------
65
Kārāpane buddharåpe 17 pasanno so mahāguõo
Rājā mātularaņņhasmiü ālokaleõaādisu
-----------
14. [E.S.] Dãpapåjāānisaüsaü mahattaüti 15. [E.S.] Narādhipo.
16.[E.] Rattatãca. 17.[E.] Buddharåpaü

[SL Page 601] [\x 601/]   ( 

66
Tesu tesu ca raņņhesu girileõe tahiü tahiü
Jinakayappamaõe ca sayitaņņhitanisinnake 18
67
Buddharåpe cetiye ca dadante 19 pāõinaü sukhaü
Abhinave cāpi kāretvā khaõķaphalladike bahå
68
Paņisaīkhārakamme ca kāretvā paņimāghare
Katvāna saügahaü tesaü pu¤¤arāsiü pavaķķhayã
69
Sirivaddhanapure tasmiü pure katvā ņhite bahå
Rājagehādike jiõõe apanetvā narādhipo 20
70
Kārāpetvāna gehāni silākammādibhāsure
Cārudvārāni yojetvā ayodcārasamāyutaü
71
Nānāråpalanākammaü dvibhumikamanoharaü
Dvārakoņņhakagehaü ca kārāpesi nārādhipo
72
Tasmiü påre vasanto so dhammassavaõe mahādaro 21
Rājaīgaõassa majjhamhi kārāpetvāna maõķape
73
Vicittatoraõādãhi sajjetvāna nirantaraü
Bandhāpetvā vitānāni pa¤¤āpetvā ca āsane
74
Mahussavena netvāna saddhammakathike bahå
Nisãdāpesi teheva gāhetvā cittavãjanã
75
Sandassanādikārehi kathitaü hadayaīgamaü
Saddhammampi ca sutvāna pasanto so mahãpati
76
Suvaõõarajateheva dãpadhupādikehi ca
Nānāvicittavatthehi påjāvatthuhi nekadhā
77
Påjetvā saha'maccehi saha senāhi bhåmipo
Anekesu ca vāresu sa¤cayã kusalaü bahuü
---------
78
Dhammadānaü mahantanti sutvā suddhammato tathā
Rājā raņņhesu nekesu vasantānaü hitatthiko
79
Mahājanasannipātārahe ņhāne tahiü tahiü
Mahāsenasane ceva dhammasālādayopi ca
80
Kāretvāna janindo so dhammakathikādike bahå
Pesetvāna tattha tattha sannipātetva mānuse
Kathāpetvāna saddhammaü dhammadānaü ca dāpayã
-----------
18. [E.S.] Sayanaņņhitinisãdane. 19. [S.] Dadanto 20.[A.] Manorame.
21. [A.] Savaõamādaro.

[SL Page 602] [\x 602/]   ( 

81
Rājasãharājakāle pure te avasiņņhakā
Micchadiņņhi adhammā ca paraīgidujjanā tadā
82
Tahiü tahiü vasitvāna tesaü diņņhiü parehi pi 
Gāhāpetuü vāyamantā måladānādikehi ca
83
Upāyayuttā vihariüsu sāsanassa agāravā.
Pavattiü taü suõitvāna rājā kujjhitva vegasā
84
âõāpetvā amaccānaü tesaü gehe ca potthake
Nāsetvā ajahante taü diņņhiü raņņhā palāpayã.
---------
85
Sumanakåņamhi sambuddhapādala¤chanamuttame
Dãpapåjādikaü sabbaü kāresi so mahãpati.
86
Anurādhapure ceva mahiyaīgaõaādisu
Tesu tesu ca ņhānesu mahāpåjaü pavattayã.
87
Purato pacchime vāpi dakamaggamhi duggame
Gatāgatānaü sātatthaü silāsetuü ca kārayã.
---------
88
Bhikkhusaīghassa'lābhena laīkāyaü jinasāsane
Parihãnabhāvaü jānitvā kampito dharaõãpati
89
Bhikkhusaīghaü nimantetuü cintetvā munisāsanaü
Kattha kattha vattatãti vicāretvā anekadhā
90
Pegurakkhaīgasamindavisayesu tahiü tahiü
Vattatãti ca sutvāna olandānaü kathaü subhaü
91
Taütaüraņhe vicāretuü pavattiü munisāsane
Mulabhāsāya sandese likhāpetvāna sādhukaü
92
Datvāmaccādayo rājā pesetvāna visuü visuü
Ayojjhavisaye tasmiü sāsanaü suvinimmalaü
93
Suņņhu sundarabhāvena vattatãti kathaü suto
Narādhipo tato eva laükaü netuü 23 jinatraje
94
Paõõākārehi nekehi påjopakāraõādihi
Sandesampi ca datvāva amacce pesayã tadā.
95
Munindadāņhaü vaķķhetuü diyaķķharatanaü subhaü
Soõõamayaü karaõķaü ca kāretvā so mahãpati
-----------
22. [E.-] Saüghaü alābheta. 23.[E.] Laükānetuü

[SL Page 603] [\x 603/]   ( 

96
Mahagghamaõimuttādiü bandhāpetvā aniņņhite
Katapu¤¤akkhayo hutvā aņņhasaüvacchare ņhito
97
Saddhādineka guõabhusanabhusito so
Buddhassa sāsanavarassa visuddhikāmo 24
Katvā anattasukhadaü kusalaü mahantaü
Pacchā agā naravaro namucisamãpaü.
98
Itthaü laīkādhipo so parahitanãrato atthadatthaü paratthaü
Sādhento'kāsi rajjaü pavaranaravaro pu¤¤akāmojanindo,
Loke sāta¤ca lokuttaravipulasukhaü icchamāno'pi sammā
Hitvā tumhe kusãtaü vividhasukhadadaü pu¤¤arāsiü karotha.

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüse
Sirivijayarājasãhadãpano nāma channavutimo
Paricchedo.
---------

Sattanavutimo paricchedo

1
Pavaraguõamahãpātikkame tassa sālo
Jananayanamanu¤¤o råpasobhaggapatto
Ruciranikhilalaīkādãpadãpāyamāno
Varasirisukumāro āsi rājādhirājā.
2
Sambuddhaparinibbāõā visakahassasatadduve
Navutisaüvacchare patte laükādãpe manorame
3
Mahārājaviyogena sokāturajane tadā
Assāsesi sanindo so laīkādãpahite rato
4
Obhāsetvā disā sabbā suriya atthaīgate yathā
Andhakāraü'ca janataü sokāturamasesataü
5
Nissokampi ca katvāna tadā rājā mahāyaso
Obhāsento disā sabbā uggacchanto ravãca so
6
Laīkārajjaü pāpuõitvā sabbe tosesi sādhukaü.
Pattarajjābhiseko so buddhādiratanattaye
7
Pasanto appamatto'ca pu¤¤akāmo janādhipo
Sodhetvāna puraü sabbaü vatthatoraõaādihi
-----------
24.[E.S.] Sāsanavaraü suvisuddhikāmo

[SL Page 604] [\x 604/]   ( 

8
Kārāpetvā alaükāraü pure tasmiü vare subhe
Laīkājane'khile sammā rāsãbhute mahāyaso
9
Pu¤¤odayo mahārājā gacchanto rājaiddhiyā
Puraü padakkhiõaü katvā laükārajjaü arājakaü 1
10
Sarājakanti 2 tesaü tu ¤āpetvā sirivaddhane
Vasanto'ëārapu¤¤ena saüyuto so narādhipo
11
Pāletuü munisāsanaü paõidhayo katvā'gato pu¤¤avā
So kittissirirājasãhapavaro patvāna laīkaü imaü
Laīkārajjasirãdharo sumatimā saddhadhāno saddhayā
Sārāsārasaritva ārahi mahaü buddhādivatthuttaye.
---------
12
Jahanto pāpake 3 mitte gajanto paõķite jane
Sādhavo abhisevanto suõanto dhammamuttamaü
13
Saddho so pa¤¤avā hutvā kiccākicce vijāniya
Akicce parivajjento kicce ratto narādhipo
14
Catussaīgahavatthåhi ra¤jento so jane'khile
Pasaüsaniyyo hutvāna paõķitehi janehi so
15
Dhammadāne vipākaü ca saddhammasavaõe phalaü
Saddhammalekhane pu¤¤aü dhammapåjāyameva ca
16
Sutvā saddhammato eva kattabbanti vicintiya
Anekesu ca ņhānesu kāretvā dhammamaõķape
17
Nānāvicittavatthehi vitāne cāpi bandhiya
Toraõādãhi nekehi sajjetvāna anekadhā
18
Ujjāletvā padãpe ca pa¤¤āpetvā ca āsane
Sakkārabahumānehi netvā saddhammadesake
19
Sādarova nimantetvā supa¤¤attāsanesu hi
Nisãdāpiya teheva saddhammakathikehi ca
20
Desāpetvāna saddhamme dhammacakkādike 4 bahå
Suttantāni ca sutvāna sabbarattiü sagāravo
21
Kāyajivitagogānaü asāraü ca asārato
Sāra¤ca sārato ¤atvā saddhammasavaõena so
22
Saddho pasanno hutvāna påjāvatthåhi nekadhā
Sāmacco va saseno ca pavattento mahāmahaü
-----------
1.[E.S.] Arājikaü 2.[S.] Sarājãkaüti 3.[A.] Pāpike. 4.[E.]Cakkadayo

[SL Page 605] [\x 605/]   ( 

23
Antonagaravāsãnaü bahiddhā puravāsinaü
Sabbesaü janakāyānaü atthāya ca sukhāya ca
24 Anekesu ca vāresu dhammadānaü ca dāpiya
Dhammadānamayaü pu¤¤aü akā so manujādhipo. --------25
Rakkhaīgāgatabhikkhåsu 5 atha laükāya bhikkhusu
Pabbajitesu nekesu sāmaõeresu sādaro
26
Cãvarādipaccayehi tesaü katvāna saīgahaü
Paritte 6 maīgalādãni kathāpesi narādhipo
27
Evaü nekesu vāresu saddhamme ca pavattiya
Paccaye vāpi datvāna pu¤¤arāsiü pavaķķhayã.
28
Chasatanavasahassāni målāni cāpi saddhayā
Vissajjetvāna kāresi suvaõõapotthakaü varaü.
29
Tesu suvaõõapaõõesu dhammacakkādike bahå
Likhāpetvāna suttante saddhammakathikehi so
30
Sabbarattiü kathāpetvā nekavatthåhi påjiya
Anekesu ca vāresu assosi dhammamuttamaü.
31
Lekhake sannipātetvā ekaheva narādhipo
Dãghāgamaü likhāpetvā katvāna saīgahaü bahuü
32
Tato dhammaü sabbarattiü kathāpetvāna sādhukaü
Mahāpåjaü pavattetvā sayaü sutvā ca sāvayã.
33
Saüyuttāgamaādãni a¤¤āni potthake bahå
Likhāpetvāna saddhāya lekhakānaü dhanāni'dā.
34
A¤¤e pabbajitā sādhu gahaņņhā dhammapotthake
Likhāpetvāna attānaü dassite tuņņhamānaso
35
Tesaü dhanādidānena katvāna saügahaü bahuü
Laīkāvāsiparesaü so pu¤¤aü gaõhi sadādaro
---------
36
Pu¤¤akāmo janindo so anurādhapuraü varaü
Gantvā saparivārena bodhiü ca cetiye vare
37
Hatthiassādikeheva suvaõõarajatādihi
Påjetvā sa¤cayã rājā kusalāni anekadhā.
-----------
5.[E.] Bhikkhusaüghe. 6. Paritta (sabbesu.)

[SL Page 606] [\x 606/]   ( 

38
Mahiyaīgaõacetiya¤ca nakhācetiyamuttamaü
Gantvā rājānubhāvena pavattento mahāmahā
Vanditvā sa¤cayã pu¤a¤¤aü janindo so mahāyaso
39
Parakkamanarindena puëatthinagaruttame
Kārāpite cetiye ca vihāre cārudassane
40
Påjituü vandituü rājā mahāsaddho mahāyaso
Mahāparisaü gahetvāna gantvā påjesi sādhukaü
41
Saddhādiguõasampanno rājā rajatanāmakaü
Vihārampi ca vanditvā pu¤¤arāsiü samaggahã.
---------
42
Pubbalaīkikabhåpā'va 7 loke maīgalasammataü
Nāthpaupalavaõõādidevapåjāpurassaraü 43 senaīgadassanatthāya puraü sabbaü asesato
Devapuraüva sajjetvā laīkāvāsijane'khile
44
Rāsiü katvā pure tasmiü tesu ekekaraņņhato
ōhānantarato cāpi jane kavo visuü visuü
45
Ussitaddhajasaīkete vasāpetvā tahiü tahiü
Hatthipiņņhe ņhapetvāna devaņņhānāyudhāni pi
46
Nānānāņakasaīkiõõabherimaddalakehi 8 ca
Nānāhatthigaõeheva nānāassagaõehi ca
47
Nānāvatthābhilaīkārabrahmavesadharehi ca
Nānāchattadhareheva nānācāmaradhārihi
Nānānārigaõeheva nānāmaccagaõehi ca
49
Nānāphalakadhārãhi nānākhaggadharehi ca
Nānākuntadhareheva nānāāyudhadhārihi
50
Nānāvatthadhareheva nānādhajadharehi ca
Nānādesāgateheva nānābhāsāvidåhi ca
51
Nānāsippavidåheva nānākammakarehi ca
Evamādãhi nekehi hatthãnaü parivāriya
52
Purato pacchato gantuü yojetvā tadanantaraü
Devindo viya rājā so mahatā rājaiddhiyā
53
Nikkhamitvā puraü sabbaü katvā sammā padakkhiõaü
Niņņhite punarāgantvā pavisanti yathārahaü.
-----------
7. [E.] Bhåpālā. 8.[S.] Bherimaõķalakehi.

[SL Page 607] [\x 607/]   ( 

54
Amhākaü rājarājā taü 9 saddhāpa¤¤āguõodayo 10
Anuvaccharaü pavattento 11 āsāëhichaõssavaauü
55
Buddhapåjaü purakkhatvā pavattetuü vicintiya
Maīgalahatthino piņņhe soõõakammasunimmitaü
56
Sivigehaü subandhitvā subbavaü diradaü 12 gajaü
Vibhusanehi bhåsevo rajatacchattacāmare
57
Pupphagāhakaāråëhahatthihi ca anekadhā
Påjāvatthugahehe'va pupphavitānadhārihi
58
Nānādhajapatākāhi nānāvesadharehi ca
Nānārājaamaccehi nānādesāgatehi pi
59
Taü hatthiü parivāretvā niņņhite manujādhipo
Buddhasārãrikadhātuvaķķhitaü bhāsuraü varaü
60
Soõõakaraõķakaü sammā sivigehe pavaķķhiya
Pupphavikirakeheva pupphavassampi vassayã.
61
Sādhukāraraveheva saīkhatāladdhanãhi ca
Vividhabherininādehi kārento mahatussavaü
62
Acchariyabbhutacittā ye sādhusappurisā janā
Katamatthaka¤jalãheva påjenti te nirantaraü.
63
Daõķadãpadhareheva maügalavesadhārihi
Vividhavisesapåjāhi påjento manujādhipo
64
Surāsuranarādãhi påjanãyaggataü gataü
Jinadhātuü purakkhatvā suranarādiasesake
65 Pacchato pacchato gantuü yojetvāna sayampi ca
Maīgalatthutighosādi-mahatā rājaiddhiyā
66
Mahārājānubhāvena mahatā ussavena tu
Surālaye'pi devindo itthaü dhātumahāmahaü
Karotãti manussānaü dassento viya gacchati.
---------
67
Saddhādinekena guõenupeto
Buddhaü ca dhammaü ca gaõaü bhajanto
Sāraü ca'sāraü ca saraü sato so
Dānādipu¤¤aü satataü karonto
-----------
9.[A.] Rājarājānaü. 10.[E.] Guõādayo. 11. [E.] Pavattettā.
12. [A.E.] Subbhacandiradaü.

[SL Page 608] [\x 608/]   ( 

68
Saddhāpa¤¤ādayālå pavaraguõavaro dãpadãpāyamāno
Sambuddhe suppasanto dasabalaminuno sādhudhamme caranto.
Dānādãpu¤¤akamme satatamanalaso sādaro so karonto.
Sārāsāraü 13 saranto nikhilajanahito evamevaü akāsi.
69
Ussavena mahantena dantadhātuü dine dine
Mahāmahaü pavattento sādaro ratanattaye
70
Nijakālasamuppannaü nijasaīghaü sadādaro
Nijāyattehi catuhi paccayehi upaņņhiya
71
Saddhamme suppasanno so sutvā dhammaü punappunaü
Anappakāni pu¤¤āni sa¤cinanto sadādaro
72
Sajãvabuddhakāle'va vattento jinasāsanaü
Laīkāvāsimanussānaü vaķķhento kusalaü bahuü
73
Parakkamabhujādãnaü kiccaü hi pubbarājunaü
Sutvā sādhåti jānanto tesaü kiccānugo'pi ca
74 Rājadhammampi sutvāna rājadhamme mahādaro
Agatãsu bhayo hutvā catussaīgahavatthusu
75
Sammā attaü niyojento sakabhātikamādinaü
Sabbesaü saīgahevona anuråpakkamena so
Tosevo gaõhi tesantu manaü sammā vicāriya.
76
Evaü laīkādhinātho parahitanirato satthuno sāsana¤ca
Loka¤cevaü sa sammā satatamanalaso pālayanto janindo
Pubbe laīkādhipātaü narapatinikarānaü pavattiü suõitvā
Tesaü kiccaü saranto ahampi pavare rajadhamme carāmi,
77
Iccevaü nicchayaü katvā cintento manujādhipo
Mahavaüsamhi rājånaü cålavaüse ca rājunaü
78
Mahāsammatato yāva hatthiselapurā pure
Gāthānaü bandhaneneva taü pavattiü purātanaü
79
Katvā pavattitaü ganthaü mahāvaüsantã nāmakaü
Laīkādãpe ņhitaü ta¤ca sāmindavisayā pana
80
ânãtaü laīkarājånaü tameva vaüsapotthakaü
Paņipāņiü vicāretvā potthake dve visuü visuü
81
ænanti sutvā laīkindo parabhāge apākaņaü
Parakkamabhujādãnaü yāvetarahi rājunaü
Pavattimpi likhāpetvā rājavaüsaü pavattayã.
-----------
13.[A.] Sārāsārā.

[SL Page 609] [\x 609/]   ( 

82
Evaü so rājanãtiü ca dhammanãtimavokkamaü
Dhammeneva sameneva 14 karonto rajjasāsanaü
83
Rājadhammānuråpo'va dānādikusalaü bahuü
Dine dine karonto so saranto dhammamuttamaü
84
Catussaīgahavatthåsu dāne yutto narādhipo
Peyyavajje tathā yutto atthacariyāyameva ca
85
Samānatte ņhito rājā nijabhātikarājunaü
Samānabhāvaü lokassa dassento yānavāhanaü
86
Asesasampadaü datvā uparāje dve 15 visesato
Tosetvā pårayã sammā catudhā vatthusaügahe.
87
Evaü laddhayasā te dve dantadhātumahāmahaü
Visuü visuü karontā'va likhāpetvāna potthake
88
Lekhakānaü dhanaü denti; bhikkhusaüghaü nimantiya
Niccabhattādikaü dānaü datvā datvā nirantaraü
89
Saddhammasavaõeneva kiccākiccaü vijāniya
Pāpakamme jigucchantā pu¤¤akamme mahādarā
90
Dakkhe supesale sādhu sāmaõere vicāriya
Tesantu sāmaõerānaü parikkhārāni aņņhadhā
Rājārahāni dānena dāpetvā upasampadaü
91
Vinayadhamme ca suttante sikkhāpevona sādhukaü
Mahānisaüse 16 āvāse kāretvā tattha bhikkhavo
92 Vasāpetvāna sakkaccaü sadarā'va upaņņhitā
Lokasāsanakiccāni vicārentā anekadhā
93
Sajjanasaügahaü cāpi dujjananiggahampi ca
Rājacittānukålā'va karonti te yathārahaü.
94
Evamādianekehi nayehi kusalatthikā
Ra¤¤o cittānuvattantā lokasāsanamāmakā.
95
Ekacce pubbarājāno 17 rajjalābhādihetunā
Bhātādike na cintetvā a¤¤ama¤a¤¤aü viheņhayuü;
96
Vivādeneva tesantu manussāpi tathā siyuü.
Tādisaü rajjalābhampi labhitvāna ime tayo
-----------
14. [A.] Samena ca. 15. [A.] Uparājadve. 16. [E.S.] Mahānisaüsa
17. [E.] Pubbarājāpi.

[SL Page 610] [\x 610/]   ( 

97
ōhapetvā taü vivādaü te randhampi ca na dassiya
Pure'kasmiü vasantāpi chāyāvā'suü piyā sadā.
98
Evaü rajjampi nissāya kopamattaü akāriya
Sãlavajātakeyeva bodhisattaguõaü karuü
99
Visālālicchavãyeva samaggā avirodhakā
Rajjaü kariüsu tasmā'ca jayalābhaü labhiüsu te.
100
Laīikitthisiriyummattā mandapa¤¤ā narādhipā
Akattabbaü karitvāna anekavyasanaü gatā.
101
Laīikitthisirisampannā sapa¤a¤¤ā manujādhipā
Kattabbāni karitvāna bhāgã āsuü mahāyasā.
102
Tādisāyā'dhipatino tayo ete narādhipā
Samaggabhāvappattā; taü acchariyanti vadāmakahaü.
103
Mahāguõo mahārājā datvā chattādisampadaü
Rājaparisaü gahetvāna carantaü nijabhātikaü
104
Disvāna muditaü patvā oloketvā punappunaü
Bhāvayã evamevaü so brahmabhāvanamekakaü.
105
Dharaõipatigulaggā sāsanādhārabhutā
Amitaguõadharā te sādhu dhamme carantā
Agatigatijabhantā sādhumitte bhajantā
Sugatigamanamaggaü eva sādhetukāmā
106
Evaü sādhuguõenupetamahipā saddhādhanā saddhayā
Sambuddhassa sirãmato dasanimaü dhammaü ca saīghaü varaü 
Påjetvāna asesasampadadadaü pu¤¤aü bahuü sa¤ciya
Pālesuü munisāsana¤ca vimalaü laīkaü imaü sādhukaü.
107
Lokekanāthamunino guõasārabhāraü
Katvāna sādhu hadaye satataü sarantaü
Tasseva dhammagaõamuttamanussarattaü
Laīkādhãpaü guõavaraü satataü bhajantu.
108
Evaü rājabalenupetamahipo rājādhirājā mahā
Pālento munisāsana¤ca vimalaü laīkaü imaü sādhukaü
Tosetvāna asesadesamanuje datvā mahāsampadaü
Hāsento sanarāmare sumatimā pu¤¤iddhiāõābalo
---------

[SL Page 611] [\x 611/]   ( 

109
Mahānubhāvasampanne mahāra¤¤e mahāyase
Mahāpure vasantamhi pālente lokasāsanaü
110
Rājasãharājakāle laīkārakkhāya yojitā
Mahābalā te olandā samuddavāõijā pana
111
Laīkādhipatirājånaü dåtakicce yutā siyuü.
Nānādesasamuppanna-nānāvatthādike bahu
112
Mahagghe rājaparibhogārahe sammā vicāriya
Mahatā bhāraveneva mahatā ussavena ca
113
ânetvā pābhataü katvā denti te anuvaccharaü.
Tadā laīkāmanussānaü pubbakammena vā atha
114
Lokasāsanarakkhāya niyuttadevatādinaü
Pamādena visesena kuõņhitā atikakkhalā
115
Laīkāvāsimanusse te viheņhesuü anekadhā.
Taü pavattiü suõitvāna mahārājā mahāyaso
116
Na yuttamiti cintetvā amacce pesayã tadā.
Tathā gantvā amaccāpi laīkāvāsijanehi te
117
Tehi olandavāsãhi karontā bheravaü raõaü
Paņisattuü vināsentā jhāpentā gehakoņņhake
118
Anekehi upāyehi bhayaü tesaü adaüsu te.
Bhayadditesu cerãsu dubbavo kakkhalo'dhamo
119
Khãõāyu pāpiko eko padhānante ņhito sayaü
Mahāparisaü gahetvāna jāvakādiü anappakaü
120
Taü taü raņņhaü ca gāmaü ca vihāre devamandire
Setuvissāmasālādiü vināsesi anekadhā.
121 Laīkādhipatinā'õattā amaccāpã tahiü tahiü
Raõadakkhehi sårehi yujjhantāpi anekadhā
122
Sapatte tattha tattheva ghātanenapi sabbathā
Avāraõãyo hutvāna so purābhimukho agā.
123
Raõasajjita-mahāmaccā magge rundhiya nekadhā
Cerãnaü purato ņhatvā sanikāgamanavārayuü.
124
Laīkādhipati kāla¤¤u mahārājā mahāmati
Dāvānalasamaü veri-āgamanampi vārituü


[SL Page 612] [\x 612/]   ( 

125
Na sakkāti ca mantvāna bhadantadantadhātu ca
Mahesiü ceva bhaginiü sabbaü sāradhanampi ca
126
Duvinnaü uparājånaü bhāraü katvā surakkhituü
Pabbatavanaduggehi duggaü raņņhamapesayã.
---------
127
Tato verigaõā sabbe yakkhasenā'va kakkhalā
Puraü patvā vināsesuü dhammapotthakamādike
128
Senāpatyādinekehimahāmaccādikehi ca
Vãrehi raõadakkhehi ņhānāņņhānavidåhi ca
129
Parivārito mahārājā mahāsenā purakkhato
Mahānagarāvidåresu sākhānagarakesu hi 
130
Tahiü tahiü vasanto so puraü rundhi samantato.
Laīkāvāsimanussā ca buddhasāsanabhattikā
131
Ra¤¤o cittānuvattantā veripakkhagatesu hi 19
Diņņhe diņņhe tattha tattha ghātesuü mānuse bahå.
132
Rājadåtādike'maccebhikkhusaīgha¤ca pālayuü
Rājino pakkhapātā ye dhãrā vãraguõā balā
133
Raõakeëikãëaü kãëitvā jinasāsanapālanaü
Icchantā raõasårehi yodhehi parivāritā
134
Magge tahiü tahiü eva vasantehi anekadhā
Yujjhitvāna palāpetvā antonagaraverihi
135
Yujjhituü ārabhitvāna ghātesuü te punappunaü.
Manussabhåtā amhākaü rājacittānuvattino
136
Acchariyanti na ma¤¤āma 20 devatā pi tathā siyuü.
Tasmā verisu jeņņhassa mahāmohassa tāvade
137
Sampattaü nacireneva devānubhāvato'pi ca
Pu¤¤ānubhāvato eva bhayasantāsabheravaü.
138
Patvā ummattabhāva¤ca jahitvā naü puraü subhaü
Nissirãko'va gantvāna maraõānalapāpuõi.
---------
139
Mohassa vasagā hutvā āgatārigaõā'khilā
Anāthāsaraõā hutvā vyāsanaü pāpuõiüsu te.
-----------
19. [S.] Ceripakkhe ca gaõhisuü. 20. [E.] Ma¤¤emi.

