[CPD Classification 4.1.10]
[SL Vol Ras 1 ] [\z Ras /] [\w I /]   
[SL Page 001] [\x   1/]     
Rasavāhini.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Satthuppasatthacaraõaü saraõaü janānaü 
Brahmādimoli maõiraüsi samāvahantaü,
Paīkeruhābhamudukomalacāruvaõõaü
Vandāmi cakkavaralakkhaõa mādadhānaü.

Siddhaü jinena cirakālamatanditena
Yaü bhāvako samadhigacchati khemamaggaü
Yaü kapparukkharucidāna maõã, va bhāti
Taü dhammamaggamasamaü paõamāmi niccaü.

Santindriyaü sugatasånuvaraü visuddhaü
Yaü dakkhiõeyya'matadaü sucipu¤¤akhettaü,
Tāõesinaü saraõamujjhita sabbadukkhaü
Vandāmisaīghamanaghaü sirasā mahagghaü.

Yampattamettha ratanattayathomanena
Pu¤¤ena tena duritaü sakalaü paõujja,
Vakkhāma'haü sumadhuraü rasavāhiniütaü
Bho bho suõantu sujanā'bhimudāvahā sā.

Tatthatatthåpapannāni vatthåni arahā pure,
Abhāsuü dãpabhāsāya ņhapesuü taü purātanā.

Mahāvihāre taīguttavaīka pariveõavāsiko,
Raņņhapālo'ti nāmena sãlācāra guõākaro.

Hitāya parivattesi pajānaü pālibhāsato,
Punaruttādidosehi tamāsi sabbamākulaü,
Anākulaü karissāmi taü suõātha samāhitā.

Vãtarāgā pure'vocuü yasmā tasmā hi bhāsitaü,
Etamādaraõãyaü hi sādhu sādhuhi sabbadā'ti.


[SL Page 002] [\x   2/]      
Tattha tesaü vatthånamuppattiyo dvidhā bhavanti jambudipe sãhaladãpe cā'ti, tattha jambudãpe tāëisa sãhaladãpe tesaņņhi, tesu tāva jambudãpuppattivatthåni āvibhavissanti, tato pi dhammasoõķakassa vatthuādi kathaü? Amhākaü kira bhagavato pubbe imasmiü yeva bhaddakappe kassapo nāma satthā loke udapādi, tassa kho pana bhagavato sāsanantaradhānato nacãreneva kālena amhākaü bodhisatto bārānasãra¤¤o aggamahesiyā kucchismiü nibbatti. Tassuppattikālasamanantarameva sabbasattānaü manasi dhammasa¤¤ā udapādi. Tasmāssa dhammasoõķo'ti nāmamakaüsu. So paneso kumāro mahantena parivārena vaķķhento sabbasippesu nipphattiü patvā pitarā uparajjena påjito hutvā dānādayo dasakusalakammapathe pårento pituaccayenāmaccehi rajjenā'bhi si¤cito ahosi. So panesa dhammasoõķakamahārājā devanagarasadise bārāõasãnagare cakkavattisadisaü bārāõasãrajjaü kārento māsaddhamāsaccayena sirisayanagato evaü cintesi. Mamevaü rajjasirimanubhavanaü na sobhati. Dhammaviyogena divākaravirahito nabho viyā ti ādinā nānākāraõaü cintesi=tenettha. 

Pu¤¤ena sãlādimayena pubbe katena patto'smi atanditena, 
Masakkasāre viya devarājā rājattamiddhe puramuttamamhi.

Råpena hārã nayanussavena saddena sammā savanāmatena,
Gandhena ghāõussavasobhanena rasa¤¤apu¤¤ena rasena cā'pi.

Phassena gattassa suphassadena samiddhipatto'smi mahiddhiko'haü,
Nevettakeneva pamādabhāva māpajjituü yuttaråpaü ti ¤atvā.

Dassāmi aīgaü api jãvitaüca dha¤¤aü dhanaü cā'pi pasannacitto,
Sossāmi dhammaü sivamādadhānaü jineritaü jāti jarāpahāõaü.

Na sobhati yathākāsaü jalaüdhāmapatiü vinā
Rajjakaraõaü tathā mayhaü vinā dhammā na sobhati.

Na sobhati yathā ratti nisānāthaü vinā sadā,
Rajjakaraõaü tathā mayhaü vinā dhammā na sobhati.

Alaīkato'pi vehatthi vinā dāņhā na sobhati,
Rajjakaraõaü tathā mayhaü vinā dhammā na sobhati.

Yathā kallolamālãyaü vinā velaü na sobhati
Rajjakaraõaü tathā mayhaü vinā dhammā na sobhati.

Yathā sumaõķito rājā kapaņo neva sobhati,
Rajjakaraõaü tathā mayhaü vinā dhammā na sobhati. 

Dhammameva suõissāmi dhamme me ramatã mano,
Na hi dhammā paraü atthi dhammamålaü tisampadanti.

Evaü cintetvā pātova sirigabbhā nikkhamma susajjite samussita setacchatte rājapallaīke amaccagaõaparivuto nisãdi devarājā viya virocamāno, nisinno pana rājā amacce evamāhā yo pane'ttha bhonto buddhabhāsitesu dhammesu ki¤ci dhammaü jānāti 


[SL Page 003] [\x   3/]      
So bhāsatu sotumicchāmi dhammanti te sabbe'pi mayaü deva na jānāmāti āhaüsu. Taü sutvā anattamano rājā evaü cintesi, yannånāhaü hatthikkhandhe sahassaü ņhapetvā nagare bheriü carāpetvā yaü appevanāma dhanalobhena cātuppadikāyapi gāthāya dhammaü deseyya taü me dãgharattaü hitāya sukhāya bhavissatã'ti tato so tathā katvā'pi dhammadesakaü alabhanto puna dvisahassaü ti catu pa¤casahassaü'ti yāva koņippakoņiü dammã'ti tato gāmanigamajanapade tato seņņhiņņhānaü senāpati uparājaņņhānādayo'pi puna setacchattaü dammi rājavesaü pahāya attānaü dāsaü sāvetvā dhammaü desentassa dammã'ti vatvā bheriü carāpetvā'pi dhammadesakamalabhitvā saüviggo kimme dhammaviyogena rajjenāti amaccānaü rajjaü niyyādetvā saddhammagavesako dhammasoõķakamahārājā mahāvanaü pāvisi gāmanigamarājadhāniparamparāya=tenettha. 

Pure bheriü carāpetvā dhammasoõķo narādhipo,
Saddhammajjhesakaü satthu aladdho dhanakoņihi.

Dāso homi pahāyāhaü rājattaü desakassa me,
Iccāha so mahãpālo aho dhammesu lolatā.

Rajjaü niyyātayitvāna amaccānaü manoramaü,
Vanaü pāvisi so rājā gavesaü dhammamuttamaü'ti.

Mahāvanaü paviņņhakkhaõe pana mahāsattassa pu¤¤atejena sakkassāsanaü uõhākāraü dassesi, atha devarājā cintesi akāmaü me paõķukambalasilāsanaü uõhamahosi kinnukho kāraõaü'ti lokaü olokento sakkodevarājā dhammasoõķakamahārājānaü sakala jambudãpaü vicinitvā saddhammajjhesakaü alabhitvā vanaüpaviņņhabhāvaü addasa-dhammasoõķakamahārājā saddhammatthāya rajjadhanabandhujãvitaü'pi pahāya ara¤¤aü paviņņho na so vatāyaü yo vā so vā satto imasmiü yeva kappe buddho bhavissati. Buddhabodhisattocāyaü ajjeva mahāra¤¤aü paviņņho saddhammaü aladdhā mahādukkhaü pāpuõeyya na cetaü yuttaü'ti cintetvā ajja mayā tattha gantabbaü dhammāmatarasena tambhisi¤citvā rajje patiņņhāpetuü'ti attabhāva vijahitvā bhayānakaü mahantaü rakkhasavesaü nimminitvā mahāsattābhimukho avidåre attānaü dassesi-tenettha.

Vyagghaccha sãhamahisoragahatthidãpimigākulaü kaõņakaselarukkhaü,
Narānamindo pavisitva kānanaü itocito vibbhami dhammakāmo.

Tassānubhāvena purindadassa silāsanaü uõhamahosi kāmaü,
Teneva so lokamudikkhamāno addakkhidhãraü vipine carantaü.


[SL Page 004] [\x   4/]      

Mayajja taü dhammarasena sammā santappayitvā gamanaü caranti,
Mantvā subhãmajjanakåņavaõõaü mahāmukhaü niggatabhãmadāņņhaü.

Dittaggisaīkāsavisālanettaü majjhena bhaggaü cipiņagganāsaü,
Kharatambadāņhiü ghanamassuvattaü nãlodaraü gajjitabhimaghosaü.

Karoruhaü tikkhasalohitāyataü visāladhotāyatakhaggahatthaü,
Gadāyudhenaīkitama¤¤abāhuü daņņhoņņhabhãmaü savalãlalāņaü.

Manussamaüsādanarattapānaü bhayānakaü kakkhalayakkhavaõõaü,
Sumāpayitvāna vanantarasmiü dassesi attaü sa narādhipassā'ti.

Atha mahāsatto attano avidåre ņhitaü rakkhasaü addakkhi taü disvānāssa bhayaü vā chambhitattaü vā cittutrāsamattaü vā nāhosi kimatra cintesi apināma evaråpo'pi rakkhaso dhammaü jāneyya yannånāhaü tassa santike dhammaü suõissāmi. Tamme dãgharattaü hitāya sukhāya bhavissatã'ti cintesi. Cintetvā ca pana ajja mayā tamupasaīkamma pucchituü vaņņatã'ti rakkhasena saddhiü sallapanto āha.

Asmiü vanasmiü tarusaõķamaõķite suphullitānekalatākulākule,

Adhiggahãto si mahānubhāva pucchāmi taü deva vadehi kaīkhaü.
Dhammaü gavesaü vanamāgato'mhi pahāya rajjaü api ¤ātisaīghaü,
Jānāsi ve samma vadehi mayhaü ekampi gāthaü sugatena desitaü. 

Tato yakkho āha. 

Dhammaü pajānāma hamekadesaü jinerituü sādhutaraü rasānaü,
Desemi ce'haü tava dhammamaggaü tuvaü hiü kiü kāhasi desakassā'ti.

Atha mahāsatto āha=

Rajje ņhito assamahaü sace bho anapparåpaü pakaromi påjaü
Idāni eko vanamajjhapatto karomi kiü dehamimaü ņhapetvā,
Yadicchasi tvaü mama maüsalohitaü karomahaü saīgahamajja tena
Na catthi a¤¤aü tava accanãyaü desehi dhammaü sugatappasatthaü'ti.

Tato yakkho āha=

Bhutvāna maüsaü suhitova santo hantvā pipāsaü rudhiraü pivitvā, dhammaü kathetuü pabhavāmi tuyhaü vattuü na sakkomi khudāpareto'ti.

Atha mahāsatto āha-

Bhutvā tuvaü maü paņhamaü hi yakkha pacchātu desessasi kassa dhammaü,
Dhammassa mayhaü tava maüsalābhaü tvameva jānāhi yathā bhaveyyā'ti.

Evaü vutte sakko devānamindo sādhu mahārāja ahameva yuttaü jānāmã'ti vatvā tassāvidåre tigāvutubbedhaü a¤janavaõõaü mahantaü pabbataü māpetvā mahārāja imamāruyha pabbatamuddhani 

[SL Page 005] [\x   5/]      

ōhito mama mukhe patatu ahaü patantassa te dhammaü desessāmi evaü sante tuyhaü dhammapaņilābho mayhaü ca maüsapaņilābho bhavissatã ti-taü sutvā mahāsatto anamatagge saüsāre saüsarato me sãhavyaggacchamacchakacchapavibhaīgādãnaü bhakkhabhåtassa jātãsu pamānaü natthi ajja mayā sambuddhassa dhammatthāya jãvitaü pariccajituü vaņņatã'ti cintetvā evamāha.

Saüsāravaņņesu vivaņņamānā papponti dukkhaü janatā anekā,
Etaü hi bho attano vā parassa atthāya nāhosi ahosi tucchaü.

Tvamadinnahārã'ti ca pāradāriko pāõātipātã'si musā abhāsi, 
Tvamajjapāyã'ti akāsi dosaü paggayha dukkhaü bahuso dadanti. 
Etaü hi bho attano vā parassa atthāya nāhosi ahositucchaü
Rukkhā papātā papatitva keci dubbandhiyā duggavisādanena.

Vyādhãhi nānā kharavedanāhi maranti sattā utuvedanāhi,
Etaü hi bho attano vā parassa atthāya nāhosi ahositucchaü.

Vyagghacchamacchoragakucchiyamhi matassa me natthi pamāõasaīkhā,
Etaü hi bho attano vā parassa atthāya nāhosi ahositucchaü. 
Etajja me duccajamattadānaü na hoti devissariyādikassa,
Sabba¤¤ubhāvaü pana pāpuõitvā saüsārato nittaraõāyasatte.

Tvaü samma mayhaü bahusopakāri tasmā tavetaü vacanaükaromi,
Asaükito desaya mayha dhammaü samijjhatedāni manoratho te'ti.

Evaü ca pana vatvā mahāsatto pabbatamāruyha ņhito āha ahamajjarajjena saddhiü jãvitaü ca sarãramaüsaca saddhammatthāya dammã'ti somanassappatto hutvā samma dhammaü desehã'ti vatvā tena mahādāņha mahāmukhaü vivaritvā ņhito tassābhimukho upapati- atha sakko devā namindo somanasso acchariyappatto attabhāvaü vijahitvā alaīkatadibbattabhāvaü māpetvā ākāse taruõasuriyo viya obhāsamāno akāsato patantaü mahāsattaü ubhohi hatthe hi daëhaü patigaõhitvā devalokaünetvā paõķukambalasilāsane nisãdā petvā dibbamayehi gandhamālādãhi påjāpetvā dhammaü sutvā pasanto pasannākāraü katvā kassapadasabalena desitaü aniccādi paridãpakaü.

"Aniccā vata saīkhārā uppādavayadhammino
Uppajjitvā nirujjhanti tesaü våpasamo sukho"ti. 

Gāthāya dhammadesanena tassa manorathaü matthakaü pāpetvā devaloke mahantaü sirivibhavaü dassetvā ānetvā sakarajjeyeva patiņņhāpetvā appamatto hohi mahārājā'ti ovaditvā devalokameva agamāsã'ti.


[SL Page 006] [\x   6/]      

Iti amitasiriü vā jãvitaü vā'pi santo
Na sumariya pasatthaü dhammamevācaranti
Tanutaravibhavānaü appamāyånamamho
Iha kusala pamādo konu tumhādisānaü'ti.

Dhammasoõķaka vatthuü paņhamaü.
-------------------

Mãgaëuddakassa vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Ito kira ekatiüsatime kappe sikhãnāma sammāsambuddho samatiüsapāramiyo påretvā paramābhisambodhiü patvā sadevakaü lokaü saüsārakantārā uttārento dhammaratana vassaü vassāpento dhammabheriü paharanto dhammaketuü ussāpento ekasmiü samaye vivekamanubråhanto ara¤¤āyatanaü pāvisi. Pavisitvā ca pana supupphita nāgapunnāgādi nānātarusaõķamaõķite suphullasumanamālatippabhåti nānālatākule anekavidha dipada catuppada saīghanisevite ramaõãyasãtalasilātale catugguõaü saīghāņiü pa¤¤āpetvā nisãdi chabbaõõaraüsãhi disaü purayanto-tadā tattha deva brahmanāga supaõõādayo sannipatitvā dibbamayehi gandhamālādãhi bhagavantaü påjayamānā thomayamānā namassamānā aņņhaüsu. Tasmiü pana samāgame bhagavā madhurassaraü nicchārento brahmaghosena catusacca paņisaüyuttaü dhammaü deseti. Amatavassaü vassento viya. Tadā eko migaëuddako vanaü paviņņho migasåkare hantvā maüsaü khādanto taü ņhānaü patvā addasa bhagavantaü dhammaü desentaü. Disvā ekamantaü ņhito dhammaü sutvā cittaü pasādetvā tatocuto devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu manussesu ca aparāparaü issariyaü anubhavanto imasmiü buddhuppāde sāvatthiyaü kulagehe nibbattitvā vi¤¤åtaü patto bhagavato sāsane pabbajitvā eka divasaü dhammaü desentassa bhagavato catusaccapaņisaüyuttaü dhammakathaü sutvā catupaņisambhidāhi arahattaü patvā ekadivasaü bhikkhusaīgha majjhagato attano katakammappakāsanena pãtivācamudāharã. 

Ekatiüse ito kappe loke uppajji nāyako,
Battiüsalakkhaõākiõõo sambuddho sa sikivhayo. 

Jalanto dãparukkho'va surãyova nabhamuggato, 
Meru rājāva sambuddho jane saggopatāpavā.

Påretvā dhammanāvāya sanātho sakalaü pajaü,
Patiņņhapento saüsārakantārā santibhåmiyaü.


[SL Page 007] [\x   7/]      

Dhammaketuü samussento hananto dhammadundubhiü
Satte dukkhā pamocento vasã tattha jino vasã.

Ekasmiü samaye nātho lokapajjotako jino,
Vivekakāmo sambuddho surammaü kānanaü gato.

Punnāganāgapågādã nānāpādapasaükulaü,
Latāliīgitasākhāhi sāmodakusumāyutaü.

Kusumāmodasampatta chappadālinisevitaü,
Nānāmigagaõākiõõaü mayåragaõanaccitaü.

Sãtalacchodikāsādhu supatittha jalāsayaü,
Asārasāradhārāhi nijjharāsatasaükulaü.

Gantvāna so mahāra¤¤aü sãtalaü sikatātalaü,
Silātale nisinno'si vissajjento cha raüsiyo.

Devā tattha samāgantvā påjesuü dãpaduttamaü, 
Dibbehi gandhamālehi naccehi turiyehi ca.

Devadevo tadādevasaīghamajjhe nisidiya,
Catusaccamadesesi niccharaü madhuraü giraü.

Tadāhaü luddako āsiü migasåkaramārako,
Migamaüsena jãvāmi tena posemi dārake.* 

Tadāhaü migavaü yāto sabāõo sasarāsano,
Addasaü virajaü buddhaü devasaīghapurakkhataü.

Candaüva tārakā kiõõaü meruü vaõõaüva majjhagaü,
Virocamāna māsãnaü catusaccappakāsakaü.

Ekapasse ņhito tattha assosiü dhammamuttamaü,
Tattha cittaü pasādetvā somanassaü pavedayiü.

Ekatiüse ito kappe yaü pu¤¤aü pasutaü mayā,
Tenāhaü pu¤¤akammena jātosiü devayoniyaü.

Sampattimanubhutvāna chakāmagge parāparaü,
Devasaīghaparibbuëho vimāne ratanāmaye.

Manussesu ca yaü aggaü tassa bhāgã bhavāmahaü,
Bhoge me ånatā natthi saddhammasavaõe phalaü.

Imasmiü bhaddake kappe sāvatthipura muttame,
Aķķhe mahaddhena sāle jāto'haü udite kule. ----------------------------------
* Katthaci "posento puttadārake."


[SL Page 008] [\x   8/]      

Mahatā parivārena patto vuddhiü ca vi¤¤utaü,
Cārikaü caramāno'haü patto jetavanaü varaü.

Addasaü saha sissehi nisinnaü sugataü tadā,
Assosiü madhuraü dhammaü catusaccappakāsakaü.

Sutvāna madhuraü dhammaü pabbajitvāna sāsane,
Ajarāmaraü sãtibhåtaü pattonibbāõamuttamaü. 

Sutaü ekamuhuttaü me tadā dhammaü sudesitaü,
Tenamhi caturopāye na jāto na kuto bhayaü.

Karamukkhippa vakkhāmi karothekagiraü mama,
Mamopamaü karitvāna dhammaü suõatha sādhukaü'ti.

Evaü ca pana vatvā satte dhammasavaõe niyojesã'ti,

Iti tanutarakālaü sādhu dhammaü sunitvā
Adhigatavibhavānaü ānubhāvaü suõitvā,
Bhavavibhavasukhaübho patthayantā kusãtaü
Jahatha suõatha dhammaü dullabhaü dullabhassā'ti.

Migaëuddakassa vatthuü dutiyaü
------------------

Tinnaü janānaü vatthumhi ayamānupubbikathā.
Jambudãpasmiü kira pubbe mahānidāgho ahosi. Tadā nidāghasuriyena sakiraõākara vāpipokkharaõãnadãgirikandaranijjharādisu udakaü nissesaü katvā pãtamiva udake parikkhãõe macchakacchapādayo yebhuyyena vināsaü pattā. Atha mahāra¤¤abhåmiyaü rukkhatiõalatādayo atãva milātā ahesuü. Migapakkhino'pi ghammāhitattā pipāsitā marãciü toyanti ma¤¤amānā itocito'va dhāvantā mahā dukkhappattā ahesuü. Tadā eko suvapotako pipāsito tattha tattha pānãyaü pariyesanto mahā ra¤¤e ekasmiü påtipādape saņņhiratane narakāvāņe pānãyagandhaü ghāyitvā lobhena pātuü otiõõo ati pātena bhāro tattheva patitvā uggantuü nāsakkhi. Athāparo'pi sappo ca manusso cā'ti dve janā tattheva patiüsu. Sappā nāmavivekaü laddhāva attaü vijahanti tasmā yaü aladdhā vivekattaü uggantuü nāsakkhi anālambattā manusso pi te uggantuü asakkonto maraõabhayabhãtā a¤¤ama¤¤amaviheņņhento tattheva vasiüsu. Athekho bārāõasãvāsãko manusso vanaü paviņņho tatheva panãyaü pariyesamāno taü ņhānaü patvā te tayo'pi disvā kampamānahadayo valliyā piņakaü bandhitvā sikkāyapi ukkhipitvā otāretvā te tayo'pi uddhari athānena te amhākaü jãvitaü dinnanti somanassā tassevamāhaüsu. Sāmi mayaü tumhe


[SL Page 009] [\x   9/]      

Nissāya jãvitaü labhimha tumhe ito paņņhāya amhākaü sahāyo mayampi te sahāyā. Amhākaü vasanaņņhānāni āgantukāmāti vatvā tesu tāva suvapotako āha sāmi bārāõasiyaü dakkhinadvāre mahā nigrodho atthi tatthāhaü vasāmi tava tathāråpe kicce sati mama santikamāgamma suvā 'tisaddaü karohã'ti vatvā mettiü thiraü katvā pakkāmi. Sappo'pi sammāhaü tasseva nigrodhassāvidure mahantaü vammikaü atthi tattha vasāmi tavatthe sati tattha gantvā dãghā'ti saddaü karohi'ti vatvā tatheva pakkāmi manusso'pi bārāõasiyaü asukāya nāma vãthiyā asukagehe vasāmi tavatthe sati mama santikaü āgacchā'ti vatvā pakkāmi athāparabhāge so upakārako puriso attano kicce sa¤jāte mama sahāyānaü santikaü gamissāmã'ti saīketānusārena gantvā nigrodhamåle ņhito suvassa saddamakāsiü taü sutvā suvapotako vegenāgantvā tena saddhiü paņisammoditvā samma cirenāgatosi āgatakāraõaü me ācikkhāti āha sopāha sammāhaü jãvitumasakkonto puttadārake ¤ātãnaü paņipādetvā tava santikamāgatomhi'ti-suvapotakopi sādhu samma tayā kataü mama santikamāgacchantena tayā mama jãvitaü dinnaü mayāpi tava jãvanåpāyaü kātuü vaņņati yāvāhaü āgacchāmi tāvettha thokaü vissamāti vatvā pakkāmi jãvanåpāyaü pariyesamāno tasmiü kira samaye bārāõasãrājā nagarato nikkhamma susajjituyyānaü pavisitvā sapariso kãëitvā majjhantikasamaye suphullitaü pa¤capadumasa¤jannaü maīgalapokkharaõiü disvā nahāyituü otari tadā suvapotako taü ņhānaü patto sākhantare nilino rājapurisānaü pamādaü disvā ra¤¤o muttāhāraü ķasitvā ākāsaü pakkhanditvā vegenāgantvā attano sahāyassa datvā appamattomaü valaüjehi sammāti vatvā adāsi. Tato so taü gahetvā imaü kuhiü paņisāmessāmã'ti cintento mameko sahāyako anto nagarevasati tasmiü ņhapessāmãti cintetvā yathāsaīke tamupagamma taü disvā paņisanthāraü katvā suvapotakena katopakāraü pakāsetvā imaümuttāhāraü sādhukaü ņhapehãti vatvā adāsi. Taü khaõe rājā nahātvānulitto ābharaõāni pilandhento muttāhāraü nāddasa. Tato rājapurisā antoca bahica parijane upaparikkhitvā muttāhāraü apassantā nagare bheriü cārapesuü 'yo muttāhāraü passati tassa rājā mahantaü yasaü dassatã'ti taü sutvā so mittadubhi evaü cintesi ahaü camhi dukkhito yannånāhaü muttāhāraü ra¤¤o dassetvā sukhena vaseyyaü kimme etenāti tena kataü tathāråpaü upakāraü asallakkento mahā mittadubhi puriso rājapurise upasaīkamma muttāhāraü attano santike ņhapitabhāvaü kathesi bho mama santike eko puriso muttāhāraü ņhapesã" evaü asappurisa saüsaggoti-tathāhi. 