[SL Page 613] [\x 613/]   ( 

140
Keci rogāturā keci budārogāhipãëitā
Keci raõe hatā āsuü; keci pabbataduggagā;
Evaü hatā gatā āsuü veripakkhā narādhamā.
141
Evaü suranarādãhirakkhito mahipo ayaü
Dhuvaü mahānubhāvo'ti mahāpu¤¤o'ti bhāsayuü.
142
ädisassānubhāvassa mahāpu¤¤assa rājino
Tassāõaü bhuvi laüghetuü ko samaththo bhavissati?
143
Dårãkataverigaõo mahārājā mahāyaso
Verãbalamapassanto puraü sabbaü pure viya
144
Sodhāpetvāna sakkaccaü dantadhātugharādikaü
Alaīkārampi kāretvā visesena narādhipo
145
Sambuddhasāsanavare sucisādaro'so
Sambuddhasāsanavaraü satataü saranto
Sambuddhasånuguõanussaraõena yutto
Sambuddharājadasanaü satataü mahanto
146
Itthaü vatthuttaye sammā vattanto manujādhipo
Dantadhātuviyogena uppannaü dukkhamattano
Asahanto mahaduggaü raņņhaü sapariso agā. 21
147
Mahāsaddho mahārājā disvā dhātukaraõķakaü
Acchariyabbhutacitto'ca abhivandiya sādhukaü
148
Muddhaü bhumiü ņhapetvāna uttamaīgena påjiya
Bhikkhusaüghaü ca vanditvā panudã dukkhamattano.
---------
149
Sobhanassādaladdho sosadāņhaü taü karaõķakaü
Vahanto uttamaīgena pavattento mahāmahaü
150
Sādhukāraravenāpipa¤caīgaturiyehi ca
Mahussavachaõaü katvā puraü pāvisi attano.
151
Tadālaīkāmanussāpi sadāņhaü dharaõãpatiü
Disvā pamuditā hutvā sādhukāraü pavattayuü.
152
Pubbadāņhāghare tasmiü dantadhātuü pavaķķhiya.
Pubbapåjāvidhiü sabbaü vaķķhetvāna pavattayã.
153
Purārāmesu 22 sabbesu saīgharājādayo bahå
Buddhaputtāpi verãnaü bhayato adhikaü mahaü
-----------
21. Tadā(sabbesu.) 22. [E.S.] Nagarārāmesu.


[SL Page 614] [\x 614/]   ( 

154
Saüsārabhayapassantā pabbajjaü ajahitva te
Potthakadhātuparikkhāre gahetvāna gatā tato.
155
Bahiraņņhe vasantāpi pālayuü sāsanaü puna.
Rājarājāpi te sabbe puraü netvāna sãghato
156
Sodhāpetvā purārāme tesu bhikkhå vasāpiya 
Pariyattipaņipattãsu sikkhituü yojitesu hi
157
Samatthe dhammakathike vicāretvā nimantiya
Rājovādādisaddhamme suõanto so punappunaü
158
Veribhåtesu nekesu olandavāsikesu hi
Desācāraü sarantā ye te sabbe sannipātiya
159
Mantetvāna imaü laīkaü asesaü katva gaõhituü
Na sakkā'ti ca vatvāna niņņhaü katvāna jāniya
160
Laīikādhipatira¤¤e tu viruddhā ye janā idha
Vināsabhāvaü pattāsuü; tathāmhākampi hessati.
161
Tasmā mayampi laīkinde bhattãpemātigāravaü
Purakkhatvā pure yeva vasituü arahatãdha te
162
Punappunampi mantetvā rājapābhatakehi ca
Mahāmohena gāhetvā gatā råpimayaü subhaü
163
Cetiyaü'va virovantaü dhātusu¤¤akaraõķakaü
Suvaõõasivikaü cāti gāhāpetvāna gāravā
164
Saka¤ātikataü dosaü khamāpetvā ito paraü
Vasissāmāti cintetvā āgatā te mahãpatiü
Mahetvā cāhivanditvā sammodisuü anekadhā.
---------
165
Atha laīikissaro rājā tesaü dosaü anappakaü
Khamitvāna adā taisaü sammānampi anekadhā.
166
Evamamhākarājāpi mittasanthavakāraõe
Thãraü katvāna teheva mittabhāvamapāpuõi.
167
Olandāpi janā sammā laīikāra¤e¤¤ā pasãdiya
Nānādesasamuppanna-mahagghapābhatehi ca
168
Rājasandesamādāya dadanti anuvaccharaü.
Kudiņņhitaü hatthagataü mahantaü taü karaõķakaü


[SL Page 615] [\x 615/]   ( 

169
Suvaõõajātaråpena limpetvā maõi bandhiya
Sataraüsinihaü sobhaü kāretvā manujādhipo
Dantadhātuü pavaķķhetvā surindova apåjayã.
170
Evaü duņņhakudiņņhicerinikārā viddhastadappā'havuü
Sammādiņņhikasãhalādhipatino pu¤¤ānubhāvo aho.
Accherabbhutakāraõaü ca panimaü mantvā janā sādarā
Sammādiņņhiguõaü gajantumatulaü sādhuppasatthaü varaü.*
---------
171
Asante ekabhikkhumhi laīikādãpe manorame
Rajjabhāraü labhitvāna vasanto sirivaddhane
172
Bahavo samaõere ca kulaputte tatheva ca
Pabbajjāupasampattiü pāpetvā tesu bhikkhusu
173
Ekacce dhammakathikā vinaye ca visāradā
Vipassakā siyuü eke, tathā āra¤¤akā siyuü,
174
Evamādiguõe yuttā anekasatabhikkhavo
Kārāpetvā imaü laīikaü bhikkhusu¤a¤¤amasesakaü
175
Sobhetvā, pu¤a¤¤akammāni karonto so dine dine
Saīghassa niccabhattaü ca gilānabhattameva ca
176
Nimantetvāna dento so bhikkhusaīghe hitatthiko
Bhikkhånaü sāmaõerānaü kāyacittavasenidha 177
Duve rogā siyuü tesu cittaroge tikicchatuü
Vinayadhamme ca suttante desesi dipaduttamo;
178
Cittarogesu rāgādiroganāsanahetuke
Tasmiü vinayasuttante sikkhāpetvāna bhikkhavo
179
Tesantu kāyarogehi pãëane sati sādhukaü
Pariyattipaņipattãsu sikkhitumpi ca dukkaraü;
180
Tasmā jarādiroge'pi sametuü dharaõãpati
Nimantetvāna saīghassa vejjakamme susikkhite
-----------
* [S.] Potthake ayampi gāthā dissati.
Janatābhitakatameva hi manujādhipamahimaü
Jinasāsana supatiņņhita vividhāmitakusalaü

Vasudhādhipakulabhusanaguõabhusanamahimaü
Jayata khila jayatākhila jayatākhila suciraü.


[SL Page 616] [\x 616/]   ( 

181
Niyametvā duve vejja purise parivārake
Tesantu gāmakkhette ca vatthābharaõādisampadaü
182
Datvā bhesajjamålatthaü satāni anuvaccharaü
Rājagehā dadanto so ārāmesu tahiü tahiü
183
Bhikkhånaü sāmaõerānaü sukhadukkhe vicāriya
Tesaü kattabbupaņņhāne kārāpesi narādhipo.
184
Evaü rājādhirājā so saīghalābhampi dāpayã.
Sabbesu tesu lābhesu ārogyalābhamuttamaü
185
Seņņhanti buddho desesi; tenevāpi apujiya 10
Sambuddhasāsanaü sammā jotetvāna pavattayã.
186
Pubbe laükādhipā te naravarapavarā sāsanādhārabhutā
Dårãkatvā kudiņņhiü ripujananikare 11 rajjabhāraü vahiüsu;
Taü sutvā cāpi rājā amitayasadadaü attapaccakkhadhammaü
Passanto'kāsi pu¤¤aü satatamanalaso sāsanādhārako'va

Iti sujanappasādasaüvegatthāya kate mahāvaüso
Abhisekamaügalādidãpano nāma sattanavutimo paricchedo.
---------

Aņņhanavutimo paricchedo.

1
Mahanto dantadhātuü so cakkaü'va satatādaro
Sumana-campaka-punnāga-kaõikāra-ketakãhi ca
2
Padumuppalaādãhi vividhehi kusumehi ca
Candanāgaruādãhi sugandhehi anekadhā
3
Nānāsugandhadhåpekahi sakkharāmadhuādihi
Pågakappåratambålabhesajjehi subhehi ca
4 Madhurannayāgukhajjādivividhāhārakehi ca

Suvaõaõarambhājambåhi panasamabaphārusehi ca
5
Timbaråsaka-nāraīga-paõãtamuddhakehi 2 ca
Sannãranāëikerehi supakkadāķimehi ca
6
Khajjåramuddikādãhi nānāvidhaphalehi ca
Sādhukandehi nekehi kalãrehi anekadhā
-----------
10.[A.E.] Apåjayã. 11.[F.] Nikarā. 2.[E.S.] Muõķakehi

[SL Page 617] [\x 617/]   ( 

7
Evamādãhi påjāhi pa¤caīgaturiyehi ca
Pubbarājåhi vattetvā āgatehi bahåhi ca
8
Abhinavehi ca påjetvā dantadhātuü dine dine
Pu¤¤arāsiü pavaķķhento pu¤¤akāmo mahāyaso
9
Suvaõõarajateheva maõimuttāhi 3 sādhuhi
Vividhavicittakammehi jalantehi bahåhi ca
10
Vattheheva vitānehi sāõãhi cãvarehi ca
Parikkhārehi nekehi vividhābharaõehi ca
11
Hatthiassena nekena tathā govahisehi ca
Dāsidāsena nekena gāmakkhettabahåhi ca
12
Påjetvāna janindo so sādaro abhivandiya
Sambuddhadāņhaü passitvā suppasanno janādhipo
13
Pubbabhupatikālamhi kārāpetvā aniņņhitaü
Soõõamayaü karaõaķa¤ca kārāpetuü vicintiya
14
Suvaõõavisahassehi sattanikkhādhikehi va
Kārite munivaõõasmiü 4 karaõķamhi manohare
15
Mahagghamuttamaü cāruü mahantaü vajiraü tahiü
Bandhāpetvā muddhanimhi pu¤¤akāmo janādhipo 5
16
Pāsādikaü dassanãyaü aņņhasaņņhādhikaü varaü
Vajiramaõisataü cāru, ekasattatikādhike
17
Ekasataü puppharāgamaõiratane ca bandhiya
Pa¤cāsãtyadhika-pa¤casata-nãlamaõãhi 6 ca
18
Asãtiadhike eva 7 yugasatacatuhi ca 8
Catussahassake rattamaõiratane ca bandhiya
19
Aņņhasattatyadhikā ca muttāsattasatāni ca
Bandhāpetvā niņņhatasmiü karaõķamhi mahārahe
20
Tadanto ņhapanatthāya kārento dve karaõķake
Bandhāpetvā maõã tesu mahagghe pavare subhe
21
Vimaladhammasåriyassa bhupālassa 9 yasassino
Karāpitaü mahantaü taü karaõķaü so narādhipo
22
Suvaõõena ca limpetvā tesu yeva mahãpati
Mahāmahaü pavattento munidāņhaü pavaķķhayã.
-----------
3.[E.S.] Maõimuttehi. 4.[A.] Maõivaõõasmi. 5.[E.] Narādhipo.
6.[A.E.] Dhike pa¤casate. 7.[A.E.@]Hava. 8.[S.] Sugatassassa ca.
9.[E.S.] Bhupatissa.

[SL Page 618] [\x 618/]   ( 

23
Suppasanno munindassa dāņhāya so mahãpati
Mahāgāmaü ca påjesiakarabhaõķåsamavhayaü.
24
Tasmiü dhātumahe laīkāvāsãnaü dharaõãpati
Dāņhādhātuü padassetuü kāru¤¤ena vicintiya
25
Sirivaddhanapuraü sabbaü sodhāpetvāna sādhukaü
Nānāvicittakammehi vatthatoraõakehi ca
26
Kadalitoraõapantãhi sannãrama¤jarādãhi
Nānādhajapatākāhi sajjetvāna nirantaraü
27
Laīkākhile jane tasmiü sannipātiya bhåpati
Rājābharaõehi nekehi devarājā'va bhusito
28
Nānāvidhamahāpåjaü purakkhatvā narādhipo
Dantadhātugharaü gantvā påjetvāna anekadhā
29
Pa¤capatiņņhitaīgo kho mahiyaüca mahãpati
Vanditvāna munindassa dāņhādhātumhigāravo
30
Sadāņhaü soõõapadumaü hatthapaīkajamatthake
Saüvaķķhetvā gahetvāna nikkhamitvā gharā tato
31 Chattehi rajateheva camarãcāmarehi ca
Suvaõõarajatapupphehi lājapa¤camakehi ca
32
Maõimuttehi nekehi suvaõõarajatehi ca
Nānāvicittavatthehi vividhābharaõehi ca
33
Nanāsugandhapupphehi dãpadhåpabahåhi ca
Saīkhatālādipa¤caīgaturiyasādhuravehi ca
34
Anekehi sahassehi sādhukāraravehi ca
Karãyamānapåjāsu kallolamāliåmiva
35
Sacakkacakkavattãva gantvā rājā mahāyaso
Vividhavicittālaīakāravanvādãhi alaīkate
36
Dibbamaõķapasaīkāsamaõķape pavare subhe
ōhito janādhipo rājā devasaīghapurakkhato
37
Devarājā'va so rājā munindadasanaü varaü
Kappasatasahassehi atãva dullabhaü subhaü
38
Dassento janakāyānaü tosetvāna asesake
Sa¤cinanto pu¤¤arāsiü karaõķesu pavaķķhayã.


[SL Page 619] [\x 619/]   ( 

39
Itthaü sajãvabuddhassa dassane viya sabbathā
Janakāyopi tussitvā pu¤¤arāsiü pavaķķhayã.
40
Evamevaü anekesu vāresu kusalatthiko
Dāņhādhātuü padassetvā sa¤cayã kusalaü bahuü.
41
Sambuddhadāņhamuddissa pubbalaīkādhipehi pi
Dinnāni gāmakkhettāni ãsakampi na nāsiya
42
Mahāpåjaü pavattento suppasanno dine dine
Bahavo hatthi-asse ca tathā gomahise'pi ca
43
Susamiddhaü samanussaü rajakatthalanāmakaü 
Gāmemekaü ca a¤¤ampi muttāpabbatanamakaü
44
Mahāgāmaü ca påjetvā pu¤¤asāramagaõhi so.
Sāsanavuddhikāmo so laīkādãpavare pure
45
Bhikkhåsu vijjamānesu pabbajjāladdhakesu hi
Sāmaõeresu sabbesu ekacce pāpabhãrukā
46
Saddhammagarukā āsuü susãlā suddhajãvino;
Ekacce pāpagarukā dussãlā pāpadhammino
47
Posentā 12 puttadārādiü 13 gihãkicce ratā siyuü;
Nakkhattavejjakammādi-akiccesu yutā bhavuü.
48
Tādisānaü alajjinaü pavattiü ca mahãpati
Sutvā sammā vijānitvā lajjipakkhesu sādhusu
49
Suddhājãvaü'ra¤¤avāsiü jinasāsanavuddhiyā
Katussāhaü sãlavantaü guõavantaü vahussutaü
50
Vyākaraõesu 14 sambuddhavacanesu visāradaü
Saraõaīkarābhidhānaü taü sāmaõeraü yasassinaü
51
Taü sādhåti vicintetvā tassādhārena bhåpati
Yathākammaü vicārento tesaü katvāna niggahaü
52
"Ito paņņhāya nakkhattavejjakammādike'pi ca
Akicce parivajjetvā sabbe pabbajitā sadā
53
Sambudadhavacane ceva paņipattiü ca rakkhituü 
Sammovādampi dāpetvā accosakkitasāsanaü
54
Abhivuddhikāmo sorājā balaü datvāna lajjinaü
Anekehi upāyehi sāsanassaīgahaü akā.
-----------
12. [E.S.] Posane. 13. [E.] Puttadārādi. 14. [E.] Veyyākaraõesu.

[SL Page 620] [\x 620/]   ( 

55
Laīkādãpamhi sakale upasampannabhikkhunaü
Abhāvena munindasasa sāsanaü suvinimmalaü
56
Bhavissati vināsanti kampito dharaõãpati
Laükārajjaü kayiramāne mādisamhi janādhipe
57
Jinasāsananāsantu nā yuttanti vicintiya
Pubbabhupatikālamhi bhikkhu netuü tahiü tahiü
58
Pesetvāna asampattaü sāsanavuddhikaü pana
Ahameva taü karissāmi cintento manujādhipo
59
Mahāpu¤¤¤o mahãpālo sāsanassa mahesino
Ciraņņhitiü'va icchanto ānetuü jinasånavo
60
Munindaparinibbāõā dvisahassasatadduve
Tenavutivacchare patte paõõākārehi nekadhā
61
Påjāvatthåhi nekehirājasandesamuttamaü
Datvā amacce pesesi ayojjhapuramuttamaü.
---------
62
Evaü laükādhipo buddhasāsanaü suvisodhitaü
Kattukāmo jinindassa sāsanavuddhimārahi.
63 Samādāya amaccā te rājasandesamādikaü
Mahussavena mahatā gāravena gatā pana
64
Laükārakkhāniyuttehi olandehi janehi te
Nāvamāruyha yantvāna sāmindavisaye pana
65
Ayojjhapurasampatte tasmiü dese janādhipo
Rājasandesamādãni gahetvāna yathāvidhiü
66
Amaccānampi kattabbasaīgahaü sādhu kāriya
Pavaraü rājasandesaü oloketvāna buddhimā
67
Buddhattameva patthento purento dasapāramã
Sāsanaü abhipālento dhammikavho narādhipo
68
Jinasāsanassa laīkāyaü parihãnabhāvādikaü
Sabbaü pavattiü jānitvā viseseneva kampito
69
"Sambuddhasāsanaü tasmiü vuddhiü kātuü ahaü pana
Upatthamho bhavissāmi" cintento so mahãpati
70
Sāmindavisaye tasmiü saīgharājādikebahå
Bahussute dhammadhare cirapabbajite'pi ca


[SL Page 621] [\x 621/]   ( 

71
Vinaya¤¤u mahāthere sāsanakiccakārake
Samatthe sannipātetvā vicāretvāna sādhukaü
72
Appicchasantuņņhaguõādhivāsaü ācārasãlādiguõenupetaü
Upālitherappamukhātirekaü nimantayitvā dasaggasaīghaü
73
Laīkādãpe asante ca dhammavinayapotthake
Suõõapaņibimba¤ca suvaõõapotthakaü varaü
74
Laīkādãpe mahārāje pasanno so mahãpati
Pavaraü rājasandesaü paõõākāre ca'nekadhā
75
Ayojjharājāmacce va rājā vessantaro ica
So hi laīkamapesesi jinadhātugharaü varaü.
---------
76
Evaü yā soõaõabimbādiü sampādetvāna pesitā
Nāvā nekabhayākiõõe gambhãre bahupaddave
77
Nirupaddavāva āgantvā laīkādãpacare subhe
Tikoõamālatitthaü sā mahānāvā apāpuõi
78
Laīkādhãpo mahārājā pavattiü taü suõitva so
Sirivaddhanapure sabbe sanatipātetva nāgare
79 Mahāchaõampi kārento pasanto manujādhipo
Mahāsamuddato yāva sirivaddhanapuraü varaü
80
Tāva maggaü visodhetvā ārāme ca tahiü tahiü
Kārāpetvā janindo so mahāsenāpatādayo
81
Amacce pesayitvāna jinabimbadhammapotthake
Bhikkhusaüghādikaü sabbaü ānetvāna yathākkamaü
82
Mahatā gāraveneva mahatā ussavena ca 
Atikkamitvā addhānaü sumanakåņāgatāya hi
83
Mahāvālukagaīgāya samãpaü samupāgate
Sirivaddhanapurādhãsa-pu¤¤akāmo janādhipo
84
Vatthuttayaü samārabbha paccuggamanajaü phalaü
Icchanto'ca mahārājā pu¤¤akāmo mahāyaso
85
Hatthiassādikehe ca balakāyapurakkhato
Paccuggantvāna saddhāyamahātherādikaü varaü
86
Vanditvā so mahāsaīghaü sammā sammodi taü khaõe
Kathaü sammodanãyaü ca vãtisāretva sādhukaü


[SL Page 622] [\x 622/]   ( 

87
Vatthuttayaü purekatvā āgantvāna sakaü puraü
Pupphārāme subhe ņhāne kāritamhi manorame
88
Iņņhikādane tasmiü saīghārame alaīkate
Pavaraü bhikkhusaüghaü taü vasāpetvā tato pana
89
Upaņņhahanto sakkaccaü paccayehi dine dine
Sukhadukkhe vicāretuü amacce'pi niyojayã.
---------
90
Ayojjhapurato tena rājena pesitaü varaü
Rājasandesamādãni gāhāpetvāna āgate
91
Rājadåtādayo'macce yuttaņņhāne vasāpiya
Kattabbasaügahe tesaü kāretvā manujādhipo
92
Sambuddhaparinibbāõa dvisahassasatadduve
Channavutihāyane tasmiü māse āsāëhināmake
93
Sampattapuõõamāyaü so mahārājā mahabbalo
Mahatā rājānubhāvena saüyutova mahãpati
94
Pavisitvānaārāmaü tamhi majjhagate subhe
Uposathaghare sammā pa¤a¤¤āpetvāna āsane
95
Sãlācāraguõupetanipuõopāyapesalaü
Mahāupālitheraü ca sabbasattahite rataü
96
Dutiyāriyaminuttheraü sasaīghaü hi nimantiya
Nisãdāpiya teheva laīkindo manujādhipo
97
Sāmaõeresu laīkāya padhānānaü tadā pana
Mahāmahaü pavattento dāpesi upasampadaü.
---------
98
Tatoppabhuti saddhammasaddasatthesu chekake
Sāmaõerādike netvā dāpento upasampadaü.
99
Tathevānukkameneva sambudhasāsanuttame
Pabbajjāupasampattārahe sammā vicāriya
100
Pabbajjaü upasampattã tesaü dāpetva sādhukaü
Laükāyaü bahubhutesu bhikkhusaüghesu tesu hi
101
Pariyattipaņipattãnaü rakkhane satatādare
Samatthe ca garuņņhānārahe bhikkhå vicāriya


[SL Page 623] [\x 623/]   ( 

102
Ayojjhāgatasaīaghasamiü sikkhituü te niyojiya,
Jinasāsanakāresu tesu bhikkhusu lajjisu
103
Laükāyaü cirakālamahā vināsamukhamāgataü
Munisāsanaüca jotetuü ye ciraü kataussabho
104
Pariyattiü paņipattiü ca yathāpa¤¤aü yathābalaü
Jotesi yo munindassa rattindivamatandito.
105
A¤¤e vāpi bahå sisse pariyattipaņipattãsu 
Sikkhāpetvāna sakakaccaü sāsanaü jotiyã'dha yo,
106
Sakaatthe paratthe cayo yutto, munisāsanaü
Ciraü vattetukāmo yo suddhājive sadā rato
107
Laükāyaü jinasånånaü sabbesaü hitakāminaü
Guõasãladhutādãsu ādāso iva yo ahå,
108
Samaõuddesakāle yo saraõaīkaraavhayo
Atha taü upasampannaü sãlācārajinatrajaü
109
ōhapetvā saügharājatte tassā'nugatabhikkhusu 
Satthusāsanakiccesu ye dakkhā ye supesalā
110
Tādise'pi vicāretvā ubhayārāmavāsike
Tesaü ņhānantaraü datvā jinasāsanakārakā
111
Sabbe samaggā hutvāna ratatindivamatanditā
Vinayaü yatha, yatha dhammaü karothā'ti tathe'va hi
112
Niyametvāna bhupālo katvāna saügahaü bahuü 
Ciraņņhitvaü laükāya sāsanevaü sujotayã.
---------
113
Sāmindavisayāyātā rājadåtādayo'pi ca
Rājasandesamādãni datvā rājaü samaddasuü
114
Laükādhipo mahārājā sabbāni tāni ādiya
Pavaraü rājasandesaü oloketvāna sādhukaü
115
Pasanno so mahãpālo tesaü ca saügahaü akā
Atatatthaü ca paratthaü ca sasanatthaü punappunaü
116
Katapu¤e¤¤ā dhammakāmo sāsanajjotako sudhã
ârāmaü pavisitvāna saīghamajjhagato'pi ca
117
Sāsanaņņhitikāraõāni vicāretvā anekadhā
Sāsanaü eva jotetuü cintento dharaõãpati