[SL Page 010] [\x  10/]      

Yathā saüvaķķhito nimbo madhukhãrodasi¤canā,
Na yāti madhuraü taü vopakārama'sataü kataü.

Sãsenudakamādāya vaķķhito'pi nugãtaru,
Na yāti madhuraü taü vopakāramasataü kataü.

Niccaü khãrodapānena vaķķhito'siviso yathā,
Visaüva parivatteti tathā nãcopakārakaü.

Yathāttanā kato aggã sãtalaü na dade khalu,
Tathā nice kataü kāraü aggiva dahate tanuü.

Tasmā upaparikkhitvā hāvabhāvena buddhiyā,
Kātabbā metti jantuhi nāmitto labhate sukhanti. 

Athassa mittadåhino vacanena rājapurisā muttāhāraü ca ta¤ca gahetvā sabhaõķakaü purisaü dassesuü, atharājā sabhaõķakaü coraü disvā kuddho imaü netvā dakkhiõadvāre jãvasåle uttāsethāti āõāpesi. Rājapurisā tassa rājāõaü karonto agamaüsu. Tehi nãyamāno puriso dakkhiõadvārā nikkhamma sappasahāyaü saritvā appevanāmetassa santikā ki¤ci sotthi bhaveyyāti pubbe vutta saīketānusārena vammikaü disvā samma dãghāti saddamakāsi so vammikā nikkhamma taü tathā nãyamānaü disvā saüviggo dukkhappatto sahāyassa me ajja avassayena upatthambhaü bhavituü vaņņatã'ti taü samassāsetvā attabhāvaü vijahitvā a¤¤ataravesena rājapurise upasaīkamma imaü purisaü muhuttaü māmārethāti daëhaü vatvā so muhuttena ra¤¤o aggamahesinā vasanaņņhānaü gantvā sappavaõõena deviü ķasitvā tāya visena mucchitakāle manussavaõõena vajjhappatto visosadhaü jānātãti vatvā taükhaõeva sahāyassa santikaü gantvā ra¤¤ā tava pakkositakāle gantvā udakappasatena deviyā sarãre paharitvā nibbisaü karohã'ti vatvā pakkāmi-atha rājā visavejje pariyesanto taü pavattiü sutvā vajjhappattaü ānethā'ti āõāpetvā deviyā nibbisaü karothāti āha. So nāgarājena vuttanayena nibbisamakāsi sā sukhitā arogā ahosi: rājā taü disvā tuņņho tassa khettavatthu yāna vāhaõādi dānena mahāsakkāramakāsi. Atha so rājānaü upasaīkamma attanākataü sabbaü pakāsesi-tena vuttaü.

Ekadāhaü mahārāja vanaü kammena kenaci
Gato'ddasaü mahāvāņe patitaü suvapotakaü.

Athoragaü manussaü ca dukkhappatte khudāpare,
Ukkhipiü karuõāyāhaü te me vocuü tadā tayo.

Adāsi jivamamhākaü upakāro'si no tuvaü,
Tava kicce samuppanne amhākaü ehi santikaü. 




[SL Page 011] [\x  11/]      

Evaü tehi pamutto'haü agacchiü suvasantikaü,
Tenakattupakāro'haü manussassā'pi santikaü.

Tenāhaü maraõappatto addasaü uragādhipaü,
So'dāsi jãvitaü mayhaü aladdhaü vipulaü dhanaü.

Sujano nāvamantabbo buddako'ti narādhipa,
Suvo ca urago cete mittadhamme patiņņhitā.

Kāraõa¤¤u manussesu amhehi samajātiko,
Katåpakāro evampidiso jāto narādhamo.

Akasmā deva kuppanti pasãdanti nimittato, 
Sãlaü hetamasādhånaü bālānamavijānataü.

Manussāpi mahārāja keci vissāsiyā na ce, 
Tiracchānāpi honteva ajimhamanasāsaņhā'ti.

Evaü so attano pavattiü kathesi-rājā taü sutvā pasanno imassa purisassa mahantaü gehaü katvā mahāparihāraü karothā'ti āõāpesi. So pana mama gehaü nigrodhassa ca vammikassa ca antare karothā'ti vatvā tathā kāretvā tattha vasanto rājupaņņhānaü karonto tehi sahāyehi saddhiü sammodamāno yāvajãvaü vasitvā āyupariyosāne tehi saddhiü yathā kammaü gato'ti.

Itipatitasukhamhā aīgato vā dhanamhā
Paramatarapatiņņhā honti mittāsakhānaü,
Virahitasakhinaü bho tattha yasmā'bhivuddhi
Cinatha kusaladhammaü mittavantā mahantaü.

Tiõõaü janānaü vatthå tatiyaü.

Buddheniyā vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe kira pubbe pāņaliputtanagare sattāsãtikoņinihita dhanaü ekaü seņņhikulaü ahosi. Tassa pana seņņhino ekāyeva dhãtā ahosi. Nāmena buddhenināmātassā sattavassikakāle mātā pitaro kālamakaüsu. Tasmiü kule sabbaü sāpateyyaü tassā yeva ahosi. Sā kira abhiråpā pāsādikā paramāya vaõõapokkharatāya samannāgatā devaccharapaņibhāgā piyā ca ahosi manāpā saddhā pasannā ratanattayamāmikā paņivasati. Tasmiü pana nagare seņņhi senāpati uparājādayo taü attano pādaparicārikattaü kāmayamānā manusse pesesuü paõõākārehi saddhiü. Sā taü sutvā cintesi mayhaü mātāpitaro sabbaü vibhavaü pahāya matā. Mayā'pi tathā agantabbaü. Kimme patikulena kevalaü vittavināsāya bhavati mayāpanimaü dhanaü buddhasāsaneyeva nidahituü vaņņatã'ti cintesi. Cintetvā ca pana tesaü na mayhaü patikulenattho'ti paņikkhipi. Sā tato paņņhāya mahādānaü pavattentã samaõabrāhmaõe santappesi-tenettha. 


[SL Page 012] [\x  12/]      

Chatuddisāyātha jinatrajānaü āpānabhåtaü gharamāsi tassā,
Yadicchitappaccayalābhahetu devaddumo cāsi mahānubhāvo.

Pupphupahārādi vitānalaīkatā padãpapa¤¤attasubhāsanāvalã,
Sukhāsanāsãnavasãhi laīkatā tassāsi tasmiü varadānasālā. Sudhotahatthā sucipu¤¤a cittā sadādarā rakkhitapa¤casãlā,

Buddhenināmā karuõāguõaggā adā mahādānavaraü pasatthaüti athāparabhāge eko assavāõijako assavāõijjāya pubbantā parantaü gacchanto āgamma imissā gehe nivāsaü gaõhi. Athaso vāõijo taü disvā dhãtusinehaü patiņņhāpetvā gandhamāla vatthā laīkārādãhi tassā upakārako hutvā gamanakāle amma etesu assesu tava råccanakaü assaü gaõhāhã'ti āha. Sā'pi asse oloketvā ekaü sindhavapotakaü disvā etaü me dehã'ti āha. Vāõijo amma eso sindhavapotako appamattā hutvā paņijaggāhã ti vatvā taü paņipādetvā agamāsi. Sā'pi taü paņijaggamānā ākāsagāmibhāvaü ¤atvā sammā paņijaggantã evaü cintesi pu¤¤akaraõassa me sahāyo laddho'ti agatapubbā ca me bhagavato samāraü mārabalaü vidhametvā buddhabhåtassa jayamahābodhibhåmiü yannånāhaü tattha gantvā bhagavato jayamahā bodhiü vandeyyanti cintetvā bahårajatasuvaõõamālādayo kārāpetvā ekadivasaü assama bhiruyha ākāsena gantvā bodhimālake ņhatvā āgacchantu ayyā suvaõõamālā påjetuü'ti ugghosesi-tenettha.

Yathopaņņhāyahaü buddhasāsane suddhamānasā
Pasannā tena saccena mamānuggahabuddhiyā.

âgacchantu namassantu bodhiü påjentu sādhukaü,
Soõaõamālāhi sambuddha puttā ariyasāvakā.

Sutvā taü vacanaü ayyā bahåsãhala vāsino,
âgamma na bhayā tattha vandiüsu ca mahiüsucā'ti.

Tatoppabhåti sā kumārikā buddhasāsane atãva pasannā niccameva assamabhiruyha āgantvā ariyehi saddhiü mahābodhiü suvaõõamālāhi påjetvā gacchati. Atha pāņaliputtanagaropavane vanacarā tassā abhiõhaü gacchantiyā ca āgacchantiyā ca råpasampattiü disvā ra¤¤o kathesuü "mahārāja evaråpā kumārikā assamabhiruyha āgantvā nibaddhaü vanditvā gacchati devassānuråpaü aggamahesã bhavituü"ti rajā taü sutvā tenamhi bhaõe gaõhatha taü kumāriü mama aggamahesiü karomã'ti purise payojesi tena payuttapurisā


[SL Page 013] [\x  13/]      

Bodhipåjaü katvā āgacchantiü gaõhāmā'ti tattha nilãnā gahaõasajjā aņņhaüsu. Tadā sā kumārikā assamabhiruyha mahābodhimaõķalaü gantvā vãtarāgehi saddhiü pupphapåjaü katvā vanditvā nivatti. Atha tesu eko dhammarakkhitattheronāma tassā evamāha. Bhaginã taü antarāmagge corā gaõhitukāmā ņhitā asukaņņhānaü patvā appamattā sãghaü gacchāti sā'pi gacchantã taü ņhānaü patvā corehi anubandhitā assassa paõhiyā sa¤¤aü datvā pakkāmi. Corā pacchato pacchato anubandhiüsu asso vegaü janetvā ākāsa mullaīghi. Kumārikā vegaü sandhāretuü asakkontã assassa piņņhito parigalitvā patanti mayā katåpakāraü sara puttā'ti āha. So patanti disvā vegena gantvā piņņhiyaü nisãdāpetvā ākāsato netvā sakaņņhāneyeva patiņņhāpesi-tasmā:-

Tiracchānagatāpevaü sarantā upakārakaü,
Na jahantã ti mantvāna kata¤¤u honti pāõino'ti. 

Tato sā kumārikā sattāsãtikoņidhanaü buddhasāsaneyeva vajitvā yāvajãvaü sãlaü rakkhitvā uposathakammaü katvā tato cutā suttappabuddho viya devaloke nibbattã'ti. 

Atitaruõavayaü bho mātugāmā'pi evaü
Vividhakusalakammaü katva saggaü vajanti,
Kusalaphalamahantaü ma¤¤amānā bhavantā
Bhavatha kathamupekkhā dānamānādikamme.

Buddheniyā vatthuü catutthaü.

Ahiguõņhikassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Imasmiü kira bhaddakappamhi amhākaü kira bhagavato pubbe kassaponāma satthā loke uppajjitvā sadevakaü lokaü saüsārasāgarā tāretvā sabbabuddhakiccāni niņņhapetvā atthaügato divasakaroviya setavyamhi anupādisesāya nibbāõadhātuyā parinibbāyi. Tadā sakala jambudãpavāsino manussā sannipatitvā ekekaü suvaõõiņņhakaü koņigghanakaü ratanavicittaü bahicinanatthāya ekekaü aķķhakoņiagghanakaü abbhantaråpapåranatthaü manosilāya mattikā kiccaü karonto yojanubbedhaü thåpaü katvā mahantaü sakkāraü karonti. Tadā eko abhiguõņhiko gāmanigamarājadhānãsu sappe kãëāpetvā jãvikaü kappento ekaü gāmaü patvā tattha sappe kãëāpetvā santuņņhehi gāmavāsãhi dinnavividhopāyano khādanãya bhojanãyaü khāditvā bhu¤jitvā tattheva nivāsaü gahetvā nisãdi. Tasmiü kira gāmake manussā yebhuyyena ratanattayamāmakā. Tasmā te rattibhāge sayantā namo buddhāyā'ti evamādi vadanti. So pana ahiguõņhiko micchādiņņhiko tiõõaü ratanānaü guõaü najānāti


[SL Page 014] [\x  14/]      

Tasmā tesaü taü vacanaü sutvā sayampi keëiü kurumāno parihāsavasena namobuddhāyāti vadati. Athekadivasaü so attano kiëāpanasamatthaü ekaü sappaü tattha tattha pariyesamāno ābhiõķati. Tadā eko nāgarājā kassapadasabalassa thåpaü gantvā vanditvā ekaü vammikaü pavisati taü disvā ahiguõņhiko vegenāgantvā nāgarājaü gaõhituü mantaü parijapi. So mantaü sutvā kujjhitvā taü māretukāmo anubandhi. Taü disvā abhiguõņhiko vegena palāyanto ekasmiü pāsāõe pakkhalitvā patamāno pubbe vutta parihāsavacana paricayena namo buddhāyā'ti vadanto pati. Tassa taü vacanaü anubandhantassa nāgara¤¤o sotapathe amataü viya pati. Atha so ratanattayagāravena tasmiü kodhaü nibbāpetvā sammamā bhāyi. Ahaü ratanattayamantānubhāvapāsena baddho tasmā tvaü ķasituü mayhaü ananuråpaü. Ajja tayi pasanto'mhi paõõākāraü te dammi gaõhā'ti tãõi suvaõõapupphāni adāsi. Evaü ratanattayaü nāma ghorasivisā nampi sappānaü manaü pãõeti honti cettha. 
Buddho'ti vacanaü seņņhaü buddho'ti padamuttamaü,
Natthi tena samaü loke a¤¤aü sotarasāyanaü.

Dhammo'ti vacanaü seņņhaü dhammo'ti padamuttamaü,
Natthi tena samaü loke a¤¤aü sotarasāyanaü.

Saīgho'ti vacanaü seņņhaü saīgho'ti padamuttamaü.
Natthi tena samaü loke a¤¤aü sotarasāyanaü.

Tassa mukhaü mukhaü nāma yaü vattati mukhesadā,
Dullabhaü buddhavacanaü sabbasampattidāyakaü.

Tassa mano mano nāma yaü ve manasi vattati, 
Dullabhaü buddhavacanaü sabbasampattidāyakaü.

Tameva kavacaü dehe tameva maõi kāmado,
Tameva surabhãdhenu tameva surapādapo. 

Tasseva sotaü sotaüva yaü puõāti jano ayaü, 
Dullabhaü buddhavacanaü sabbasampattidāyakaü.

Evaü vidho'rago ghoro haëāhaëaviso sadā,
Buddho'ti vacanaü sutvā santuņņho'dāsi jãvitaü.

Soõõa pupphattayaü cā'pi mahagghaü bahulaü adā,
Passa buddho'ti vācāya ānubhāvamahantataü'ti.

Atha nāgarājā tassatāni suvaõaõapupphāni datvā evamāha. Samma etese ekaü tava pu¤¤atthāya. Ekaü mama pu¤¤atthāya. Påjehi itarena yāvajãvaü sukhena jãvanto puttadāre posento dānādãsu appamajjanto jãvikaü kappehi. Mā hãnakamme vyāvaņohohi micchādiņņhãva pajahāti ovaditvā pakkāmi ahiguõņhiko'pi


[SL Page 015] [\x  15/]      

Somanassappatto tena vuttanayeneva dvãhi pupphehi cetiyaü påjetvā ekena sahassaü labhitvā tena puttadāre posento kapanaddhikavanibbakādãnaü dānaü dento ahiguõņhika kammaü pahāya kusalameva upacinanto āyupariyosāne saggaparāyano ahosi. 

Iti aviditasatto ki¤ci buddhānubhāvaü
Labhati dhanavisesaü yassa nāmappakāsā
Viditajananikāyo kinnu tassānubhāvaü
Na lapati jinanāmaü kiccama¤¤appahāyā'ti.

Ahiguõņhikassa vatthuü pa¤camaü

Saraõattherassa vatthåmhi ayamānupubbãkathā.

Sāvatthiyaü kira sumano nāmeko gahapati ahosi. Tassa bhariyā dhijampatikā nāmate agāraü ajjhāvasantā aparabhāge puttaüca dhãtaraüca labhiüsu. Atha tesaü daharakāleyeva mātāpitaro kālavakaronto jeņņhakaü pakkositvā mayaü putta tuvaü patiråpe ņhāne nivesituünāsakkhimha. Yaü no ghare vibhavaü sabbaü taü gaõha imāya ca te kaõiņņhikāya vuddhiü tvameva jānāhã'ti vatvā jeņņhakassa hatthe kaõiņņhikāya hatthaü ņhapetvā kālamakaüsu. Athaso mātā pitunnaü accayena ālāhaõakiccaü katvā vasanto kālantareõa kaõiņņhikaü patiråpena kulena sambandhitvā sayampi dāra pariggahamakāsi. Athāparabhāge tassa kaõiņņhikā gabbhinã hutvā ekadivasaü sāmikaü āha. Sāmi, mama bhātaraü daņņhukāmomhi'ti sopi sādhu bhaddeti anuråpeõa paõõākāreõa tāsa saddhiü nikkhami. Tadā pana bhagavā sunivattho supāruto bhikkhusaīghaparivuto piõķāya nagaraü pāvisi. Chabbaõõaghana buddharaüsiyo vissajjento tato te bhagavantaü disvā pasannacittā pa¤capatiņņhitena vanditvā aņņhaüsu. Atha satthā tesaü jayampatikānaü upanissāya sampattiü disvā te saraõesuva sãlesuva patiņņhāpetvā evamāha. Kadāci vo dukkhe uppanne tathāgato anussaritabbo'ti-tathāhi.

Yaü ki¤ci bhayamuppannaü rājacorādi sambhavaü,
Tadā sareyya sambuddhaü nicchanto tadupaddavaü.

Yaü ve uppaddavaü hoti yakkhapetādi sambhavaü,
Tadā sareyya sambuddhaü nicchanto tadupaddavaü.

Sãghavyaggha taracchādi puõķarãkādi sambhavaü, tadāsareyya sambuddhaü nicchanto tadupaddavaü.

Yamātapaggivātādi udakāsani sambhavaü,
Tadāsareyya sambuddhaü nicchanto tadupaddavaü.


[SL Page 016] [\x  16/]      

Pajjārādãhi rogehi visamotuhi sambhavaü,
Tadā sareyya sambuddhaü nicchanto tadupaddavaü.

Maccunā ce yadā yuddhaü karontenāpi jantunā,
Sari tabbo tadā buddho patthentenattano jayanti. 

Tato te bhagavato vacanaü paņinanditvā vanditvā agamaüsu. Atha jeņņhako āgate te disvā yathānuråpaü sakkāramakāsi. Tassā sāmiko katipāhaü tattha vasitvā bhariyaü jeņņhakassa paņipādetvā mama gāme kiccaü atthi'titvā pakkāmi athassa bhātā bhariyaü pakkositvā āha. Bhaddeimissā sabbaü kattabbaükarohã'ti. Sā tato paņņhāya tassā udakannapānādinā veyyāvaccaü kurumānā etissā hatthapādagãvupagesu ābharaõesu lobhaü uppādetvā taü våpasametaü asakkontã āhāråpacchedaü katvā gilānāviya ma¤cakaü upaguhitvā nipati. Atha so gehaü gantvā taü tathā sayitaü disvā ma¤cake nisinno kiü bhadde aphāsukanti pucchi. Sā tuõhã hutvā katipayavāre pucchitā na sakkā kathetunti āha. Puna sāmikena gāëhaü nibandhite sā cintesi ujukaü mayā tassā piëandhani patthemiti vutte nappatiråpaü tassā pa¤camadhuramaüsaü patthemi'ti vutte taü māressati. Tadā piëandhanāpi mayhamevā'ti tato sāmi tava kaõiņņhikāya pa¤camadhuramaüsaü patthemi alabhamānāya me jãvitaü natthã'ti āha. Taü sutvā so anekapariyāyena manussamāraõaü nāma bhāriyanti vatvā nivārento'pi nivāretuü nāsakkhi. Atha tāya paņibaddhacitto kāmamucchito mohamåëho hutvā sādhu labhissasãti tassā vacanaü sampaņicchi-tathāhi.

Hāyanti idha lokatthā hāyanti pāralokikā,
Hāyanti mahato atthā ye itthinaü vasaīgatā. 

Esā mātā pitā eso bhaginã bhātaro ime,
Garutabbe najānantã ye itthãnaü vasaīgatā.

Kāraõā kāraõantetaü kattabbaüvā navā idaü,
Kāmandhattā na jānanti ye itthãnaü vasaīgatā. 