[SL Page 624] [\x 624/]   ( 

118
Pavaropālimahātheraü nimantetvāna sādhukaü
Dãghāgamato ceva saüyuttāgamato pi ca
119
Saddhammasaīgahādãhi nānāgatthehi saddhayā
Dasadhā rājadhamme ca catussaīgahavatthu'pi
120
Evamādãni sutvāna jātasaddho mahāmatã
Kiccākicce pu¤¤apāpe vajjāvajje vijāniya
121
Akicce pāpake dhamme vajje cāpi vinodiya
Kiccadhammānavajjesu sammā attaü niyojayã.
122
Dānādinekapu¤¤āni karontova dine dine
Kārāpetvā alaükāraü puraü sabbaü pure viya
123
Ayojjhāgatamacce ca atha laükājane khile
Mahatherādayo bhikkhu atha laükāya bhikkhavo
124
Sāmaõerādayo sabbe sannipatiya sādaro
Sabbesaü tesamatthāya hitāya ca sukhāya ca
125
Rājābharaõadikeheva påjāvatthåhi nekadhā
Mahaü pubbeva vattento dantadhatumadassayã.
---------
126
Mahiyaīgaõacetyādi-cetiyaņņhānavandanaü 15
Icchante rājadåtādi-amacce'pi tahiü tahiü
127
Laükāmaccehi pesetvā vandāpento yathāruciü
Kattabbasaügahe tesaü sammā kāretva pesayã.
128
Pavaropālitherādibhikkhusaüghaü tatheva ca
Påjāvatthuni datvāna amacce'pi niyojiya
129
Mahiyaīgaõādilaükāya soëasaņņhānamuttamaü
Vandāpetvā cetiye ca sirivaddhanapurādisu
130
Kāretvā baddhasãmāyo bhikkhuna¤ca hitatthiko
Uposathagharāvāse kārāpesi tahiü tahiü
131
Bhikkhusaüghe suppasanno tãsu saüvaccharesu so
Kārāpetvā ca ārāme bhikkhusaüghaü vasāpiya
132
Antovassesu kattabbe upakāre ca kāriya
Saddhammaüpi ca sutvāna uposathamupāvasã.
133
Pavāritesu saīghesu parikkhārehi nekadhā
Parivāracãvareheva adā kaņhinacãvare.
-----------
15.[A.] Vandane


[SL Page 625] [\x 625/]   ( 

134
Vassanabbhantare tiõaõaü tamhi saīghamhi uttame
Sattasatappamāõe ca kārāpentopasampadaü
135
Tisahassappamāõanaü kulaputtānamuttamaü
Samaõuddesapabbajjaü dāpesi janatāhito
136
Lokahito manujādhiparājā
Sāsanavuddhikato iti evaü
Brahmasurāsurasesapatãtā
Taü mahãpaü siriāyu dadantu
---------
137
Laükāsāsanavuddhimahi bahåpakārako sudhi
Buddhattameva patthento dhammikavho narādhipo
138
Sãlācāraguõāvāsaü saddhādiguõabhåsanaü
Mahāvisuddhācariyattheraü ceva guõākaraü
139
Nipuõaü vara¤āõamuniü anuthera¤ca pesalaü
Dvittherapamukhaü saīghaü dasavaggātirekakaü
140
Ayojjhipurato tamhā såkaravhayabhāyane
Pånalaükamapesesi laükāsāsanavuddhiyā
141
Tamhi saīghe anuppatte laükārājā mahāyaso
Mahantagāraveneva puraü netvā pure viya
142
Pupphārāme vasāpetvā sādaro'va dine dine
Niccahattādikaü sabbaü yathā pubbe tathā adā.
---------
143
Pavaropālithero ca tãsu saüvaccharesu so
Rattãndivappamatto'ca satthusasanavuddhiyā
144
Kattabbakicce katvāna pu¤¤arāsimhi sa¤cite
Uppannanāsikāroge teneva abhipãëito.
145
Gilānabhāvamāpannaü taü mahātheramuttamaü
Smmā bhesjjupaņņhāne kārento sãhaëādhipo
146
Punappunampi ārāmaü gantvā rājā mahāyaso
Rogāturaü mahātheraü disvā kampitamānaso
147
Atekicchanti jānitvā påjāvatthuhi nekadhā
Buddhapåjā pavattetvā pattidāna¤ca'dāsi so.
148
Atha kālakatasasāpi sarãrampi ca sādhukaü
Mahussavena vaķķhetvā dussagehe mahārahe


[SL Page 626] [\x 626/]   ( 

149
Nekapåjāvidhānāni pavattento janādhipo
Netvā āëahaõe kiccaü karetvā pu¤¤asa¤cayã.
---------
150
Laükāya munirājassa sāsanassevavuddhiyā
Dvikkhattuü bhikkhusaüghassa pesanena ca sādhu no
151
Asante ekabhikkhumhi laükādãpe'khile pana
Nekasatāni bhikkhånaü pātukārāpanena ca
152
Asantapotthakānaü hi pesanena anekadhā
Sāmindavisayādhisadhammivhe narādhipo
153
Munisāsanavuddhimhi upakāro'ti jāniya
Bahåpakārabhutassa tādisassa ahampi ca
154
Kattabbasaīgahe sammā karissāmãti cintiya
Munidāņhāla¤chanaü ca mahagghamaõinā katā
155
Jinabimbaü dakkhiõāvattasaīkhādivividhe bahå
Paõõākāre ca pavaraü rajasandesamuttamaü
156 Datvā amacce niyametvā nijadesagamanicchitaü
Bhikkhusaüghaü ca teheva sadesameva pesayã.
---------
157
Mahatā gāraveneva te sabbeva samādiya
Gantvāna te amacca taü sāmindavisayaü pana
158
Sampatte dhammiko rājā atãva tuņņhamānaso
Jinadāņhāla¤chanādiü passitvāna yathāruciü
159
Sambuddhadāņhaü laddho'va suppanno dine dine
Mahāmahaü pavattento rājasandesapākaņe
160
Sāsanavuddhimādisu pattidānādike bahå
Vacanāni sutvā jānitvā laīkāra¤¤o pasãdiya
161 Laīkāya'vijjamānāni potthakāni bahåni ca
Siripādala¤chanaü cāru jinadāņhāya påjane
162
Soõõamaõķapachatte va rājaparibhogamārahe
Paõõākāre ca vividhe dassanãye manorame
163
Attupasampādādãsu sabbapu¤¤esu patti ca
Ubhinnaü pana rājånaü mittasatthavakāraõe
164
Pakāsetvāna likhitaü rājasandesamuttamaü
Datvā sabbamapesesi laīkādãpavaraü subhaü.
---------

[SL Page 627] [\x 627/]   ( 

165
Tāni sabbāni ādāya laīkārajā mahāyaso
Sadadhammapotthake ceva munipādakkhalaõādike
166 Disvā atttamano hutvā pavattento mahāmahaü
Mahussavampi kāretvā sabbesampi padassayã. 167 Oloketvāpi sandesaü tasmiü hi pākaņe bahå
Pattidānādike sammā mittasatthavapākaņe
168
Vacanāni ca jānitvā pattānumodanena ca
Atãva somanassena saüyuto sãhaëādhipo
169
"Sāsanavuddhimādãhi pu¤¤akammehijaü phalaü
Sandiņņhikavaseneva diņņhomhiti vicintiya
170
âyatimhi bhave sammā vindanãyamhi kā kathā?"
Evaü vatthuttaye sammā pasanno so mahãpati
171 ârāü pavisitvāna dutiyavāre samāgata-16
Mahātherehi saddhammaü sutvā laīkājanādhipo
172
Paņhamāgatabhikkhusaüīgha upasampannabhikkhavo
Visuddhācariyamādimhi bhikkhusaīghamhi sikkhituü
173
Niyojetvāna a¤¤epi bahavo kulaputtake
Kārāpesopasampanne 17 tesu theresu sādhukaü.
---------
174
Tesu laīkāya bhikkhåsu ekacce guõabhusanā
Mahāvisuddhācariyasaīkhātattherasantike
175
Nibbāõamaggabhåtaü taü vipassanasamuggahuü
Ekacce vara¤āõamunianutherassa santike
176
Saddhammavinayatthe ca saddasatthaü ca uggahuü
Evaü laīkissaro rājā pariyattipaņipattisu
177
Laīkābhikkhu niyojetvā rakkhi sambuddhasāsanaü.
Laīkāya 18 bhikkhavo tepi appamattā vicakkhaõā
178
Silācāradhutappiccha - ariyavaüsesu saüyutā
Atanditā analasā chinasāsanakārakā
179
Rattindivappamattā'va ganthavipassakā siyuü.
Senāsanādidānena tesaü so'kāsi saügahaü.
---------
-----------
16.[A.] Samāgate 17. [E.S.] Kārāpentopasampattiü.
[A.] Kārāpento. 18.[E.] Laīkā.

[SL Page 628] [\x 628/]   ( 

180
Nijadesagamanicchantaü dutiyavāre samāgataü
Bhikkhusaüghaü ca pesesi olandavāõijehi so
181
Sirivaddhanapurā pubbadisābhāgampi sobhate
ōhānamhi nātidurasmiü suppatiņņhitapabbate
182
Kammakārehi chekehi silākoņņakaādihi
Navaratanappamānuccaü jinabimbaü ņhitaü varaü
183
Kārāpento sobhamānaü taü selapaņimaü varaü
Soõõapaņņena chādetvā sajãvamulisantibhaü
184
Taü buddharåpamanto ca katvā tuīgaü ghanaü subhaü
Silābhittiü ca kāretvā silāthambhe manohare
185
Nisãdāpiya kāretvā dvibhumikavaraü subhaü
Mandiraü dassanãyaü taü vipulaü aīgaõampi ca
186
Pākāramaõķapādini kāretvā yeva sādhukaü
Nānāvicittavatthehi vitānasāni bandhiya
187
Samantato toraõāni bandhāpetvā nirantaraü
Alaīkārehi nekehi sajjetvāna anekadhā
188 Nānādhajapatākāyo ussāpetvā tahiü tahiü
Nettapåjādine tasmiü jāletvā dãpapāëiyo
189
Puõõaghaņe ņhapāpetvā vividhamaīgalasammataü
Sajjetvāna vidhiü sammā sabbaü kattabbakaü tahiü
190
Vicittacittakārānaü vatthābharaõādikaü bahuü
Datvā yathāruciü tesaü tosetvāna anekadhā
191
Saīkhatālādikānantu turiyānaü mahāravaü
Mahāsāgaraghosaü va vattetvāna manoharaü
192
Subhage sumuhuttamhi sugahe 19 sādhusammate
Nette patiņņhapetvāna pavattento mahāmahaü
193
Rajatapatte aneke ca bahu rajatabhājane
Mahagghe ca parikkhāre mahārahaticãvare
194
Patākadhavalacchatte phalakavamaravãjanã
Evamādãni sabbāni påjāvatthåni sobhane
195
Vipākaü buddhapåjāya'nussaranto janādhipo
Dharamānamunindassa sammukhe viya cintiya


[SL Page 529] [\x 529/]   ( 

196
Vippasannena cittena pu¤¤akāmo apåjayã.
Madhurannayāgukhajjadivividhāhārake bahuü
197 Sakkharāmadhutambulacuõõakappuraādayo
Bhesajjasāragandhādisugandhe ca anekadhā
198
Sumanacampakapupphādipupphe sādhu manohare
Evamādãni sabbāni påjāvatthuni påjiya
199
Jinabimbakārakādãnaü hatthigomahisādinaü
Savi¤¤āõakavi¤¤āõa-anekavidhavatthunaü
200
Padāneneva tosesi munibimbādikārake.
Dhanasāraü vijānitvā pariccattadhanāni tu 19
201
Aņņhayugasahassāni diyaķķhasatauttare
Pamāõāni ahesuntã tabbihāramahe tadā.
202
Mahanto so vihāro ca dassanãyo ca sobhano
Mahavālukagaīgāya samãpamhimanorame
203
Bhumibhāge katattā'ca gaīgārāmoti vissuto;
Rājahāvihāroti rājena kārito ahå.
---------
204
Itthaü kārāpitaü sādhu sobhaggasirisaüyutaü
Taü vihārampi nāsesuü purasampattaverino. 205
Rājā pākatikaü kammaü kārāpetvāna sādhukaü
Pubbe nettamahe yeva kārāpetvā mahussavaü
206
Nettamahampi kāretvā cittakammakarādinaü
Vatthābharaõādivatthånaü dānena ca anappakaü
207
Påjāvatthåhi nekehi påjetvā manujādhipo
Saīghārāmampi kāretvā tadāsanne manoramaü
208
Pariyattipaņipattãsu yuttaü taü satatādaraü
Bhikkhuīghaü vasāpetvā paccayehi anekadhā
209
Upakāraü karonto so sādaro ratanattaye
Pubbe vuttakkameneva buddhapåjaü pavattiya
210
Dhammasaīghaü ca so ekappahāreneva påjiya
Attano ceva lokassa pu¤¤arāsiü pavaķķhayã.
---------
-----------
19. So. (Sabbesu)

[SL Page 630] [\x 630/]   ( 

211
Evaü kārāpitaü cārudassanãyaü manoharaü
Vihārampi ca tattheva pavattitamanappakaü
212
Sabbaü påjāvidhiü vāpi saīghadānādikaü bahuü
Pu¤¤akammaü ciraü sammā vattetuü mahãpati
213
Vihārassa samãpamhi aruppaliti nāmakaü
Gāmameka¤ca a¤¤āni gākkhettāni ve bahå 20
214
Uyyāne cāpi niyametvā māyādhanavharaņņhake
Samanussaü mahāgāmaü udakagāmanti nāmakaü
215
Datvā rājā tahiü eva pabbatasmiü manorame
Akkharāni ca koņņatvā thiraü katvā pavattayã.
216
Evaü rājādhirājā siridharaguõavā laddhabhoge asāraü
Jānanto buddhapåjaü jinasutapavaraü saīghapåjaü ca sammā
Kārāpetvāna saddho satatatamakhilaü vattayã pu¤¤asāraü
Tasmā tumhe'pi sabbe satatamanalasā pu¤¤akammaükarotha.
---------
217
Kuõķasālābhidhānasmiü sākhāpuravare subhe
Uyyāne ramanãyamhi vihāraü cārudassanaü
218
Pākāramaõķapopetaü kārayitvāna sādhukaü
Munidhātupaņibimbe ca vaķķhetvāna tahiü pana
219
Panasambanāëikerādiphalarukkhehi sobhitaü
Navuyyānaü 21 bahå gāmakkhette ārāmike jane
220
Påjetvā bhattapåjādisabbapåjāvidhimpi ca
Dine dine pavattesi pu¤¤akāmo janādhipo
221
Sãtāvakanagarasmiü rājasãho ti vissuto
Pitughātakakammaü ca jinasāsananāsanaü
222
Kato yo pāpiko rājā kattabbamavijāniya
Micchadiņņhiü gahetvāna micchādiņņhãsu bhattiko
222
Sumanakåņamhi sambuddhapādala¤chanamuttame
Uppajjanakalābhaü taü gaõhituü te niyojayã.
224
Tato pāņņhāya taü sabbaü micchādiņhi vināsayuü
Taü pavattiü suõitvāna mahārāja mahāyaso
-----------
20. [A.E.] Ce bahå. 21.[E.] Tamuyyānaü

[SL Page 631] [\x 631/]   ( 

225
Ayuttamiti jānanto sambuddhe so sāgaravo
Ito paņņhāya mā evaü karothā'ti kudiņņhinaü
226
âõāpetvāna sakkaccaü tahiü kattabbakaü bahuü
Påjāvidhiü pavattetuü buddhapåtte niyojiya
227
Susamiddhaü samanussaü kuņņāpiņisamavhayaü
Mahāgama¤ca påjetvā pādala¤chanamuttame
228
Devāpampi vāretuü sãsacchattopasobhitaü
Savãtānaü maõķapaü katvā ayodāmehi bandhiya
299
Påjāvidhiü pavattetvā cinanto kusalaü bahuü
Tahiü nibbattalābhampi sāsane yeva yojayã.
230
Evaü dummedhara¤¤ā pavaramuniguõe neva ¤atvā kataü yaü
Amhākaü sãhaëindo siridharapavaro neva yuttanti mantvā
Vajjetvā taü akiccaü jinasutapavaraü nimmanaü bhikkhusaüghaü
Yojetvā buddhapåjā pavaraamatadaü cattayã so janindo.
---------
231
Vaņņagāmiõãbhåpālarājena karitaü pana
Majjhavelavihāraü taü vināsattamupāgataü.
232
Tabbihāraü cetiyaü ca kārāpetvāna sādhukaü
Cirāgataü 22 visuü hutvā gāmaü siīgatthalavhayaü
233
Datvā dine dine sammā tahiü påjā 23 pavattiya
âyatiü gamanãyaü taü saggamaggaü visodhayã.
234
Dutiyaselavihārassa ratanadoõisamavhayaü
Pubbepi santakaü gāmaü visuü hutvāna āgataü
235
Silāakkharasa¤¤āya jānitvāna narādhipo
Datvā pavattayã påjaü pu¤¤akāmo mahāyaso.
236
Majjhapallivihāraü taü kārāpetuü janādhipo
Katvāna saügahaü sādhu saügharakkhitabhikkhuno
237
Mahāsayanabimbādiü kārāpetvāna niņņhite
Mahāmahampi vattetvā katvā nettamahaü tahiü
238 Påjāvidhimpi vattetuü mālāgāmasamavhayaü 
Gāmaü påjetva vattesi sammā påjaü dine dine.
-----------
22. [E.S.] Ciramāgataü. 23.[E.] Påjaü

[SL Page 632] [\x 632/]   ( 

239
Metteyyassa munindassa aggasāvakataü varaü
Patthetvā āgateneva duņņhagāmiõirājinā
240
Kārāpitaü mahantaü taü vihāraü rajatavhayaü
Datvā siddhatthanāmassa sāmaõerassa bhupati
241
Upampādayitvā taü laükindo tassa bhikkhuno
Posathārāmavāsãnaü sabbesaü jinasånunaü
242
Datvā ņhānantaraü cāpi kāsi saügahanekadhā.
Ciraü jarāvāsabhåtaü taü vihārampi kārituü
243
Vividhe kammakāre ca cittakārādike bahå
Lepane buddharåpassa suvaõõaü ka¤canaü bahuü
244
Hatthakammādikaü sabbaü adā laīkānarādhipo.
Tāni sabbāni laddho so siddhatthavho yatissaro
245
Jarājiõaõadikaü sabbaü apanetvāna sādhukaü
Silāmayaü ghanaü tuīgabhittãü ca gehabhumi ca
246
Sobhamānaü'va kāretvā bahiddha maõķapampi ca
Samārayuddhaü sambuddharåpaü uddhasilāya'pi
247
Nānāpupphalatāyo'pi kāretvā ceva sādhukaü
Iņņhikābhi ca cuõõehi mattãkābhi ca sādhuhi
248
Mahāsayanabimbaü ca tathāsãnaņhite bahå
Jinabimbāni karetvā muhuttamuniādike
249
Sahassamatte sambuddhe antobhittimhi sobhane
Vicittacittakammena kārāpetvāna sādhukaü
250
Mahāsayanabimbassa pādamåle yathakkamaü
Buddhupaņņhāka-ananda-saddhammarakkhino'pi ca
251
Metteyyabodhisattassa nāthadevavarassa ca
Gāmaõãrājino ceva råpe kāretva sobhane
252
Pa¤camahābuddharåpe suvaõõena ca limpiya
Anto kattabbakammāni kāretvāna anekadhā
253
Bahiddhā bhittiyaü ceva påjatthaü āgate nibhe
Devabrahmaråpapantã pupphahatthe ca bhāsure
254
Mahantaü toraõaü cā pi dassanãyaü manoharaü
Dvārassa dvãså passesu sãharåpe duve'pi ca


[SL Page 633] [\x 633/]   ( 

255
Bhåtaråpe ca kāretvā sesabhittantaresu ca
Mahiyaīaganaņhānādi soëaseņņhāna muttame
256
Saccabaddhapabbatasmiü visiņņhapadala¤chanaü
Dasadhā pāramã ceva tidhācariyamathāparaü
257
Pa¤camahāpariccāga-ādidhamme pakāsite 24
Vicittacittakammena kāresi jātake bahå.
258
Sãhapantã hatthipantã haüsapantã ca maõaķape 
Tathā pupphalatāyo ca nānāråpāni kāriya
259
Atha tasseva selassa uddhaüleõe manorame
Mahantaü paņimāgehaü dassanãyaü varaü subhaü
260
Kārāpetvāna sakkaccaü silākammādikaü bahuü
Tahiü nisinnasambuddhaü sajãvaü viya sobhanaü
261
Mahantaü dassanãyaü taü råpaü ca cārudassanaü
Dvãsupassesu uttuīgaņņhitabimbe ca sādhuke
262
Metteyyabodhisattassa uppalavaõõakassa ca
Råpe ca tattha kāretvā a¤¤e cā pi bahåni ca
263
Muniråpe satāneka - asekkharåpake tathā
Catuvãsatibuddhe ca bodhã cattake'khile
264
Catuvãsativyākaraõe soëasaņņhānake'pi ca
Bhåtaråpādayo cāru dhammasaīgãti pa¤cadhā
265
Dassanãyyāpare cāru cittakamme anekadhā
Kārāpetvāna tattheva munidhātu pavaķķhiya
266
Cetiya¤cāpi kāretvā soõõathåpena'laīkataü
Tahiü bimbālaye ceva uddhaü pabbhāramuttame
267
Sāriputtādinaü pa¤casataparivārasaüyutaü
Nisinnaü muniråpaü ca dassanãyaü'ca kārayi.
268
Tattha tattha'īgaõe ceva pākāramaõķape tathā
Nānadvārakoņņhake ca sopāõe ca tahiü tahiü
269
A¤¤e ca cārukammante jarāvāsagate bahå
Paņisaükharaõakammaü ca bahavo'bhinavepi ca
-----------
24. Pakāsake ti bhavitabbaü

[SL Page 634] [\x 634/]   ( 

270
Kārāpetvāna sabbāni kammantāni manohare
Tasmiü nettamahe rājā vatthābharaõādike bahå 
271
Datvāna pesite'macce nānātoraõapantiyo
Nirantaraü'va sajjetvā tahiü kattabbake bahå
272
Alaīkāre ca kāretvā vidhiü maīgalamuttamaü
Kārāpetvāna sakkaccaü pavattetvā mahāmahaü
273
Cārujotimuhuttasmiü katvā nettamahaü tahiü
Tatoppabhuti nissesaraņņhavāsijanā bahå
274
Thaluggatasamuddova āgantvāna tato tato
Rāsibhåtā janā sabbe disvā tasmiü kate bahu
275
Soõõakammādinekāni atãva tuņņhamānasā
Pāņiheramhi yamake sambuddhadassane ica
276
Pasannudaggacittā'va sādhukārapurassaraü
Mahāmahaü pavattentā saggamaggaü visodhayuü.
277
Mahe tasmiü vihārasmiü bhikkhusaīghaü nimantiya
Antovihāragehasmiü pa¤¤āpetvāna āsane
278
Saddhammakathike bhikkhu nisãdāpiya tehi ca
Mahāmaīgalasuttādi-savaõãyadhammamuttame
279
Kathāpetvāna sakkaccaü dhammapåjaü pavattayã
Diņņhassutā janā sabbe sambuddhadassanampi ca
280
Laddhā ekappahārena saddhammasavaõaü tadā
Dharamānamunino dhammadesane viya nekadhā
281
Uëārapãtipāmojjappattā āsuü dine dine
Evaü råpavilāsaü ca senālãlamadassayã.
282
Bahiddhā aīgaõe cāru silāthambhe nisãdiya
Kāretvā maõķapaü tasmiü pa¤¤āpetvāna āsane
283
Samantato maõaķapassa sannipatite mahājane
Pa¤casãlādisãlesu patiņņhāpiya te'khile
284
Divase divase dhammaü sāvetvāna anappakaü
Tiyāmarattidhammampi dhammakathike nimantiya
285
Anekesu ca vāresu kathāpesi sādaro.
Sambuddhaparinibbāõā dvisahassādhike pana
286
Tisate hāyane ekavasse rajatanāmakaü
Vihāraü kārayitvāna taü mahantaü mahaü akā.
---------

[SL Page 635] [\x 635/]   ( 

287
Vihārato dakakhiõasamiü sobhamāne manorame
Visālasmiü silāpiņņhe kataü taü cetiyaü varaü
288
Vinaņņhaü paüsupu¤jaü'ca kārāpetuü vicintiya
Cuõaõiņņhikā silādãni saüharitvā tato tato
289
Caturassāsanaü smmā bandhāpento manoramaü
Nidahitvā nahiü dhātuü sambuddhassa sirãmato
290
Cetiya¤cāpi karento tadāsanne susobhane
Bhumibhāgamhã saīghasasa timantetvāna sādhukaü
291
Baddhasãmampi kāretvā uposathagharādikaü
Saīghārāmampi karento iņhikāchadanādikaü
292
Samantā bhumibhāgesu nānāpupphadumehi ca
Nanāpupphalatāheva nānāphaladumādihi
293
Samalaīkataü mahuyyānaü bahupokakharaõãyutaü
Kārāpento tahiü sādhu jinaputte vasāpiya
294
Pariyattipaņipattãsu yojesi te mahādaro.
Itthaü rājabalaneva kāritaü sevitaü mahā-
295
Arahantehi taü ņhānaü pubbalaükādhipehi ca
Påjitaü, taü pavattimpi sutvā rājā mahāyaso
296
Tathā vihārasãmampi niyetvāna påjiya
Tahiü påjāvidhiü sabbaü saīghadānādikaü bahuü
Vaķķhetvāna pavattento pu¤¤arāsiü ca sa¤cayã.
297
Pågapunnāganāgāditarurājivirājite
Sabbānantasakuntehi madhurālāpakujite
298
Sãtalāmalaodātasilātalasamanvite
Nānāmigagaõākiõõe dohalapabbatantike
299
Såkarāvāņanāmamhi 25 ārāme sumanohare
Ra¤¤ānu¤¤ātamaccena jinabimbālayaü kataü;
300
Silathambhe patiņņhāya suvaõõagāmamantinā
Upesathālayaü katvā påjitaü muniorase
302
Thamhādidārumbhāre samānetvāna so pana
Bahåni mandirāneva kārāpesi tahiü tadā
303
Tasmiü vāsitabhikkhånaü paccayatthāya sabbadā
Gāmakkhettādike neke påjesi manujādhipo.
-----------
25.[E.] Såkaravhaya.

[SL Page 636] [\x 636/]   ( 

304
Etānipana sabbāni kārāpetvā narādhipo
Dhammarakkhitayatindassa 26 pāpesi sumano tadā,
305 Evaü nānāvidhaü pu¤¤aü sa¤cinitvā narādhipo
Pa¤catiüsatime vasse yathākammaü gamã ito.
306
Bhoge ca dehe ca asārakattaü
Mantvālayaü dårataraü haranti
Tumhepi vatthuttayameva seviya
Lokuttarādiü kusalaü bhajavho.

Iti sujanappasadasaüvegatthāya kate mahāvaüse kittissiri
Rājasihadãpano nāma aņņhanavutimo paricchedo.
---------

Ekånasatamo paricchedo

1
Sirirājādhirājasãho tassa bhātā kaõiņņhako
Tadaccayena laīkāyamabhisekamapāpuõi.
2
Pattarajjābhiseko'va pasanno ratanattaye
Saddhammasavaõe yutto appamatto vicakkhaõo
3
Bhātarā kāritaü ya¤ca lokasāsanaphātikaü
Ahāpetvāna kāresi pure viya janādhipo.
4
Dantadhātuvarassāpi annapānādikampi ca
Anãharitvā påjesi pure viya mahāyaso.
5
Pure jinorasānaü hi ņhapitaü dānavaņņakaü
Ra¤¤ā dinnakkameneva tathā dātuü niyojayã.
6
Bhātura¤¤o tu samaye sāmindāgatabhikkhavo
Upālittherapamukhā sirivaddhanapurāgamuü;
7
Tato te āgatopālittherappamukhabhikkhavo
Purato dakkhiõāsāya kusumārāmasa¤¤ite
8
Ĩattidutiyakammena sãmaü tatra abandhayuü.
Kittisasirivharājena pure kārāpitaü tadā
9
Uposathālayaü so hi oloketvāna jiõõakaü
Aggato taü pana vatthuü tuīgaü katvā samantato
10
Bhiyyo selappayogena antosãmāya bhittiyo
Ukkhipitvāna kāresi pu¤¤¤akāmo narādhipo.
-----------
26. [A.] Yamindassa.

[SL Page 637] [\x 637/]   ( 

11
Silāthåõe patiņņhāya katvā so'posathālayaü
Cātuddisassa saīghassa paņipādesi bhåpati.
12
Pāëisakkatasatthadinekasatthesu kosalo
Niccadānarato āsi råpena makaraddhajo.
13
Asadisajātakaü so hi sãhaëāya niruttiyā
Kabbaü katvā likhāpesi saddasatthavisārado.
14
Dãpasatasahassena jāletvā ekarattiyaü
Dāņhādhātuü sa mānesi saddhāya suddhamānaso.
15
Suõitvā sesadānesu kaņhinassa mahāguõaü
Anusaüvaccharaü saghe kaņhināni adāsi so.
16
Aügãrasassa paņimaü tassa ra¤¤o pamāõakaü
Lohena taü akāresi jinapattiü ca patthayaü 17
Gaīgārāmābhidhānamhi vihāre sādhusammate
Cetiyampi ca kāresi dassanãyaü manoharaü
18
Evamādãni pu¤¤āni vinitvā so mahãpati
Aņņhārasasu vassesu yathākammaü gato ito
---------
19
Rājādhirājasãhassa bhāgineyyo janādhipo
Sirivikkamarājasãho dhitimā maõķalissaro
20
Jineritāni dhammāni nisāmetvā pamodiya
Dāņhādhātubhadantassa maõimuttādikaü tathā
21
Gāmakkhettāni nekāni påjesi dharaõãpati.
Buddhappamukhasaīghassa ghāsampi ca paõitakaü
22
Bahukkhattu padatvāna patthayãnattasampadaü.
Evamādãni pu¤¤āni sa¤cinã so mahãpati 
23
Asādhusaīgamāgamma vipallāsaü punāgami.
Mantissaramahāmacce tada¤¤e sacive bahå
24
Samānetvāna nāsesi rakkhaso viya so jane.
Anekasatasaīkheyye jane netvā tahiü tahiü
25
Acchāpesi tadā såle maccå'va adayāparo.
Parmparāgate tesaü janātaü vibhave bahå 

[SL Page 638] [\x 638/]   ( 

26
Vilumpāpesi so rājā theno'va gāmaghātako.
Evaü nekavidhādhamme carante ca mahipatã 27
Pakuddhā sãhaëā cāpi kolambapuravāsino
Idhāgantvāna sabbe te rājānaü duņhadhammikaü
28
Tassā'bhisekato aņņhārasavasse gate tadā
Jãvagahaü gahetvāna paratãramatārayuü.
29
Paratãraü patāretvā rājānaü lokapãëakaü
Iügirisināmakā sabbaü rajjaü karagataü karuü.
30
Gotamassa mahesissa nibbāõappattivāsare
Tevāraü laükamāgamma dãpābhivuddhikārino
31
Laükādãpāvatiõõena vijayena yasassinā
Sãhaëādimarājena sambhutaü tambapaõõiyaü
32
Pasatthanãtisaüyuttaü sãhaëaü rajjatantakaü
Vassānaü sattapa¤¤āsādhikaü tevãsatãsataü
33
Laükādãpaü pasāsantaü vidhāya lokasaügahaü
Sāsanaü paggatvona itthamatthamupāgami.
34
Sogatarajjatantassa imassa paripālakā
Bhubhujā kamato he'suü sataü sattari satta va,
35
Tesu patāpino ye'suü pabhāvã ye ca bhumipā,
Saüghabodhyādayo ye'suü buddhaīkurasirãdharā,
36
Akāsuü ye mahāganthe dhammavinayakovidā,
Mahākavivarā ye'suü, āyubbedavidå ca ye
37
Gurupåjāparā yepi, saügāmajuttamā ca ye
Ye ye'suü nekaråpehi dãpassa hitakārino
38
Jaliüsvā'diccaråpā ye laükādãpanabhoditā hatāritamasandohā sampadālokadāyakā 39
Bhupālā te palayamupagatā koņisaükhā ca pālyā
Ye cā'suü påjanãyā jinatanujavarā appavattiü gatā te.
Atthaü yātā sajãvā matisacivagaõā seniseņņhā ca yodhā.
Sakkhãbhutā viyoge dharati vasumatã nassarā sāpi nånaü.

Iti sujappasādasaüvegāya kate mahāvaüse
Sihaëarajjatantatthagamo nāma ekånasatamo paricchedo.
---------

[SL Page 639] [\x 639/]   ( 

ænapåraõaü

Dvānavutima paricchedena sambandhaü.

1
Sãhaëarajjatantatthagame bārasavāsaraü
Anãtitamatonaddho sãhaëosi alakkhiko
2
Tato tatiya jājassa - rājassaõodayo bhavi.
Phiraügāgamato tatthe'sānupubbakathā bhave:
3
Phiraügā hi yureporudãpe bhāgamhi pacchime
ōhite phiraüganāmena patikālavhayena ca
4
Ĩāte dese samuppannā manussā setajātikā
Vāõijjatapparā chekanāvikā dhanalolupā.
5 Pācãnadesajātāyo vāõijjabhaõķajātiyo
Paticãnesu desesu nãyanti cirakālato.
6
Yuropãyajanā tesu bhaõķesu vihitādarā
Saüsamuņņhānakaņņhāna-gavesanarataü bhavuü
7
Phiraügiyajanā tattha asumaggesarā tadā
Rājā dutiya jonākhyo - phãraügesā'si bhupati.
8
Ekånatiüsavassesu sahassaddikato paraü
Yātesu muninibbāõā āõāya tassa rājino
9
Nāvikapati bartolamiyudiyasanāmako
Gavesanāya pācãnapadese patikālato
10
Yāva supatthanatitthamāgamma cõķavātato
Upadduto tivattitvā sadesameva āgato.
11
Vasse'tha dvisahassaņņha-tiüsatime 'bhisevanaü
Pāpuõittha phiraügesu emānuvelabhåpati.
12
Nāvādhipaü sa vaskoda-gāmābhidhaü savāhiniü
Pācãnāsāya raņņhānaü gavesanatthamapesayã.
13
Nikkhanto so sasenāya nāvādhipo mahāmati
Nāvāhi lisbanavhato phãraügarājadhānito
14
Yuropaü samatikkamma gacchaü pubbadisāmukho
Atlantikamaggena samuddayānatapparo

[SL Page 640] [\x 640/]   ( 

15
Nekaråpena sampatte madditvā satadukkare
Aprikāmahādãpā paramindiyasāgare
16
Utti kolikuņaņādi-paņņanesu yathāruciü
Niyutto vāõije kamme nijadesopayogike
17
Saraņņhaü pesayã bhaõķe tato paņņhāya te pana
Phiraügiyajanā tasmiü bhārate bhuvi sabbathā
18
Niyuttā vāõije kamme na ciraneva bhārane
Padese hatthage katvā samuddatãrasaõņhite
19
Govāpadese isseraü vantentā nijarājino
Vijitatta¤ca pāpesuü padese attahatthage.
20
Bhāratãyapadesesu emmānuvela rājino
Donapransisku da alm[X]g¤a[X]dā patirājāsi ādimo.
21
Pubbe tesu padesesu muslimajanasantakaü
Vāõijjaü patikālā te sakahatthagataü karuü.
22
Tathāpi muslimākhya ca patikālabhayā raho
Apākaņena maggena vāõijjamakaruü sakaü
23
Ĩatvā taü nāvikaü maggaü patirājamahāsayo
Laīkāto dakakhiõe māla-dãpāsannasamuddagaü
24
Tesaü nāvā vilopāya pesayittha savāhiniü.
Dona lorensu dalemadānāmakaü nijaputtakaü.
25
Maggenāpariciõõena samuddayānatapparo
Nāvikādhipatã soyaü caõaķāvātena codito
26
Laīkādãpamupāgamma gālupaņņanamotari.
Yuttā tade'ha vāõijje āsuü muslimajātikā.
27
Paņņanesu samattesu vāõijjaü te yathāruviü
Pavattentã'ha rājånamāõaü nevānuvattino.
28
Parakkamabhujo rājā aņņhamo jayavaķķhane
Vãrasaddavisiņņhavho adhirājeti vuccati.
29
Jāpane vannidesesu gaügāsiripuravhaye
Perādeõipure ceva badullanagaruttame
30
Mahāgāmeti nekesu padesesu padesikā
Rājāno nāmamattena adhirājānuvattino
31
Attano ruciyā yeva vattantā sa¤caye ratā
A¤a¤¤ama¤a¤¤aviruddhā'suü parihānimukhe ņhitā.


[SL Page 641] [\x 641/]   ( 

32
Dvisahassaņņhatāëãsavassā sambuddhavassato
Atãtā'suü tadā aņņhārasādhirājavassato.
33
Gālutitthe phiraügāna motaraõakkhaõepi te
Bhaõķe ārepayānā'suü nāvāsu musalimā janā.
34
Asambhāvitasampattaü disvā phiraügavāhiniü
Musalimā saīkitā āsuü bhayavyākulamānasā.
35
Phiraügā tuņņhacittā'suü disvāna'ttāhipatthite 
A¤¤ātuņņhānakāņņhāne laīkāvāõijjabhaõķake.
36
Lamaīgehadibhaõķesu disvā'sattamane ca te
Takkesuü musalimopāyaü sabhaõķaparirakkhaõe.
37
"Rakkhāye'hādhirājassa dãpamhi rājadhāniyā
Karoma no vaõijjanti" āhasvā'bhãtaråpakā.
38
Vacanaü musalimānaü taü attatāõāya kappitaü
Saddahaü nāvikeso so ra¤¤ā saīgarabandhanaü.
39
Icchaü payodasosākhyaü dåtaü rājassa santikaü
Musalãmehi ca paisesi tadatthāya sagāravaü.
40
Pabhuno sãhaëassenaü kuttimarājaråpino
Dassesuü santikaü netvā rājāti musalimā saņhā.
41
Rājamuttimatā tena dåto karittha saügaraü
Duggatthaü ca vaõijjatthaü okāsaü labhi tena so.
42
Catumuņņhisate ceva lamaīgānaü tathāpare
Rājapābhataråpena datvā te taü sutosayuü.
43
Pacchā phiraügā jāniüsu sāņhyaü musalimayojitaü
Tasmā kira na patthesuü saīgarena paņissutaü.
44
Ĩātabhāvampi sāņhyassa muslimānaü na vedayuü.
Tato katipaye vāre vasantā gālupaņņane.
45
Thamhaü patiņņhapetvana phiraügāgamasārakaü
Gamiüsu govadesaüva anāgataphalesino
46
Vaõõeyuü bhārate dese sajātiya-janantike
Sãhaëassa vaõijjepayogitādipayojane
47
Na tāva thiramålāsuü phiraügā bhārate tato
Neva dvādasavassāni ussahuü sãhaëāgame.


[SL Page 642] [\x 642/]   ( 

48
Gatetha råëhamulattaü phiraügiyabaladdume
Nāvãso lopasorasda-albarggeriyanāmako.
49
Emmānuvelabhupānu - jãvisattasataü camuü
âdāyāgamma nāvāhi kolambatatthato'tari.
50
Tadā'vãraparakkanti - bāhuno jayavaķķhane
Putto dhammaparakkanti - rājo rajjaü pasaüsati.
51
Devapure'nujo tassa vijayabāhu nāmavā
Rajjaü sāsati pubbutta - pabhuno ca tahiü tahiü,
52
Tadā sambuddha nibbāõā sahassaddikato paraü
Saņņhimo vaccharo hoti adhirājassa aņņhamo.
53
Dubbalyenādhirājassa dãpasmiü rajjatantakaü
Sudubbalaü pavattittha akkhamaü dãparakkhaõe.
54
Nāhosi adhirājo'pi vāpisaükharaõussuko
Padesādhipatã vā'suü a¤¤ama¤¤avirodhino.
55
Vāpisaükharaõābhāvā neva sassaü samijjhatã;
Nappahonti ca dha¤¤āni dãpavāsãnabhojane.
56
ârabhuü dãpamānetuü tato dakkhiõabhārate
Nānāpadesajātāni taõķulāni abhiõhaso.
57
Parapuņņhakabhāvoyaü tadā dãpasamubbhavo
Sudãno dãpamajjāpi pāpeti nissirãkataü.
58
Laīkārajjadumindassa iccevaü hānabhāgino
Vandakodayaråposi phiraügānaü samāgamo.
59
Patikālajane dãpa motiõeõa'diņņhapubbake
Disvāna vimbhitā āsuü koëambapuravāsino.
60
Tesaü sa¤caraõādãhi saīkitā te sarājino
Parakkamabhujavhesu navamassa nivedayuü.
61
Rājā tesaü vaco sutvā sānuje sacive sake
Sannipātāpayitvāna kiccaü tattha vicārayi.
62
Taü sabhānumataü chattanāmakaü buddhisālinaü
Pesayã'maccama¤¤ātuü tattaü tattha phiraüginaü.
63
Chatto a¤¤ātavesena gantvā kolambapaņņanaü
Sabhāvaü patikālānaü ¤atvā ra¤¤o nivedayi;


[SL Page 643] [\x 643/]   ( 

64
"Pabalā ruddaråpā ca dissante te videsino;
Na thålamapamāna¤ca kariüsu tāva rājino.
65
Tasmā tesamidhāyāne ¤atvā hetuü sabhāvato
Vāsova mettiyā tehi abhivuddhikaro" iti.
66
Sādhåti anumoditvā rājā tassa vinicchayaü
Patikāle jane rāja bhavanamavhayã lahuü.
67
Avhānenādhirājassa phiraüganāvikādhipo
Pesayã dåtakammena jane katipaye tahiü.
68
Adhirājasabhaü pattā dåtā te jayavaķķhane
Upahāropahārena tosayuü rājapuīgavaü.
69
Sãhaëāgamanehetuü puņņhā te'vaü pakāsayuü;
"Sevakā no phiraīgesu emmānuvelarājino.
70
âõāya adhirājassa vattantā idha sãhaëe
âgamimha karissāma vāõijjaü sãhaëehi"ti.
71
Mantvāna maddavaü tesaü āvārena girāya ca
Vāõijjatthāya okāsaü kāresi sãhaëissaro.
72
Laddhokāsā vaõijjaü te karontā saņhabuddhino
Adhikamulādānādi vidhinā tosayuü jane.
73
Koņņhakassa vidhānāya kolambanagare tato
Okāsaü kārayuü rājaü va¤cetvāna upāyato.
74
Thirakoņņhavidhānāya silāsudhādinaü tadā
Dullabhattā akāsuü te koņņhakaü tāvakālikaü.
75
Vāõijjena phiraügānaü musalimā saükitantarā
Ussahiüsu nivāretuü tesaü taü koņņhabandhanaü.
76
Virodhaü musalãmānaü taü na gaõesi ca bhupati.
Nissaddāsuü adisvā te upāyaü tassa vāraõe.
77
Tato phiraüganāvãso bhāgiõeyyassa attano
Juvānasãlaverassa datvā koņņhamito gato.
78
Tato tivassato pacchā mahāphiraügavāhinã
Thirakoņņhavidhānatthaü samattamupayogikaü.
79
Nāvāhā'dāya kolamba puramāgamma sutthiraü
Kātumārabhi taü koņņhaü adhirājamataü vinā.


[SL Page 644] [\x 644/]   ( 

80
Virodhamadhirājā taü koņņhassa thirabandhane
Ĩāpayittha phiraügānaü na nama¤¤iüsu tiõāyapi.
81
Pesayittha nisedhetuü tato koņņhassa bandhanaü
Kolambanagaraü yodhavāhiniü sãhaëissaro
82
Ruddā phiraügayodhā te sãhaëaü yodhavāhiniü
Palāpetvā samāpesuü keņņhabandhaü yathāruciü.
83
Tato ubhayapakkhassa sākacchāhi anekaso
Avirodhavihārāya sampādito'si saīgaro
84
Phiraügiyehi laüīkāyaü samuddatãranissite
Padese rakkhaõaü sādhu sādhetabbaü sadocitaü.
85
Rakkhaõassa purekkhāra-visena vaccharampati
Dātabbamadhirājena lamaīgādiü phiraüginaü.
86
Evaråpāni aīgāni tasmiü saīgarapattake
âsumantogadhāne'ta maīgãkāsuü dvipakkhikā.
87
Tato katipaye vasse pakkhapate'va rājino
Vasiüsu patikālā ke kolambakeņņhanissitā
88
Phiraügohi mahãpālo emmānuvelanāmako
Dvisahassacatussaņņhi-mite vasse divaügato.
89
Sohesi tatiyo jo ā - nāmotha dharaõissaro
Sãhāsanaü phiraügesu phiraügapãtivaķķhano.
90
Saīgaraü na gaõentā'tha phiraügā sindhuvelage
Padese nijaāõāya vattetumussahiüsu te.
91
Sadesiyajanaü tatthā'dhirājāõāya vattinaü
Pãëesuü nekadhā tesa - macchindiüsu ca santakaü.
92
Tadā sãhaëarajjassa bahurājakatā tathā
Mudutā cā'dhirājassa āsi dubbalyakāraõaü.
93
Yuddhasuppappavãõāpi sãhaëā yodhavāhinã
Nåtanāyudhacekallā pacco sakkittha āhave.
94
Tasmā phiraügavandākā nimmålakaraõussuko
Samānopi na sakkittha adhirājā sudubbalo.
95
Ĩatvā taü sãhalā pacchā bhetãnaü nåtanakkamā
Sampādane pavãõāsuü āhave abhiyāyino.


[SL Page 645] [\x 645/]   ( 

96
Kāru¤¤enādhirājassa tejaso'si suhãnatā;
Pāpabhãrukatāyā'si sabbathā mudukattanaü.
97
Aputtakassa rājassa tassā'tisantabhāvato
Rājakiccesu vikkanti na vattittha yathocitaü.
98
Rājā pu¤¤ābhisattopi raņņhassā'santabhāvato
Yathābhirucitaü pu¤a¤¤aü sampādetuü na sakkhi so.
99
Tathāpyalãnacitto so kalyāõithåparājino
Sobhanaü paņisaīkhāraü kāresi dharaõissaro.
100
Rājā dhammaparakkatti - bhujo dvevãsavacchare
Laīkārajjaü pasāsitvā dibbaü kāyamalaīkari.
101
Ra¤¤o parakkamabhujassa'timaddavevaü
Laīkādumādaninibhā patikālasenā
Laggā tahiü ativiruëhisamāgatāsã
Rājesu maddavamatho na pasaüsanãyaü
---------

Ekanavutimassa ånapåraõaü

1
Navamassa parakkantibāhuno accaye pana
Mahãpālo'nujo tassa devanagarasaõņhito
2
Chaņņho vijayabāhåti nāmena jayavaķķhane
Pure laīkadhirājassa sãhāsanamalaükari.
3
Tadā a¤¤e padesepi phiraügā sindhutãrage
Akkamantā yathākāmaü kariüsu bahudha haņhaü.
4
âõaü vijayabāhussa na gaõentā'dhirājino
Gaõhiüsu vāõije bhaõķe pãëentā raņņhavāsike.
5
Acchindiüsu manussānaü dhanaü pāõa¤ca niddayaü,
Evaü dāruõakammā te appiyā'suü mahājane.
6
Tesampasusabhāvānaü kulitthidåsanādihi
Raņņhamasannimāpannamāsi lakkhãvihãnakaü.
7
Muslimesu haņho tesaü visesena pavattito
Nãtivirodhakammāni ¤atvā tāna'dhibhubhujo.
8
Vāretuü duņņhakammāni mahājanadayāparo
Senaü pesesi yodhānaü vãsaüsahassatodhikaü.


[SL Page 646] [\x 646/]   ( 

9
Hatthivajipadātãhi yuttā sā yodhavāhinã
Anånā yuddhahetãti nikkhamma jayavaķķhanā.
10
Phiraügānamarundhittha kolambalakoņņhakaü
Phiraügābhãtimāpannā antokoņņhamupāgamuü.
11
Ruddhā sãhaëasenāya khajjabhojjādivajjitā
Pa¤camāsādhikaü kālamantokoņņhe vasiüsu te.
12
âdhāraü pekkhamānāpi phiraügā bhāratā tadā
Na labhiüsu yathākālamutunaü visamattanā.
13
Pacchā saharasenāya lābhā te pabalā lahuü
Abhikkamma palāpesuü sãhaëaü yodhavāhiniü.
14
Tadā nāvikasenāyā'bhāvā sãhaëavāhinã
Asamatthā'si vāretuü senaü desantarāgataü.
15
Phiraügā thāmapattāpi tato paņņhāya sāhase
Yathāpubbaü na vattiüsu mahājanapakopake.
16
Vissāsuppādamicchantā upāyena mahājane
Te'bhavuü hitakāmāva niguhitvāna ruddataü.
17
Romānusamayaü dãpe khyāpetumussahiüsu ca
Sāņheyyamiti taü sabbaü nābhinandiüsu sãhaëā.
18
Ra¤¤o vijayabāhussa divaü yātāya deviyā
Kumāriü råpiniü a¤¤aü mahesittebhisi¤ci so.
19
Bhuvanekabhujo, rāyi-gāmakhaõaķāranāmako,
Māyādhanåti ra¤¤e'suü sutā purimadevijā.
20
Pacchimārājadeviyā devarājavhaye nije
Kaõiņņhe rajjamappetuü pacchā vijayabāhuto.
21
Kumantaõamakā ra¤¤ā ¤atvā taü rājasånavo
Nilãyuü jãvarakkhāya nikkhamma jayavaķķhanā.
22
Māyādhanukumāro'tha nagare sirivaķķhane
Sabandhumupasaīkamma jayavãraü mahãbhujaü.
23
Pavattiü taü nivedetvā laddhāsenāyudho nije
Bhātaro dve ca āhåya mantetvā tehi sādhukaü.
24
Yodhasenāyabhikkamma jayavaķķhanasantike
Khandhavāraü nivesesi raõāya pitarā samaü.