Pāõaü vā atipātentã honti vā pāradārikā,
Bhāsanti alikaü vācaü ye itthãnaü vasaīgatā.

Sandhicchedādikaü theyyaü majjapānaü ca pesunaü,
Karonti sāhasaü sabbaü ye itthãnaü vasaīgatā. 

Aho acchariyaü loke sarantānaü bhayāvahaü,
Bhariyāya vasaü gantvā sodariü hantumicchatã'ti

Atha so sāhasiko puriso bhaginiü evamāha. Ehi amma amhākaü mātāpitunnaü iõaü sādhessāma appevanāma no disvā iõāyikā iõaü dassantã'ti taü sutvā tāya sampaņicchite sukhayānake nisãdāpetvā iõāyikānaü gāmaü gacchanto viya mahāaņaviü patvā yānaü maggaü okkamma ņhapetvā vicarantimeva naü hatthe gahetvā 


[SL Page 017] [\x  17/]      

Chandissāmã'ti cintetvā kese gahetvā bhåmiyaü pātesi-tasmiü khaõe tassā kammajavātā caliüsu. Sā hātu lajjāya sāmi kammajavātā me caliüsu yāvāhaü vijāyāmi tāva upadhārehã ti vadantã pi apanetuü asakkontã puttaü vijāyi. Atha so taü samãpe vaņarukkhamåle māressāmã ti makule gahetvā ākaķķhi. Tasmiü kāle sā sāmi tava bhāgineyyassa mukhaü oloketvā tassa sinehenā'pi maü na mārehã'ti vadantã yāci. Atha so kakkhaëo tassā taü kāruõika vacanaü asuõanto viya māretuü ussahateva. Tato sā kumārikā attano asaraõā cintesi. Mama saddenāgantvā yo koci mamabhātu anayaü kareyya taü nappatiråpanti bhātu sinehena nissaddā attanā gahitasaraõaü āvajjamānā nipajji. Athassā bhātari mettānubhāvenaca anussarita saraõānubhāvena ca tasmiü nigrodhe adhivatvā devatāevaråpo mātugāmo ettha māritā abhavissā addhāhaü devasamāgamaü pavisituü na labhissāmã ti cintetvā etissā sāmiko viya taü tajjetvā palāpetvā tvaü mā bhāyãti samassāsetvā yānake saputtaü kumāriü nisãdāpetvā taü divasameva sāvatthimāgamma antonagare sālāyaü naü nipajjāpetvā antaradhāyi. Tathāhi.

Sabbasampattidātāraü sabbalokeka nāyakaü,
Manasā'pi ye vibhāventi taü ve pālenti devatā.

Muhuttampi ca yo mettaü bhāveti yadi sādhukaü,
Taü ve pālenti devā pi tosayanti upāyanā'ti.

Tato tassā pana sāmiko nagarā nikkhamma gacchanto attano bhariyaü disvā tvaü kadā āgatā kenānãtāsã'ti pucchi. Sā devatāya ānãtabhāvaü ajānantã kiü tvaü bhaõasi nanu tayā ānãtāmhi'ti. Sopi kiü bhoti bhaõasi tava bhātugāme diņņhakāla toppabhåti ajja cattāro māsā jātā ettakaü kālaü tvaü nadiņņhapubbā. Kathaü tvaü mayā saddhiü āgatāti pucchi sā taü sutvā tenahi mā¤¤assaimaü rahassaü kathehi sāmãti vatvā bhātarā attano kataü sabbaü vitthāreõa kathesi. Taü sutvā tassā sāmiko saüviggo bhayappatto hutvā taü attano gehaü pāpesi. Tato katipāhaü tāya vissamite te ubho'pi satthāraü nimantetvā mahādānaü datvā vanditvā ekamante nisãdiüsu. Atha sā bhagavato saraõasãlānubhāvena attano jãvita paņilābhaü pakāsetvā attano puttaü bhagavantaü vandāpetvā saraõo'ti nāmamakaüsu satthā tesaü ajjhāsayaü ¤atvā tadanuråpaü dhammaü desesi. Desanāvasāne ubhopi sotāpannā ahesuü. Athassā putto saraõa kumāro vãsatimevasse buddhasāsane pabbajitvā vipassanaü vaķķhetvā arahattaü patto saraõatthero nāma pa¤¤āyã ti. 


[SL Page 018] [\x  18/]      

Khaõampi manasevaü devadevaü sarantā
Paramatarapatiņņhaü pāpuõantã ti mantvā,
Bhagavati guõarāsiü jānamānā janā bho
Bhajatha saraõasãlaü sabbathā sabbakālanti.

Saraõattherassa vatthu chaņņhamaü.
--------------------

Vessāmittāya vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe kira kosambi nagare kosambira¤¤o vessāmittānāma aggamahesi ahosi. Tadā bhagavā kosambiyaü paņivasati mahatā bhikkhusaīghena saddhiü cārikaü caramāno tasmiü samaye sā ra¤¤ā saddhiü vihāraü gantvā anopamāya buddhalãëhāya madhureõa sareõa desentassa bhagavato dhammaü sutvā pasannā saraõesu patiņņhāya buddhamāmikā hutvā viharati. Athāparabhāge tassā ra¤¤o rajjatthāya paccantarājā yuddhasajjā rajjaü vā detu yuddhaüvā ti paõõaü pahiõi. Taü sutvā rājā mahatiyā senāya parivuto yuddhabhåmiü gacchanto mahesiyā saddhiü gantvā khandhāvāraü nivāsetvā tassā evamāha. Bhadde saīghāmasãse jayaparājayo nāma na sakkā vi¤¤ātuü sace me parājayo abhavissa puretarameva rattapatākaü ussāpessāmã tena abhi¤¤āõena tvaü kosambimeva gacchāhãti anusāsitvā saīgāmamaõķalaü gantvā mahāraõaü karonto attano parājayabhāvaü ¤atvā mātugāmaü saritvā rattaddhajaü ussāpetvā yujjhanto raõe pati. Atha sā rattapatākaü disvā parājito nåna me sāmiko'ti bhayena palāyitumārabhi. Athataü cora ra¤¤o manussā disvā nånāyaü ra¤¤o aggamahesã'ti ¤atvā attano rājānaü dassesuü rājā taü disvā paņibaddhacitto mametaü abhisekaü karothā ti amacce āõāpesi amaccā taü abhisekatthāya yāciüsu. Sā na me bhaõe abhisekenattho ti na icchi. Amaccā tamatthaü ra¤¤o ārocesuü. Rājā naü pakkosāpetvā kasmā na icchasã ti pucchi sā evamāha.

Suõohi sādhukaü deva bhāsamānāya me vaco, 
Bhattā mayhaü mato ajja sabbasampatti dāyako.

Katvāna so bhisekaü maü attano hadayaü viya,
Pālesi taü sarantassā sokaggi dahate manaü.

Mahārāja saca¤¤assa assa'maggamahesikā,
Tamhā dukkhā na mu¤cāmi tenāhaü taü na patthaye.

Sokaggināpadittāhaü soke sokaü kathaü khipe,
Jalantaggimhi ko nāma palālaü pakkhipe budho.

Piyavippayoga dukkhaü taü cintayantã punappunaü,
Tamhā dukkhā na mu¤cāmi tasmāhaü taü na patthaye'ti.


[SL Page 019] [\x  19/]      

Taü sutvā rājā kodhenābhibhåto sace nābhisi¤cissasi aggimhi taü pakkhipissāmi ti vatvā mahantaü dārucitakaü kārāpetvā aggiü datvā ekapajjote ettha jāte pavisā'ti āha. Atha sā yācanti rājānaü āha.

Pāpo nippāpinaü rāja pātanaü khalu pāvake,
Hoti pāpaphalaü tassa paccatthe ca parattha ca.

Purātanehi bhåpāla samaõabrāhmaõesu ca,
Mātāpitusu bālesu rogenātura itthisu,
Nappasattho vadho deva tasmāhaü na vadhārahā'ti.

Taü sutvā'pi rājā asajjento manusse āõāpesi. Etāya hatthapāde gahetvā aggimhi pakkhipathā ti te tathā kariüsu atha sā aggimhi pakkhipamānā natthettha me koci paņisaraõoti saraõameva saraõaü karomãti cintetvā buddhaü saraõaü gacchāmi dhammaü saraõaü gacchāmi saīghaü saraõaü gacchāmã'ti vadanti manasā ca anussarantã aggimhi pati. Tathāvidhopi aggã tassā sarãre lomakåpamattampi uõhākāraü kātuü nāsakkhi. Padumagabbhaü paviņņhā viya sãtibhåtasarãrā ahosi. Rājā taü acchariyaü disvā saüviggo lomahaņņhajāto vegena taü upasaīkamitvā ubhohi hatthehi paggayha urenipajjāpetvā rājāsane nisãdāpetvā a¤jalimpaggayhaņhito kasmā te taü aggi sarãraü mā paridahãti pucchi sā taü kāraõaü kathentã evamāha. 

Mātā pitā ca ¤ātã ca parivārā ca sohadā,
Mantosadhādayo cā'pi mahesakkhā ca devatā. 

Ete ca¤¤e ca bhåpālā sattānaü bhayamāgate,
Rakkhituü neva sakkonti hitvāna saraõattayaü.

Agāhaü buddhaü saraõaü buddho me saraõaü iti,
Tena tejena maü rāja jalanto aggi nodahã.

Agāhaü dhammaü saraõaü dhammo me saraõaü iti,
Tena tejena maü rāja jalanto aggi nodahã.

Agāhaü saīghaü saraõaü saīgho me saraõaü iti,
Tena tejena maü rāja jalanto aggi nodahã.

Evaü mahānubhāvantaü paccakkhaü ehipassikaü,
Nānopaddavaviddhaüsiü nānāsampattidāyakaü.

Saraõattayaü hi yo satto na samādāya gaõhati.
Idha vā parattha vā loke so sukhaü nānubhossati.

Saraõattayaü hi yo satto susamādāya gaõhati,
Idha vā parattha vā loke so sukhā na vihāyati.

Tasmā tuvampi bhåpāla gaõhāhi saraõattayaü,
Taü te bhavati sabbattha tāõaü leõaü parāyaõanti. 


[SL Page 020] [\x  20/]      

Taü sutvā rājā ativiya pasannamānaso taü khamāpetvā mahantaü sakkārasammānaü katvā ajjapaņņhāya tvaü mama mātā'ti taü mātuņņhāne ņhapetvā saraõamagamāsi. Tasmiü sannipatitvā ņhita mahājanā taü pāņihāriyaü disvā saraõesu ca sãlesu ca patiņņhāya dānādãni pu¤¤akammāni katvā yathā kammaü gatā'ti.

Iti saraõavaraü sā kevalaü uggahetvā
Jalitadahanamajjhe sãtibhāvaü alattha.

Parama saraõasãlaü pālayantā kathaü vo,
Nalabhatha bhavabhogaü nibbuti¤cāpi anteti.

Vessāmittāya vatthu sattamaü.
-------------------

Mahāmandhātu vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Ito kira ekanavutikappamatthake vipassã nāma sambuddho loke uppajjitvā pavattavaradhammacakko sadevakehilokehi påjiyamāno bandhumatãnagare paņivasati. Tadā so mandha tā tasmiü nagare tunnaka ro hutvā nibbatti tunnakārakammena jãvikaü kappento viharati. Tadā sakalanagaravāsino buddhapamukhaü bhikkhusaīghaü nimantetvā mahādānamadaüsu atha so evaü cintesi sabbepi me nagaravāsino dānaü dadanti ahameko ca seso duggatattā yajjāhamajja bãjaü na ropemi imamhā dukkhā na parimu¤cissāmã'ti so vegena tunnakārakammaü pariyesitvā ki¤ci målaü labhitvā tena ekassāpi dānaü dātuü okāsamaladdho āpaõaü gantvā rājamāse gahetvā caīgoņakaü puretvā ādāya buddhapamukhassa bhikkhusaīghassa bhattaggaü gantvā ņhito evaü cintesi. Natthidāni okāsaü ekassapi bhikkhuno patte okirituü addhāhaü ime ākāse vikirissāmã ti appevanāma patamānānaü ekassa'pi bhikkhuno patte ekampi pateyya taü me bhavissati dãgharattaü hitāya sukhāyātã'ti pasannamānaso uddhaü khipi tato patamānā te parivārikadevatāna¤ca bhagavato ānubhāvena ca bahi apatitvā bhagavantamādiü katvā sabbesaü bhikkhånaü patteyeva patiüsu . Atha so taü acchariyaü disvā pasannamānaso sirasi a¤jalimpaggayha ņhito evaü patthanamakāsi.

Iminā me adhikāreõa pasādena yatissare
Kāmabhogãnahaü aggo bhaveyyaü jāti jātiyaü.

Paharitvā yadā pāõiü olokemi nabho talaü,
Sattaratanasampannaü vassaü vassatu sabbadā'ti

So tato paņņhāya devamanussesu saüsaranto mahantaü dibbasampattiü anubhavitvā imasmiü bhaddakappe ādimhi mahāsammato nāma rājā ahosi. Tassa putto rojo nāma tassa putto vararojo nāma tassa putto kalyāõo nāma tassa putto


[SL Page 021] [\x  21/]      

Varakalyāõo nāma varakalyāõassa putto uposatho nāma uposathassa putto mandhātā nāma hutvā nibbatti. So sattahi ratanehi catuhi ca iddhãhi samannāgato cakkavatati rajjaü kāresi. Tassa vāmahatthaü sammiüjitvā dakkhiõahatthena appoņhite ākāsato dibbamegho viya jānuppamāõaü sattaratanavassaü vassati. Eva råpo acchariyo ahosi. So caturāsãti vassasahassāni kumāra kãëaü kãëi caturāsãti vassasahassāni oparajjaü kāresi caturāsãti vassasahassāni cakkavattirajjaü kāresi āyupanassa asaīkhyeü ahosi. So ekadivasaü kāmataõhaü påretuü asakkonto ukkaõņhitākāraü dassesi amaccā kiü deva kinnukho ukkaõņhāsãti pucchiüsu. So bhaõe mayhaü pu¤¤akamme olokiyamāne imaü rajjaü nappahoti. Katarannu kho ņhānaü ramanãyanti devaloko mahārājāti so cakkaratanaü abbhukkiritvā parisāya saddhiü cātummahārājika devalokaü agamāsi. Athassa cattāro mahā rājāno dibbamālā gandhahatthā devagaõaparivutā paccuggamanaü katvā taü ādāya cātummahārājika devalokaü gantvā rajjaü adaüsu tassa parisāya parivutassa tasmiü rajjaü karontassa dãgho addhāvãtivatto so tatthapi taõhaü puretumasakkonto ukkaõņhitākāraü dassesi. Tato cattāro mahārājāno kinnukho mahārāja ukkaõņhite ti pucchiüsu. Imamhā devalokā katarannukho ņhānaü ramaõãyanti deva paresaü upaņņhākamanussasadisā mayaü tāvatiüsadevaloko ito sataguõena ramaõãyoti mandhātā cakkaratanaü abbhukkiritvā attano parisaparivuto tāvatiüsābhimukho pāyāsi. Athassa sakko devarājā dibbamālāgandhahattho devagaõaparivuto paccuggamanaü katvā taü hatthe gahetvā ito ehi mahārājāti āha. Tato ra¤¤o devagaõaparivutassa gamanakāle pariõāyakaratanaü cakkaratanaü ādāya saddhiü parisāya manussapathaü otaritvā attano gharaü pāvisi-sakko mandhātuü sakkabhavanaü netvā devatā dve koņņhāse katvā attano majjhe bhinditvā adāsi. Tato paņņhāya dvepi rājāno rajjaü kāresuü. Evaü kāle gacchante sakko saņņhisatasahassādhikāni tisso ca vassakoņiyo āyu khepetvā cavi. A¤¤o sakko nibbatti. Sopi tatheva devarajjaü kāretvā āyukkhayena cavi. Etenupāyena chattiüsasakkā caviüsu. Mandhātā pana manussaparihāreõa devarajjaü kāresiyeva tassevaü kāle gacchante bhãyosomattāya kāma taõhā uppajji so kimme upaķķharajjena sakkaü māretvā ekarajjaü karissāmi'ti cintesi. Sakkaü pana māretuü nasakkā kāma taõhā panesā vipattimålā-tathāhi. 
Varamatra sukhantyatra atiracchāvihato naro,
Idha vā parattha vā ki¤ci na sātaü vindate sadā. 
Taõhāya jāyate soko taõhāya jāyate bhayaü,
Taõhāya vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü. 


[SL Page 022] [\x  22/]      

Taõhādāso naro ettha rājacorādisambhavaü,
Hatthacchedādikaü dukkhaü pāpuõāti viha¤¤ati.

Yena lobhena jātena satā jãyanti pāõino,
Khettaü vatthuü hira¤¤aüva gavāssaü dāsaporisaü,
Sabbatthāmena so lobho pahātabbova vi¤¤unā'ti.

Tato atiracchāvihatassa tassa āyusaükhāro parihāyi. Jarā sarãraü pahari manussasarãraühi nāma na devaloke bhijjati. Atha so devalokā bhassitvā bandhumatã nagaruyyānaü pāvisi. Uyyānapālo tassa āgatabhāvaü rājakulaü nivedesi. Rājā rājakulā āgantvā uyyāne yeva āsanaü pa¤¤āpesi. Tato mandhātā uyyāne pa¤¤attavarāsane nisinno anuņņhāna seyyaü kappesi. Tato amaccā deva tumhākaü purato kinnå kathessāmāti pucchiüsu. Mama purato tumhe imaü sāsanaü mahājanassa katheyyātha mandhātumhā rājā dvisahassadãpaparivāresu catusu mahādãpesu cakkavattirajjaü kāretvā cātummahārājikesu rajjaü kāretvā chattiüsa sakkānaü āyuparimāõena devaloke rajjaü kāretvā kālamakāsãti. So evaü vatvā kālaü katvā yathākammaü gatoti. Idamatthaü pakāsetuü bhagavā catumahāparisamajjhe imā gāthāyo āha. 

Yāvatā candimasuriyā pariharanti disā bhanti virocanā,
Sabbeva dāsā mandhātā ye pāõā paņhavinissitā.

Nakahāpaõavassena titti kāmesu vijjati.
Appassādā dukhā kāmā itivi¤¤āya paõķito.

Api dibbesu kāmesu ratiü so nādhigacchati,
Taõhakkhayarato hoti sammāsambuddha sāvakoti.

Taü sutvā bahu sotāpattiphalādãni pāpuõiüsåti. 

Iti gatiniyatānaü bodhiyā uttamānaü,
Sakavasamupanetvā deti dukkhā'ti taõhā.

Aniyata gatikānaü kā kathāmādisānaü,
Jahatha tamita mantvā bho bhajavho tivatthuü.

Mahāmandhātu vatthu aņņhamaü.
-----------------

Buddhavammavāõijakassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe kira pāņalãputtanagare buddhavammo nāma vāõijako ahosi. Vāõijaka kammena jãvamāno, so aparabhāge satthavāhehi saddhiü gāmanigama janapada rājadhānãsu vaõijjaü payojamāno vicarati tasmiü samaye bhagavānekabhikkhusahassaparivuto janapada 


023 
Cārikaü carati bahudevamanusse saüsāra kantārā uttārentā, tadā so bhagavantaü addasa. Dvattiüsalakkhaõānubya¤janapatimaõķitaü jalamānasuvaõaõa meruviya virocamānaü mahābhikkhusaīgha parivutaü, disvā paramapãtiyā phuņasarãro a¤jalimpaggayha bhagavantaü upasaīkamitvā vanditvā sāyaõhe bhagavantaü bhattena nimantesi, buddhasāsane aparicitabhāvena, athassa bhagavā vikālabhojanaü paņiviratā tathāgatāti āha. Atha so bhagavantaü vanditvā kiü bhante bhagavantā vikāle bhuüjissantãti, athassa kathaü paņicca bhagavā aņņhavidha pānaü tathāgatānaü vikāle bhuüjituü kappati. Seyyathidaü? Ambapānaü jambupānaü cocapānaü movapānaü phārusakapānaü madhupānaü muddikapānaü sālukapānanti, taü sutvā vāõijo saha sakkarārasehi muddikapānaü katvā buddhapamukhassa bhikkhusaīghassa adāsi sabhikkhåsaīgho satthā paribhuttapānãyaraso tassa dhammaü desetvā janapadacārikaü pakkāmi. Sopi pasannamānaso hutvā nivatto saddhiü vāõijakehi tesu tesu janapadesu vāõijjaü payojento mahāvattaniyaü nāma kantāraü pāpuõi. Tattha tesaü sabbesuyeva sakaņesu pātãyaü parikkhayamagamāsi. Tattha sabbamanussānaüca balivaddānaüca pānãyaü nāhosi. Atha so vāõijo pipāsābhibhuto tesu tesu sakaņesu pānãyaü pariyesanto vicarati. Athekasmiü sakaņe manussā taü disvā kāru¤¤ena etthagaccha imasmiü koëambe thokaü pānãyaü atthi pivāti vadiüsu tato so gantvā pānãyaü pivi. Tassa taü rasaü muddikapānarasasadisaü ahosi pivantova so evaü cintesi sammāsambuddhassa tadā me dinnamuddikapānassa nissando ajja sampatto bhavissatãti accherababhutacitto somanassa jāto gantvā sayameva cāņiyā pidhānaü vivari. Sakalāpi sā cāņi muddikapānena paripuõõā ahosi tato so rasavantaü ojavantaü aparikkhayaü dibbapānasadisaü pānãyaü disvā paramāya pãtiyā phuņasarãro ugghosesi. Sabbe pānãyaü pivantåti taü sutvā sabbe sannipatitvā pānãyaü disvā abbhutacittā jātā. Vāõijo tesaü majjhe buddhānubhāvaü pakāsento āha-

Passathedaü bhavantā bho ānubhāvaü mahesino,
Acintanãyamaccheraü sandiņņhikamakālikaü.

Pasannamanasā buddhe dinnaü pānãyakammayā,
Vipaccati idāneva taü dānaü munivāhasā.

Ojavantaü sudhannaüva sãtalaü madhurodakaü,
Dibbapānaüva devānaü jātamabbhutamakkhayaü.

Sãlavantesu ko nāma na dadeyya vicakkhaõo,
Idha loke paratthe ca sukhadaü dānamuttamaü. 



3


[SL Page 024] [\x  24/]      
Yathicchitaü gahetvāna pivantu madhurodakaü
Bhājanāni ca påretvā yantu sabbe yathicchitanti.

Eva¤ca pana vatvā sabbe manusse ca balivadde ca muddikaraseneva santappesi. Tato tatto āgatāpi pānãyaü pivanto ca pānãyaü akkhayaü ahosi tato vāõijo satthavāhehi saddhiü vaõijjaü payojetvā sakanagaraü āgacchanto bhagavantaü passitvā gamissāmiti veëuvanaü gannvā satthāraü vanditvā katānu¤¤o ekamante nisãdi. Satthāpi tena saddhiü madhurapaņisanthāramakāsi. Upāsakopi bhante tumhākaü pāņihāriyaü disvā pasanno vanditvā gamissāmiti āgatomhi evameva¤ca pāņihāriyanti vitthārena kathesi. Athassa bhagavā dhammaü desesi. So dhammaü sutvāna satthāraü svātanāya nimantetvā mahādānaü datvā attano gehameva agamāsi so tato paņņhāya dānādãni pu¤¤āni katvā tatocuto devaloke dvādasayojanike kanakavimāne devaccharā parivuto devissariya samannāgato nibbatti. Tassa pubbakammapakāsanatthaü tattha tattha ratanabhājanesu dibbamayehi mudadikapānehi paripuõõaü ahosi. Pānãyaü pivitvā devā naccanti vādenti kãlantãti. 

Na vipula jinasāraü jānamāno janevaü
Labhati vipula bhogaü toyamattassa dānā,
Viditaguõagaõā bho tãsuvatthåsu tumhe
Labhatha khalu visseü sãlavantesu dānā'ti. 

Buddhavamma vāõijakassa vatthu navamaü.
-----------------------

Råpadeviyā vatthumhi ayamānupubbã kathā. 

Atãte kira vipassissa bhagavato kāle tasmiü nagare ekā gāmadārikā vihāre ābhiõķantã ekaü gilānabhikkhuü disvā kampamānahadayā upasaīkamitvā vanditvā bhante ko te ābādho sarãraü pãëetãti pucchi. Tenāpi bhagini kharābādho me pãëetiti vutto sā tenahi bhante ahaü taü rogaü våpasamessāmãti nimantetvā gehaü gantvā taü pavattiü mātāpitunnaü kathetvā tehi anu¤¤ātā punadivase nānāggarasena bhesajjāhāraü sampādesi. Tato so bhikkhu pana divase cãvaraü pārupitvā bhikkhāya carantā tassā gehaü gantvā aņņhāsi. Sā theraü āgataü disvā somanassa jātā pattaü gahetvā āsanaü a¤¤āpetvā adāsi. Tattha nisinnaü taü āhāreõa sādhukaü parivisitvā sakkāramakāsi. Athassā saddhābalena bhuttamatteyeva so ābādho våpasami. Tato so våpasantarogo dutiyadivase tassā gehaü nāgamāsi atha sā vihāraü gantvā taü vanditvā kasmā nāgatatthāti pucchitvā tena me bhagini vyādhi våpasmi tasmā nāgatosmiti vutte sā sādhu bhanteti somanassajātā gehameva agamāsi. Sā tena pu¤¤akammena kālaü katvā devaloke nibbattitassā tattha dvādasayojanikaü kanakavimānaü nibbatti sā tattha devissariyaü anubhavantã chabuddhantaraü khepetvā 


[SL Page 025] [\x  25/]      
Amhākaü bhagavato kāle jambudãpe devaputtanagare udiccabrāhmaõakule jeņņhabrāhmaõassa bhariyāyakucchimhi paņisandhiü gaõhi. Sā paripākamanvāya mātukucchito nikkhami. Tassā mātukucchito nikkhantakālatopaņņhāya divase divase aņņhaņņhanālimattaü taõķulaü nibbattati. Tassā råpa sampattiü disvā pasannā mātā pitaro råpadevãti nāmamakaüsu. Pacchā taü patiråpena dārakena niyojesuü. Athassā taõķulanālimattaü gahetvā pacituü āraddhe icchiticchitamaüsādivya¤jana¤ca sappãnavanãtadadhikhãrādigorasa¤ca jãramaricādikaņukabhaõķa¤ca kadalipanasamadhuguëādã upakaraõa¤ca bhājanāni påretvā nibbattati. Tāya hatthena gahitaü ki¤ci khādanãyaü bhojanãyaü vā påtibhāvaü na gacchati bhattukkhaliü gahetvā sakalanagaravāsino bhojentiyāpi ekakaņacchumattaü bhattaü gahitaņņhānaü na pa¤¤āyati. Evaü aparikkhayapu¤¤ā ahosi sakaladevaputta nagare candasuriyāva pākaņā ahosi. Atha sā pa¤casatabhikkhu nimantetvā niccaü sakanivesaneyeva bhojeti tadā tesaü antare paņisambhidāppatto mahāsaīgharakkhitattheronāma imissā pu¤¤ānubhāvaü dibbacakkhunā disvā na jānāti esā attanā pubbe katakammaü yannunāhaü assā pakāseyyanti ekadivasaü tassā nivesane bhuüjitvā anumodanaü karonto jānāsi bhagini tayā pubbe katakamma'nti pucchi. Na jānāmi bhante sotu micchāmãti. Athassā so pubbakammaü pakāsento:-

Ekanavute ito kappe vipassã nāma nāyako.
Ahosi loke lokeka nāyako chinnabandhano.

Tadā tasmiü pure ramme āsi tvaü gāmadārikā,
âbhiõķantã vihārasmiü addakkhi jinasāvakaü.

Rogāturaü kisaü paõķuü assasantaü muhuümuhuü,
Disvāna kampitā cittā nimantetvāna taü muniü. 

Bhesajja¤ceva bhatta¤ca adā tvaü tena so yati,
Abyābādho anãgho ca ahosi anupaddavo. 

Tato tvaü tena kammena sukatena tato cutā,
Jātāsi devalokasmiü sabbakāmasamiddhinã. 

Tattha te pu¤¤atejena pāsādo ratanāmayo, 
Maõithåpi satākiõõo kåņāgārehi laīkato.

Nekagabbhasatākiõõo sayanāsanamaõķito,
Accharāsatasaükiõõo naccagãtādi saükulo. 

Rambhāmbajambusannãra pugapuõõāga pāņalã
Nāgāditarusaõķehi maõķituyyāna pantihi. 


[SL Page 026] [\x  26/]      

Padumuppalakaëhāra kundakānana maõķite.
Madhumattāli pālãhi sārasãsarasaükule.

Devaputtehi nekehi tathā devaccharāhi ca,
Niccussave mahābhoge vimāne mananandane.

Tvamevaü devalokamhi vindamānā mahāyasaü,
Addhānaü vãtināmetvā nibbute gotame jine. 

Jambudãpe idānã tvaü nibbattā uditekule,
Pu¤¤apa¤¤ā guõāvāsā råpenaggā piyaü vadā

Etaü te deva lokasmiü devissariyamabbhåtaü,
Imaü te idha lokasmiü sabbaü mānusikaü sukhaü.

Vipassimunino kāle tvaü tassekassa bhikkhuno,
Adā dānaü gilānassa tassa taü phalamãdisaü.

Kātabbaü hi sadā pu¤¤aü icchantena sukhappadaü. 
Tasmā tvaü sabbadā bhadde ussukkā kusale bhavā'ti. 

Evaü so tassā purimattabhāve katakammaü pakāsetvā idāni pu¤¤akamme appamādā bhavāti anusāsi. Sā therassa dhammadesanaü sutvā paramasomanassā tato paņņhāya dānādisu niratā pu¤¤āni karontã teneva somanassena sotāpannā ariyasāvikā ahosã'ti.

Iti taruõa kumārã pu¤¤akammesu sāraü
Aviditaguõamattā datva bhikkhussa dānaü
Divamanuja sukhaü sā'lattha tumhe bhavantā
Viditakusalapākā kiü na labbhetha santiü. 

Råpadeviyā vatthuü dasamaü.
Dhammasoõķaka vaggo paņhamo.
---------------------

Nandirājassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Ito kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā loke udapādi sadevakaülokaü saüsārakantārā uttārento tasmiü kira samaye eko kuņumbiko satthu dhammadesanaü sutvā pasannamānaso buddhapamukhaü bhikkhusaīghaü nimantetvā mahādānaü sajjetvā attano bhavanaü devabhavana miva alaīkaritvā buddhārahaü mahāsanaü pa¤¤āpetvā gantvā bhagavantaü yāci kālo'yaü bhante bhagavato bhattaggassa upasaīkamanāyāti atha bhagavā bhikkhusaīghaparivuto mahatā buddhānubhāvena gantvā nisãdi. Pa¤¤attavara buddhāsane tato kuņumbiko haņņho udaggosapariso bhagavantaü parivisati


[SL Page 027] [\x  27/]      

Anekehi madhurannapānādãhi. Tadā tassa bhagavato sāsane dhutaīgadharānaü aggo vasabhatthero nāma mahāsāvako sapadānavattena piõķāya caramāno tassa kuņumbikassa gehadvāre aņņhāsi. Atha so theraü disvā bhante satthā antogehe nisinno tumhepi pavisathā'ti yāci thero apavisitvāva agamāsi. Kuņumbiko bhagavantaü upasaīkamitvā tamatthaü vatvā kiü bhante sadevake loke bhagavatā'pi uttaritaro guõena saüvijjatãti āha athassa puttopamaü dassetvā therassa guõe vaõõento evamāha.

Pālenti nimmalaü katvā pātimokkhādisaüvaraü'
Samādinnadhutaīgā ca appicchā munisånavo. 

Niccamantakayuddhamhi naddhā yodhāva dappitā,
Pu¤¤ānaü vatthu bhutā te devamānusa kādinaü.

Dhāremahaü vaõõa vantaü sãveyyampi ca cãvaraü,
Buddhaputtā mahānāgā na dhārenti tathāvidhaü.

Dhārenti te paüsukålaü saīghāņetvā pilotike,
Vaõacchādanacolaü va icchālobhavivajjitā. 

Sādiyāmi sadāhambho upāsaka nimantanaü,
Neva sādenti sambuddhaputto 'pāsakayācanaü.

Sapadānena yaü laddhaü låkhaü vāpi paõãtakaü'
Tena tussanti me puttā rasagedhavivajjitā.

Nipajjāmi ahaü sādhu satthate sayane suhe,
Na te seyyaü pakappentã saüsārabhayabhãrukā.

ōhā nāsanena gamanena kappenti iriyāpathaü,
Neka bhåmisamākiõõa pāsādesu vasāmahaü.

Buddhaputtā tathācchannaü na kadāci pavisanti te,
Rukkhamåle susānasmiü abbhokāse ramanti te. 

Bhāvetvā bhavanāsāya hetuü bhāvanamuttamaü,
Ahaü gāme vasissāmi pāpento janataü sivaü. 
Ramanti mama puttā te pantasenāsanekakā, tesaü mahantataro santo thero'yaü vasabho mahā,
Dhutapāpo dhutaīgaggo ¤āto 'yaü mama sāsane'ti. 

Evaü bhagavā hatthaü ukkhipitvā candamaõķale paharanto viya therassa guõepakāsesi tato so tassa guõakathaü sutvā sayampi taü ņhānantaraü kāmayamāno yannånāhaü anāgate a¤¤atarassa sammāsambuddhassa sāsane dhutaīgadharāõaü aggo 'bhavissāmãti taü ņhānantaraü patthento bhagavato pādamåle nipajji. Satthā taü kāraõaü upaparikkhitvā ito kappasatasahassa matthake gotamo


[SL Page 028] [\x  28/]      

Nāma satthā uppajjati tvaü tadā dhutaīgadharānaü aggo hutvā kassapoti pa¤¤āyissasãti vyākaraõamadāsi. Tato paņņhāya so somanasso pu¤¤akammaü katvā tato cuto devamanussesu devissariyaü anubhavanto vipassãsammāsambuddhakāle ekasāņako nāma brāhmaõo hutvā mahādānaü adāsi tato cuto kassapasammāsambuddhe parinibbute bārāõasã nagare bārāõasã seņņhi hutvā nibbatto dānādãni pu¤¤āni katvā tato cavitvā saüsāre saüsaranto dasavassasahassāyukesu manussesu bārāõasiyaü eko kuņumbiko hutvā nibbatti. So panāyaü kuņumbiko ara¤¤e jaīghāvihāraü anuvicaranto paccantime janapade ara¤¤āyatane a¤¤ataraü paccekabuddhaü addasa so ca pacceka buddho tattha cãvarakammaü karonto anuvāte appahonte saüharitvā ņhapetuü āraddho. Kuņumbiko taü disvā bhante kiü karothāti pucchi. So paccekabuddho appicchatāya tenapuņņho na ki¤civutto hoti. So civaradussaü nappahotãti ¤atvaü attanouttarasāņakaü paccekabuddhassa pādamåle ņhapetvā agamāsi. Paccekabuddho taü gahetvā anuvātakaü āropento cãvaraü katvā pārupi. Kuņumbiko jãvita pariyosāne kālaü katvā tāvatiüsabhavane nibbattitvā tattha yāvatāyukaü dibbasampattiü anubhavitvā tato cavitvā bārāõasito tiyojanamattake ņhāne a¤¤atarasmiü nagare nibbatti tassa mātā pitaro nandãti nāmaüakaüsu. Tassa satta bhātaro ahesuü sesā cha bhātaro nānākammantesu vyāvaņā mātāpitunnaü posenti nandikopana akamma sãlo geheyeva vasati. Tasmā tassa sesā kujjhanti mātāpitaropi nandikaü āmantetvā ovadanti. So tuõhi hoteva. Athāparasmiü samaye gāme nakkhatthaü ghuņņhaü tadā so mātaraü āha amma sāņakaü dehi nakkhattaü kãëissāmãti sā dhotavatthaü nãharitvā, adāsi amma thålaü idanti sā a¤¤aü nãharitvā adāsi tampi paņikkhipi atha naü mātā āha tāta yādise mayaü gehe jātā natthi ito sukhumatarassa paņilābhāya pu¤¤anti labhanaņņhānaü gamissāmi ammāti putta ahaü ajjeva tava bārāõasã nagare rajjapaņilābhaü icchāmãti āha. So sādhu ammāti mātaraü vanditvā padakkhiõaü katvā pakkāmi mātuyā panassa evaü ahosi. Kahaü so gamissati pubbe viya idha vā ettha vā gehe nisãditvā āgacchatãti so pana pu¤¤aniyāmena codiyamāno gāmato nikkhamitvā bārāõasiü gantvā senaguttassa gehe paņivasati. Athekadivasaü so tassa kammakārehi saddhiü sallapanto nisãdi pacalāyanto supinaü addasa mukhena antaü nikkhamitvā sakalajambudãpe pattharitvā anto kucchimeva pāvisi pabuddho so bhãto mahāsaddamakāsi atha naü mahasenagutto pucchi nandiko supinaü addasanti āha atha tena kãdisinti puņņho kathesi tato senagutto taü attano kulåpagaü paribbājikaü pucchi ko tassavipākoti paribbājikā


[SL Page 029] [\x  29/]      

Yadi bho itthi passati sattadivasabbhantareyeva abhisekaü labhati yadi puriso passati tatheva rājā hotãti kathesi. Senagutto tassā taü kathaü sutvā imaü mama ¤ātiü karomãti attano satta dhãtare pakkositvā paņipāņiyā pucchi nandikassa santike vasathāti sesā sabbāna icchiüsu na mayaü jānāma etaü adhunāgataü kulavantaü vā dukkulavantaüvāti. Atha kaõiņņhikaü pucchi sā yassa maü mātā pitaro dassanti tesaü vacanaü na bhindissāmãti sampaņicchi atha senagutto nandikaü pakkositvā attano dhãtaraü datvā tassa mahāsampattimadāsi tato sattame divase nandiko tattha tattha ābhiõķanto ra¤¤o maīgaluyyānaü passissāmãti gantvā maīgala silāpaņņe sasãsaü pārupitvā nipajji so ca bārāõasã ra¤¤o kālakatassa sattamo divaso hoti amaccā ca purohito ca ra¤¤o sarãrakiccaü kāretvā rājaīgaõe nisãditvā mantayiüsu. Ra¤¤o ekāva dhãtā atthi putto panassa natthi ārājikaü rajjaü na tiņņhati phussarathaü vissajjessāmāti te kumudapatta vaõõe cattāro sindhave yojetvā setacchattamukhaü pa¤cavidharājakakudhabhaõķaü rathasmiü yeva ņhapetvā rathaü vissajjetvā pacchato turiyāni paggaõhāpesuü. Ratho pācãnadvārena nikkhamitvā uyyānābhimukho ahosi paricayena uyyānābhimukho gacchati nivattemāti keci āhaüsu purohito mā nivārayitthā'ti āha ratho kumārakaü padakkhiõaü katvā ārohanasajjo hutvā aņņhāsi purohito pārupaõakaõõaü apaõetvā pādatalāni olokento tiņņhatu ayaü dãpo dvisahassadãpaparivāresu catusu mahādãpesu ekarajjaü kātuü samattho ti vatvā tassa dhitiü upadhāretuü tikkhattuü turiyāni paggaõhāpesi atha kumāro mukhaü vivaritvā oloketvā kena kāraõena āgatatthā'ti āha deva tumhākaü rajjaü pāpuõātãti rājā kahanti devattaü gato sāmã'ti katidivasā atikkantā'ti ajja sattamo divasoti putto vā dhãtā vā natthã'ti dhãtā atthi deva putto na vijjatã'ti tena hi kāressāma rajjanti te tāvadeva abhiseka maõķapaü kāretvā rājadhãtaraü sabbālaīkārehi alaīkaritvā uyyānaü netvā kumārassa abhisekaü akaüsu. Athassa katābhisekassa satasahassagghanakaü vatthaü ānesuü so kimidaü tātā'ti āha. Nivāsanavatthaü devā'ti nanu tāta thålaü'ti manussānaü paribhogavatthesu ito sukhumataraü natthi devā'ti tumhākaü rājā eva råpaü nivāsesã'ti āma devā'ti na ma¤¤e pu¤¤avā tumhākaü rājā'ti vatvā handa suvaõõabhiīkāraü āharatha labhissāma vatthanti, suvaõõabhiīkāraü āhariüsu so uņņhāya hatthe dhovitvā mukhaü vikkhāletvā hatthena udakaü ādāya puratthimadisāya abbhukkiri tāvadevaghana paņhaviü bhinditvā soëasa kapparukkhā uņņhahiüsu puna udakaü hatthena gahetvā dakkhiõaü pacchimaü uttaranti evaü catassopi disā abbhukkiri sabbadisāsu soëasa soëasa hutvā catusaņņhikapparukkhā uņņhahiüsu so ekaü dibbadussaü nivāsetvā ekaü pārupitvā 


[SL Page 030] [\x  30/]      

Nandiyara¤¤o vijite sutta kantakā itthiyo mā suttaü kantantuti bheriü carāpethā'ti vatvā chattaü ussā petvā alaīkatapaņiyatto hatthikkhandhavaragato nagaraü pavisitvā pāsādamabhiruyha mahāsampattiü anubhavi. Aho tadā paccekabuddhassa dinnānuvātakassa vipāko.

Tenāhu porāõā.

Yathā sāsapamattamhā bãjā nigrodha pādapo,
Jāyate satasākhaķķho mahānãlambudopamo.

Tatheva pu¤¤akammamhā anumbhā vipulaü phalaü,
Hotãti appapu¤¤anti nāvama¤¤eyya paõķito'ti.

Evaü gacchante kāle ekadivasaü devã ra¤¤o sampattiü disvā aho tapassã'ti kāru¤¤ākāraü dassesi kimidaü devã'ti ca puņņhā atimahatã te deva sampatti atãtamaddhānaü kalyāõaü katattā idāni anāgatassatthāya kusalaü karothā'ti āha kassa dassāma sãlavantā natthi'ti asu¤¤o deva jambudãpo arahantehi tumhe dānaü sajjetha ahaü arahante lacchāmã'ti āha puna divase rājā mahārahaü dānaü sajjāpesi. Devã sace imissā disāya arahanto atthi idhāgantvā amhākaü bhikkhaü gaõhantå'ti uttarahimavantābhi mukhã pupphāni uddhaü khipitvā ureõa nipajji atha tāni pupphāni ākāsato gantvā himavantappadese vasantānaü padumavatiyā puttānaü pa¤casatānaü paccekabuddhānaü jeņņhakamahāpaduma paccekabuddhassa pādamåle patiüsu-tathāhi.

Aho passatha bhodāni vimhayaü pu¤¤akammuno,
Acetanāpi pupphāni dåtakiccesu vyāvaņā.

Kattukāmena lokasmiü sakalaü attano vasaü,
Sabbatthā mena kattabbaü pu¤¤aü pa¤¤avatā sadā'ti.

Tato mahāpaduma paccekabuddho taü ¤atvā sesabhātare āmantesi mārisā nandiyarājā tumhe nimanteti adhivāsetha tassa nimantaõanti te adhivāsetvā tāvadeva ākāsenā gantvā uttaradvāre otiriüsu manussā pa¤casatā deva paccekabuddhā āgatā'ti ra¤¤o ārocesuü. Rājā saddhiü deviyā gantvā vanditvā patte gahetvā paccekabuddhe pāsādaü āropetvā tattha tesaü dānaü datvā bhattakiccāvasāne rājā saīghattherassa devã saīghanavakassa ca pādamåle nipajjitvā ayyā paccayehi na kilamissantu mayaü pu¤¤ena na hāyissāma amhākaü idhavāsāyapaņi¤¤aü dethā'ti paņi¤¤aü kāretvā uyyāne nivāsanaņņhānādayo kāretvā yāvajãvaü paccekabuddhe upaņņhahitvā tesu parinibbutesu sādhu kãëakaü kāretvā candanāgaru ādãhisarãrakiccaü kāretvā dhātuyo gahetvā cetiyaü patiņņhāpetvā evaråpā nampi mahānubhāvānaü 4
 
[SL Page 031] [\x  31/]      

Mahesãnaü maraõaü bhavissati kimaīga pana mādisānanti saüvegajāto cheņņhaputtaü rajje patiņņhāpetvā sayaü samaõapabbajjaü pabbaji. Devã'pi ra¤¤e pabbajite ahaü kiü karissāmã'ti pabbajitvā dve'pi uyyāne vasantaü jhānābhi¤¤aü nibbattetvā jhānasukhena vãtināmento āyupariyosāne brahmaloke nibbattiü sute amhākaü bhagavato kāle brāhmaõakule nibbattitvā buddhasāsane pabbajiüsu. Tadā nandiyarājā dhutaīgadharānaü aggo mahākassapatthero nāma hutvā cando viya suriyo viya ca loke pākaņo hutvā bhagavati parinibbute buddhasāsanaü ativiya sobhesi bharayā'pissa bhaddakapiëānã nāma ahosã'ti.

Datvā pureko vipinecaranto paccekabuddhassa'nuvāta mattaü,
Katvā saraņņhaü kurudãpasobhaü mahānubhāvo vasudhādhipo'si.

Tumhe ca bhonto khalu sãlavante dadātha dānāni anappakāni,
Taü vo patiņņhā ca bhavantarasmiü cintāmaõiükappataruüva sāranti.