[SL Page 647] [\x 647/]   ( 

25
"Rajjasāmikumārehi na yujjhāma mayaü"iti
Nāgarā ca amaccā ca rājānaü parivajjayuü.
26
Nagaraü parivāretvā rattiyaü bhātaro tayo
A¤¤ātakena posena nāsesuü pitubhubhujaü.
27
Anantaradine sabba sammato jeņņhabhātiko
Bhuvanekabhujavhānaü sattamo bhavi bhubhujo.
28
Sambuddhaparinibbāõo sahassaddikato paraü
Sattasattarime vasse assa rajjodayo bhavi.
29
Rāyigāmapure rāyã-gāmakhaõķāranāmako
Sãtāvaīkapure mayā - dhanuvhe ca sanimmite.
30
Padesarajjaü kāresuü bhuvanebhujassa tu
Dubbalattena rajjassa pālanamāsi dubbalaü.
31
Sãtāvaīkapurādhãso māyādhanu - narissaro
Såro vãraīgaråpo'si sabbakiccavicakkhaõo.
32
Bhuvanekabhujo pacchā attano rajjadāyino
Kaniņņhe agaõetvana phiraīgamittataü gato.
33
Puttā hi tassa nāhesuü samuddādevināmikā
Dhãtā ce'kābhiråpā'si devaccharanibhā subhā.
34
Tassā vedhayabaõķāra -nāmako sāmiko'si so.
Colasãhaëa - bhupāla - vaüsadvaya - samubbhavo.
35
Tassaü tassa samuppannā duve āsuü tanåruhā;
Bhuvanekabhujasse'te nettadvayamivā'bhavuü.
36
Jeņņhe nattari tesaü so dhammapālasamavhaye
Accayena'ttano laīkārajjasāmittanaü pihaü.
37
Sāhayyena phiraügānaü tadajjhāsayasādhane
Jātyāgamapaņikkulaü kammānākāsi attano.
38
Māyādhanumahãpālo bhātura¤¤o tadāsayaü
Asabhanto nisedhetu mupāyaü kari nekadhā.
39
Bhuvanekabhujo rājā patikālopakārato
Attanā patthitaü atthaü sādhetumeva ussahi.
40
Senāsannicayaü katvā māyādhanu narissaro
Yuddhāya bhātarā rundhi nagaraü jayavaķķhanaü.


[SL Page 648] [\x 648/]   ( 

41
Bhuvanekabhujo laddhā phiraügabalavāhiniü
Māyādhanuü parājetvā vihāsi jayavaķķhane.
42
Jitopi saīkito yeva bhãtaråpo nirantaraü
âdhāramabhipatthesi phiraügadharaõissarā.
43
Bhattiyutto samānopi so rājā ratanattaye
Laddhåpakāratāyeva attajjhāsayasādhane.
44
Tato paraü phiraügānaü katolikāgamassi'dha
Akatvā lesato bādhaü okāsaü kari vaķķhane.
45
Sogato samayo tena nimmalo dubbalattanaü
Patvā hānimukhe yeva nimugge āsi sabbathā.
46
Bhuvanekabhujodhammapālākkhye jeņņhanattari
Rajjamappetumicchanto dharamāneva attati,
47
Sodarānaü virodhena passaü dubbalyamattano
Sāhayyena phiraügānaü tasmiü makuņadhāraõaü,
48
Kattukāmo natturåpappamāõaü hemaråpakaü
Hemamayaü kirãņa¤ca kāretvā maõibhusitaü,
49
Abhutapubbamacchera mabhisekaü sa nattuno
Phiraügabhupahatthena kāretuü rājalekhanaü,
50
Mahagghe pāhate ceva sampādetvā yathocitaü
Rājadåte sirãrādharakkhe sacivapaõķite,
51
Sabbaü niyyātayitvāna samaü parijanena taü
Tatãya-joārājassa rājadhānimapesayã.
52
Sãhaëarājadåtā te nikkhantā jayavaķķhanā
Kolambatitthato nāva māruyhi'ndiyasāgaraü.
53
Samatikkamma patvāna atalantikasāgaraü
Yurope patikālānaü desambhi lisbane pure.
54
Uttiõõa upagantvāna phiraügarājamandiraü
Sandesaü nijarājassa datvā joāssa rājino.
55
Hemaråpakirãņāni pābhatehi samappayuü
Rājā sãhaëadåte te abhinandi yathocitaü.
56
Tato laīkāya rajjassa pavattiü rājadåtato
Vitthārato suõitva na ¤atvā tattaü sabhāvato.


[SL Page 649] [\x 649/]   ( 

57
Laīkārajjaü nijāyatta-karaõe pubbaråpakaü
Pātubhutaü viditvāna pãtiparavaso bhavi.
---------
58
Atho rājaniyogenā'laīkate lisbane pure
Molimaügalasālāya vattamāne mahussave,
59
Rājā sãhaëadåtānaü sammukhā hemaråpake
Sahatthena pilandhetvā molimāsãpurassaraü,
60
Dona juvāna nāmampi datvā tasmiü sagāravaü
Molimaügalakiccāni samāpesi yathovitaü.
61
Nijapakkhabalopāyaü kittuladdhippavāraõaü
Pihentānaü phiraügānaü pãtido samayo ha'yaü.
62
Bhuvanekabhujo rājā phiraügasaraõesako
Sirasā patigaõhāti phiraügānamudãritaü.
63
Phiraügadharaõãso'tha dåte sãhaëarājino
Tosetvā rājasandesamadā tesaü sapāgataü.
64
Tena donajuvānassa bhuvanekabhujassa ca
Rakkhaõatthaü phiraügãso sandesena paņissuõi.
65
Chajane påjake ceva pransiskana nikāyike
Pesesi tehi dutehi niyyādetvāna rājino.
66
Nivattā sihaëaü pattā dåtā te nijarājino
Datvā sāsanapaõõādiü påjake te samappayuü.
67
Katavedã narindo so phiraügadharaõissaro
Påjake abhinanditvā sakkarittha yathocitaü.
68
Dhammapālakumārassa donajuvānupādhino
Uggaõhāpesi saüladdhiü tesaü jeņņhakapåjako.
69
Jayavaķķhana-kolamba-purasannissitā tadā
Pabalattā phiraügānamāsuü bhiyyo katolikā.
70
Sogato samayo tattha dubbalo'si anukkama
Pabhāvo ca patāpo ca hāyi sãhaëarājino.
71
Pakkhabalena vaķķhittha phiraügadāruõattanaü;
Kariüsu sāhase rudde kamme purimatodhikaü.
72
Tiõāyapi na pa¤¤iüsu jane sãhaëavāsike.
Tāëesuü ceva pãëesuü dhanalobhena laīkike.


[SL Page 650] [\x 650/]   ( 

73
Paõiye dubbalāyatte gaõhiüsu mandamålato
Dha¤a¤¤āni khettavatthåni acchinduü ruddakammakā.
74
Dabbatthikā phiraügā te dume dubbalasantake
Chetvā gaõhiüsu pesesuü videsampi yathāruciü.
75
Nãti virodhakammāni ãdisāni mahãbhujo
Na sakkoni nisedhetuü phiraügasaraõesako.
76
Bhuvanekabhujo tasmā phiraügapatirājino
Vāretuü duņņhakamme te govaü pesayi sāsanaü.
77
Ussahiüsu palobhetvā nānopāyehi laīikike
Gāhāpetuü nijaü bhattãü påjakā te katolikā
78
Patikālabalakkanta-padesesu tato tadā
Lābhakāmā bahå āsuü nāmamattakatolikā.
79
Nimminiüsu tato devamandire cārudassane
Tesu tesu purādãsu nijadevaccanocite.
80
Bhattihãnāpi te lābhakāmā nāmakatolikā
Passiüsu kittupåjādo bhattimantova sabbadā.
81
Puttanattādayo tesaü yātā diņņhānuyāyinaü
Asambhāvitamevāsuü bhattimantā katolikā.
82
Evamādipumānaü hi sāņheyyena samubbhavā
Ajjāpi dissate bhiyyo katolikaparamparā.
83
Mannāramapadese ca paņņane yāpanavhaye
Saladdhivyāpanussāho phiraügānā'si nipphalo.
84
Māretvā påjake rājā pararājādisekharo.
Katolikāgamaü tattha āyatimpi nivārayi.
85
Tenāpya'lãnacittā te rajjaü seükhaõķaselakaü
Gantvā tattha nijaü laddhi mussahiüsu viyāpituü.
86
Seükhaõķaselaņhānãye jayavãro mahãpati
Tasmiü tesaü viyāpāre virodhaü neva dassayã.
87
"Phiraügabhāratā desā ānetvā yodhavāhiniü
Vaķķhema rājasatti"nti rājaü va¤cetumussahuü.
88
Sãtāvaīkapurādhãso māyādhanunarissaro
Jayavãraü nivāresi phiraügabaladānato.


[SL Page 651] [\x 651/]   ( 

89
Seükhaõķaselato māyādhanussa upadesato
Jayavãro palāpesi påjake patikālake.
90
Chinnāpekkhā'tha te patvā påjakā jayavaķķhanaü
Tasmiü saladdhivitthāra-vyāpāraniratā bhavuü.
91
Rajjaniyyātanussāho dhammapālassa tantuno
Kittusamayavitthāra - vyāpāre cā'nuvattanaü
92
Māyādhanunarindassa sāmagginiratattano
Bhuvanekabhuje tasmiü virodhāyā'si rājini.
93
Māyādhanunarindo'tha yuddhasajjo'si bhātarā.
ânesi bhāratā desā raho muslimavāhiniü.
94
Bhuvanekabhujo ¤atvā virodhaü kaõiyassa taü
âdhārasenamānetuü sãghaü phira gabhāratā
95
Rādharakkhapamokkhehi dutāmaccehi sāsanaü
J[X]g¤a[X]rjkabarālanāmassa pesayã patirājino.
96
Phiraügadharaõãpāle vaccharampati sãhaëā
Maricebha-lamaīgānaü dānāya ca paņissuõi
97
Māyādhanumahãpālo yujjhanto saha bhātarā
Katipaye padese ca katvā hatthagate tadā
98
Jayavaķķhanasāmantaü patvā senāpurakkhato
âsi ussukkamāpanno rājadhāninirumbhane.
99
Atho gocapadesamhā phiraügayodhavāhinã
Yathāvuttapaņi¤¤āya dåtehā'ga¤chi sãhaëaü.
100
Phiraügasãëe yodhe ādāya dharaõãpati
Sãtāvaīkampi rundhitvā palāpesi kaõiņņhakaü.
101
Yodhā puraü vināsetvā ādā māyādhanådhanaü
Katipāhena āga¤chuü nagaraü jayavaķķhanaü.
102
Bhuvanekabhujo rājā katolikajanassito
Katokāsopi taü laddhi-ppacarāyi'dha sãhaëe
103
Buddhādimāmako ā'si pasanto ratanattaye;
Vissāsaü kittudhammasmiü na janesi kadācipi.
104
Påjakayuddhasenānyā-dayo pabhukatolika
Nāsakkhiüsu nijaü laddhiü gāhetuü dharaõãpatiü.


[SL Page 652] [\x 652/]   ( 

105
Senã antaniyomotiskheraņo nāma ekadā
Rājantike pasaüsanto kittuladdhiyulārataü.
106
Sadākālikasagga¤ca nirayaü sabbakālikaü vitthāretvā pakāsesi pabodhetuü mahãbhujaü.
107
"Gantvā manussadehena paralokamito tuvaü
Nivattosã"ti bhupālo senāniü pucchi tāvade.
108
Sutvā vākyamidaü senã sopahāsaü subhattimā
Lajjito nāëipaņņampi vissaritvāna nikkhami.
109
Tato dãpā viniggamma gamanepi mahãbhujaü
âpucchitumanicchaü so kopā nikkhami sãhaëā.
110
Tathā donajuvānassa dhammapālassa sikkhako
Jeņņhako påjako ra¤¤o vemukhyā kittuladdhiyā.
111
Disvā lãnamano ettha kittuladdhippavāraõe
Samayo neti ma¤¤anto nijadesamapāpuõi.
112
Bhuvanekabhujo kittu - laddhiyā paramo ripu
Iti phiraügabhåpassa vedesuü påjakādayo.
113
Etasmiü samaye govipadese patirājataü
Patto dona aponsoda-noronānāmako tahiü
114
Gacchanto vātavegena visamena sa bādhito
Laīkādãpamupāgamma kolambatitthamotari.
115
Tenā'pekkhittha sākacchaü bhuvanekabhujo tadā
Patirājo hi sākacchaü nårãkata-saladdhinā,
116
Anicchantopi sākacchābhåmiü sajjitamāgami.
Kolambanagare ņhānaü tadatthāyā'si sajjitaü.
117
Sakacchāya panetāya phiraügarājasantike
Nijadose nirākatvā påjakādinivedito,
118
Patirājassa maggena phiraügadharaõissaraü
Tosayitvā'nupatthamhalābhaü pihayi bhåpati.
119
Sākacchavasare tasmiü patirājo narissare
Sadācāramatikkamma ahaīkāraü padassayi.
120
Tena saīkupito rājā tamhā ņhānā viniggato
"Khippaü nikkhama me rajjā" iti dåtehi vedayi.


[SL Page 653] [\x 653/]   ( 

121
Atikkamitumāõattiü nijamānaharampi taü
Patirājo asakkonto kopā govapuraü gato.
122
Punāpi bhāturājassa yodhetvā jayavaķķhanaü
Samakkamitumicchanto māyādhanu kaõiņņhako
123
Bhārate govadesamhā patikālāgamo'citaü
Samayaü samatikkamma samārabhittha saüyugaü
124
Senã phiraügiyo rāja jāmātā vedhayoti'me
Duve tadā vicāresuü yuddhakiccani rājino.
125
Māyādhanu sasenāya kalyāõinadito paraü
Sãghaü samupagantvāna khandhāvāraü nivesayi.
126
Kalyāõipuramāgamma bhuvanekabhujo tadā
Sāyaü gavakkhāsāmante mandiroparime tale.
127
ōhito phiraügayodhopaparikkhāpasuto bhavi
Yodhassa yantanāëamhā viniggatena taü khaõe.
128
Golena pahaņe sãse vaõito mucchito pati
Tighaņikantare tena vaõena so divaügato.
129
Patikālakayodhassa etena ruddakammunā
Kupitā sãhaëā tesaü hāniü nekavidhaü karuü.
130
Hitve'vaü bhuvanekabāhu jagatãpālo sagabbhe nije
Nattussāya'ti aggarājapadaviü pāpetave sãhaëe,
Vissāsåpagato phiraügiyajane accheramolãmahaü
Kāretvā anapekkhitaüva maraõaü sampāpuõã ninditaü.
131
Sampāpuõanti niyataü vipadaü sabandhu-
Vaggaü vihāya ripuvaggasitā panitthaü
Sāmaggimicchati sabandhujanena dhãmā;
Bhedaü nayāti satadosamapikkhamāno.
132
Bhuvanekabhuje kālakatepi sacivādayo
Tadāsayānuvattantā patikālopakārato,
133
Bārasavassike donajuvānadhammapālake
Vedhayassa sute tasmiü kumāre rajanattari.
134
Rajjabhāraü samappetvā rajjatantappacālane
Vedhayaü pamukhaü katvā yuvarājamakaüsu taü.


[SL Page 654] [\x 654/]   ( 

135
Itthamaccayamapanne jeņņhabhātunarādhipe
Laīkāsãhāsanaü attādheyyaü iti vicintayaü,
136
Sãtāvaīkapurādhiso māyadhanu narissaro
Yuddhakāmo'bhigantvāna rundhittha jayavaķķhanaü.
137
Vedhayo samaraccheko rakkhanto jayavaķķhanaü
H[X]g¤a[X]vāgamk[X]g¤a[X]ralaü yāva māyadhanuü palāpayã.
138
Nattussa rajjapatti¤ca bhuvanekabhujaccayaü
Vedesuü rājaverissa govambhi patirājino.
139
Sutvā taü mudito donā - pon[X]g¤a[X]sādanoranavhayo
Patirājo sasenāya tisahassādhikāya so,
140
Sattatimattanāvāhi kolambapuramāgami
Haņhena dhanahārova tassā'gamanakāraõaü.
141
âõādayakayodhena pa¤casatādhikaü camuü
Pesetvā yāva kelombā jayavaķķhanama¤jasaü,
142
Rakkhanto pavisitvāna rājagehaü tahiü ņhite
Sevake paņisedhetvā vilumpanto yathāruciü,
143
Dhanassātãtarājunaü ņhitaņņhanamapucchi so
Dhanalobhapaluddho te akathento vināsayã.
144
Pavisitvā tato rāja gehaü gavesayaü dhane
Suvaõõamaõimuttādi mahagghe bhaõķake hari.
145
Khuddānukhuddake bhaõķe haranto rājamandire
Ra¤¤o hemamayaü khelamallakampi na sesayi.
146
Tato tittimanāpanno puritthihadayopamaü
Vilumpittha vihārampi rājakulehivaķķhitaü.
147
Dāņhādhātubhadantassa naradevādipåjite
Nānāratanajāte ca bimbe ca hemanimmite.
148
Nissaīkitova gaõhittha sabbanãtiparammukho
Dinadvayamatikkantaü taü vihāraü vilumpato.
149
Dhaüsayante vihārasmiü itthaü rājakulaccite
Dubbalā sãhaëā assupuõõanettā sahiüsu taü.
150
Vilumpituü tato sãtā - vaükaü tattha aga¤ji so
Senaü ca nijasenāyā'dāya dahararājino.


[SL Page 655] [\x 655/]   ( 

151
Patirājavamu sãtāvaīkasenā ca sammukhā
Kanampellapadesamhi dāruõamakaruü raõaü.
152
Katipayesu yuddhesu māyādhanu parājito
Gāmaü ga¤ji palāyitvā daraõiyagalavhayaü.
153
Sãtāvaīkapuraü patvā patirājā dhanatthiko
Rājagehaü khaõitvāna vicinittha tahiü tahiü
154
Tasmiü yathicchitaü sāradhanaü neva labhã tato;
Kuddho devālayaü gantvā paramissaranāmakaü
155
Harã harimayaü devabimbaü maõivirājitaü
âbharaõāni devassa gaõhi soõõamayāni ca.
156
Mandire selakammehi sobhite dāruõantaro
Dhanasāraü samādāya dhaüsayã etihāsike
157
Tato saparivāro so āgantvā jayavaķķhanaü
Dhanāniü dhaninaü gaõhi abalāyo ca dåsayi.
158
Saü sattiü so thirãkattuü kiccāni jayavaķķhane
Paņipādesi tenāsi dhammapālo sudubbalo
159
Ussahã dhammapalampi kāretuü kittuladdhikaü
Sogatānaü virodhaü so sallakkhetvā na icchi taü.
160
Vedhayamuparājānaü saükitvā kiccakovidaü
Gahetvā bandhituü govaü netuü vā so upakkami.
161
Vyāpare viphale tasmiü samādāya viluttakaü
Nikkhamitvā gato govamasampuõõamanoratho.
162
Patirājakata¤¤āyaü phiraügãse nivedayuü;
Viluttaü paņipādesi phiraügadharaõissaro.
163
Vedhayo dummano duņņhakammehi baladhaüsanaü
Kātukāmo phiraügānaü kiccāni paņipādayã.
164
Govissarassa nivedesuü vāyāmaü vedhayassa taü
So vedhayaü raho baddhuü āõaü pesayi sãhaëaü.
165
Phiraügā patirājassa āõāya vedhayaü raho
Gahetvā suņņhu rakkhiüsu kolambabandhanālaye.
166
Rakkhake la¤chadānena tosetvā yuvarājinã
Ummaggena harã kantaü lajjapotvā phiraügiye.


[SL Page 656] [\x 656/]   ( 

167
Phiraügaveritaü patte vedhayo'tha savāhiniü
Hantvā vāõijapāmokkhaü pãëesi kittuladdhike.
168
Movetvā sajane kittu-laddhimāpannake tato
Devālaye vināsesi tesamāhitake tahiü.
169
Kittuladdhivināsa¤ca phiraügabalamaddanaü
Karonto vedayo vãro āgālunagaraü gato.
170
Titthaņņhitaü phiraügānaü nāvaü pāvakapåjitaü
Katvā tahiü tahiü gantvā kittuladdhiü vināsayã.
171
Kālatitthaü tato gantvā pa¤cayojanaraņņhake
Puraü pilandagāmasmiü mapetvāna vasã tahiü.
172
Patikāle palāpetvā kittusamayanāsane
Vāyāmaü vedhayassetaü ¤atvā govissaro sudhã.
173
Pesayã bhāratā senaü vedhayamabhimaddituü
Taü senādhurino ¤atvā baliü såra¤ca vedhayaü.
174
Sãtāvaīkapure rājaü māyādhanu mupāyato
Tosetvā saügaraü tena kariüsu hitakārakaü.
175
Tadā kirãņasāmittaü vidhātuü jayavaķķhane
Upāyo'yanticintesi māyādhanu palobhito.
176
Tato sãhaëasenāya saddhaü phiraügavāhinã
Vedhayaü maddituü rājadhāniü ga¤chi pilandakaü.
177
Māyādhanoraso rāja-sãho kesarivikkamo
Tassaü sãhaëasenāya āsiyā'õattidāyako.
178
Taü senāgamanaü ¤atvā pālayitvāna vedhayo
Aga¤chuttaralaükāyaü nallårurājadhāniyaü.
179
Tassaü damiëarājena mānito pãtiyā vasaü
Aņņhāniketa kopena khaõikabhãtihetunā.
180
Abhikkanto'ggiritvāna khaggaü yuddhāya sajjito
Damiëindappahārena āsi maccuparāyano.
181
Uparājassa chekassa - rajjatantappacālane
Accayeno'raso tassa rājāsi sabbadubbalo.
182
âcerapubbako dhamma-pālassa kattupåjako
Phiraügā punarāgamma laükāyaü vasate tadā.


[SL Page 657] [\x 657/]   ( 

183
So gāhāpesi saü laddhiü daharaü rājapuīgavaü
Dhuraņņhehi samāgamma pālohetvāna nekadhā.
184
âdimo cantimo cāsi dubbalo daharo ayaü
Sãhaëarājamālāyaü kittuladdhikarājusu.
185
âsannanidhanāyesā laükāyaü kittuladdhiyā
Navajãvitalābhova siddhi āsi subhaddikā.
186
Dhanalobhijanā mānakāmā bhãrukajātikā
Gatānugatikā ceva bhiyyo'suü kittuladdhikā.
187
Janāsantiü janesã'daü gahaõaü kittuladdhiyā
Vihāya bhumipālena laddhiü laükānivāsinaü.
188
Māyādhanu asallãno abhikkamma pakāsayã
"Sāmi sãhaëarajjassa koci nā'sogato" iti.
189
Sayaüva sãhaëe rajje sāmi sāsanarakkhako
Iti vatvā janaü dhamma-pālukkaõņhaü pabodhayã.
190
Rājadåbhãjanā āsuü asante jayavaķķhane
Rājāsi janakopena bhãto tāõagavesako.
191
Rājā kāragharaņņhova aņņhāsi rājamandire
Tasmiü leķķuppahārādiü nãcaü kammaü karuü janā.
192
"Bhikkhå etamakāresuü kalahaü sogatehi"ti
Patikāladhuraņņhehi daõķitā tatra bhikkhavo.
193
Saükuddhā sogatā tena sabbāsāsu samuggatā
Palālakkhittadittaggi - nihosi kalaho kharo.
194
Laddhisaīgāmaråpena kalaho parivattito
Jãvitāsaü jahitvāna abhikkantā'tra sogatā.
195
Phiraügā nijasampuõõa sattiü samabhiyojiya
Sāmassa ceva bhåpassa rakkhaõāya parakkamuü.
196
Nisedhetuü mahãpālaü gahitakittuladdhikaü
Dāņhādhātubhadantena ussahã sogato jano.
197
Hiripiņiyanāmena dhuraņņho jalavaķķhane
Bhikkhåhi sammato dāņhā-dhātuü ka¤canapeëake,
198
Pakkhipitvā puraü sãtā-vaīkaü netvā sagāravaü
Adā bhattãmato mayā-dhanussa bhumibhattuno.


[SL Page 658] [\x 658/]   ( 

199
Munidāņhābhadantassa rājā påjāya sāmiko
Sãhaëe adhirājoti hotã'ha janasammati.
200
Laddhadāņhābhadanto so māyādhanu mahãbhujo
Sammutiü taü thirãgattuü vāyamã pãtipãõito.
201
Sabaraggāmadesamhi labujagāmanāmake
Mahagghaü ramaõãyaü so vidhāya dhātumandiraü;
202
Sagāravaü tahiü dhātu-bhadantaü lokapujitaü
Patiņņhāpesi saürakkhā vidhāna¤ca yathocitaü.
203
Jayavaķķhanaņhānãyaü munindadantadhātuyā
Viyogena sirãhãna-māsi hānimukhe ņhitaü
204
Vedhayamaraõe māyādhanu-phiraügasaügaro
Kriyāvirahito vatti dehova jãvavajjito.
205
Satame pana vassamhi-sahassaddikatoparaü
Mato tatiya jo ā ti-khyāto phiraügabhupati.
206
Nattā tassa tivassotha sebastiyananāmako
Sãhaëaņņhaphiraügepi tosayaü bhubhujo bhavi.
207
Ayyakāya matena'ssa dhuraņņhakasabhā tato
Vijitehi samaü yeva rajjamanuvicārayã.
208
Ekavãsasatetãkahā-dhike sambuddhahāyane
Phiraügā jāpanaü jetuü icchanantā raõamārabhuü.
209
Tetra laddhajayāpā'do āsumante sudubbalā,
Palātā jāpane rāja-ppahārena parājitā.
210
Tato katolikānagga-påjako ca'¤¤apåjako
Rājena chinnasãsāsuü saladdhikhyāpanussukā.
211
Rajjassa gahaõatthāna-ma¤¤ama¤¤avirodhinaü
Māyādhanu-phiraügānaü raõaü vatti nirantaraü.
212
H[X]g¤a[X]vāgamk[X]g¤a[X]ralāyatte mulleriyakhyagāmike
Ekavãsasate buddhavassamhi caturuttare,
213
Samuppannaü raõaü tesaü abhavitthā'tidāruõaü
Rājasãhakumārova tasmimāõattidāyako
214
Assamāruyha sampuõõa-senaīgo bhãtivajjito
Vācāya kriyato ceva samussāhesi so bhaņe.


[SL Page 659] [\x 659/]   ( 

215
Yuddhopakaraõato he'ttha phiraügā pabalā api
Hãnasenatayā hiyyo bhaņā paņikkame matā.
216
Tasmiü kira raõe rudde phiraügarattara¤jitaü
Lohitavaõõamāpannaü mulleriyaraõaīgaõaü.
217
Samaresu pavattesu laükāyaü setajātihi
Vijayo sãhaëana'smiü vadantuccatamo iti.
218 Navãnāyudhanimmāne yuddhopakkamayojane
Pavãõattaü sadesãnaü asmiü yuddhe'si pākaņaü.
219
Rājasãho phiraügāna mantoraņņhāgamaü tato
Vāretuü kaķuvelādo māpesi balakoņņhake.
220
Bhinnabalā phiraügā'tha laddhā bhāratato balaü
Balarakoņņhe vināsetuü sãhaëānamabhikkamuü.
221
Senã vikkamasãho te parājetvā palāpayaü
Kamato cā'nubandhittha yāva kolambakoņņhakaü.
222
Tesu koņņhaü paviņņhesu ghosayaü vijayaddhaniü
Phiraügayodhakhandhena senāpati nivatti so.
223
Jayino rājasãhassa vāhinã jayavaķķhanaü
Rundhitvā sampahārena cirena vasagaü karã.
224
Tadā ruddhapuraņņhā te bhakkhahãnā phiraügiyā
Biëālasunakhādãnaü maüsaü khādiüsu dukkhitā.
225
Budāsampãëitā yodhā icchantā jivarakkhanaü
Dhammapālassa hatthassa maüsampi neva vajjayuü.
226
Thullasãhaëayodhānaü matānaü raõabhumiyaü
Dehe loõena yojetvā bhakkhiüsu sannidhāya te.
227
Rājadhānibale bhinne dhammapālo mahãbhujo
ârakkhāya phiraügānaü kolambapuramāgami.
228
Kolambanagaraü yeva phiraügā jayavaķķhane
Dhanasāraü samānesuü gehopakaraõādihi.
229
Nagarā nikkhamantā te dhaüsetvā mandirādayo
Ayoggaü janavāsassa kariüsu jayavaķķhanaü.
230
Dhammapalamahãpalaü vasetvā varamandire
Sakkāramakaruü tassa rājabhāvānuråpato. 
[SL Page 660] [\x 660/]   ( 

231
Kolambanagara¤ceva sãtāvaīkapuruttamaü
Paviņņhā sirisampattã vinaņņhe jayavaķķhane.
232
Vāõijjādinimittehi nivutthajananissitā
Kolambanagarã pattā kamato abhivaķķhanaü.
233
Ottharate tadāpo'gho kalyāõinadiyāpuraü.
Sodhesuü taü nisedhetuü mātikā puradakkhiõe.
234
Jātassaraü kalambumhi nikhaõitvā visālataü
Pāpetvā vāpiråpena saükhariüsu yathocitaü.
235
Kammantikassa nāmena saroyametihāsiko
Tato paņņhāya "b[X]g¤a[X]r[X]g¤a[X]"ti sama¤¤attamupāgami.
236
Jayavaķķhanaņhānãye padese ca tadantike
Māyādhanu sakisseraü pavattesi tato paraü.
237
Balã māyādhanå rakkhaü ņhapesi verivāraõe
Nāgalagāmake ceva mahātitthapurantike.
238
Haņasāradhanaü dhasta - varamandirakaü puna
Jayavaķķhanaņhānãyaü na saükharitumussahi.
239
Yassaü chaņņha sirãparakkamabhujo sāsã vasaü sãhaëaü,
Rājā rāhulanāma sãhalakavã sāsã vasanto yahiü,
Khyātā pācikuverarājanagarã nāmena yā sãhaëe
Naņņhā sā jayavaķķhanākhyanagarã, sabbā sirã nassarā
240
Dhanāhāravihãnā'si tadā phiraügavāhinã
Diyogudamalesākhyo senã tesaü saseniko.
241
Gantvā nāgalagāmasmiü nivutthaü balakoņņhake
Sãtāvaīkanarindassa bhaņasenaü palāpiya
242
Sogatānaü vihāraggaü kalyāõipurabhåsanaü
Viddhaüsetvā vilumpittha porāõametihāsikaü"
243
Gantvā tahiü tahiü saüghā-rāme devālaye tathā
Janānaü khettavatthåni dhanāhare vilumpi so.
244
Abhikkamma tadā sãtā-vaīkasenikavāhinã
Maddittha nekaņhānesu phiraügabhaņavāhiniü.
245
Asalalãnamanovā'si rājasãho raõe tadā.
Accayenā'si bhåpālo pitu māyādhanussa so.

[SL Page 661] [\x 661/]   ( 

246
Sambuddhaparinibbānā ekavãsasatuttare
Ekavãsatãme vasse assa rajjodayo bhavi.
247
Tadāva patikālamhi sebastiyanarājino
Accaye mātulo tassa henrināmo'si bhubhujo.
248
Dvãhi vassehi so rājā saggakāyamalaīkari
Ispā¤¤adesiko bhupo dutiyo pilipo tato.
249
Paņhamapilipanāmena phiraüge pā'si bhubhujo.
Laīkāyampi phiraügesu āõā tassa avattharã.
250
Kolambajāpanāsanne hitvā khuddapadesake
âõāya rājasãhassa visayosi tisãhalaü.
251
Desapālakkame cheke rajjassa phirataü pihaü
Bhātādikepi ghātesi kirãņāpekkhasaükite.
252
Tato rājā rājasãho phiraügabalamaddanaü
Kātukāmo'bhigantvāna rundhi kolambakoņņhakaü.
253
Tadā seīkhaõķaselasmiü jayavãro'pabhåpati
Ahito rājasãhassa dhammapālahitesako,
254
Upakāraü phiraügānaü karotãti sabhāvato
Ĩatvā madditukāmo taü yāto senāya so tahiü.
255
Rājasãhena saīgāme jayavãro parājito
Mannāramaü puraü ga¤chi phiraügārakkhapekkhako.
256
Nesi tatra dhanaü seņņhaü lokanāthaü sadhãtaraü
Jayasãhavhayaü bhāgineyyaü parijana¤ca so
257
ârakkhāya phiraügānaü vasaü tasmiü yathāsukhaü
Sogatattaü jahitvāna patto katolikattanaü.
258
Vãrasundarabhaõķāraü porāõarājavaüsikaü
Rājasãho karã rajjapālakaü sirivaķķhane.
259
Rajjapalanayutto so vicārabuddhihãnako
Caraü rājahitesãva raho ahitamācari.
260
Ĩatvā tassa viruddhani kammāni rājakesarã
Kuddho'pāyena taü hantuü kamaü sajji yathocitaü.
261
Paritosavasā rājakicce vaņņāramavhayaü
Vālagāma¤ca dātunti pakkositvānu'pāyato.

[SL Page 662] [\x 662/]   ( 

262
Kåņāvāņe'ntarāmagge khipitvā ghātayittha taü
Tassa konappubaõķāra-nāmo hoti tanåruho
263
Karomi pitughātassa paņiveranti so tadā
Kolambanagaraü ga¤chã phiraügārakkhamesayaü.
264
Phiraügā donajonābhidhānena taü saladdhikaü
Kārayitvā nayuü govaü āyatã-phalapekakkhino.
265
Jayavãro'parājā so mannāramapuraņņhito
Yathākammaü gato āsi asampuõõamanoratho.
266
Donakatarinākhyāya kittuladdhiü pavesitā
Lokanāthāsutā tassā vasã mannārame pure.
267
Donapilãpanāmena laddhaladdhippavesano
Jayasãho'nujāputto vasã phiraügabhārate.
268
Rājasãhotha saügāmavirato vissame rato
Senaü vaķķhayi sajjesi yuddhopakaraõāni ca.
269
Isseraü rājasãhassā'sesaü dãpamavatthari.
Taü sarājāti ma¤¤iüsu bhiyyo dãpanivāsino.
270
Tato rundhitukāmo so kolambabalakoņņhakaü
Biyagāme mahāsenaü sannipātetva koņņhake;
271
Upadhāresi paõaõāsa - sahasassuttara - senike
Sabbāyudhehi sampuõõe asallãnamane raõe.
272
Ekavãsasate buddha - vasse battiüsatuttare
Tāyulārāya senāya rājā kolambamāgami.
273
Tadā bhåpasukhāvāsa-mandiraü kālikaü yahiü
Taõņhānaü māligākanda-nāmena khyātimāgataü.
274
Rājā senaü purakkhatvā yodhesi balakoņņhakaü
Phiraügāpi abhikkamma yodhesuü bhãtivajjitā.
275
Vatto katipaye māse vārena varamāhavo
Rājā laddhajayopā'do ante jesuü phiraügiyā.
276
Carantā te tato sindhu - tãradese yathāruciü
ârāmanagaraggāme vilumpiüsu suniddayaü.
277
Patikālā panekacce senikā ca dhure ņhitā
Kulitthinaü kumārāna - macchindiüsu pilandhane.

[SL Page 663] [\x 663/]   ( 

278
Chinditvā pātayantā te nāëikeraddumādike
Phalāni paribhu¤jiüsu ārāmesu sadesinaü.
279
Vārena vāramevaü te vināsentā purādike
Viõhudevālayaü patvā devindapurasaõņhitaü
280
Vilumpannā tahiü saüghārāma¤ca devamandiraü
Hemarajatabimbādiü nāvattayamitaü haruü.
281
Viparãtamatã rājā rājasãho tadā bhavi.
Sogataü samayaü hitvā sivaladdhiü nikāmayi.
282
Kuddho sogatabhikkhåsu ghātesi te samåhato;
Jhāpesi sogate ganthe dhammanãtiparammukho.
283
Sirighanasirãpādaü samantakåņasaõņhitaü
Acchinditvā akāresi sivapåjakasantakaü.
284
Ukkaõņhitajano tena rājasãho narissaro
Akkhamo'si phiraügānaü sāhasakammavāraõe.
285
A¤¤āyena narindassa kupite sogate jane
Asantattaü samuppanna - mahosi sirivaķķhane.
286
Tadavatvāphalaü laddhuü patikāladhurandharā
Upāyaü cintayitvāna niccāni paņipādasuü.
287
Dameõķosābhidho senã bhaņasenāpurakkhato
Yathāvutte kumāre dve purakkhatvāna'bhikkami.
288
Dassanena kumārānaü santuņņhā sãhalā puraü
Pavesesuü phiraüge te kumārehi sahāgate.
289
Rājasãhavãrodhānaü kumāresu pasannatā
Paccayo'si phiraügāna māsayassa samiddhiyā.
290
So'tha phiraügasenānã tosayanto mahājanaü
Katvā'vanipatiü dona-pilipākhya-kumārakaü;
291
Senāpatiü karitvāna donajonakumārakaü
Purarakkhāya sena¤ca ņhapetvā sirivaķķhane;
292
Maddituü rājasãhassa balaü yuddhāya sajjito
Sãtāvaīkapuraü gantuü nikkhamã sirivaķķhanā.
293
Veraü bandhi phiraügesu donajonakumārako
Adatvāna'ttano rajja - mitarassa padānato.


[SL Page 664] [\x 664/]   ( 

294
Nikkhantesu phiraügesu na cirena camupati
Rājānaü visadānena māretvā bhubhujo'bhavi.
295
Sirasā patigaõhã so bhikkhusaüghānusāsaniü
Mahājano pasanno'si tena tasmiü mahãbhuje.
296
So chattiüsatime vasse ekavãsasatuttare
Donajonavbhayeneva hitvā katolikāgamaü;
297
Vimaladhammasåroti nāmena sirivaķķhane
Abhisekaü labhitvāna rājā'si buddhamāmako
298
Tamasambhāvitaü siddhiü dameõķosācamåpati
Sutvā ma¤¤aü sadubbalyaü sãtāvaükābhimaddane;
299
Asakkonto punāgantuü purampi sirivaķķhanaü
Nivattitvā tatā'ga¤chi kolambabalakoņņhakaü.
300
ârakkhakabale tasmiü seükhaõķaselasaõņhite
Sapakkhe kari bhupālo sãhaëuppannasenike
301
Phiraügesu durācāre keci kārāya pakkhipi.
Jetvākkhikaõõanāsādiü kolambaü keci pesayã.
302
Paccatthiko bhavitvāna phiraügānaü mahãbhujo
Vimocesi supãëetvā sajane kittuladdhito.
303
Vimaladhammasårassa rājattaü sirivaķķhane
Tejassi rājasãho so na sahittha katha¤cipi.
304
Kuddho so yuddhasajjo'ruyodhasenāpurakkhato
Mahāvelapadesamhi khandhavāraü nivesayã
305
Vimaladhammasåropi verassa pitughātane
Paņiveraü karissanti yuddhasajjo'bhinikkhami.
306
Dvinnaü tesaü raõaü vatti balanākhyaraõaīgaõe
Rājasãho hayāråëho bhãmaü dassesa vikkamaü.
307
Coëadesasamuppannā'-riņņhakãvendunāmako
Kamenuccapadaü patvā senānittamupāgato.
308
So jayavãrabhaõķaro iti nāmantarassuto
Asmiü raõe purogāmã āsi kiccavidhāyako.
309
Tathāpi rājasãhassa vāhinã rogapãëitā
Kamato dubbalãbhåtā paņikkantā raõaīgaõā.


[SL Page 665] [\x 665/]   ( 

310
Veõukaõņakasaüviddhapādo "pitangaķa" vhayaü
Rājuyyānamupāmma patikriyaü labhi.
311
Ussannapādapãëo'tha sãtāvaīkapuruttamaü
Nãyamāno'ntarāmagge āsi maccuparāyano.
312
Sattatiüsatime vasse ekavãsasatuttare
Miyanto rājasãho'ya māhåya bahu bhikkhavo;
313
Accayaü desayitvāna khamāpetvāna bhikkhavo
Punāpi sogato hutvā dehantaramupāgami.
---------

Dvinavutimassa ånapåraõaü

1
Sattupaddavato naņņha - satthālokedha sãhaëe
Satthadãpamajālesi sudhã dhammaddhajo tadā.
2
Alagiyādivaõõākkhyo dhãmā tassa tanåruho
Dittiü pāpesi saübhāsaü ganthasampādanādinā.
3
Dhammasoõķakakabba¤ca kusajātakakabbakaü
Tambacåëakasandesaü subhāsita¤ca so karã.
4
Rājasãhaccaye rājasåriyavhayakhattiyo
Rājāsi jayavãrassa upakkamena so mato
5
Nikapiņņhakabhaõķāranāmo'tha pa¤cavassiko
Kumāro rājasãhassa bhāgineyyo'si bhubhujo.
6
Jayavãro'ggajaü tassa parinetuü samussahi.
Vāyāme viphale tasmiü phiraügapakkhiko bhavi.
7
Yodhentā jayavãropadesena patikālakā
Sãtāvaīkamagaõhiüsu bhinditvā balakoņņhake.
8
âõāya dhammapālassa patikālopadesato
Pālitā jayavãrena sãtāvaīkapurã tato.
9
Palāyantaü gahetvā taü daharaü bhumipālakaü
Nesuü govaü phiraügā so vasaü tatra divaügato
10
Dubbalyaniccalãbhutā jayavãrasamussukā
Phiraügā sakalaü dãpaü vasãkātumacintayuü.
11
Tadā peduru lopasda sosākhyo khyātanāviko
Kolambatitthamāga¤ji gacchaü govapadesakaü.


[SL Page 666] [\x 666/]   ( 

12
Kapitanadhurã atra peduruhomamavhayo
Abhinandiya taü vatvā pavattimakhilaü idha;
13
"Vimaladhammasurākhyaü ripurājaü pamaddiya
Uddharaņņhaü vasãkātuü khippaü pesetu vāhiniü"
14
Iti govapadesamhi patirājassa sāsanaü
Datvā pesayi so govaü gantvā sabbaü nivediya
15
Upakārāya pesetvā kolambaü yodhavāhiniü
Laīkārajjaü vasãkātuü samayo yantyudãrayã.
16
Patirājā phiraügānaü dubbalyaü sãhaëe tadā
Sallakkhetvā dhuraņņhehi patikāramacintayã.
17
Gavantarapadaü dãpe phiraügiyapadesake
Tasmiü pedurulopasdasosākhyeva samappãtuü.
18
Rājānamapanetvāna donakatarinavhayaü
Gavantarena tenu'ddharaņņharajjebhisi¤cituü,
19
Lokanāthāparākhyaü taü kumāriü rajjasāminiü
Tasseva bhāgineyyassa parinetu¤¤ca tãrayi.
20
Navatiüsatime vasse ekavãsasatuttare
Saseno so idhāga¤chi phiraügādigavannaro.
21
Na cirenava so yuddhasajjo sãhalabhubhujaü
Gaõhituü nikkhamã gantuü puraü seükhaõķaselakaü.
22
Jayavãropi senānã sãtāvaīkapure ņhito
Tassekato bhavã vãsasahassadhajinãyuto.
23
Tuņņho gavantaro tena lokanāthāparavhayaü
Donakatarinaü pubbacāriniü gamane kari
24
Rajjasāminiyā tassā dassanena muduttanaü
Patto jano na dassesi virodhaü tassa ki¤capi.
25
Balanākkhyaü raõakkhettaü samāgantvā gavantare
Khandhāvāraü nivesetvā yuddhasajje ņhite sati,
26
Vimaladhammasåro so upāyavidhikovido
Karã sajjuphalopāyaü jayavãravināsane.
27
"Sasenamajjadevassa niyyātemi gavantaraü,
Yathāpaņissutaü mayhaü heņņhāraņņhoparājataü.


[SL Page 667] [\x 667/]   ( 

28
Detu devoti sandesaü varahatthe samappiya
Rājino jayavãrena dinnaü paõõaüva pesayã.
29
Caro rājantikaü paõõaü raho nettova sa¤carã
Disvā phiraügayodhā taü gavannarassa dassayuü.
30
Paõõamolokayitvāna gavantaramahāsayo
Jayavãrassa dassetvā yācite tena sāsane.
31
Adatvā'vasaraü tassa niddosattanidassane
Asituõķena hantvāna ghātesi jayavãrakaü.
32
Jayavãre mate tassa bhaņā sãhaëadesikā
Ra¤¤o pakkhamagaõhiüsu hitvā phiraügavāhiniü.
33
ârabhiüsu tato yuddhaü saīgāme hiüsane tahiü
Pakkhadvayagatā yodhā dassesuü bhãmavikkamaü.
34
Tasmiü mahati saügāme phiraügiyabhaņā bahu
Matā ca vaõitā cāsuü sesā bhubhujatthagā.
35
Vaõito'ņņhasu ņhānesu senāpati gavantaro
Raõaīgaõe patitvāna ra¤¤o hatthagato'bhavi.
36
Dayāyāmittayodhānaü tikicchāpesi bhubhujo.
Gavantaro atekiccha-vaõehi nidhanaü gato.
37
Gavannarasarãrasmiü rājā saccaritānugaü
Bahumānaü padassetvā dehakiccaü sukārayi.
38
Dubbinãte bhaņe hattha-kaõõanāsādi-chedatā
Daõķatvā pesayã tesaü kolambabalakoņņhakaü.
39
Patikālabhaņe sādhu-sikkhite tu yathocitaü
Sakkaritvā niyojesi kiccākiccesu nekadhā.
40
Asayhosi phiraügānaü saīgame'tra parājayo
Chinnakaõõādike disvā sajano'suü sudukkhitā.
41
Lokanāthaü pure nãtaü ārādhetuü mahājanaü
Rājayuttā gahetvāna ānesuü bhubhujantikaü.
42
Uddharaņņhiya-rajjassa sāminã sā kumārikā
Ra¤¤o aggamahesitte abhisittā'si råpinã.
43
Mahājanahiteyãnyā so'bhiseko'si atthado
Rajjassa ceva rājassa santiyā paccayo bhavi.


[SL Page 668] [\x 668/]   ( 

44
Patikālapadesamhi laīkāyādigavannaro
Senãso saha senāya naņņhoti raõabhumiyaü;
45
Sutvā khinnamane govaņņhito aggagavantaro
Punāpi senaü sajjetvā pabalaü raõakovidaü;
46
Ekatāëãsame vasse ekavãsasatuttare
Kolambanagaraü laīkā-vijayatthamapesayã.
47
Paņhamo pilipo rājā phiraügadesapālako
Nijaü rajjadvayaü hitvā vassema'smiü divaügato.
48
Ispā¤¤adesiko yeva dutiyo pilipo tato
Phiraügãso'si tassāõā vijitesva'tha pattharã.
49
Donajeranimodāsavedānamo tadā pana
Gavantarapadaü patvā senāya laükamāgami.
50
Jātiyā'ruddaråpo'yaü dutiyo hi gavannaro
Sabandhunāsaverassa paņiverāya pesayã
51
Na cireneva so uddharaņņharajjappadesake
Katipaye pamadditvā pabalattaü pakāsayi.
52
Uddhato tena so uddharaņņharajjampi maddituü
Dhammapālamahãpālasena¤ceva sadesikaü;
53
Videsika¤ca taü senamādāya samaratthiko
Seükhaõķaselanagaraü gantukāmo abhikkami.
54
Verantaro sa pãëesi magge janamanekadhā
Tesaü santakavatthåni balakkārena gāhayã.
55
Vimaladhammasåropi rājā samarakovido
Balanākhyaraõakkhettamasampatte gavantaro
56
Edirillākhyasenānãpamukhaü yodhavāhiniü
Pesayã tā ubho senā balanamhi samāgamuü.
57
Katipāhantare vatte raõe mahati bhiüsane
Paņikkamo phiraügānamāsã samarabhumito.
58
Ukkhipitvā tadā tatra påjakā krosala¤chanaü
Kittunāmasamugghosā ussāhesuü sapakkhike.
59
Yantanāëippahārena vaõito gasaparavhayo
Påjako samarakkhette tadā pati sudubbalo.
60
Sagāravaü samukkhippāpanetuü raõabhumito
Hatthikkhandhe ņhapetvāna bandhiüsu taü suniccalaü.


[SL Page 669] [\x 669/]   ( 

61
Bhito bhãmena ghosena hatthi dhāvitumārahi;
Gasparo rukkhasākhādighaņņena cuõõito mato
62
Raõabhumipaņikkantā hatasesā phiraügiyā
Catukoralamajjhena kolambanagaraü gatā.
63
Uddharaņņhãya-rājassa ¤atvā balamahantataü
Yuddhāsaü tena vajjesi phiraügiya-gavantaro.
64
Tathāpi ruddakammo so khipitvā dahare nabhaü
Asituõķena gāhento ghātāpesi suniddayaü.
65
Kumbhãlagocarattena khipitvā nadiyādike
Mātāpitādayo tesaü ghātesi ādayāparo.
66
Satatupaddavato thokaü laddhassāso mahãbhujo
Vaķķhesi nagaraggāme mahājanahitatthiko.
67
Disāsu sacive sammā desapālanakovide
Yojetvā sāmarakkhāya kiccāni paņipādayi.
68
Tenāsi subhagaü raņņhaü kalahādivivajjitaü.
Rājā pãtimano āsi, sukhitosi mahājano.
69
Dāņhādhātubhadantaü so purā labujagāmato
Māyādhanunarindena rakkhitaü varamandire;
70
Seükhaõķasela mānetvādibhume navamandire
Bahussavena vaķķhetvā påjāvidhimakārayã.
71
Seükhaõķaselanagaraggahaõussukevaü
Naņņhā phiraügiyabhaņā gaõanātivattā,
Hitvā vipattikaraõiü tasiõānuvuttiü
Dhãrā sadatthaniratā sukhitā bhavanti.
72
Sabhāvadhammasāpo'yaü muttimāti vacocito
Sadā'dhipariyādinno dhammapālo mahãbhujo;
73
Dvitālãsatime vasse ekavãsasatuttare
Phiraügānaü vasaü hitvā āsi maccuvasaü gato.
74
Donajuvānupādhissa vattamāno viyo'citaü
Ghāsacchādavihārādo phiraüge anuyāyi so.
75
Aputto so dharantova laīkārajjaü sasantakaü
Adāsi cāgapattena phiraügadharaõissare.
76
Tassa sarãranikkhepo phiraügehi sagāravaü
Kato kolambaņhānãye phiraügadevamandire.