Nandiyarājassa vatthuü paņhamaü.
-------------------
A¤¤atara manussassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Amhākaü bhagavati parinibbute pāņaliputtasamãpe a¤¤atarasmiü gāme a¤¤ataro eko duggatamanusso vasati so panekadivasaü a¤¤ataraü gāmaü gacchanto dve sāņake nivāsetvā mahantaü aņaviü pāpuõi. Tadevaü gacchantaü disvā etassa vatthaü gaõhissāmã'ti eko coro anubandhã so dåratova āgacchantaü coraü disvā cintesi ahametasmā palāyituü vā etena saddhiü yujjhituü vā na sakkomi ayamā gantvā avassaü anicchantassāpi me vatthaü gaõhissati mayā'pissa niratthakena harituü na sakkā dānavasenassa dassāmã'ti sanniņņhānamakāsi. Atha coro āgantvā vatthakaü parāmasi. Atha so puriso cittaü pasādetvā imaü mama vatthadānaü bhavabhoga sukhatthāya paccayo hotå'ti vatvaü datvā ducchāditattā mahāmaggaü pahāya ara¤¤ena jaīghāmaggena gacchanto āsivisena dadņho kālaü katvā himavantappadese dvādasayojanike kanakavimāne nekaccharāsahassaparivuto nibbatti, vimānaü panassa parivāretvā tiyojanike ņhānekapparukkhā nibbattiüsu so mahantaü dibbasampattiü disvā somanassaü pavedento āha. 

Parināmitamattena dānassa sakasantakaü,
Dadāti vipulaü bhogaü dibbamissariyaü varaü.

Dvādasayojanubbedhaü dudikkhaü cakkhu måsanaü,
Kåņāgārava råpetaü sabbasovaõõayaü subhaü.

Mama pu¤¤ena nibbattaü nekarāgaddhajākulaü,
Tatheva parisuddhehi vitānehi ca laīkataü. 


[SL Page 032] [\x  32/]      

Pāsādapariyantamhi dibbavatthāni lambare,
Vāteritā te sobhanti avhantāva sudhāsino.

Pāsādassa samantā me bhåmibhāge tiyojane,
Icchiticchitadātāro jātāsuü surapādapā.

Tattha naccehi gãtehi vādehi turiyehi ca,
Nekaccharāsahassehi modāmi bhavane mama. 

Na sammā dinnavatthassa akhette phalamãdisaü,
Khette sammā dadantassa ko phalaü vaõõayissatã'ti. 
Evaü vidhampi kusalaü manujo karitvā,
Pappoti dibbavibhavaü munivaõõanãyaü, 
Mantvāna bho dadatha dānavaraü susãle,
Saddhāya suddhamanasāssa visesabhāgã'ti.

A¤¤ataramanussassa vatthuü dutiyaü.
---------------------

Visamalomakumārassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Atãte kira imasmiü jambudãpe kassapo nāma sammāsambuddho pāramiyo puretvā sabba¤¤utaü patto lokassa dukkhā panudo sukhāvaho paņivasati lokaü nibbāõamahānagaravare paripårento tasmiü samaye a¤¤ataro puriso satthu dhammadesanaü sutvā pasanno bhikkhusaīghassa dānaü dento sãlaü rakkhanto uposathakammaü karonto nānāvidhāni pu¤¤akammāni katvā suttappabuddho viya gantvā devaloke nibbatti. Sabbaratanamaye dibbavimāne devaccharāsahassaparivuto. Tattha yāvatāyukaü ņhatvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbuto jambudãpe pāņaliputtanagare āõācakkavattidhammāsokamahānarindassa aggamahesiyā kucchimhi nibbatti. Tassa nāmaü karonto sãse lomaü visamaü hutvā jātattā visamalomakumāroti sa¤jāniüsu. So kamena vi¤¤utaü patto bala sampanto ahosi mahāthāmo abhiråpo ca ahosi. Dassanãyo pāsādiko yasaparivārasampanno paņivasati. Tato apareõa samayena dhammāsoka mahānarindo caturāsãtisahassa rājaparivuto anantabalavāhano kãëāparo himavantaü gantvā yathābhirantaü kãëitvā āgacchanto canda bhāgaü nāma gaīgaü sampāpuõi. Sā pana yojanavitthatā tigāvutagambhãrā ahosi. Tadā sā adhunāgatehi oghehi mahāphenasamākulā bahumiyo ubhokule uttarantã mahāvegā gacchantã tadā rājā gaīgaü disvā konāmettha puriso evaü vidhaü mahagaīgaü tarituü samattho bhavissatãti āha.


[SL Page 033] [\x  33/]      

Taü sutvā visamalomakumāro āgantvā vanditvā ahaü deva, gaīgaü taritvā gantu¤ca āgantu¤ca sakkomã'ti āha. Rājā sādhå'ti sampaņicchi. Athakumāro gāëhaü nivāsetvā makaradantiyā kese bandhitvā gaīgākåle ņhito aņņhārasahatthaü abbhuggantvā usabhamattaņņhāne patitvā taritumārabhi. Tato caõķasotaü chinditvā taranto gamanāgamanakāle gaõhaõatthāya āgate caõķasuüsumāre pāõinā paharitvā cuõõavicuõõaü karonto vãsasataü māretvāuttāretvā thalamuggamma rājānaü vanditvā aņņhāsi. Rājā taü kāraõaü disvā bhayappatto eso kho maü māretvā rajjampigahituüsamattho etaü māretuü vaņņatãti cintetvā nagaraü sampatto kumāraü pakkosāpetvā amacce āha. Imaü bhaõe bandhanāgāre tarothā'ti āõāpesi. Te tathā kariüsu. Athassa bandhanāgāre vasantassa cattāro māsā atikkantā. Tato rājā catumāsaccayena dãghato saņņhihatthappamāõe saņņhi veëukalāpe āharāpetvā gaõņhiyo sodhāpetvā anto ayosāraü påretvā rājaīgaõe ņhapetvā visamalomakumāraü bandhanāgārato ānāpetvā amacce evamāha. Bhaõe svāyaü kumāro iminā khaggena ime veëukalāpe caturaīgulaü caturaīgulaü katvā chindatu. No ce chindituü sakkoti taü mārethā'ti āha. Taü sutvā kumāro ahaü bandhanāgāre ciravuttho jighacchāpãëito āhāreõa kilamiü. Yannånāhaü āhāraü bhu¤jitvā chindeyyanti te natthidāni tuyhaü āhāranti āhaüsu. Tena hi pokkharaõiyā pānãyaü pivissāmã'ti āha. Tesādhå'ti pokkharaõiyaü nesuü. Kumāro pokkharaõiyaü otaritvā nahāyitvā nimuggo yāvadatthaü kalalaü bhu¤jitvā pānãyaü pivitvā uņņhāya asipattaü gahetvā mahājanaü passantame'va aņņhāsãtihatthaņņhānaü ākāsaü ullaīghitvā sabbaveëukalāpe caturaīgulamattena khaķķhākhaķķhaü kurumāõo otaritvā måle thålaayasalākaü patvā kiõãti saddaü sutvā asipattaü vissajetvā rodamāno aņņhāsi. Tato rājapurisehi kimatthaü rodasãti vutte ettakānaü purisānamantare mayhaü eko'pi suhado natthi sace bhaveyya imesaü veëukalāpānamantare ayosāraü atthibhāvaü katheyya ahaü pana jānamāno ime veëukalāpe aīgulaīgulesu chindeyyanti āha. Tato rājā kumāreõa katakammaü oloketvā pasanno uparājaņņhānaü bahu¤ca vibhavaü dāpesi. Evamassa balasampattilābho nāma na jātigotta kulappadesādãnaü balaü na pāõātipātādi duccaritānaü balaü kassetaü balanti kassapasammāsambuddhakāle bhikkhusaīghassa dinnadānādi sucaritakamma vipākaü. Tena vuttaü.


Kassapassamunindassa kāle a¤¤ataro naro,
Sambuddhamupasaükamma sutvā dhammaü sudesitaü.

Paņiladdhasaddho hutvā sãlavantassa bhikkhuno,
Madhurannapāne pavure adāsi sumano tadā. 


[SL Page 034] [\x  34/]      

Adāsi cãvare patte tatheva kāya bandhane,
Adā khãrasalākaü ca bahå kattarayaņņhiyo.

Adā såpassayaü dānaü ma¤capãņhādikaü tathā,
Pāvārakambalādãni adā sãta nivāraõaü.

Adā bhesajja dānāni ārogatthāya bhikkhunaü, 
Evaü nānāvidhaü pu¤¤aü katvāna tidivaü gato. 

Tattha dibbavimānamhi uppanno so mahiddhiko,
Devaccharā parivuto devasenā purakkhato. 

Dibbehi naccagãtehi dibbavādita tantihi,
Modamāno anekehi dibbasampattiyā saha.

Yāvatāyuü tahiü ņhatvā jambudãpe manorame,
Pure pāņaliputtamhi dhammāsokassa rājino.

Putto hutvāna nibbatti mahāthāmo mahābalo,
Mahā yaso mahā bhogo āsã buddhādi māmako.

Kātabbaü kusalaü tasmā bhavasampattimcchatā,
Pāletabbamatho sãlaü bhāvetabbaü va bhāvananti. 

Tato kumāro uparājaņņhānaü labhitvā sampattiü anubhavamāno moggaliputtatissattheramādiü katvā mahābhikkhusaīghassa cãvarapiõķapātasenāsana gilānapaccayadānādivasena sakkāraü katvā sãlaü rakkhitvā uposathakammaü katvā āyupariyosāne yathākammaü gatoti. 

Evaü vidhaü sucaritaü sumano karitvā
Bhāgissa nekavibhavassa bhavābhavesu,
Tumhepi bho sucaritaü vibhavānuråpaü
Katvāna nibbutipadaü karagaü karothā'ti.

Visamalomakumārassa vatthuü tatiyaü. 
------------------------

Ka¤canadeviyā vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Jambudãpe kira devaputtanagaraü nāma dassanãyaü ekaü nagaraü ahosi. Tasmiü samaye manussā yebhuyyena pattamahaü nāmapåjaü karonti. Bhagavatā paribhuttapattaü gahetvā katāneka påjāvidhānā ussavaü karonti. Taü pattamahantãvaccati. Tasmiü samaye devaputta nagare rājā sabbaratanamayaü rathaü sabbālaīkārehi alaīkārāpetvā kumudapattavuõõe cattāro sindhave yojetvā susikkhitasippācariyehi sattaratanapariniņņhite asãtihatthavelagge satthunā paribhuttaü selamaya pattaü muttājālādãhi alaīkaritvā velaggaü āropetvā veëuü rathe ņhapāpetvā nagaraü
035 Piņuva 
Devanagaraü viya alaüīkaritvā dhajapatākādayo ussāpetvā toraõagghikapantiyo ca puõõaghaņadãpamālādayo ca patiņņhāpetvā anekehi påjāvidhānehi nagaraü padakkhiõaü kāretvā nagaramajjhe susajjitaratanamaõķape pattadhātuü ņhapetvā sattame divase mahādhammasavaõaü kārāpesi tadā tasmiü janapade bahåmanussā ca devatā ca yakkharakkhasanāgasupaõõādayo ca manussavesena yebhuyyena taü samāgamaü otaranti evamacchariyaü taü påjāvidhānaü ahosi. 

Tadā eko nāgarājā uttamaråpadharaü agatapubbapurisaü ekaü kumārikaü dhammapariyantare nisinnaü disvā tassā paņibaddhacitto anekākārehi taü yācitvā tassā aladdhamāno kujjhitvā nāsāvātaü vissajjesi. Imaü māressāmã ti taü tassā saddhābalena kvaci upaddavaü kātuü samattho nāhosi. Athassā nāgo pādato paņņhāya yāva sakalasarãraü bhogena veņhetvā sãse phaõaü katvā bhāyāpento aņņhāsi ana¤¤avihitāya tāya dhammasavaõabalena aõumattampi dukkhaü nāhosi pabhātāya rattiyā taü disvā manussā kimetanti kāraõaü pucchiüsu sā pi tesaü kathetvā evaü saccakiriyamakāsi. Tathāhi. 

Brahmacārã ahosāhaü sa¤jātā idha mānuse,
Tena saccena maü nāgo khippameva pamu¤catu.

Kāmāturassanāgassa nokāsamakariü yato,
Tena saccena maü nāgo khippameva pamu¤catu.

Visavātena khittassa kupitassoragassa'haü,
Akuddhā tena saccena so maü khippaü pamu¤catu.

Saddhammaü suõamānāhaü garugārava bhattiyā,
Assosiü tena saccena khippaü nāgo pamu¤catu.

Akkharaü vā padaü vā'pi avināsetvāva ādito,
Assosiü tena saccena khippaü nāgo pamu¤catå'ti.

Saccakiriyāvasāne nāgarājā tassā atãvapasanno bhogaü viveņhetvā paõasataü māpetvā taü phaõagabbhe nisãdāpetvā bahuhi nāgamānavakehi saddhiü udakapåjaünāma påjamakāsi. Taü disvā bahu nagaravāsino acchariyabbhåtajātā aņņhārasa koņidhanena påjamakaüsu. Tathāhi.

Natthi saddhā samoloke suhado sabbakāmado,
Passathassā balaü saddhā pårentevaü naroragā.

Idha lokevasā'lattha bhavabhogamanappakaü,
Tasmā saddhena kātabbaü ratanattayagāravanti. 

Athevaü sā paņiladdhamahāvibhavā yāvajãvaü komāriya brahmacāri hutvā āyupariyosāne kālaü katvā tasmiü yeva nagare ra¤¤o aggamahesiyā kucchimhi paņisandhiü gaõhitvā dasamāsaccayena mātu

[SL Page 036] [\x  36/]      
Kucchito nikkhami. Nikkhantadivase panassā sakaladevaputta nagare ratanavassaü vassi. Tenassā ka¤canadevã'ti nāmaü kariüsu. Samantā pāsādikā ahosi. Abhiråpā devaccharapaņibhāgā mukhato uppalagandhovāyati sarãrato candanagandhovāyati sakalasarãrato bālasuriyo viya raüsiyo nicchārenti caturatanagabbhe padãpakiccaü nāmanatthi sabbogabbho sarãrālokena ekobhāso hoti. Tassā råpasampatti sakala jambudãpe pākaņā ahosi. Tato sakala jambudãpavāsã rājāno tassā atthāya pitura¤¤o paõõakārāni pahiõiüsu. Sāpana pa¤cakāme ananulittā pitaraü anujānāpetvā bhikkhuõåpassayaü gantvā pabbajitvā vipassanaü vaķķhetvā sahapaņisambhidāhi arahattaü pāpuõãti. 

Sutvāna sādaravasena kumārikevaü
Dhammaü hi sãlamamalaü paripālayanti, 
Laddhāna nekavibhavaü vibhavaü payātā 
Mā bho pamajjatha sadā kusalappayoge'ti.

Ka¤canadeviyā vatthuü catutthaü.
---------------

Vyagghassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Jambudãpe cålaraņņhāsanne bārāõasãnagare ekaü paüsupabbataü vinivijjhitvā mahāmaggo hoti. Ettha vemajjhe eko vyaggho attano andhapitaraü pabbataguhāyaü katvā posentā vasati. Tasseva pabbatassa vanadvāre tuõķilo nāma eko suvapotako rukkhasmiü vasati. Te ubho'pi a¤¤ama¤¤aü piyasahāyā ahesuü. Tasmiü samaye paccantagāmavāsã eko manusso attano mātugāmena saddhiü kalahaü katvā bārāõasiü gacchanto taü vanadvāraü sampāpuõi. Atha suvapotako parihãnattabhāvaü dukkhitaü taü disvā kampamānahadayo taü pakkositvā bho kuhiü gacchasã'ti āha. Tena parakhaõķaü gacchāmã'ti vutte tuõķilo bho imasmiü vanakhaõķa majjhe eko vyaggho vasati. Kakkhalo pharuso sampatta sampatte māretvā khādati mā tvaü tena gacchā'ti āha. Svāyaü dubbhago manusso hitakāmassa tassa vacanaü anādiyitvā gacchāmevā'ti āha. Tuõķilo tena hi samma yadi anivattamāno gacchasi. Eso vyaggho mama sahāyo me vacanaü tavasantikā sutvā na gaõhatã'ti tassa taü anādiyanto so suvarāje paduņņhacitto muggareõa paharitvā māretvā araõaü aggiü katvā maüsaü khādi. Asappurisa saüsaggo nāmesa idha loka paralokesu dukkhāvahoyeva-tathāhi. 

Mayā kataü mayhamidaü itivessānaraü naro,
Samāliīgati sappemo dahate' vassa viggahaü. 

Madhukhãrādi dānena pemasā paripālito,
Sorago kupito vassa ķahatevassa viggahaü. 

[SL Page 037] [\x  37/]      

Evaü nihãna jaccena pāpena akata¤¤unā,
Narādhamena dãnena katopi khaõasaīgamo. 

Asādhuko ayaü tevaü jānamānena jantunā,
Muhuttampi na kātabbo saīgamo so anatthado'ti.

Tato so asappuriso maüsaü khāditvā gacchanto khaõķavanamajjhaü sampapuõi. Athavyaggho taü disvā mahānādaü karonto gahaõatthāya uņņhāsi so vyagghaü disvā bhayappatto tuõķilassa vacanaü saritvā ahaü bho tava sahāya tuõķilassa santikā āgatomhã'ti āha. Taü sutvā vyaggho attamano ehi sammā'ti taü pakkositvā attano vasanaņņhānaü netvā khāditabbāhāreõa taü santappetvā pitu santike nisãdāpetvā puna vanakhaõķamagamāsi. Athassapitā puttā gatakāle tena saddhiü sallapanto tassa vacanānusāreõa tuõķilaü māretvā khāditabhāvaü a¤¤āsi. Tato so putto āgatakāle tava sahayo tena mārito'ti āha. Taü sutvā vyaggho anattamano vegena tassa vasanaņņhānaü gantvā samma tuõķilā'ti saddaü katvā apassanto lu¤cita pattaü cassa disvā nissaüsayaü tena mārito me sahāyo'ti socanto paridevanto āga¤chi. Atha so asappuriso tasmiü tattha gate tassa pitaraü pāsāõena paharitvā māretvā vyagghaü ca dānimāressāmã'ti vyagghā gamanamaggaü olokento nilãno aņņhāsi. Tasmiü khaõe vyagghopi āgacchi. So tassā gatakāle tassa tejena bhãto gantvā jãvitaü mesāmi dehã'ti pādamåle ureõa nipajji, vyaggho pana tena katakammaü disvā tasmiü cittaü nibbāpetvā mama sahāyassa sāsanamāgatassa dubbhituü na yuttanti cintento taü samassāsetvā gaccha sammā'ti sukhaü pesesi. Evaü hi sappurisasamāgamo nāma idhaloka paralokesu sukhāvaho yeva vuttaühi.

Sabbhireva samāsetha sabbhikubbetha satthavaü,
Sabbattha satthavo tena seyyo hoti na pāpiyo.

Sukhāvaho dukkhanudo sadā sabbhi samāgamo,
Tasmā sappurise yeva saīgamo hotu jantunaü'ti. 

Tato so vyaggho tena mettacittānubhāvena kālaü katvā sagge nibbatto'ti.

Evaü vidhopi pharuso paramaüsabhoji
Vyaggho dayāyupagato sugatiü sumedhā,
Tasmā karotha karuõaü satataü janānaü
Taü vo dadāti vibhavaü ca bhavesu bhogaü'ti.

Vyagghassa vatthuü pa¤camaü.
--------------

[SL Page 038] [\x  38/]      

Phalakaõķadinnassa vatthumhi ayamānupubbãkathā
Sāvatthiyaü kireko manusso uttarapathaü gacchāmãti addhānamaggapaņipanno gimhānamāse majjhaõhe bahalātapena kilanto hutvā rukkhacchāyaü pavisitvā tāmbålaü khādanto phalake nisãdi. Atha uttarāpathe nāgacchanto eko tatheva ātapena kilanto āgantvā purimassa santike nisãditvā bho pānãyaü atthãti pucchi itaro pānãyaü natthã ti āha. Athassa so mayhampi bho tāmbulaü dehi pipāsitomhã'ti vatvā pi na labhi catukahāpaõena ekaü tambula paõõaü kiõitvā laddho tattheva nisãditvā khāditvā pipāsaü vinodetvā tena upakāreõa tassa sinehaü katvā attano gamanaņņhānamagamāsã athāparabhāge so paņņanaü gantvā nāvāya vaõijjatthāya gacchanto samuddamajjhaü pāpuõi. Tato sattame divase nāvā bhijji manussā macchakacchapānaü bhakkhājātā so evapuriso arogo hutvā ekaü phalakakhaõķaü urekatvā samuddaü tarati athetaro' tatheva nāvāya bhinnāya seso hatvā samuddaü taranto purimena samāgami. Atha te sattadivase samudde tarantā a¤¤ama¤¤aü sa¤jāniüsu, tesu kahāpaõe datvā tāmbulaü gahito ekaü phalakakhaõķaü urekatvā tarati itarassetaü natthi. Atha so kahāpaõe gahetvā dinnatāmbulamattassopakāraü saritvā attano phalakakhaõķaü tassa adāsi. So tasmiü sayitvā taranto taü pahāya agamāsi. Aparo anādhārakeõa taranto ossaņņhaviriyo udake osãditumārabhi. Tasmiü khaõe samudde adhivatvā maõimekhalā nāmadevadhãtā osãdantaü taü disvā sappurisoti tassa guõānussarantã vegenāgantvā taü attano ānubhāvena samuddatãraü pāpesi. Itarampi sā etasseva guõānubhāvena tãraü pāpesi. Atha phalakenotiõõapuriso taü disvā vimbhito kathaü purato ahosi. Sammā'ti pucchi so na jānāmi api ca kho sukheneva tãraü pattosmi'ti āha atha devadhãtā dissamānaka sarãreõeva attanā āgatabhāvaü ārocentã āha. 

Yo mātaraü vā pitaraü vā dhammena idha posati,
Rakkhanti taü sadā devā samuddevā thalepi vā.

Yo ce buddhaü ca dhammaü ca saīghaü ca saraõaü gato, 
Rakkhanti taü sadā devā samudde vā thale'pi vā.

Pa¤cavidhaü aņņhavidhaü pātimokkhaü ca saüvaraü,
Pāleti yo taü pālenti devā sabbattha sabbadā.

Kāyena vācā manasā sucaritaü caratãdha yo, 
Pālenti taü sadā devā samudde vā thale'pi vā.

Yo sappurisa dhammesu ņhitodha katavediko,
Pālenti taü sadā devā samudde vā thale'pi vā.

Tato so āha. 

[SL Page 039] [\x  39/]      

Neva dānaü adāsāhaü na sãlaü paripālayiü,
Kena me pu¤¤akammena mamaü rakkhanti devatā,
Pucchāmi saüsayaü tuyhaü taü me akkhāhi devate'ti. 

Devatā āha.

Agādhāpārage bhãme sāgare dåritākare,
Bhinnanāvo taranto tvaü hadaye katvā kaliīgaraü

ōhatvā sappurise dhamme attānamanavekkhiyaü,
Khaõasanthavassa purisassa adāsiphalakaü sakaü

Taü tuyhaü mitta dhammaü ca dānaü ca phalakassa te, 
Patiņņhāti samuddasmiü evaü jānāhi marisā'ti. 