[SL Page 670] [\x 670/]   ( 

77
Donajuvānadehassa sammanatthamito tahiü
A¤¤esaü dehanikkhepo phiragāõaya vārito.
78
Ayaü hi sogate rajje sãhaëe bhubhujassi'dha
Hitvā sajātivārittaü dehanikkhepasādhane;
79
Katolikāgamāyāta - cārittavidhisādhito
âdimo dehanikkhepo ayamevantimo tahiü.
80
Vãmaladhammasåro so dhammapālassa accaye
Kittimā aggarājā'si desapālanapaõķito.
81
Dinnaü piliparājassa aggarajjanti sãhaëe
Phiraügā ussahuü tassa aggarājattasādhane.
82
Tadatthaü mālavānamhi phiraügapakkhike jane
Samānetvā pavattesuü phiraügā janasaüsadaü,
83
Kariüsu saügaraü tattha pilipassa'ggarājataü
Urãkattuü sadesãna-māyattaü tena rakkhituü.
84
Dona jeranimodāsa-vedunāmo gavannaro
Rakkhituü adhirājattaü pilipassi'dha sãhaëe
85
Uccaņņhānantarādãhi tosetvā pabhusãhaëe
Padesapālanaü tehi karetumussahã tadā.
86
Sāhayyena paluddhānaü hitvā nãtiü cirāgataü
Pāletumicchi so dãpaü phiraügarājanãtiyā.
87
Pāhātuü sãhaëaü nãtiü neva icchi mahājano
Gavannarassa vāyāmo tena so'si niratthako.
88
Dhammapālappadattena paõõena dãpapālane
Ussāho hi phiraügānaü mandattasåcako bhavi.
89
Donajuvānabhupena rajjabhāraü nijaccaye
Pilipassa padānãyā nā'si nãtãha sãhaëe.
90
Mate aputtake rāje laīkārajjappasāsakaü
Bhikkhumatānugā'maccā tãrenti janasaüsade.
91
Nãtamimamajānantā sāņheyyopahatā'tha vā
Niratthataü nama¤¤iüsu paõõassātãtarājino.
92
Vimaladhammasårassa seükhaõķaselake pure
Kamena adhirājatte thirattanamupāgate.


[SL Page 671] [\x 671/]   ( 

93
Dhammapālanarindassa cāgapattena sãhaëe
Apekkhā rajjalābhassa phiraügānapakkami
94
Phiraügāõāya dãpasmiü padesassa pavattate
Mantvā rājāyatiü dosaü rajjārakkhaü suyojayã.
95
Ayonipphādanatthāya navãnāyudhasajjane
Kammāgāre nekasate patiņņhāpesi bhupati.
96
Sattunaü vāraõatthāya yodhe yuddhappavãõake
Balakoņņhesu nekesu nivesesi tahiü tahiü.
97
Sukhavāsānuråpehi pāsādamandirādihi
Sobhesi nagaraü sammā mahājanahitatthiko.
98
Sādhipaccappacārāya patikālagavantaro
Raõe katipaye katvā paņikkami parājito.
99
Koņņhe katipaye ra¤¤o senā phiraügasantake
âdā tatraņņhake yodhe kārāgāragate kari
100
Vimaladhammasårassa satti¤cālãnakiccataü
Ĩatvā gavannaro soyaü yuddhāsaü sabbathā jahi.
101
Evaü dubbalyamāpanno asavedugavannaro
Kodhagginā samāditto seükhaõķaselabhåmipaü;
102
Hattuü kumantaõaü katvā dhanalobhapalobhite
Phiraügiye care pa¤ca uddharaņņhamapesayã
103
Mānuveladiyesavho ciraü phiraüganissato
Sãhaëo rājasambhatto ¤atvā taü rājino vadi.
104
Sadevikassa bhupassa sammukhaü balakoņņhake
Saīgarassaīgikārāya dåtāti dambhanissite
105
Te care balanaü patte ādā rājaniyogato
Aparādhānuråpena daõķesuü rājayuttakā
106
Mānuveladiyeso'yaü phiraügajātiko iti
Itihāsa¤¤uno keci vadanti vitathaü hi taü.
107
Mānito so narindena nijajãvitadāyako
Mahāmudaliņhānena uëārena dhanena ca.
108
Atthuttarayuropasamiü rajjamolandanāmakaü
Ripukkhettaü phiraügānaü vaõijjāya samussukaü.


[SL Page 672] [\x 672/]   ( 

109
Olandalaüsināmehi sutā tandesikā ciraü
Pāvãnuņņhāna bhaõķāni kesuü phiraügadesato
110
Paccholandaphiraügānaü bhedena patikālakā
Olandadesavāsãhi vajjesuü kayavikkayaü.
111
Olandā tassa verassa paņiverakarā tato
Pācãnadisamāgamma ketuü bhaõķe samussahuü.
112
Olanda desavāsãnaü vāõijasaühatã tadā
Haņņhuü pācãnabhaõķāni pesayã chekanāvike.
113
Aņņhatiüsuttare eka - vãsasatamavacchare
Te supatthanato pubbadesaü paņhamamāgamuü.
114
Yuddhāyudhasusannaddhā nāvātesaü tato paraü
Caruü pācãnadesesu phiraügapaņikaõņakā.
115
Jorisavena ispila barjanākhyo camåpati
Pa¤catāëãsa ma vasse ekavãsasatuttare,
116
Olandayuddhanāvāhi tãhi laīkamupāgato
Dãpapācãnabhāgasmiü otarã dãgamaõķale.
117
Apassittha ca dãpasmiü lamaügamarivādinaü
Nijavāõijasaühatyā patthitānaü sulabbhataü.
118
Phiraügehi virodhittaü ¤atvā bhupatino'tha so
Seükhaõķaselakaü gantvā rājaü passi sagāravaü.
119
Abhinandiya bhupo taü a¤¤āsi saükathārato
A¤¤ama¤¤a virodha¤ca phiraügolandajātãnaü.
120
Vāõijjāya sadesãhi koņņhakaü dãghamaõķale
Māpetuü saügaraü' kāsi ra¤¤ā ispãlabarjano.
121
Saü virodhaü phiraügehi pakāsetuü camåpati
Tesaü nāvaü gahetvāna datvā bhupassa niggato.
122
Appasādo mahãpassa patikālasamuņņhito
Paccayo'si camåpassa ajjhāsayasamiddhiyā.
123
Vassaccaye'tha sibolķa - da vāķākhyo camåpati
Yuddhanāvāsamåhena dãghamaõķala māgami.
124
Surāpānaratopā'yaü sadācārapurassaro
Rājasandassanaü patvā nivatto rājamānito.


[SL Page 673] [\x 673/]   ( 

125
Nāvattayaü phiraügānaü gahetvā so camåpati
Sutvā mecetukāmeti bhåpo tattha upāgami
126
Asampattevi bhåpāle nāvā'suü tena mocitā
Anāpucchā kate tasmiü bhupe'nattamane sati
127
Passituü nijanāvāso rājaü yāci camåpati
Paņikkhipi mahãpo taü saīkiyaü tassa yāvanaü.
128
Surāmatto sa senānã nāvāpattaparammukhaü
Mahãpatimasāruppavācāhi samudācari.
129
Saükuddho tassa vācāhi āmantetvā nije bhaņe
"Bandhatha soõameta"nti pa¤¤āsaü sahaseninā.
130
Bajjhante rājayuttehi senãse tassa sevakā
Viruddhā'suü matā tasmiü pa¤¤āsaü sahaseninā.
131
Surādhutto kissa sobhe yutti tassocitā bhavi
Bhavaü yuddhaü vā sāmaü vā bhajatu"ti nivedanaü.
132
Pesayittha matolanda - senãso'papadaņņhite
Seükhaõķaselago rājā jekabpiņara nāmake
133
Asamekkhitakamme'daü phalanti nijasāmino
Ya¤¤anto sopi nāvãso akuddho viya niggato.
134
Majjumatto dhajinipati so vāķanāmo narinde
Laīkādhãse duvacanapathaü voharanto vinaņņho!
Tasmā majjaü matihirisirãhārakaü vajjayanatvā
ârādhetaü bhavabhayaharaü santimaggaü sudhãmā.


Dvinavutimassa ånapåraõaü

1
Vimaladhammasåro hi rājā janahite rato
Sadā paccayadānena bhikkhu saüghamapãõayã.
2
Mahatā dhanadānena vihārapaņimādikaü
Kāresi nekaņhānesu ratanattayabhattiyaü.
3
Sadesa sattubhåtānaü phiraügānā'bhimaddane
Samussukko'si sabbattha sabbadā'lãnamānaso.
4
Pacchā'tekicchagela¤¤o rajje sattunu'paddavaü
Ma¤¤aü bālya¤ca puttānaü patikāramacintayã.


[SL Page 674] [\x 674/]   ( 

5
Kumārindaü mahābhāgaü kaniņņhaü sāsanaņņhitaü
Senāratanamānetvā akāsi rajjasāminaü
6
Tasmiü niyyātayã puttiü mahesiü ca tayo sute
Kiccamevaü samāpetvā divaügato'si bhupati.
7
Sattatālãsame vasse ekavãsasatuttare
Senāratana rāja¤¤o laddhā so abhisecanaü, 8
Aggarāja'si laīkāyaü lokanāthāsamavhayā
Bhāturājamahesãva tassāpā'si mahesikā.
9
Māyādhanåvhayo åvadese rājakumārako
Laīkārajjaü nijāyattamiti yuddhāya uggato
10
Khuddena sampahārena palāyitvā parājito
Nijāya deviyā saddhiü bhārataü samupāgami.
11
Tato katipaye vasse somo vattittha dãpake
Rajjāsā hi phiraügānaü neva santimupāgami.
12
Te pannāsādhike ekavãsasatamavacchare
Antovāsa pererākhyo patikāladhuraņņhako.
13
Nijāyattapadesesu phiraügatombulekhanaü
Sãhaëā¤ca vi¤¤ånaü sāhayyena samāpayã.
14
Phiraügapatirājā'tha bhāratā yodhavāhiniü
Sattasatamataü yuddha - nāvāhi idha pesayã.
15
Uddharaņņhamukho ga¤chi saddhiü tehi gavannaro
Gāmakkhette vināsento pãëento janasaühatiü,
16
Yuddhabhãtisamupanno tenā'si puna sãhaëe
Bhåpo purā palāyitvā åvaraņņhamupāgami.
17
Saputtadāro so tasmiü vihāsi mahiyaīgaõe
Devi'ssa rājasãhākhyaü kumāraü janayã tadā.
18
Dāņhādātubhadantopi nijajãvita santibho
Nidhāya gopanãyamhi ņhāne gopesi bhubhujo.
19
Phiraügā hi tadā rāja su¤¤aü seükhaõķaselakaü
Nissaīkā pavisitvāna vilumpanto yathāruciü,
20
Rājagehaü vināsetvā katvā pura¤ca nijjanaü
Māpetvā balane koņņhaü rakkhe yodhe niyojayuü.


[SL Page 675] [\x 675/]   ( 

21
Donajeranimodāsavedu gavannaro tato
Govaü ga¤chācireneva patvana patirājataü.
22
Pa¤capannāsavassamhi ekavãsasatuttare
Gavannaro'bhavã donapransiskudaminesaso.
23
Sopu'ddharaņņhaddhāya mahāsenāya pāvisi
Sãhaëā taü palāpetvā gaõhuü balanakoņņhakaü.
24
Saīgāmāsaü jahitvāna patikāla tato paraü
Dhanaja¤cayanussukkā upāyaü tattha yojayuü.
25
Lamaīgajanito lābho tesamāsi padhānako
Kiccakārãvibhāgotra mahābaddavhayo bhavi.
26
Baliņņhā nãtiyā āsuü taüvibhāgadharaņņhakā.
Labhanti desavāgādiü lamaīganãtibhedakā.
27
Ropana¤ca lamaīgānaü nicayo vikkayo kayo
Sabbametaü phiraügāna - māyattamāsi nãtiyā.
28
Tadā mahesiyā ādirājajo jeņņhaputtako
Rājasåro kumārodakãëāya nadiyā mato.
29
"Eso rajjaü nije putte dātuü bhupena yojito
Upāyo" iti sokena devipi nidhanaü gatā.
30
Tadā'nãtikavāro'si sabbathā'tra gavannaro,
Dose tassa nivedesuü patirājassa bhārate.
31
Avhāto so'nuyogāya patirājena govakaü
Gacchanto bhãtisattatto maggeva nidhanaü gato
32
Athāga manuvelmāsa kara¤a¤¤ashomanavhayo
Patikālapadesesu patvā gavannarattanaü
33
Sattapannāsavasse so ekavãsasatuttare
Idho'tiõõe cireneva senaü nesi thirattanaü.
34
Yodha senāya so gantvā vilumpanto purādikaü
ævabadulla desādo ghātesi gāmike bahå.
35
Tadā tassa bhaņā roga - pãëitā bahavo matā
Sesakehi nivatto so kolambapuramāgamã.
36
So duvassena nikkhanto tato gavannarāsanaü
Donanu¤e¤¤ālavārisapererākhyo alaīkarã.


[SL Page 676] [\x 676/]   ( 

37
Saseno uddharaņņhaü so gantvā balanakoņņhakaü
Dubbalaü sutthiraü katvā rakkhe sādhu nivesayã.
38
Abhãrå taruõo koci poso dāmariko tadā
Sãtavaīke pure rājā baõķāro nikapiņņhiko
39
Vadanto "ahamevāti-phiraügapaņikaõņako"
Dāmarikāya senāya seņņho hutvāna'bhikkami
40 Tassa pakkhaü gamuü bhiyyo phiraügukkaõņhasãhaëā
Phiraüge sampahārena parājesi sa dāmaro.
41
Sāņheyyaü tassa ¤atvāna pacchādāmaravāhinã
Apakkamittha taü hitvā; tato so dubbalo bhavi.
42
Phiraügā tassa dubbalyaü viditvā pahariüsu taü
Nāmampissa na såyittha palātassa tato paraü,
43
Kuråviņaka baõķāro iti nāmena vissuto
Romānubhattikantoni - barentu nāma sãhaëo,
44
Laddhi¤ceva phiraüge va hitvā'si rājasevako
Pacchā åvadisāyaü so ādhipaccamupāgami.
45
Dakkhiõapacchimāsāsu phiraügabalakoņņhake
Padesehi sahādāya adā bhupe sa kittimā.
46
Phiraügā balane koņņhe ghātesuü rājadåtakaü
Koņņhamādā bhaņā ra¤¤o rakkhe kārāya pakkhipuü.
47
Athā'jiviratā ra¤a¤¤ā phiraügā saügaraü karuü
Tena bhupo labhã titthe tikoõamalayādike.
48
Phiraügānaü padātu¤ca dve hatthi vaccharampati
Tesaü kāraņņhake yodhe mocetu¤ca paņissuõi.
49
Na ruccaü saügaraü etaü kuråviņakamanti so
Māyādhanuü samānetvā palātaü bhārate ņhitaü.
50
Bhupaü kari pure ramme majjhegāmasamavhaye,
Māpite daranãyādi-gallapabbatasantike.
51
Sāmaü laīkāya nevicchuü phiraügā govavāsino
Tasmā pakkosayã govaü patirāja gavannaraü.
52
Vasse dvāsaņņhime āga ekavãsasatuttare
Konstantãnu dasā nāmo'pāyacheko gavannaro.


[SL Page 677] [\x 677/]   ( 

53
Bhindituü so panicchanto seükhaõķaselasaügaraü
Dåtagaõamapesesi bhupantikaü sagāravaü.
54
Tato yodhe gahetvā so māyādhanuü samaddituü
Majjhegāmapuraü gantuü saīgāmatthāya nikkhami.
55
Lollupiņiya gāmasmiü tesaü vattã mahābhavo
Mato kuruviņavho'tra māyādhanu palāyito.
56
Senāratana rājassa phiraügānaü palāpane
Ajjhāsayo'si yo taü so na vissari kadāvipã.
57
Olandajātiko māsal da bosakovaravhayo
Guõavā puriso koci bhupantikamupāgato.
58
So bhupa¤ca dhuraņņhe ca samārādhiya buddhimā
Pakkhapātittanā'lattha bhupā senāpatãpadaü.
59
Dãyamānaü kulãnānaü sadesahitakārinaü
Mãgamurāëa iccābhidhāna¤ca rājito labhi.
60
Bhupo dãpā palāpetuü patikālamupaddavaü
Upakārassa lābhāya olandarājapuīgavā,
61
Saügaraü tena sandhātuü vidhāya rājadåtakaü
Mãgamurāëa nāmaü taü olandamabhipesayã
62
Olandā dhurino dåte appasādā tadāsayaü
Nānujāniüsu tenā'si niratthāsasa gatã tahiü.
63
Dåto tena anukkaõņho sampatvā ķenamārakaü
Catuttha - kittiyānassa mahãpassa nivedayi.
64
Ĩatvā laīkāpavattiü so ķenamāgamhã bhubhujo
Vāõijjalolupopāīga - pātena desapālane
65
Niyoge samatikkamma dinne bhupena dåtake
Dhanāsāpariyā dinno dåtena saügaraü karã.
66
Tato so bhubhujo senaü pa¤canāvāhi sãhaëaü
Ovãguligaķākhyena eķmirāëena pesayã.
67
Sãhaëarājadåto pi āgacchaü saha tehi so
Khaõuņņhitena rogena samudde nidhanaü gato.
68
Puttopi tassa taü yeva gatiü abhajã sāgare
ô[X]g¤a[X]namākiya nāvāyo koņņiyāramamāgamuü.


[SL Page 678] [\x 678/]   ( 

69
Senāratanarājassa niyogehi virodhito
Neva aīgãkarã so taü ķenamākiya saügaraü.
70
âgamo ķenamākāna - mevamā'si niratthako.
Laīkāvelāya nevicchuü vāsaü tesaü phiraügiyā.
71
Tato gavannaro yuddha nāvāhi koņņiyāramaü
ôenamākehi yuddhāya ga¤chi tesaü raõe tahiü.
72
Dve ķenamākanāvāyo nassiüsu sesakā hi te
Laīkāyā'pāīgapātoyaü niratthoti viniggato.
73
Māyādhanu kumāropi lellupiņiyasaüyuge
Parājito palāto so teheva bhārataü gato.
74
Konstantãnu dasā tasmiü raõe jetā gavannaro
Tosayaü sajane govamagā saüladdhavissamo.
75
Sā ķenamākiyavamå tasināya rajje
Pātetva'pāīgamiti sãhaëamāgamitvā
Pattā vihesamasamekkhitakammatoti
Mantvā samikkhakajanā tasinaü jahātha.

Tinavutimassa ånapåraõaü

1
âsi uttaralaīkāyaü rājā jāpanapaņņane
Coliyanvaya sa¤jāto parādirājasekharo
2
Phiraügamittabhutassa accaye tassa taüsuto
Edirimānasãhākhyo daharosi mahãbhujo.
3
Kaniņņho'tãtarājassa saükilināmako'tha taü
Uppāņanena cakkhunamapanetvāna rajjato,
4
Jivitaü avināsetvā vāsayaü bandhanālaye
Sayaü rājabhavi segarājasekharanāmato.
5
So phiraüge palāpetumuttararājadhānito
Tasmiü katolikaü laddhiü nāsetu¤ca samussabhi.
6
Ĩatvā taü kupito tasmiü patikālagavannaro
Pesetva dhajiniü sega rājasekharamakkami.
7
Sajãvagahitaü taü ca tenuppāņitacakkhukaü
Edirimānasãhaü ca sārakkhaü nesi gocakaü.


[SL Page 679] [\x 679/]   ( 

8
Edirimānasãhassa sagabbhā dve kumāriyo
Palātā bhārate ka¤capuraü patvā vasuü tadā.
9
Pilãpadoliverākhyo raõe tasmiü camåpati
Pāpito patirājena gavannarapadaü tahiü,
10
Evaü dubbalarājåhi cirassaü paripālitā
Uttararājadhānãpi phiraügahatthagā'si sā.
11
Catusaņņhimavassamhi ekavãsasatuttare
Catutthe pilipo'spā¤¤a desiko dharaõissaro,
12
Tatiyo pilipo rājā iti laddhābhisevanaü
Patikālamhi desamhi bhupo'si vijetesu ca
13
Laīkāyaü bhārate ceva patikālābhisevanaü
Padese vāsino tassa dāsattanamupāgamuü.
14
Patirājasuto donajoja da albukākako
Gavannarapadaü patvā tato kolambamāgami.
15
Codito so dhuraņņhehi desapālanadubbalo
Vassaccayena avhāto patirājassa santikaü
16
Sattasaņņhimavassamhi ekavãsasatuttare
Kunstantãnu dasākhyova punāsã'ha gavannaro.
17
Ma¤¤aü so pālanaccheko laīkāyaü nijapālane
Antarāyo bhaveyyāti sesayuropajātihi.
18
Tikoõamālaye koņņhaü bandhi sattunivārakaü
Bhumiggāhachalena'tra bhindi devālayattayaü
19
Poraõake silālekha pāsāõatthambhakādike
Bhinnadevālayāyatte koņņhassanto caye khipi.
20
Koņņhe tasmiü niyojesi mahante yantanālake
Tato pubbe ķenamākanāvāhi gahite pana
21
Nādimaü saügaraü tasmiü gaõesi koņņhabandhane
Tena sãhaëavāõijjaü rihānimupāgami.
22
Abhikkamā pure yeva senāratana rājino
Tamārādhayi bhupālamupāyena gavannaro.
23
"Sesayuropajātãnamupaddava nivāraõe
Koņņhakassā'si nimmānaü virodho nā'tra bhubhuje. 
[SL Page 680] [\x 680/]   ( 

24
Ito bhavati yā hāni rajjassa janatāya vā
Vāremi sabbameta"nti paņassuõi gavannaro.
25
Rajjapālanakāyattauccaņņhānesu sãhaëe
ōhapesā'rādhanā tesaü phiraügabalavaķķhane
26
Jãõõake saīkharitvāna kolambagālukoņņhake
Pesayã sabbakoņņhānaü ālekha pãliparājino.
27
Devamandãranimmāõa paņisaīkharaõādikaü
Vidhāya dāpayã vuttiü påjakānaü sabhattimā.
28
Nijasattithirattāya vivāhe missito nayo
Yojito so nirattho'si paņikkhitto sadesihi
29
Sãhaëo patikāli¤ce parineti'ssa ¤ātakā
Dårãkaronti sabbattha maügalāmaügalesu naü.
30
Muslimakajanā bhiyyo samuddāsannavāsino
Phiraügapãëitā tesu nevāsuü pakkhapātikā
31
Catusahassamattā te phiraügehi palāpitā
Dayāya sãhaëindaina vāsitā dãghamaõķale
32
Dãghamaõķalatitthaü hi ciraü sãhaëarājino
Yuttaü videsavāõijje vatti vāõijjapaņņanaü;
33
Taü nijasattu jātissa yadi hatthagataü siyā
Bhiüsanopaddavo noti ma¤¤amāno gavannaro.
34
Patirājavarassāpi matena koņņhakaü tahiü
Agahetvā matiü ra¤e¤¤ā kārayittha haņheniva.
35
Koņņhanaü valayenevaü parikkhittaü tisãhaëaü
Disvā saīkupito senāratano so mahãbhujo,
36
Bhndituü pesayã senaü dãghamaõķala koņņhakaü
Koņņharakkhā palāpesuü nirussāhena taü camuü.
37
Kalaho'si samuppanno tadā jāpanapaņņane;
âdhāramabhipatthesuü rājato tattha vāsikā.
38
Phiraügasattuko rājā pesayã tatra vāhiniü
Gavannaropi kolambe saseno ga¤chi jāpanaü.
39
Phiraügā sãhaëe jesuü vatte tasmiü mahāhave
Uddhatā te tato ra¤¤o accantābhitamācaruü.