Evaü ca vatvā sā te dãbbahāreõa santappetvā dibbavatvālaīkārehi alaükaritvā attano ānubhāvena sāvatthinagare yeva te patiņņhāpesi, tato paņņhāya tameva ārammaõaü katvā te dānaü dadantā sãlaü rakkhantā uposathakammaü karontā āyupariyosāne saggaparāyanā ahesuü. 

Evaü parittakusalenapi sāgarasmiü.
Sattā labhanti saraõaü khalu devatāhi,
Tumhepi sappurisa taü na vināsayantā
Mā bho pamajjatha sadā kusalappayoge'ti.

Phalakaõķadinnassa vatthuü chaņņhamaü.
-----------------

Corasahāyassa vatthumhi ayamānupubbãkathā

Amhākaü bhagavati parinibbute jambudãpe devadahanagare eko manusso dukkhito tattha tattha vicaranto paccante a¤¤ataraü gāmaü gantvā tattha ekasmiü kulagehe nivāsaü kappesi tattha manussā tassa yāgubhattaü datvā posesuü. Tato so tattha manussehi mittasanthavaü katvā katipāhaü tattha vasitvā a¤¤aņņhānaü gatvā aparabhāge corakammaü karonto jãvikaü kappeti athekadivasaü corentaü taü rājapurisā gahetvā ra¤¤o dassesuü rājā taü bandhanāgāre karothā ti āõāpesi. Te taübandhanāgāraü netvā saīkhalikāhi bandhitvā ārakkhakānaü paņipādetvā agamaüsu. Bandhanāgāre vasantassa tassa dvādasa saüvaccharāni atikkantāni tato aparabhāge tassa pubbasahāyo paccanta gāmavāsi manusso kena ci kammena devadahamāgato tattha tattha ābhiõķanto bandhanāgāre baddhaü taü addasa. Disvā tassa hadayaü kampi. So roditvā paridevitvā ki te mayā kattabbaü sammāti pucchi. Tato tena samma bandhanāgāre vasantassa me idāni dvādasa

[SL Page 040] [\x  40/]      

Saüvaccharāni atikkantāni ettakaü kālaüdubbhojanādinā mahā dukkhaü anubhomi yāvāhaü āhāraü pariyesitvā bhujitvā āgamissāmi tāva maü ito mu¤canåpāyaü jānāhã'ti vutte so sappuriso 

Råpeõa kintu guõasãla vivajjitena, 
Micchālayassa kãtavassa dhiyā kimatthaü.

Dānādicāgavigatena dhanena kiü vā,
Mittena kiü vyasanakāla parammukheõā'ti.

Evaü ca pana vatvā sādhu sammakaromi te vacanti ārakkhakānaü santikaü gantvā bhonto yāveso bhattaü bhu¤jitvā āgacchati tāvāhaü tassa pāņibhogo bhavissāmi vissajjetha nanti āha. Tehi na sakkā bho etaü vissajjetuü api ca kho yāvāyaü āgacchati. Tāva tvaü ayasaīkhalikāya baddho nisãdissasi evaü taü vissajjessāma. No ce na sakkā'ti āhaüsu. So evampi hotu sammā' vatvā tassa pādato saīakkhalikaü mu¤citvā attano pāde katvā bandhanāgāraü pavisitvā itaraü mu¤cāpesi. So pi asappuriso bandhanā mutto na puna taü ņhānamagamāsi aho akata¤¤uno pakatiü ¤ātuü bhāriyaü-yathāha.

Vāripåre yathāsobbhe nevanto visamaü samaü,
Pa¤¤āyatevaü sādhussa bhāvaü manasi sambhavaü.

Bhāsanti mukhato ekaü cintenti manasāparaü,
Kāye nekaü karontevaü pakatāyama sādhunaü.

Tesaü yo bhāvama¤¤āti sova paõķita jātiko,
Bahussuto'pi so yeva paracitta vidå'pi so.

Athassa bandhanāgāre vasantassa dvādasa saüvaccharāni atikkantāni ettakaü kālaüjighacchāpãëitena tena āhāratthāya parona yācita pubbo. Anucciņņhāhāraü labhanadivasato alabhana divasāyeva bahutarā honti. Atha dvādasa saüvaccharātikkame ra¤¤o putto nibbatti. Tadā rājā attano vijite sabba bandhanāgārāni vicārāpesi. Antamaso migapakkhino'pi bandhanā mu¤cāpesuü. Dvāre vivaņamattayeva bandhanāgāre manussā icchiticchitaņņhānaü agamaüsu so panekova tehi saddhiü āgantvā ohiyi. ârakkhakehi tvaü bho kasmā na gacchasãti vutte ahaü bho a¤¤ātabhāvena idāni na gamissāmi. Atãva parihãnagattosmi andhakāre gamissāmã'ti vatvā andhakāre āgate nikkhamma antonagare vissāsikānaü abhāvena kuto āhāraü labhissāmã'ti cintento nikkhamma rattandhakāre āmakasusānamagamāsi etthāhāraü labhissāmã'ti tattha so adhunā nikkhitta mata manussaü disvaü manussaņņhinā maüsaü chinditvā sãsakapāle pakkhipitvā tãhi manussasãsehi kata uddhane ņhapetvā citakato omukkaaëātehi aggiü katvā susānaü nibbāpanatvā yā bhata udakena manussaņņhinā ālolento 



[SL Page 041] [\x  41/]      

Maüsaü pacitvā otāretvā sākhābhaīgena hirikopãnaü paņicchādetvā nivattha pilotikaü vātāvaraõaü katvā nisãdi. Tasmiü khaõe tattha pipphalirukkhe adhivatthā devatā tassa taü kiriyaü disvā pucchissāmi tāva nanti taü upasaīkamitvā evamāha bho tvaü ghanataratimirākule mahārattiyaü tattha tattha vikiõõa naraņņhisamākiõõe soõasigālādikuõapādakākule manussamaüsabhakkhayakkharakkhakasākule tattha tattha pajjalantā nekacitaka bhayānake susāne manussamaüsaü pacitvā kiü karosã'ti pucchantã āha:- 

Rattandhakāre kuõapādakehi samākule sãvathikāya majjhe,
Manussamaüsaü pacasãdha sãse vadehi kiü tena payojanaü te'ti.

Atha so āha:-
Na yāgahetu naca dānahetu susānamajjhamhi pacāmi maüsaü,
Khudāsamo natthi narassa a¤¤ā khudāvināsāya pacāmimamho'ti.

Tato devatā taü tathā hotu iminā pilotikena vātāvaraõaü karosi kimatthametanti pucchantã:-

Nivatthasākho hirisaüvarāya pilotikaü tattha pasārayanto,
Karosi vātāvaraõaü ca samma kimatthametaü vada pucchito me'ti.

So tassācikkhanto āha:-

Subhāsubhāmissita sãtavāto sayaü acittova acittabhāvā,
Dehaü phusitvāna asādhukassa akata¤¤uno mittapadhaüsakassa.

Samāvahanto yadi me sarãre phusāti taü vāyumamāvisitvā,*
Dukkhaü dadātã'ti visaüva taü bho parivajjituü baddhamimaü kucelanti. 

Devatā āha:-

Kima'kāsi bho so katanāsako te dhanaüca dha¤¤aü tava nāsayitva 
Mātā pitā bandhavo khettavatthu vināsitā tena vadehi kiü teti

Tato so āha:- 

Yaü rājato hoti bhayaü mahantaü sabbassa haraõādivadhādikaü ca,
Akata¤¤unā'sappurisena hoti ārāva so bho parivajjanãyo. 

Yamatthi corāri bhayaü hi loke athodakenāpi ca pāvakena, akata¤¤unā taü kalahaü hi hoti ārāva so bho parivajjanãyo 
Pāõātipātampi adinnadānaü parassa dāråpagamaü musā ca,
Majjassa pānaü kalahaü ca pesunaü samphaügiraü dhuttajanehi yogaü)
---------------------------------------------*- Katthavi"phusātiyā saīgatimajjadānã" (katthaci "akkhadhuttādiyogaü"


[SL Page 042] [\x  42/]      

Sabbaü anatthaü asivaü aniņņhaü apāyikaü dukkhamanantama¤¤aü,
Akata¤¤unā'sappurisena hoti ārāva so bho parivajjanãyo'ti

Vatvā attanā asappurisasaüsaggenānubhåtaü sabbaü dukkhaü kathesi. Tato devatā ahampi bho satthuno maīgalasuttadesanā divase imasmiü yeva rukkhe nisinno.
Asevanā ca bālānaü paõķitānaü ca sevanā,
Påjā ca påjanãyyānaü etaü maīgala muttamaü'ti.

Gāthāya bālassa dose assosiüti vatvā tassa pasanno taü attano vimānaü netvā nahāpetvā dibbavatthālaīkārehi alaükaritvā dibbannapānaü datvā mahantaü sakkārasammānaü katvā attano ānubhāvena tasmiü nagare rajje abhisi¤cāpesi. So tattha rajjaü karonto dānādãni pu¤¤āni katvā āyupariyosāne yathā kammaü gato'ti.

Evaü asādhujanasaīgamasannivāsaü
Sa¤cajjasādhusuci sajjanasaīgamena,
Dānādineka kusalaü paripårayantā
Saggāpavagga vibhavaü abhisambhunāthā'ti

Corasahāyassa vatthuü sattamaü. 
Maruttabrāhmaõassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe candabhāgā nāma gaīgātãre homagāmaü nāma atthi. Tasmiü eko marutto nāma brāhmaõo paņivasati. Tadā so vohāratthāya takkasãlaü gantvā gehaü āgacchanto antarāmagge ekāya sālāya kuņņharogāturaü sunakhaü disvā tasmiü kāru¤¤ena nãlavalliü takkambilena madditvā pāyesi. Sunakho våpasantarogo pākatiko hutvā brāhmaõena attano katåpakāraü sallakkhento teneva saddhiü agamāsi. Aparabhāge brāhmaõassa bhariyā gabbhaü paņilabhi. Paripuõõa gabbhāya tāya vijāyanakāle dārako tiriyampatitvā anto gabbhe yeva mato. Tadā taü satthena khaõķākhaõķikaü chinditvā nãhariüsu. Atha brāhmaõo taü disvā nibbinnahadayo gharāvāsaü pahāya isipabbajjaü pabbajitvā ara¤¤e viharati. Athassa bhariyā a¤¤ena saddhiü saüvasantã ayaü maü pahāya pabbajito'ti brāhmaõe paduņņhacittā bho brāhmaõaü mārehã'ti sāmikena saddhiü mantesi. Tesaü mantaõaü sunakho sutvā brāhmaõeneva saddhiü carati. Athekadivasaü tassā sāmiko tāpasaü māressāmã'ti dhanu kalāpaü gahetvā nikkhami. Tadā tāpaso phalāphalatthāya ara¤¤aü gato sunakho assameyeva ohãyi. Puriso tāpasassāgamanamaggaü olokento gacchantare nilãno acchi sunakho tassa pamādaü oloketvā dhanunoguõaü khāditvā chindi so puna guõaü pākatikaü katvā āropesi. Evaü so āropitaü āropitaü khādateva. Atha so pāpapuriso tāpasassāgamanaü ¤atvā taü māressāmi'ti dhanunā saddhiü agamāsi. Athassa sunakhopāde 

[SL Page 043] [\x  43/]      

ôasitvā pātetvā tassa mukhaü khāditvaü dubbalaü katvā bhuīkāramakāsi. Evaü hi sappurisā attano upakārakānaü paccupakāraü karonti. Vuttaü hi:-

Upakāraü karonto so sunakho katavediko,
Sattupaghātakaü katvā isino 'dāsi jãvitaü.

Tiracchānāpi jānanti guõamattani kataü sadā,
Iti ¤atvāna medhāvã kata¤¤å hontu pāõino'ti. 

Tato tāpaso sunakhassa saddenā gantvā tassa taü vippakāraü disvā kāru¤¤ena paņijaggitvā våpasantavaõaü balappattaü posetvā tattheva vasanto jhānābhi¤¤aü nibbattetvā āyupariyosāne brahmaloka parāyaõo ahosãti. 

Sutvāna sādhu sunakhena katåpakāraü,
Mettiü disassa pakataü isinā ca sutvā
Sammā karotha karuõaü ca paråpakāraü
Taü sabbadā bhavati vo bhavabhogahetuti.

Maruttabrāhmaõassa vatthuü aņņhamaü.
----------------------

Pānãyadinnassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe a¤¤atarasmiü janapade kireko manusso raņņhato raņņhaü janapadato janapadaü vicaranto anukkamena candabhāgā nadãtãraü patvā nāvaü abhiruhitvā paratãraü gacchati. Athāparā gabbhinitthi tāya evanāvāya gacchati. Atha nāvāgaīgāmajjhappattakāle tassā kammajjavātā caliüsu. Tato sā vijāyitumasakkontã kilantā pānãyaü me detha pipāsitāmhãti manusse yāci. Te tassā vacanaü asunantā viya pānãyaü nādaüsu. Atha so jānapadiko tassā karuõāya toyaü gahetvā mukhe āsi¤ci. Tasmiü khaõe sāladdhassāsā sukhena dārakaü vijāyi. Atha te tãraü patvā katipaya divasena attano attano ņhānaü pāpuõiüsu. Athāparabhāge so jānapadiko a¤¤atarakiccaü paņicca tassā itthiyā vasana nagaraü patvā tattha tattha ābhiõķanto nivāsaņņhānaü alabhitvā nagaradvāre sālaü gantvā tattha nipajji. Tasmiü yeva divase corā nagaraü pavisitvā rājagehe sandhiü chinditvā dhanasāraü gahetvā gacchantā rājapurisehi anubaddhā gantvā tāyeva sālāya chaķķetvā palāyiüsu. Atha rājapurisā āgantvā core apassantā taü jānapadikaü disvā ayaü coroti gahetvā pacchābāhaü gāëhaü bandhitvā puna divase ra¤¤o dassesuü. Ra¤¤o kasmā bhaõe corakammamakāsãti pucchito nāhaü deva coro āgantukomhãti vutte rājā core pariyesitvā alabhanto ayameva coro imaü

[SL Page 044] [\x  44/]      

Mārethā'ti āõāpesi. Rājapurisehi taü gāëhaü bandhitvā āghātanaü nente sā itthi taü tathānãyamānaü disvā sa¤jānitvā kampamānahadayā muhuttena ra¤¤o santikaü gantvā vanditvā deva eso na cero āgantuko mu¤cethe. Taü devāti āha. Rājā tassā kathaü asaddahanto yajjetaü movetu micchasi. Tassagghanakaü dhanaü datvā mu¤cāpehi'ti sā sāmi mama gehe dhanaü natthi api ca mama sattaputtehi saddhiü maü dāsi karohi etaü mu¤cā devā'ti āha. Atha rājā taü etaü adhånāgato'ti vadasi. Etaü nissāya puttehi saddhiü attānaü dāsattaü sāvesi. Kimeso te ¤āti vā udāhu upakārako'ti pucchanto āha:-

Kiü te bhoti ayaü puriso'tuvaü pucchāmi saüsayaü,
Bhātā vā tepitā hoti pati vā devaro tava. 

Ĩāti sālohito kinnu udāhu iõadāyako, 
Athopakārako kinnu kasmāssa dehi jãvitaü'ti 

Tato sā āha:-

Eso me puriso deva katapubbopakārako,
Attāna mekikaü veso dukkhitaü maraõe ņhitaü.

Vijāyitumasakkontiü gabbhiniü dukkhavediniü,
Toyena maü upaņņhāsi tenāhaü sukhitā tadā.

Bhaügakallolamālāya uttarantaü mahaõõavaü
Pahāya pātuü kåpassa yāti loko pipāsito.

Tatheva vijjamānesu janesu manujādhipa,
Ekasseva manasmiü hi guõaü tiņņhati sādhukaü.

Pahatvāna mataü hatthiü maüsatthi keci jantuno,
Anubandhantã maüsatthaü sasaü dhāvantamekakaü.

Tatheva vijjamānesu janesu manujādhipa,
Guõavanta manubandhanti sappurisaü katavedikaü.

Tasmā sappurise dhamme patiņņhāsmi narādhipa,
Anussaranti etena katapubbåpakārakaü.

Ahaü ca mama puttāca etenamha sukhāpitā,
Jãvitampi pariccajja muccanãyo ayaü mayā'ti.

Tato rājā dovārikaü pakkositvā tampi pucchitvā adhunāgatabhāvaü ¤atvā tassā sappurisadhamme santuņņho tesaü ubhinnampi mahantaü yasaü anuppadāsi. Te laddhayasā tato paņņhāya dānādãni pu¤¤akammāni katvā sagga parāyaõā ahesunti. 

[SL Page 045] [\x  45/]      

Dhamme patiņņhitamanā apimātugāmā
Evaü labhanti vibhavaü ca pasaüsanaüca,
Dhamma¤ca sādhucaritaü manasãkaronto
Dhammesu vattathasadā sucisajjanāti.

Pānãyadinnassa vatthuü navamaü.
-------------------

Sahāyassa pariccatta jãvitakassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Bhagavatã parinibbute sāvatthiyaü soma brāhmaõo somadatta brāhmaõoti dve brāhmaõā vasanti. Tattha somadatta brāhmaõena saddhiü soma brāhmaõo yebhuyyena dåtaü kãëati. Athekadivasaü somadatto soma brāhmaõaü dåtena parājetvā tassa uttarāsaīgaüca la¤chanamuddikaüca gahetvā attanogehaü gacchanto soma brāhmaõassa ehi gehaü gacchāmā'ti āha. Tato somonāhaü samma ekasāņako hutvā antaravãthiü otarituü sakkomi gamanato ettheva me ņhānaü varataranti āha. Somadattena evaü sati samma imaü uttarāsaīghaü gaõhāti, tassa taü datvā idāni samma ehãti vuttopi nāgacchati. Puna tena so kasmā nā gacchāsã'ti puņņho samma mama hatthe muddikaü apassantā me puttadārādayo mayā saddhiü kalahaü karontãti āha. Atha so evaü sante yadā te pahoti. Tadā mayhaü dehãti muddikampi datvā taü gahetvā gehaü agamāsi. Atha te ettakena sahāyā ahesuü aparabhāge somadattabrāhmaõaü ayaü paradārakammaü akāsãti manussā gahetvā ra¤¤o dassesuü. Rājā tassa råpasampattiü disvā rājāõaü akatvā mā bho puna evamakāsã'ti ovaditvā vissajjesi. Rājāõa yāvatatiyavāraü ovadanto vissajjetvā catutthe vāre gacchathe'taü āghātanaü netvā mārethāti ānāpesi. Evaü pāpakamme niratā anekākāreõa ovadantā'pi na sakkā nivāretuü. Tathāhi:
Soõā ceva sigālāca vāyasā nãlamakkhikā,
Iccete kuõape sattā na sakkā te nisedhituü.
Tathā pāõātipātesu paradāre surāya ca, 
Musāvādesu theyyesu sattasattā na cāriyā'ti. 

Tato rājapurisā taü bandhitvā pakkamiüsu. Tadā soma brāhmaõo somadattā tathānãyamānaü disvā kampamānahadayo rājapurisānaü santikaü gantvā imaü bho muhuttaü mā māretha yāvarājānaü jānāpessāmã'ti vatvā ra¤¤o santikaü gantvā vanditvā ņhito deva mama jãvitaü somadattassa brāhmaõassa dassāmi. Etaü mu¤catha. Yadi māretukāmā maü mārethā'ti āha. Rājā tuņņho ahosi. Rājapuriso somadattaü mu¤citvā somabrāhmaõaü āghātanaü netvā māresuü aho kata¤¤uno kataveditā.

Hoti cettha:-

Katåpakāramattānaü sarantā keci mānusā,
Jãvitaü denti somova somadattassa attano'ti.


[SL Page 046] [\x  46/]      

So tena jãvitadānena devaloke nibbattitvā mahante kanakavimāne devaccharā sahassa parivuto dibbasampattãmanubhavanto paņivasati. Tadā somadatta brāhmaõo eso maü maraõappattaü mocesãti vatvā tassatthāya dāõaü datvā pattiü adāsi. Tāvadevassa tato bahutaraü devissariyaü ahosi. Devānubhāvaü ca tato so somadevo attano devissariyaü olokento sahāyassa attano jãvitadānaü addasa. Disvā attabhāvaü vijahitvā mānavakavaõõena somadattabrāhmaõaü upasaīkamitvā paņisanthāraü katvā attānaü devaloke nibbattabhāvaü pakāsetvā taü gahetvā attano ānubhāvena devalokaü netvā yathākāmaü sampattimanubhavā'ti vatvā sattāhaü devissariyaü datvā sattame divase netvā tassa gehe yeva patiņņhāpesi. Tathāhi dibbasampatti manubhåtassa manussasampatti paņikkulā hoti. Tato so dibbasampatti manussaranto kiso dubbalo uppaõķuppaõķukajāto ahosi. Athekadivasaü devaputto taü olokento tathā dukkhappattaü disvā na sakkā manussena dibbasampatti manubhavitunti icchiticchitasampatti dāyakaü ekaü ciktāmaõiü datvā tassa bhariyampi attano ānubhāvena råpavantaü yasavantaü vaõõavantaü atikkantamanussitthivaõõaü akāsi. Aparabhāge te jayampatikā paccakkhato diņņhadibbasampatti vibhavā dānaü datvā sãlaü rakkhitvā sahāya devaputtassa santikeyeva nibbattiüsu. 

Mandena nanditamanā upakārakena
Pāõampi denti sujanā iti cintayitvā,
Mittaddu mā bhavatha bho upakārakassa
Pāsaüsiyā bhavatha sādhujanehi niccaü'ti. 

Sahāyassa pariccatta jãvitakassa vatthuü dasamaü
Nandirājavaggo dutiyo.
------------------

Yakkhava¤cita vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Bhagavati parinibbutamhi kosalara¤¤o kira janapade tuõķagāmo nāma ahosi. Tattheko buddhadāso nāma manusso yāvajãvaü "buddhaü saraõaü gacchāmi buddho me saraõaü tāõaü lenaü parāyaõaü"ti, evaü jãvita pariyantaü buddhaü saraõaügato paņivasati. Tasmiü samaye eko janapadavāsiko tattha tattha ābhiõķanto taü tuõķagāmaü patvā tasseva ghare nivāsaü kappesi. Tassa pana jānapadikassa sarãre eko yakkho āvisitvā pãëeti. Tadā tassa gāmassa pavisanakāle yakkho buddhadāsopāsakassa guõatejena tassa gehaü pavisitumasakkonto taü mu¤citvā bahi gāme sattāhaü aņņhāsi tassā gamaõaü olokento tato so jānapadiko satta divasaü 


[SL Page 047] [\x  47/]      

Tattha vasitvā sattame divase sakaraņņhaü gantukāmo gāmā nikkhami. Atha taü tathā nikkhantaü disvā yakkho aggahesi. Atha so taü ettakaü kālaü kuhiü gatosã ti pucchi yakkho bho tavatthāya ettha vasantassa me sattāhaü atikkantanti. Tato so ko te mayā attho kiü te dammi'ti. Atha yakkhena so ahaü khudāya pãëito bhattena me attho'ti vutto. So evaü sati kasmā maü antogehe vasantaü na gaõhãti āha. Yakkhena bho tasmiü gehe buddhaü saraõaü gato eko upāsako atthi tassa sãlatejena gehaü pavisitumasakkonto aņņhāsinti vutto. Jānapadiko saraõaü nāma pucchi. Yakkho "buddhaü saraõaü gacchāmã"ti vatvā saraõaü aggahesã'ti āha. Taü vatvā jānapadiko idāni imaü va¤cessāmã'ti cintetvā tena hi yakkha ahampi buddhaü saraõaü gacchāmã'ti āha. Evaü vuttamatte yeva yakkho mahāsaddaü karonto bhayena bhamanto palāyi. Evaü sammāsambuddhassa saraõaü idha loke bhayopaddavanivāraõatthaü hoti paraloke saggamokkhāvahaü tathāhi:-

Buddho'ti vacanaü etaü amanussānaü bhayāvahaü,
Buddhabhattika jantånaü sabbadā mudamāvahaü.

Sabbopaddava nāsāya paccakkhaü dibbamosadhaü,
Dibbamantaü mahātejaü mahāyantaü mahabbhutaü.

Tasmā so dāruõo yakkho disvā taü saraõe ņhitaü,
Ubbiggoca bhayappatto lomahaņņho ca chambhito.

Bhamanto dhāvitaü disvā timirova suriyuggate,
Simbalãtulabhaņņaüva caõķavātena khaõķitaü.

Yaü dukkhaü rājacorāri yakkhapetādi sambhavaü,
Nicchantena manussena gantabbaü saraõattayaü'ti. 

Tato jānapadiko saraõāgamane mahāguõaü mahānisaüsaü oloketvā buddhe sagāravo sappemo jãvitapariyantaü buddhaü saraõaü gacchāmã'ti saraõaü gantvā teneva saraõagamanānubhāvena jãvitapariyosāne suttappabuddho viya devaloke nibbattã'ti.

Disvāna evaü saraõaü gataü taü
Apenti yakkhā'pi mahabbhayena,
Pāletha sãlaü saraõaü ca tasmā
Jahātha duritaü sugatiü bhajavhoti. 

Yakkhava¤cita vatthuü paņhamaü.
-----------------


[SL Page 048] [\x  48/]      

Micchādiņņhikassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Bhagavati parinibbute rājagahanagare kira eko brahmabhattiko micchādiņņhiko paņivasati. Tattheva sammādiņņhikopi tesaü ubhinnampi dve puttā ahesuü. Te ekato kãëantā vaķķhanti. Athāparabhāge guëakãëaü kãlantānaü sammādiņņhikassa putto namo buddhāyā'ti vatvā guëaü khippanto divase divase jināti. Micchādiņņhikassa putto namo brahmuno'ti vatvā khippanto parājeti. Tato micchādiņņhikassa putto niccaü jinantaü sammādiņņhikaü kumāraü disvā samma tvaü niccameva jināsi kiü vatvā guëaü khipasã'ti pucchi sohaü samma namobuddhāyā'ti vatvā khipāmã'ti āha. Sopi tato paņņhāya namo buddhāyā'ti vatvā khipati. Atha te yebhuyyena dåte samasamāva honti aparabhāge micchādiņņhikassa putto pitarā saddhiü dārånamatthāya vanaü gantvā sakaņena dāruü gahetvā āgacchanto nagaradvārasamãpe sakaņaü vissajjetvā tiõe khādanatthāya geõe vissajjesi. Goõā tiõaü khādantā a¤¤ehi goråpehi saddhiü antonagaraü pavisiüsu. Athassa pitā goõe pariyesanto sakaņaü olokehã ti puttaü nivattetvā nagaraü paviņņho ahosi. Atha sāyaõhe jāte manussā nagaradvāraü pidahiüsu. Tato kumāro bahi nagare dārusakaņassa heņņhāsayanto niddåpagato ahosi. Atha tassā rattiyā sammādiņņhiko ca micchādiņņhikocā'ti dve yakkhā gocaraü pariyesamānā sakaņassa heņņhā nipannaü kumāraü addasaüsu. Tesu micchidiņņhiko imaü khādāmã'ti āha. Athāparo mā evamakāsi namobuddhāyā'ti vācako eso'ti khādamevetanti vatvā itareõa yāvatatiyaü vāriyamāno'pi gantvā tassa pāde gahetvā ākaķķhi. Tasmiü khaõe dārako pubbaparicayena namobuddhāyā'ti āha. Taü sutvā yakkho bhayappatto lomahaņņho hatthaü vissajjetvā paņikkamma aņņhāsi. Aho acchariyaü buddhānubhāvaü abbhutaü evaü attaü anãyātetvā paricayena namobuddhāyā'ti vuttassapi bhayaü chambhitattaü upaddavaü vā na hoti. Pageva attaü nãyātetvā yāvajãvaü buddhaü saraõa gatassā'ti uttaühi:-

Yathāpi sikhino nādaü bhujaīgānaü bhayāvahaü,
Evaü buddhoti vacanaü amanussānaü bhayāvahaü.

Yathā mantassa jappena vilayaü yāti kibbisaü,
Evaü buddho'ti vacanena pahāyanti pisācikā.

Aggiü disvā yathā sitthaü dårato ca vilãyati,
Disvā nevaü saraõagataü petāpentāva dårato. 

Pavaraü buddha icceta makkhara¤cayamabbhutaü,
Sabbopaddava nāsāya thirapākāramuggataü.

Sattaratanapāsādaü tameva vajiraü guhaü,
Tameva nāvaü dãpaü taü tameva kavacaü subhaü.


[SL Page 049] [\x  49/]      

Tameva sirasi bhāsantaü kirãņaü ratanāmayaü
Lalāņe tilakaü rammaü kappuraü nayanadvaye.

Tāķaīkaü kaõõayugale soõõa mālā gale subhā,
Ekāvaëi tārahārā bhārajattusu laīkatā.

Agadaü bāhumålassa karagge valayaü tathā,
Aīgulisva īgulãyaü ca khaggaü maīgalasammataü.

Soõõātapattamuõahãsaü na baõo sa sarāsanaü,
Tameva sabbālaīkāraü tameva duritāpahaü.

Tasmāhi paõķito poso lokalocana satthuno,
Saraõaü tassa ganteva guõanāmaü ehi passikaü.

Namo'ti vacanaü pubbaü buddhāye'ti giraü tadā,
Supantena kumāreõa micchādiņņhika sånunā.

Sutvā vuttaü pisācā'pi manussakuõaperatā,
Na hiüsanti aho buddhaguõasāramahantatā'ti.

Atha sammādiņņhikayakkho micchādiņņhikassa yakkhassa evamāha ayuttaü bhotayā kataü buddhaguõe pahārodinno daõķakammaü tayā kātabbaüti. Tena kiü mayā samma kātabbaü ti vutte bubhukkhitasma āhāraü dehã'ti āha. Tato so sādhuti vatvā yāvāhaü āgacchāmi tvaü tāvettha vacchāhã'ti vatvā bimbisārara¤¤o ka¤canataņņake vaķķhitaü rasabhojanaü āharitvā kumārassa pituvaõõena dārakaü bhojetvā puna kumāreõa vutta buddhavacanaüca attanākatavāyāmaü cā'ti sabbaü taņņake likhitvā idaü ra¤¤oyeva pa¤¤āyatå'ti adhaņņhāya agamaüsu. Atha pabhātāya rattiyā ra¤¤o bhojanakāle rājapurisā tattha taņņakaü adisvā nagaraü upaparikkhantā sakaņe dārakaüca taņņakaüca disvā taņņakena saddhiü taü gahetvā ra¤¤o dassesuü rājā taņņake akkharādãni disvā vācetvā tassa guõe pasanno mahantena yasena saddhiü seņņhiņņhānamadāsi.

Jinassa nāmaü supinena pevaü na hoti bhãtiü lapanena yasmā,
Tasmā munindaü satataü sarātha guõe sarantā saraõaü ca yāthā'ti.

Micchādiņņhikassa vatthuü dutiyaü.
------------------

Pādapãņhikāya vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe mahābodhito kira dakkhiõapasse ekaü paccanta nagaraü ahosi. Tattha saddhāsampanno ratanattayamāmako eko upāsako paņivasati. Tadā eko khãõāsavo bhagavatā paribhuttaü pādipãņhaü thavikāya pakkhipitvā gatagataņņhāne påjento anukkamena


[SL Page 050] [\x  50/]      

Taü nagaraü sampāpuõitvā sunivattho supāruto pattaü gahetvā antaravãthiü paņipajji. Yugamattadaso pabbajjālãlāya janaü paritosento. Atha so upāsako tathā gacchantaü theraü disvā pasannamānaso upagantvā pa¤capatiņņhitena vanditvā pattaü gahetvā bhojetvā nibaddhaü mama gehaü āgamanamicchāmi mamānukampāya ettheva vasatha sāmã'ti yācitvā nagarāsanne ramaõãye vanasaõķe nadãkåle paõõasālaü katvā therassa taü nãyādetvā catupaccayehi paņijagganto mānento påjento vasati. Thero'pi tattha phāsukaņņhāne bhagavatā paribhuttapāda pãņhadhātuü nidhāya vālukāhi thåpaü katvā niccaü gandhadhåpapupphapåjādãhi påjayamāno vāsaü kappeti. Tasmiü samaye tassopāsakassa anantara gehavāsiko eko issarabhattiko attano devataü nibaddhaü namassati. Taü disvāssa upāsako laddhaguõe vatvā akhette samma mā viriyaü karohi pajahetaü diņņhiüti āha. Tato so kerāņiko issarabhattiko ko te satthu guõānubhāvo amhākaü issarassa guõova mahanto'ti vatvā tassa aguõaü guõanti kathento āha.

Tipuraü so vināsesi lalāņanayanagginā,
Asure ca vināsesi tisålena mahissaro.

Jaņākalāpa māvattaü naccatã dinasandhiyaü,
Vādeti bherivãõādiü gãtaü vā'pi sa gāyati.

Bhariyāyo tassa tasso(hi) jaņāyekaü samubbahe,
Ekamekena passena passamāno carekakaü.

Hatthicammambaradharo teneva vāritātapo,
Asādisehi puttehi råpeõa ca supākaņo.

Ratiyā ca madhupāne ca vyāvaņo sabbadā ca so,
Manussaņņhidharo sãsa kapālenesa bhu¤jati.

Na jāno na bhayaü tassa maraõaü natthi sassato,
ädiso me mahādevā nattha¤¤assãdisoguõo'ti.

Taü sutvā upāsako samma tuyhaü issarassa ete guõā nāma tāva hontu aguõā nāmakittakā hentã'ti vatvā bhagavato sakalaguõe saüharitvā kathento āha.

Loke sabbasavantãnaü ādhāro sāgaro yathā,
Sabbesaü guõarāsãnaü ādhāro,ca tathāgato.

Carācarānaü sabbesaü ādhāra,va dharā ayaü,
Tathā guõānaü sabbesaü ādhāro'va tathāgato. 
Evaü santo viyatto ca evaü so karuõāparo,
Evamiddhividhā tassa eva mevaü guõā iti.

Buddhe'pi sakkoti na yassa vaõõe kappampi vatvā khayataügametuü, pageva na brahmasurāsurehi vattuü na hānanta guõassa vaõõanti.


[SL Page 051] [\x  51/]      
Evaü vadantā pana te ubho'pi amhākaü devo uttamo'ti kalahaü vaķķhetvā ra¤¤o santikamagamaüsu. Rājā tesaü kathaü sutvā tena hi tumhākaü devatānaü mahantabhāvaü iddhipāņihāriyena jānissāma. Dassetha tehi no iddhãti nagare bheriü carāpesi ito kira sattāhaccayena imesaü dvinnaü satthārānaü pāņihāriyāni bhavissanti sabbe sannipatantåti taü sutvā nānādisāsu bahumanussā samāgamiüsu atha micchādiņņhikā ajja amhākaü devassaānubhāvaü passāmāti mahantaü påjaü karontā tattha sāraü nāddasaüsu. Sammādiņņhikā'pi ajja amhākaü bhagavato ānubhāvaü passissāmā'ti vāëukā thåpaü gantvā gandhamālādãhi påjetvā padakkhiõaü katvā a¤jalimpaggayha aņņhaüsu atha rājā'pi balavāhaõaparivuto ekamante aņņhāsi. Nānāsamayavādino'pi ajja tesaü pāņihāriyaü passissāmā'ti ma¤cāti ma¤caü katvā aņņhaüsu. Tesaü samāgame sammādiņņhikā vāëukāthåpamabhimukhaü katvā a¤jalimpaggayha sāmã amhākaü bhagavā sabbabuddha kiccāni niņņhāpetvā anupādisesāya nibbāõadhātuyā parinibbāyi. Sāriputta mahāmoggallānādayo asãtimahāsāvakā'pi parinibbāyiüsu. Natthettha amhākaü a¤¤aü paņisaraõanti vatvā saccakiriyaü karontā āhaüsu:
Apāõakoņiü buddhassa saraõaü no gatā yadi,
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

âpāõakoņiü dhammassa saraõaü no gatā yadi,
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

âpāõakoņiü saīghassa saraõaü no gatā yadi, 
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

Rāmakāle munindassa pādukā cāsi abbhutā,
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.
Chaddantakāle munino dāņhā charaüsi ra¤jitā,
Tena saccena'yaü dhātu nicchāretu cha raüsiyo.

Jātamatto tadā buddho ņhito paīkaja muddhanã,
Nicchāresāsabhiü vācaü aggo seņņho'ti ādinā,
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

Nimitte caturo disvā nikkhanto abhinikkhamaü,
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

Mārasenaü palāpetvā nisinno bujjhi bodhiyaü,
Tena saccena,yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü.

Dhammacakkaü pavattesi jino,sipatane tadā
Tena saccena'yaü dhātu dassetu pāņihāriyaü. 

[SL Page 052] [\x  52/]      

Nandopananda bhogindaü nāgaü nālāgirivhayaü
âlavakādayo yakkhe brahmamāno ca bakādayo.

Saccakādã nigaõķhe ca kåņa dantādayo dvije,
Damesi tena saccena dassetu pāņihāriyaü'ti.

Eva¤ca pana vatvā upāsakā amhākaü anukampaü paņicca mahājanassa micchādiņņhibhedanatthaü pāņihāriyaü dassetha sāmi'ti ārādhesuü atha buddhānubhāva¤ca therānubhāva¤ca upāsakānaü saccakiriyānubhāva¤ca paņicca vāëukāthåpaü dvidhā bhinditvā pādapãņhadhātu ākāsamabguggantvā chabbaõõaraüsiyo vissajjentã vilāsamānā aņņhāsi. Atha mahājanā celukkhepasahassāni pavattentā sādhukãlaü kãëantā mahānādaü pavattentā mahantaü påjamakaüsu. Micchādiņņhikā'pi imaü acchariyaü disvā vimbhita mānasā micchā diņņhiü bhinditvā ratanattayaparāyaõā samāõamagamaüså'ti 
Phuņņho'pi pādena jinassa evaü kaliīgaro'pāsi mahānubhāvo
Lokeka nāthassa anāsavassa mahānubhāvohi acintanãyoti.

Pādapãņhikāya vatthuü tatiyaü.
------------------

Uttarasāmaõerassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

So kira purimabuddhe katādhikāro tattha tattha bhave vivaņaņåpanissayaü pu¤¤aü upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paņivasati. Tadā sumedhonāma sammāsambuddho vivekamanabråhanto himavantaü gantvā ramaõãye padese pallaīkaü ābhujitvā nisãdi. Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaõõaraüsãhi virājamānā bhagavantaü disvā tãhi kaõikārapupphehi påjesi. Pupphāni buddhānubhāvena satthu uparichattākāreõa aņņhaüsu. So tena bhãyyosomattāya pasanna citto hutvā aparabhāge kālaü katvā tāvatiüsabhavane nibbattitvā uëāraü dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaü tattha ņhatvā tato cuto devamanussesu saüsaranto imasmiü buddhuppāde rājagahanagare brāhmaõa mahāsālassa putto hutvā nibbatti. Uttarotissa nāmaü ahosi. So uttamaråpadharo vi¤¤utaü patto brāhmaõa vijjāsu nipphattiü patvā jātiyā råpeõa vijjāya sãlācāreõa ca lokassa mahanãyojāto tassa taü pa¤¤āsampattaü disvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhãtaraü dātukāmo hutvā attano adhippāyaü pavedesi. So nissaraõajjhāsayatāya taü paņikkhipitvā kālena kālaü dhammasenāpatiü payirupāsento tassa santike dhammaü sutvā paņiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraü upaņņhahati. Tena va samayena therassa a¤¤ataro ābādho uppanno hoti. Tassa bhesajjatthāya uttarasāmaõero pāto va pattacãvaramādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taëākassa tãre pattaü


[SL Page 053] [\x  53/]      

ōhapetvā udakasamãpaü gantvā mukhaü dhovati tadā a¤¤ataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaü ratanabhaõķikaü sāmaõerassa patte pakkhipitvā palāyã. So sāmaõero'pi satthusamãpaü upagato hoti coraü anubandhantā rājapurisā sāmaõerassa patte bhaõķikaü disvā ayaü coro iminā coriyaü kataü'ti sāmaõeraü pacchābāhaü bandhitvā vassakārassa brāhmaõassa dassesuü. Vassakāroca tadā ra¤¤o vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaü anusāsati so eso pubbe mama vacanaü nādiyi suddhapāsaõķiyesu pabbajã ti ca baddhāghātattā taü kammaü asodhetvāva jãvantamevetaü såle uttāsethā'ti ānāpesi. Rājapurisā taü nimbasåle uttāsesuü. Sāmaõero sålagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaü āharissatã ti sāriputtattheraü saritato thero taü pavattiü¤atvā sammāsambuddhassa kathesi. Bhagavā'pi mahāsāvaka parivuto tassa ¤āõaparipākaü oloketvā taü ņhānamagamāsi tato bhagavato nikkhantabhāvaü sakalanagare kolāhalaü ahosi. Mahājanakāyo sannipati. Atha bhagavā vipphurantahattha tale nakhamaõimayåkhasambhinnapãtā bhāsatāva paggharantajāti hiīgulaka suvaõõarasadhārāviya jālāvaguõņhita mudutalunaīgulaü hatthaü uttarassa sãse ņhapetvā uttara idaü te pubbakata pāpakammassa phalaü uppannaü. Tattha tayā pacchavekkhaõabalena adhivāsanā kātabbā'ti āha. Teneva āha:-

Atãte kira ekasmiü gāme tvamasi dārako,
Dārakehi samāgamma kãëanto keëimaõķale.

Gahetvā sukhumaü såkaü tadā tvaü nimbajalliyā,
Uttāsesi tattha såle jãvamānaka makkhikaü.

Aparampi te pāpakammaü pavakkhāmi suõohi me,
Ovadantiü hi tena tvaü atãte sakamātaraü.

Jãvasåle nisãdā'ti kopenābhisapã tuvaü,
Imehi dvãhi pāpehi saraü saüsārasāgare.

Pa¤cajāti sate acchi jãvasålamhi nimbaje,
Ayaü te carimā jāti etthā'pi ca vipaccaso'ti.

Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānuråpena dhammaü desesi. Uttaro amatābhiseka sadisena satthuno hatthasamphassasa¤jātapasāda somanassatāya uëāraü pãtipāmojjaü paņilabhitvā yathāparicitaü vipassanāmaggaü samāråëho ¤āõassaparipākaü gatattā satthudesanā vilāsena maggapaņipāņiyā sabbakilese khepetvā chaëabhi¤¤o ahosi. Dhammaü sutvā tattha samāgatānaü devamanussānaü 


[SL Page 054] [\x  54/]      

Caturāsã'tipānasahassānaü dhammābhisamayo ahosã'ti vadanti. Uttaro pana chaëabhi¤¤o hutvā sålato uņņhahitvā ākāse ņhatvā pāņihāriyaü dassesi mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuü tāvadevassa vano rundhi. So bhikkhåhi āvuso tādisaü dukkhaü anubhavanto kathaü tvaü vipassanaü anuyu¤jituü sakkhã'ti puņņho pageva me āvuso saüsāre ādãnavo saīkhārāõa¤casabhāvo sudiņņho tasmāhaü tādisaü dukkhaü anubhavanto'pi asakkhiü vipassanaü vaķķhetvā visesaü adhigacchantu'ti āha. Athāparabhāge so bhikkhusaīghamajjhe attano pubbacaritāpadānaü pakāsento imāgāthā abhāsi:- 

Sumedho nāma sambuddho dvattiüsavara lakkhaõo,
Vivekakāmo sambuddho himavantamupāgami. 

Ajjhogahetvā himavantaü aggo kāruõikomuni,
Pallaīkaü ābhu¤jitvāna nisãdi purisuttamo.

Vijjādharo tadā āsiü antalikkhe caro ahaü,
Tisålaü sukataü gayha gacchāmi ambare tadā. 

Pabbatagge yathā aggi puõõamāseva candimā,
Vanaü obhāsate buddho sālarājāva phullito.

Vanaggā nikkhamitvāna buddharaüsā vidhāvare,
Nalaggivaõõasaükāsā disvā cittaü pasādayiü.

Vicinaü addasaü pupphaü kaõikāraü deva gandhikaü,
Tãõi pupphāni ādāya buddhaseņņhaü apåjayiü. 

Buddhassa ānubhāvena tãõi pupphāni me tadā,
Uddhavaõņā addhopattā chāyaükubbanti satthuno.

Tena kammena sukatena cetanā paõidhãhi ca, 
Jahitvā mānusaü dehaü tāvatiüsamaga¤cahaü.

Tattha me sukataü vyamhaü kaõikārã'ti ¤āyati,
Saņņhiyojana mubbedhaü tiüsa yojana vitthataü. 

Sahassakhaõķaü satabheõķuü dhajālu haritāmayaü,
Sahassāni byuhāni vyamhe pāturahaüsu me. 

Sovaõõamayā maõimayā lohitaüka mayā'pi ca,
Phalikā'pi ca pallaükā yadicchakayadicchakā.

Mahārahaü ca sayanaü kulikaü vikatãyakaü,
Uddalomika ekantaü bimbohana samāyutaü.

Bhavanā nikkhamitvāna caranto deva cārikaü,
Yadā icchāmi gamanaü devasaīgha purakkhato.

Pupphassa heņņhā tiņņhāmi uparicchadanaü mama,
Samantā yojana sataü kaõikārehi chādita 

[SL Page 055] [\x  55/]      

Saņņhituriyasahassāni sāyaü pātaü upaņņhahuü,
Parivārenti maü niccaü rattindivamatanditā.