[SL Page 681] [\x 681/]   ( 

40
Senāratana rājā'tha rajjassā'yatipālane
Nirabbudattamicchanto nijaü rajjaü vibhājiya,
41
æva-mātala pa¤cuņņha raņņharajjavasā tidhā
Tālapaõõe likhitvāna dāņhādhātuyu'pantike
42
Sannidhāya niyojesi tayo rajjassa sāmike
âdāne kusapattānamekekassa kumārake.
43
Kumārasãha nāmo'tra åvarajjaü samādiyi
Vijayapāla nāmo'tha mātalerajjamādiyi.
44
Vimaladhammasårassa sutānaü samanantaraü
Senāratana putto so rājasãho samādiyi.
45
Pa¤cuddharaņņha rajjena kusosi'ssa sanāthako
Tesu tesu kumārāte āsuü rajjesu sāmino.
46
Jāpane pararājādi sekhararājadhãtaraü 
Palātaü bhārate ta¤ca puraņņhaü coliyanvayaü
47
Kumārikaü samānetvā seükhaõķaselakaü puraü
Rājasãhakumārassa parinesi mahãbhujo.
48
Kālena kālamāgamma saseno so gavannaro
Padesa laddharaņņhassa pãëesi adayāparo.
49
Rājasãha kumāropi gantvā senā purakkhato
Phiraüge abhimaddittha samuddantãkavāsike,
50
A¤¤ama¤¤avirodhevaü vattante patikālakā
Yuddhāya sajjamānā'suü gavannaramatānugā.
51
Ĩātajāpana saīgāmā patirājavarā tadā
Gaõhituü sãhaëaü bhåpaü āõaü labhi gavannaro.
52
Pabalāsayataü tena patto yuddhe gavannaro
Catusattarime vasse ekavãsasatādhike,
53
Vãsasahassamattehi sadesikabhaņehi ca
Sāķķhasahassasaīkhāta patikālabhaņehi ca,
54
Purakkhato susannaddho jayanādena nikkhami
Rājā sekhaõķaselavhā badulla nagaraü gato.
55
Adassanena sattunamuddhato so gavannaro
Viddhaüsetvāna seükhaõķaselaü badulla māgato,


[SL Page 682] [\x 682/]   ( 

56
Aņņhāsi yuddhasajjova rājā sutasahāyako
Bhãtā viya apakkantā rājasãhabhaņā pathe.
57
Upāyaü rājaputtānamajānantā phiraügakā
Badulla nagaraü yāva anubandhiüsu sãhaëe.
58
Palātā sãhaëā bhãtā iti mantvā dinadvayaü
Mutiyaīgaõa vihārasmiü vissamittha gavannaro.
59
Tatiye divase sāyaü gavannaramahāsaye
Tadanantarakiccānuvicāraniranantare.
60
Yodhānirantarā āsuü samantākhilapabbatā;
Pekkhiüsu bhãtatasitā phiraügā vimbhayākulā.
61
Tadahe sampahārāya kālassa nappahonato
Phiraüge parivāretvā aņņhāsi rājavāhinã.
62
Gavannarabalehā'suü cattāro pabhåsãhaëā
Senisā mudaliņņhānaü pattā jātihitāsayā;
63
Uccaņņhānavasā kittuladdhiü pattehi sãhaëe
Pahāretu manaü tehi phiraügānamavi¤¤utā.
64
Mantaõena hi te rattiü tãresuü caturo janā
Gaõhituü rājino pakkhaü raõe hitvā phiraügake.
65
Tammantaõavasā tesaü pāmokkho mudalissaro
Senãso dona kosmoda-vijayasekharābhidho,
66
Patikālakayodhassa punāhe aruõodaye
Asicchinnasiraü sallenu'kkhipitvāna dassayã.
67
Sa¤¤āya taīkhaõe tāya sabbe sãhaëajātikā
Gavannaracamuü hitvā ra¤¤o senaü thirãkaruü.
68
Ubbiggā tasitā tāya asambhāvitasiddhiyā
Patikālā palāyiüsu sampahāraparājitā.
69
Sãhaëā tenu'bandhantā vallavāyappadesake
Ratanadoõivelamhi rundhiüsu divasaccaye.
70
Rattiü yāpesi naccena gãtena rājavāhinã
Yodussāhanupāyena gavannaramahāsayo,
71
Sårodaye raõetiõõo rājasãhakumārako
Balaü bhindi phiraügānaü senāvidhānakovido.


[SL Page 683] [\x 683/]   ( 

72
Senāvidhāyako såro dasākhyā so gavannaro
Patittha samare tasmiü khaõena raõabhumiyaü.
73
Sajãve jivagāhena phiraüge gaõhi bhubhujo
Nijasenādhuraņņhe ca kumāra ca sutosayã.
74
Patikāle vivajjetvā saīkate nijavāhiniü
Cattāro mudalinde te ņhapesuccatarepade.
75
Catukoraëalakādhãsa-pade vijayasekharaü
ōhapesi tesu pāmokkhaü sadesahitakārakaü.
76
Tato nekesu ņhānesu phiraügabalakoņņhakā
Gahitā bhupayodhehi bhāyiüsu patikālakā.
77
Rājasãhakumāro'tha yodhasenāpurakkhato
Kolambanagaraü patvā paharittha phiraügake.
78
Pāvisuü bhãtimāpannā phiraügā koņņhakantare
Rundhitvā koņņhamaņņhāsi rājasãhassa vāhinã.
79
Ratanadoõivelamhi nijaü hāniü phiraügakā
Govarajjapālakānaü nivedesuü yathāvidhiü.
80
Asayho'si phiraügānaü dasāmahāsayaccayo;
Sãhaëānaü vasãkāre dukkarattaü vidiüsute.
81
Tathāpi patirājo so asahanto parābhavaü
Bhārate nijadesehi ciõitvā yodhavāhiniü,
82
Yuddhopakaraõa¤ceva sampādetvā anånakaü
Gavannarapadaü datvā jojadalmedanāmako,
83
Pa¤casattarime vasse ekavãsasatuttare
Pesayã saü janaü rakkhaü ruddhaü kolambakoņņhakaü.
84
Koņņharuddhā phiraügā hi jighavacchāparipãëitā
Manussa maüsabhakkhena yāpesuü nijajãvitaü.
85
Nāvikã vāhinã nā'si sãhaëindassa santakā
Rājasãho'samattho'si tena koņņhābhimaddane.
86
Temāsaccayato pacchā hitvā so koņņharodhanaü
Phiraügato vilutta¤ca samādāya viniggato.
87
Navo gavannaro sopi patto kolambakoņņhakaü
Sabalaü pariposento sajanaü paritosayã.


[SL Page 684] [\x 684/]   ( 

88
Sãhaëapatikālānaü sāmaggisaükathā tadā
Vattitā dve tayo vāre saphalā viya vattati.
89
Katipayesu vassesu gatesu kalahaü vinā
Kenaci karaõãyena niggato so gavantaro,
90
Yāte tasmiü diyagoda - melo nāma mahāsayo
Gavannarapadaü patto senãso tāvakālikaü.
91
Aņņhasattarime vasse ekavãsasatādhike
Dutiyo rājasãhosi rājā tāte divaügate.
92
ævadesoparājā'si kumārasihanāmako;
Mātale uparājā'si vijayapālanāmako.
93
Parampi jojadalveda-nāmā'gantvā nijaü dhåraü
Dhatvā katipaye vasse gato dhuraviniggato.
94
Tato'sã'ha diyogoda melo phiragavannaro
Sãhaëarajjanāseva sasattiü sopi yojayã.
95
Patãto vāõijo koci phiüragavisayāgato
Seükhaõķaselakaü patvā vãppasanno mahãbhujo.
96
Nekamahagghabhaõķehi sindhavaü cārudassanaü
Pariccajayi mahãpāle bhattimāna purassaraü.
97
Vāõijo so nivattanto rājaü passi sagāravaü;
Bhupo caji sadantehaü mahagghe ca maõādike.
98
Dassanãyaü tamādāya dantinaü rājadinnakaü
Sadesagamanussukko kolambaü ga¤chi vāõijo.
99
Balakkārena taü hatthiü luddho gaõhi gavannaro
Nivedayãta māguü so gantvā bhupassa vāõijo.
100
Rājasãha mahãpālo gavannarassa kammuno
Pakāsetvā sunãvattaü datvā'¤¤aü vāõijassi'haü
101
Kopantaramadassento nijacāgappadåsake
Halāvatākhyatitthena vāõijaü pesayittha taü.
102
Gavannaro hi "bhupālo mantvā'ssalolupo"iti
Atimålena vikketumassadvayamapesayã.
103
Bhupo nijapurānãtaü gahetvā taü hayadvayaü
Gavannaraü pakopetuü hārake paņipesayã.


[SL Page 685] [\x 685/]   ( 

104
Paccagammāssahārā te gavannarassa nivedayuü;
Kuddho so paņipesetuü asse bhupamatajjayã.
105
"ânetvā dantinaü hatthiü viluttaü vāõijantikā
Nije asse harasså"ti rājāpaņi nivedayã.
106
Tato malakkato senā-lāgenu'nnatamānaso
Gavantaro rājasãhaü vināsetumacintayã.
107
Tadā kumārasãho so åvadesassa pālako
Abhāgyeneva rājassa uparājā divaügato.
108
Patte dvāsãtime vasse ekavisatuttare.
Yuddhasajjo abhikkanto patikālagavannaro.
109
Aņņhavãsasahassehi sadesikahaņehi ca
Sattasata phiraügehi uddharaņņhamupāgami.
110
Nijarakkhāya sannaddho'-pāyacheko mahãbhujo
ævaheņņhuddharaņņhehi sa¤citaü yodhavāhiniü
111
âdā seükhaõķaselamhā nikkhamma vijayocitaü
Avatthaü pekkhamānova aņņhasi purato bahi.
112
Mātalerajjato senaü dasasahassatodhikaü
Samādāyoparājāpi bhupabalaü thirãkari.
113
Phiraügā ruddaråpena pãëentā gāmavāsike
Khandhāvāraü nivesesuü balanavhe raõaīgaõe,
114 Disvā rājā carakkhãhi patikālānamāgatiü
Phiraügapåjakene'vaü nivedesi gavannaraü.
115
Sãhaëindo nijaü yuttiü sādhayã kālamettakaü
Tasmā tassa virodhena na yuttā ãdisã gati.
116
Patikālā'tivatteyyuü yuttidhammamanādarā
Daõķeti suddhadevo te tesaü cattasajãvito"
117
Paõõaü sapåjakānãtaü disvānā'ha gavannaro,
"Bhãto bho kālakhuddo so kaķķhema kaõõakena naü"
118
Iti vatvā puraü gantvā rājasãhavivajjitaü
Mandirādimajālesi vilopagāhato paraü.
119
Tato katipayāhehi purā nikkhamma rattiyaü
Gannorunāmake ņhāne khandhāvāraü nivesayã.


[SL Page 686] [\x 686/]   ( 

120
âsãnassa parikkhāya chiddassārivimaddane
Samayo rājasãhassa ucito'yamupāgami.
121
Magge sabbe nirundhitvā mahārukkha nipātanā
Rakkhe yodhe ņhapetvāna samantā parivārayã.
122
Tasito bhãtimāpanno koņņharuddhova ku¤jaro
Attānaü vipadāsannaü disvā tappi gavannaro.
123
Sāmadhānamapekkhanto so pāto bhupasantikaü
Dhuraņņhakamapesesi meõķosānāmakaü susuü
124
Jãvagāhaü gahetvā taü bhupo "gavannarassa te
Uddhaccasso'cito daõķo vidhãyatã"ti vedayi.
125
Laddhāõā sãhaëā yodhā ārabhiüsu tato raõaü
Phiraügā tatra tālatthuü assāsamappamattakaü
126
Hetivassaü pavattittha sabbāsāhi raõaīgaõe
Ha¤¤åü nekasahassāni patikālabhaņā tahiü.
127
Deho gavannarassāpi khaõe tasmiü gatāsuko
Pa¤¤āyi matadehānamantare samaraīgaõe.
128
Virāme sampahārassa patikālabhaņā tahiü
Tettiüsatāvasissiüsu sadesikavidesikā.
129
Yuddhopakaraõe heva rājāyattā bhaviüsu te
Pabbato viya pa¤¤āyi matadehasamussayo.
130
Vijayo ha'cculāro'si bhåpālassa raõe tahiü;
Phiraügopaddavo bhiyyo dubbalosi tato paraü.
131
Hãnā te āyamaggehi dhanena nicitena ca
Sudukkarattamāpannā sakadesassa pālane
132
A¤¤āyena dhuraņņhānaü nãtiyā vesamena ca
Saügarāna¤ca bhedena tesadãmãdasā'gamã.
133
Itthaü phiraügiyajano dhanalolupo'yaü
Sampãëayaü nikhilalaükamimaü sayampi
Hāniü bhajittha nijakammapathānuråpaü;
Tasmā parassa tasinaü pajaheyya dhãmā.
---------


[SL Page 687] [\x 687/]   ( 

Catunavutimassa ånapåraõaü

1
Athā'ga dona antoni mastara¤¤asanāmakā.
Gavannarapadaü patvā kolambanagaruttamaü
2
Accantaparihãnassa patikālabalassa so
Paņisaīgharaõussukko kiccāni paņipādayã.
3
Rājasãho kumārādi sãhena nijabhātarā
Rakkhitamuparājena åvarajjaü tadaccaye
4
Seükhaõķaselarajjena pāpayitthekarajjataü
Mātaleyuvarājo hi vijayapālanāmako,
5
Bhāgaü tassa parajjena anusandhetumãrayã
Rājasãho na taü rucci tesaü tenā'si viggaho.
6
Mātale yuvarājo'tha patvā åvapadesakaü
Nijapakkhanate kātuü janekā'si parissamaü.
7
Gantoruraõakāraņņhe åvadesamhi rakkhite
Phiraüge paritosetuü raho ra¤¤o vimocayã.
8
Rājā saīkupito tena gahetuü yuvarājakaü
Yuddhasenadvayaü dvãhi disābhāgehi pesayã
9
Bhãto kolambamāgamma uparājā gavannaraü
Upakāramayācittha rājasãhena yujjhituü
10
Upakārappadānaü hi patirājamataü vinā
Na yuttamitã taü govamapesayi gavannaro
11
Patirājo tamāyātaü kittuladdhimagāhayã
So yeva'ssopakāro'si na¤¤aü lattha phiraügato.
12
Vipadamattano patta-manusocaü sudummano
Ciraü tasmiü vasitvāna yathākammaü gatosi so.
13
Phiraügopaddavaü laīkādãparajje samålakaü
Uppāņetumupāyaü so rājāsãho'tha cintayã.
14
Nijadubbalyato mantvā nāvikasattihãnataü
Taüsattiparipuõõassa upakāraü gavesayaü,
15
Sampannayodhanāvānaü patikālavirodhitaü
Olandadesavāsãnaü sāhayyamabhipatthayaü
16
Tesaü pācãnalokamhi dhuraņņhena manorame
Sāsanaü patirājassa sampādetvā tadatthakaü


[SL Page 688] [\x 688/]   ( 

17
Garuņņhānikadåtānaü hatthe datvā sapābhataü
Pesayã jāvadesamhi betāvinagaruttamaü.
18
Dåte te abhinanditvā patirājā sasāsane
Saügaratthāya bhupena dve dåte paņipesayã.
19
Te dåtā rājadåtehi seükhaõķaselamāgatā
Saügaraü rājasãhena sajjesuü sāsayocitaü
20
Saügaraü taü phiraügānaü dårãkaraõapubbakaü
Rājasãho urãkatvā dåte te paņipesayã.
21
Betāvipatirājopi hadayikatasaügaro
Tasmiü saüvacchare yeva kiccasādhanamārahi.
22
Tiyāsãtimavassamhi ekavãsayatuttare
Vesņarvolaķanāmassa senãsassa vidhānato
23
Olandayodhanāvānaü samåho yuddhasajjito
Laīkādãpasamãpaņņhaü sāgaraü samupāgamã.
24
Phiraügānaü padesamhi sindhuvelantike tadā
Janā dāmarikā'sesuü gannoruhānihetuto.
25
Bhāratādipadesesu ripånaü balavaķķhanā
Vatti hānipathe tesu phiraügabalamaõķalaü.
26
Sabbametamabhi¤¤āya nijakiccopakārato
Samussukkamanolandā sampahāraü samārabhuü.
27
Thalato bhupasenā ca olandā ca samuddato
Yodhento paņhamaü gaõhuü dãghamaõķalakoņņhakaü.
28
Tikoõamalaye koņņhaü tato gaõhiüsu vassato
Mãgamu koņņhakaü gaõhuü tato khyātaü balissitaü.
29
Tadāhi paharissanti kolambaü ripavoti no
Sajjā'suü bhiüsane yuddhe phiraügā koņņhanissitā.
30
Gālutitthaü gatā te tu hitvā kolambakoņņhakaü
Ripåhi va¤citā noti phiraügā'suü sulajjitā.
31
Thalato jalato ceva sãhaëolandavāhinã
Sampahārena gaõhittha gālumātarakoņņhake.
32
Imesaü pana koņņhanaü gāhe laddhā mahādhanaü
Sãhaëā ceva olandā vibhajiüsu yathocitaü.


[SL Page 689] [\x 689/]   ( 

33
Hāyamānaü phiraügānaü laīkāyaü balamaõķalaü
Disvā saüvegamāpanno patirājā gavannaraü
34
Senãsatte ņhapetvā'ssā'nujaü gavannare pade
Pataņņhāpesi donādi-pilipaü maskara¤¤asaü.
35
Thirãkatabalā te tu gantvā yodhapurakkhatā
Nijāyattaü punākāsuü mãgamubalakoņņhakaü.
36
Phiraügadesarajjaü hi tayo pilipanāmakā
Kamenispa¤¤arājāno saņņhivassamapālayuü.
37
Etasmiü samaye desavāsino'ruparissāmā
Phiraügadesa sambhuto kumāro janara¤jako,
38
Catuttha-jonanāmena rājāsanamalaīkari.
Tassā'õā pattharã laīkā-vijitepi phiraügike.
39
Katipayehi vassehi olandā nijadesato
Laddhādhāramagaõhiüsu puna mãgamukoņņhakaü.
40
Tadā urãkato āsi aņņhavassikasaügaro
Phiraügolandarajjānaü sāmādhānassa sādhako.
41
Phiraügolandajātãhi gahite koņņhakādike
Bhu¤jituü tehi teheva eko'si niyamo tahiü.
42
Phiraügolandarajjehi tesaü laīkāniyuttakā
âõattā kālikaü santakalahāsuü idhāpi te.
43
Olandamittabhāvena rājasãhopi bhubhujo
Etthantare phiraügānaü virodhaü neva dassayi.
44
Tadā mãgamukoņņhamhi olandādhipatãjanā
Gaõhuü katipaye dantã va¤cāya bhupasantake.
45
Ĩatvā taü kupito rājā catukoraëasaõņhite
Bhaņe tesaü gahetvāna chetvā senānino siraü,
46
Mãgamukoņņhake jeņņha - dhuraņņhamabhipesayã.
Olandā tu nijaü dosa murãkatvānupāyato.
47
Bhupakopaü sametvāna ārādhesuü mahãbhujaü
Nikkhanto'si tadā dãpā phiraügānaü gavannaro.
48
Tathā'gami manåvela maskara¤¤asahomano
Phiraügānaü padesesu patvā gavannarattanaü.
49
Esosi dhanaloluppo ripuvissāsajātiko
Dhanatthaü vikkiyā'rãna mannampi yodhasa¤citaü.


[SL Page 690] [\x 690/]   ( 

50
ädisehā'tiduņņhehi kammehi duņņhamānasā
Dhuraņņhā ceva yodhā taü ādā kārāghare khipuü.
51
Gavannarassa kiccaü hi dhuraņņhapamukhā tayo
Sādhayantākhilaü vattaü patirājassa vedayuü.
52
Patirājā hi pransisko-damelokastranāmake
Gavannarapadaü datvā yodhasenāya pesayã.
53
Vuddho so pālanaccheko samesi sabbamāgato,
Gavannarampi mocesi kāraņņhaü taü mahāsayo.
54
Upekkhānatasantāne asmiü gavannare sati
Aņņhavassamatikkamma niņņhito so'si saügaro.
55
Catunavutime vasse ekavisasatādhike
Gavannarosi antoti-dasosādikuņi¤¤ako.
56
Tada'ņņhārasaho'landa nāvāhi raõakovidā
Tisahassuttarā senā gālutitthamupāgami.
57
Sãhaëolandasenā'tha thalodakappahārato
Balakoņņhaü phiraügānaü gaõhittha kālatitthake.
58
Vijayinã'tha sā senā kolambagahaõussukā
Mantetvā thalato ceva jalato ca gamã tahiü.
59
Mãgamuvapadesāpi tathevāga¤chi vāhinã;
Rājasãho hi tāëãsasahassayodhavāhiniü
60
Samādāya na pãëento phiraüge avihiüsake
âgamma kaķuvelamhi khandhavāraü nivesayi.
61
Rundhiyo'landanāvāyo ņhatvā kolambatitthakaü
Gacchantāgacchantiyo nāvā gahetvā vattayuü vase.
62
"Vinā rudhirapātena niyyātentu"ti koņņhakaü
Sāsanaü sãhaëolandā phiraügānamapesayuü.
63
"Koņņho phiraügadesãsa - catuttha jonasantako
Tassa niyyātane bhāro nāmhākanti gavannaro.
64
Sãhaëolandapaõõassa paņipaõõamapesayã.
Saīgāmasamayo'sanna - tarattanamagā tato.
65
Pure raõassa sāmantā katolikā ca påjakā
Gavannarena āõattā antokoņņhamapāvisuü.
66
Sãhaëolandasenā'tha thalato jalato tathā
Ekakkhaõappahārena ārabhittha mahāraõaü.


[SL Page 691] [\x 691/]   ( 

67
Annapānādikaü māsa - katipayehi koņņhake
Rakkhāgato jano saddhiü nijajãvena khepayã.
68
Janasa¤cayanā koņņhe måëhattaü katamattanā
Gavannaro sa ma¤¤anto ratyaü te bahi nãhari.
69
Vāresi bahi niyyānaü tesaü sãhaëavāhinã.
Antokoņņhappavesampi patikālā nivārayuü.
70
Katipayadinesve'vaü pattā'nekasahassakā
Pākārasannike sukkhā nāhārā nidhanaü gatā.
71
Matānaü påtigandhena nidāghena ca pãëitā
Phiraügā bahavo yodhā rogino'suü dine dine. 
72
Alābhamapakitti¤ca āyamānamapekkhiya
Yāvosānamayujjhiüsu patikālabhaņā tadā.
73
Hatthassa - sā - biëārādi - maüsaü manussamaüsakaü
Khādantā sattamāsāni rakkhiüsu te sakoņņhakaü.
74
Ante khaõampi yodhetu - masamattho gavannaro
Sesānaü jãvite rakkhaü niyyātayittha koņņhakaü.
75
Kolambakoņņhapātena lakkhite sarade pana
Catuttha-jonabhupālo phiraügeso divaügato.
76
Navanavutime vasse ekavãsasatuttare
Chaņņhālaponaso tasmiü bhupāsanamasobhayã.
77
Tassāõuttaralaīkāyaü vijite hāyamānake
Sa¤ajhādiccapabhākārā patikālesu pattharã.
78
Tadā dve yeca sissiüsu koņņhā phiraügasantakā;
Abhaviüsu tato'landā tesaü gahaõabuddhikā.
79
Duvassātikkame tesu koņņhaü mannāramavhayaü
Gahetuü yuddhanāvāhi gamiüso'landakā tahiü.
80
Antonidāmaral pubba - manesasagavannaro
Ha¤a¤¤i tasmiü raõe tena koņņho so'landahatthago.
81
Jojādamelasampāyo - nāma yuddhadhuraņņhako
Gavannarapadaü patto tato jāpanapaņņane.
82
Jāpane paņņane yeva phiraügānaü balaü tadā
Vattittha taü sugopetumussahã so gavantaro.
83
Mannāramapurolandā gantvā jāpanapaņņanaü
Taü phiraügamabhāduggaü gahetuü raõamārabhuü.
84
Vassekuttarabāvãsasatakānumitamhi te
Gaõhiüsu taü phiraügāna mosānabalakoņņhakaü.


[SL Page 692] [\x 692/]   ( 

85
Navaholandanāvāhi pattā pabalavāhinã
Jayãnā admirālena rikvenloëena pesitā;
86
Balamussāhato evaü mannārame ca jāpane
Sadugge hatthage'kāsi dese phiraügastake.
87
Patikālabhaņe tesu raõesu hatasesake
Betāviü yeva pesesuü olandā duradassino.
88
Laükāya patikāletihāsassa kārako sudhã
Ruberunāmako pe'su kāraņņhesu bhavã tadā.
89
Påjake patikālānaü vutthe jāpanapaņņane
Jesuvisņavhaye ceva ķominikana nāmake.
90
Nissitehi samaü tesaü jane pa¤¤āsatuttare
Nāvāya bhārataü tesuü pabbājetvāna jāpanā.
91
Diyaķķhasatamattāni vassāni idha sãhaëe
Samuddāsannadesesu pavattamasantaråpakaü.
92
Evaü samålamucchinnaü phiraügabalamaõķalaü
Chaņņhālaponasassāõā tenevito viniggatā.
93
Olandā pana sabbesaü koņņhānaü gahaõā paraü
Sapathena kate ra¤¤ā gaõesuü neva saügare.
94
Sabbesu api ņhānesu thiraü kariüsu saü balaü
Nijaü āõaü pavattesuü koņņhesu nikhilesupi.
95
Aniyyātanena koņņhānaü saügarassānuråpato
Laīkādãpā phiraügānaü parihāramahāhave,
96
Attakatopakārassa asatãkaraõena ca
Olandesu susaükittha rājasãho mahãbhujo.
93
Bhupālo'tha phiraügesu anāthesu dayāparo
Tesaü sahassasaīkhata - kuņumbāni ca påjake.
98
Ratanavālukādimhi khettavatthuppadānato
Upakāraü karitvāna nivesesi yathocitaü.
99
Itthaü taõhāya koņņhe niciya nijajanānāsudānā phiraügā
âdātuü laīkamaņņhāvanipatikarino'nukkamā ussahiüsu,
Olandā sãhaëindassa'nubalamanugā nãharuü dãpato te;
Bhãndante cāpi mittā; na bhavatu janatā hesu giddhā paresaü.
------- 