Tattha naccehi gãtehi tālehi vāditehi ca,
Ramāmi khiķķāratiyā modāmi kāmakāmahaü.

Tattha bhutvā ca pãtvā va modāmi tidase tadā, 
Nārigaõehi sahito modāmi vyamhamuttame.

Satānaü paücakkhattuü devarajjamakārayiü,
Satānaütãõikkhattuü cakkavatti ahosahaü.

Padesarajjaü vipulaü gaõanāto asaükhiyā,
Bhavābhave saüsaranto mahābhogaü labhāmahaü,

Bhoge me ånatā natthi buddhapåjāyidaü phalaü,
Dveme bhave saüsarāmã devatte atha mānuse.

A¤¤āü gatiü na jānāmi buddhapåjāyidaü phalaü,
Dveme kule pajāyāmi khattiyevā'pi brāhmaõe.

Nãce kule na jānāmi buddhapåjāyidaü phalaü,
Hatthiyānaü assayānaü sivikaü sandamānikaü.

Labhāmi sabbame vetaü buddhapåjāyidaü phalaü,
Dāsigaõaü dāsagaõaü nāriyo ca alaükatā.

Labhāmi sabbamevetaü buddhapåjāyidaü phalaü,
Koseyya kambalãyāni khomakappāsikāni ca.

Labhāmi sabbamevetaü buddhapåjāyidaü phalaü,
Navavatthaü navaphalaü navaggarasa bhojanaü.

Labhāmi sabbamevetaü buddhapåjāyidaü phalaü,
Imaü khāda imaü bhu¤ja imamhi sayane saya.

Labhāmi sabbamevetaü buddhapåjāyidaü phalaü,
Sabbattha påjito homi yaso accuggato mama.

Mahesakko sadāhomi abhejjapariso sadā,
Ĩātãnaü uttamo homi buddhapåjāyidaü phalaü.

Sãtaü uõhaü na jānāmi pariëāho na vijjati,
Atho cetasikaü dukkhaü hadaye me na vijjati. 

Suvaõõa vaõõo hutvāna saüsarāmi bhavābhave,
Vevaõõiyaü na jānāmi buddhapåjāyidaü phalaü.

Devalokā cavitvāna sukkamålena codito,
Sāvatthiyaü pure jāto mahāsāëesu aķķhake. 

[SL Page 056] [\x  56/]      

Pa¤cakāmaguõe hitvā pabbajiü anagāriyaü,
Jātiyā sattavasso'haü arahattamapāpuõiü.

Upasampādayã buddho guõama¤¤āya cakkhumā, 
Taruõo'ca påjanãyohaü buddhapåjāyidaü phalaü.

Dibbacakkhuü visuddhaü me samādhikusalo ahaü,
Abhi¤¤āpāramippatto buddhapåjāyidaü phalaü.

Paņisambhidā anuppatto iddhipādesu kovido,
Saddhamme pāramippatto buddhapåjāyidaü phalaü. 

Tiüsakappasahassamhi saübuddhamabhipåjayiü,
Duggatiü nābhijānāmi buddhapåjāyidaü phalaü.

Kilesā jhāpitā mayhaü bhavā sabbe samåhatā,
Nāgova bandhanaü chetvā viharāmi anāsavo.

Svāgataü vata me āsi buddhaseņņhassa santikaü,
Tisso vijjā anuppatto kataü buddhassa sāsanaü.

Paņisambhidā catasso ca vimokkhāpi ca aņņhime,
Chaëabhi¤¤ā sacchikatā kataü buddhassa sāsanaü'ti.

Taü sutvā bahå kusalakammaparāyaõā ahesuü.

Sahetakā pacchimikā'pi sattā pāpaü na sakkonti jahātumevaü, anicchamānehi janehi dukkhaü ārāva pāpaü parivajjanãyā'ti.

Uttarasāmaõerassa vatthuü paņhamaü.
---------------------

Kāvãrapaņņana vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Jambudãpe kira coëaraņņhe kāvãrapaņņanaü nāma ahosi. Tattha mahissarikā bahå micchādiņņhikā vasanti. Tatthekasmiü devālaye cittakammaü karonto ekasmiü phalake issarassa onamitvā vandanākāraü bhagavato råpaü akaüsu. Tasmiü samaye tattha bahu upāsakā taü devakulaü gantvā tattha tattha cittakammāni olokentā tasmiü phalake taü cittakammaü addasaüsu. Disvāna te aho amhehi apassitabbaü passitaü sadevake loke samārake sabrahmakesassamaõabrāhmaõiyāpajāyaca aparimāõesu cakkavālesu bhagavato uttarãtaraü ņhapetvā samasamo'pi natthi sakalehi satta nikāyehi vandanãyo påjanãyo bhagavā ananuråpaü tassa etehi kataüti rodantā paridevantā rājadvāraü gantvā ugghosesuü. Taü sutvā rājā te pakkosāpetvā kasmā tumhe ugghosethā'ti pucchi. Te evamāhaüsu deva amhākaü bhagavā devātidevo sakkātisakko brahmātibrahmo meruva acalo sāgaro'ca gambhiro ākāso'va ananto paņhavã'ca patthaņo'ti ādihi bhagavato guõaü vaõõesuü-tena vuttaü apadāne.


[SL Page 057] [\x  57/]      

Battiüsalakkhaõadharo sunakkhattova candimā,
Anubya¤ja sampanno sālarājāva phullito.

Rāsijālaparikkhitto dittova kaõakācalo,
Byāmappabhāparivuto sataraüsi divākaro.

Soõõānano jinavaro samaõãva siluccayo,
Karuõāpuõõahadayo vivaņņo viya sāgaro.

Lokavissuta kittãca siõerå'ca naguttamo,
Yasasāvitato dhãro ākāsa sadiso muni. 

Asaīgacitto sabbattha anilo viya nāyako,
Patiņņhaü sabbabhåtānaü mahãva muni suttamo.

Anupalitto lokena toyena padumaü yathā, 
Kuvādagacchadahano aggikkhandhova sobhati.

Agado viya sabbattha kilesavisanāsako,
Gandhamādana selo'va guõagandha vibhusito.

Guõānaü ākaro dhãro ratanānaüva sāgaro,
Sindhuva vanarājãnaü kilesamala hārako.

Vijayãva mahāyodho mārasenappamaddano,
Cakkavattãva so rājā bojjhaīgaratanissaro. 

Magābhisakkasaīkāso dosavyādhitikicchako,
Sallakatto yathā vejjo diņņhigaõķa viphālako.

Satthā no bhagavā deva mahābrahmehi vandito,
Devindasurasiddhehi vandanãyo sadādarā. 
Sabbesu cakkavāëesu ye aggā ye ca påjito,
Tesamaggo mahārāja bhagavā no patāpavā'ti.

Ayuttaü deva devakulehi kataüti āhaüsu. Taü sutvā rājā te sabbe'pi manussā attano attano devatānaü mahantabhāvaü kathenti tumhākaü pana satthuno mahantabhāvaü kathaü amhātaü jānāpethāti. Upāsakā na garu tvaü mahārāja phalakaü āharāpetvā suddhavatthena veņhetvā taü attano muddikāya la¤jitvā surakkhitasugopite ekasmiü devakule ņhapetvā sattāhaccayena āharāpetvā taü oloketha. Tadā no satthuno mahantānubhāvaü jānāthā'ti āhaüsu. Atha rājā nesaü vuttaniyāmene'va kārāpetvā anto devakule ņhapetvā sabbadvārāni pidahitvā la¤chetvā rakkheyyāthā'ti niyojesi. Tato te upāsakā sabbe sannipatitvā sattāhaü dānaü dentā sãlaü rakkhantā uposathakammaü karontā sabbasattesu mettiü bhāventā sabbasattānaü attanā katapu¤¤esu pattiü dentā tiõõaü


[SL Page 058] [\x  58/]      

Ratanānaü påjaü karontā evaü ugghosesuü. Amhākaü katakusalanissandena loke mahiddhikā mahānubhāvā sabbe devāca lokaü pālentā cattāro mahārājāca amhākaü satthuno upaņņhāya ņhitabhāvaü dassentå'ti saccakiriyaü akaüsu. Atha tesaü pu¤¤ānubhāvena tasmiü khaõe sakkassa devara¤¤o paõķukambalasilāsanaü uõhākāraü dassesi, tato so manussalokaü olokento micchādiņņhãhi kataü taü vippakāraü disvā saüviggo āgantvā issaraü bhagavato pāde vanditvā sayitākāraü katvā taü pavattiü upāsakānaü kathetvā sakaņņhānameva agamāsi-tato sattame divase pātova te sabbe'pi ra¤¤o santikaü gantvā vanditvā evamāhaüsu. Deva issaro amhākaü bhagavato pāde sirasā vanditvā nipanno'ti. Atha rājā tesaü kathaü sutvā nagare bheriü carāpetvā mahājane sannipātetvā tehi parivuto devakulaü gantvā la¤chaü bhindāpetvā dvāraü vivaritvā phalakaü āhārāpetvā veņhitasāvake mocāpesi. Atha rājāca mahājano ca taü mahantaü pāņihāriyaü disvā micchādiņņhiü pahāya sabbe satthuno saraõamagamaüsu atha rājā taü devakulaü bhindāpetvā mahantaü ramaõãyaü vihāraü kārāpetvā yāvajãvaü pu¤¤akammaü katvā devaloke nibbatti. 

Anabbhutaü satthu dharãyamāne karonti disvā kusalāni iddhiü,
Yetaü muninde parinibbutamhi karonti pu¤¤āni mahabbhutaüte'ti.

Kāvãrapaņņana vatthuü paücamaü.
-------------------

Coraghātaka vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Ekasmiü kira samaye amhākaü bhagavā sāvatthiyaü upanissāya jetavane viharati dhammadesanāya mahājanassa saggamokkhasampadaü dadamāno-tasmiü samaye pa¤casatā corā aņavito nagaraü āgantvā rattibhāge corakammaü katvā tena puttadāre posenti-athekadivasaü corā cora kammatthāya nagaraü pavisantā nagaradvāre ekaü dukkhitaü janapadamanussaü passitvā hamho kattha vasatã'ti pucchaüsu. So attano janapadavāsibhāvaü pakāsesi athassa te kasmā bho iminā dukkhavāsena vasissasi ehi amhehi saddhiü corakammaü karonto vatthālaükārasampanno puttadāraü posehi. Iminā kapaõavāsena navasāti āhaüsu. So panime yuttaü kathettãti tesaü vacanaü sampaņicchi. Atha te evaü sati amhehi saddhiü āgacchāhi'ti vatvā naü gahetvā anto nagaraü paviņņhā tattha tattha vilumpantā corakammaü akaüsu. Tadā jānapadiko laddhavibhavo imameva carataraüti tehi saddhiü corakammaü karontā jãvikaü kappesi. Athekadivasaü rājapurisā katakamme te sabbeva gahetvā pacchābāhaü gāëhaü bandhitvā kosalara¤¤o dassesuü. Rājā te disvā evamāha. Bhaõe tumhākaü antare yo etesaü


[SL Page 059] [\x  59/]      

Māretvā jãvitakkhayaü pāpessati tassa jãvitadānaü dammi'ti taü sutvā te corā sabbe a¤¤ama¤¤a ¤ātisuhada sambandhabhāvena taü na icchiüsu. So pana janapadavāsã masusso ahamete sabbe māressāmã'ti ra¤¤o vatvā tenānu¤¤āto te sabbe māresi-taü disvā tuņņho rājā tassa coraghātakammaü adāsi. So core ca vajjhappatte ca mārento pa¤cavãsati vassāni vasanto aparabhāge mahallako ahosi. Atha so mandabalattā katipaya pahāreõāpi coraü māretuü na sakkoti rājā taü ¤atvā a¤¤assa coraghātakammaü adāsi. Atha so coraghātakammaü parihãno attano gehe vasati tadā a¤¤ataro manusso mantaü parivattetvā nāsāvātena manussamāraõakamantaü jānāti. Tathāhi hatthapāda kaõõanāsasãsādisu yaü ki¤ci chejja bhejjaü kattukāmo mantaü parivattetvā nāsāvātaü vissajjeti. Taü taü ņhānaü chijjati. Bhijjati. Evaü mahānubhāvo so manto. Atha so taü purisaü upaņņhahitvā mantaü labhitvā ra¤¤e sāsanaü pesesi. Ahaü ito pubbe mahallakattā corānaü hatthapādādayo dukkhena chejja bhejjaü karomi. Māretabbe pi dukkhena māremi. Idāni panāhaü tathā na karomi. Mama mantānubhāvena chejjabhejjakammaü karissāmã'ti. Rājā taü sāsanaü sutvā sādhu'ti taü pakkosāpetvā ņhānantaraü tasse'va pākatikamakāsi so tato paņņhāya taü kammaü karonto puna pa¤cavassāni atikkāmesi. So mahallako khãõāyuko drabbalo maraõamaücaparāyano hutvā maraõavedanā drakkhena mahantena bhayānakena saddena vissaraü viravanto nimãlitena cakkhunā bhayānakaü narakaggijālāpajjalanta ayakåņamuggaradhare nirayapāle ca passanto nipanno hoti. Tato tassa paņivissakagehe manussā tassa bhayānaka saddasavaõena gehaü chaķķetvā palāyiüsu. Tasmiü kira divase mahāsāriputtatthero dibbacakkhunā lokaü olokento taü coraghātakaü tadahevakālaü katvā niraye nibbattamānaü disvā mayi tattha gate panesa mayi pasādena sagge nibbattatã'ti ¤atvā ajja mayā tassānuggahaü kātuü vaņņatã'ti pubbaõhasamayaü nivāsetvā tassa gharadvāra magamāsi. Atha so theraü disvā kuddho kopena taņataņāya māna deho ajja taü vijjhitvā phāletvā māressāmã'ti nipanno mantaü parivattetvā nāsāvātaü vissajjesi. Thero tasmiü khaõe nirodhasamāpanno nirodhāvuņņhāya suriyo viya virocamāno aņņhāsi atha so therassa tayo vāre tatheva katvā ki¤ci kātuü asakkonto ativiya vimhita citto therecittaü pasādetvā attano paņiyattaü pāyāsaü therassa dāpesi. Thero maīgalaü vaķķhetvā vihārameva agamāsi. Coraghātako therassa dinnadānaü 


[SL Page 060] [\x  60/]      

Anussaranto tasmiü khaõe kālaü katvā sagge nibbatti. Aho vãtarāgānaü buddhaputtānaü ānubhāvo evaü narake nibbattamāno'pissa balena sagge nibbatto'ti tathāhi.

Dānaü tāõaü manussānaü dānaü duggati vāraõaü,
Dānaü saggassa sopānaü dānaü santikaraü paraü.

Icchiticchita dānena dānaü cintāmaõãviya,
Kapparukkho'va sattānaü dānaü bhaddaghaņo viya. 

Sãlavantassa dānena cakkavatti siriü pi ca,
Labhanti sakkasampattiü tathā lokuttaraü sukhaü.

Pāpakammesu nãrato ņhitoyaü narakāvane,
Sāriputtassa therissa piõķapātassa vāhasā.

Apāyaü parivajjetvā nekadukkhasamākulaü,
Deva saīghaparibbåëho gato devapuraü varaü.

Tasmā sukhette saddhāya detha dānāni kāmalaü,
Dānaü dentehi sãlampi pālanaü vā'ti sundaranti. 

Atha bhikkhå dhammasabhāyaü sannipatitvā nisinnā bhagavantaü pucchiüsu. Kiü bhante so pāpo catusu apāyesu katarasmiü nibbattoti. Atha satthā ajjesa bhikkhave sāriputtassa dinnadānānubhāvena devaloke nibbatto tasseva nissandena anāgate pacceka buddho bhavissatã'ti vyākāsãti.

Bho sāriputte nihitappadānaü khaõena pāpeti hi saggamaggaü tasmā sukhettesu dadātha dānaü kāmattha ve saggamokkhaü parattha. 

Coraghātaka vatthuü chaņņhamaü.
-------------------

Saddhopāsakassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Atãte kira kassapadasabalassa kāle eko puriso saddho ratanattayesu pasanno ucchuyantakammena jãvikaü kappento paņivasati atha so ekaü gilānabhikkhuü disvā tassa uëuükamattaü sappiü adāsi. Tathevekassa bhikkhussa ekaü guëapiõķaü adāsi. Athāparasmiü divase ekaü jātajjhattaü sunakhaü disvā tassa bhattapiõķena saīgahamakaüsi. Athekassa iõaņņhakassa ekaü kahāpaõaü adāsi athekadivasaü dhammaü suõamāõo dhammadesakassa bhikkhussa sāņakaü påjesi. So ettakaü pu¤¤akammaü katvā bhavesu caramāno'haü samuddapabbatādãsu'pi yaü yaü icchāmi taü taü samijjhatåti. Patthanaü akāsi. So aparabhāge kālaükatvā teheva kusalamålehi suttappabuddho viya devaloke nibbattitvā tattha mahantaü dibbasampattiü anubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavato kāle sāvatthiyaü mahaddhane mahāsālakule nibbattitvā tato so

7 

[SL Page 061] [\x  61/]      

Vi¤¤åtaü patto kālena kālaü dhammaü suõanto ghārāvāse ādinavaü pabbajjāyaca ānisaüsaü sutvā pabbajito nacireneva arahattaü pāpuõi. So aparabhāge satthāraü vanditvā pa¤casatabhikkhu parivāro ugganagaraü agamāsi. Tattha seņņhino bhariyā saddhā ahosi. Pasannā sā theraü pa¤cahi bhikkhusatehi saddhiü bhikkhāya carantaü disvā turita turitā gantvā therassa pattaü gahetvā saddhiü pa¤casatehi bhikkhuhi bhojetvā theraü tattha nibaddhavāsatthaü yācitvā pa¤casatakåņāgarāni kārāpetvā alaükaritvā pa¤casata bhikkhu tattha vāsenti nibaddhaü catupaccayehi upaņņhānamakāsi. Tato thero taü pa¤casu sãlesu patiņņhāpetvā tattha yathābhirantaü viharitvā a¤¤attha gantukāmo anupubbena paņņanagāmaü agamāsi. Tattha vasitvā tato nāvaü abhiruyha pa¤casatabhikkhuhi parivuto samuddapiņņhena gacchati. Samuddaü tarantassa tassa sāgaramajjhe udaravāto samuņņhahitvā pãleti. Taü disvā bhikkhu bhante idaü pubbekena våpasamessatã'ti pucchiüsu. Thero pubbe me āvuso uluükamatte sappipãte rogo våpasammatãti āha. Bhikkhu bhante samuddapiņņhe kathaü sappiü labhissāma adhivāsethā'ti ahaüsu. Taü sutvā thero na no āyasmantā sappidullabhā mama pattaü gahetvā samuddodakaü uddharitvā ānethā'ti vutte bhikkhu tathā akaüsu. Uddhaņamattamevataü udakaü parivattetvā sappi ahosi. Atha bhikkhu taü disvā acchariyabbhutacittā jātā therassa sappiü upanāmesuü therena sappinā pãtamatte so ābādho våpasami. Athassa bhikkhåhi kimetaü bhante acchariyaü na no ito pubbe evaråpaü diņņhapubbaü'ti vutte thero tena hi katapu¤¤ānaü pu¤¤avipākaü passissāmã'ti vatvā samuddaü olokesi. Idaü sappi hotåti. Athassa cakkhupathe samudde sabbodakaü parivattetvā sappi ahosi. Athassa bhikkhu abbhutacittā a¤¤ampi ãdisaü pu¤¤aü atthi bhantetã'ti pucchiüsu. Tato thero tenahi passatāyasmantā mama pu¤¤anti vatvaü samantā tattha tattha ghanasela pabbate olokesi. Sabbāni tāni guëapiõķāni ahesuü. Tato cakkhupathe samantā bhatta bhājanāni dassesi savya¤janaü sopākaraõaü. Tato himavantaü olokesi. Sabbaü taü suvaõõamayaü ahosi. Athābhimukhaņņhāne mahantaü vanasaõķaü olokesi. Sakalavanasaõķaü nānāvirāga vatthehi sa¤jannaü ahosi. Bhikkhu taü taü pāņihāriyaü disvā atãva vimbhitā bhante kena te pu¤¤akammena etādisāni pāņihāriyāni bhavissantã'ti pucchiüsu. Thero kassapadasabalassa kāle attanā kataü sabbaü taü kusalaü pakāsesi. Tenettha:-


[SL Page 062] [\x  62/]      

Imasmiü bhaddikekappe kassapo nāma nāyako,
Sabbalokahitthāya loke uppajji cakkhumā.

Tadāhaü ucchuyantamhi niyutto guëakārako,
Tena kammena jãvāmi posentā puttadārake.

Kilantindururiraya maddakkhiü bhikkhuü rogāturaü tadā, bhikkhācārakavattena ghatamattamupāgataü.

Uluīkamattaü sappissa adadaü tassa bhikkhuno,
Saddahanto dānaphalaü dayāyudaggamānaso.

Tena kammena saüsāre saüsaranto bhavābhave,
Yatthicchāmi ghataü tattha uppajjati anappakaü.

Icchāmahaü samuddasmiü jalampi ghatamattano,
Taü taü sabbaü ghataü hoti ghatadānassidaü phalaü. 
Suõātha mayhā a¤¤ampi pu¤¤akammaü manoramaü,
Tadā disvānahaü bhikkhuü rogenaparipãëitaü.

Guëapiõķaü gahetvāna patte tassa samākiriü,
Tena so sukhito āsi rogaü vyapagataü tadā. 

Tena me guëa dānena saüsaraü devamānuso,
Yatthatthosmi gulenāhaü tattha taü sulabhaü mama.

Selā ca vipulā mayhaü honti cittānuvattakā,
Mahantaguëapiõķāva guëa dāne idaü phalaü. 

Athāpi me kataü pu¤¤aü suõātha sādhu bhikkhavo, 
Chātajjhattaü phandamānaü disvāna sunakhaü tadā.

Bhatta piõķena taīgaõhiü tampi dānaü phalāvahaü,
Tato paņņhāya nāhosi antapānena ånatā.

Sulabhannapāno sukhito ahosiü jāti jātiyaü,
Ajjāpi yadi gacchāmi bhojanena payojanaü.

Cakkhupathe samantā me jāyantukkhaliyo bahu,
Athā parampi kusalaü akāsiü taü suõātha me. 

Iõaņņhakassaposassa adāsekaü kahāpaõaü,
Tena me pu¤¤akammena anomabhava sampadaü.

Pacuraü jātaråpa¤ca labhāmi jāti jātiyaü,
Savajja dhanakāmo'haü ghanasele'pi pabbato.

Hoti hemamayaü sabbaü iõato mocane phalaü,
A¤¤ampi mama pu¤¤aü bho suõātha sutisobhaõaü.

Kassapassa bhagavato sāsanekaü bahussutaü,
Desentaü munino dhammaü sutvā pãõita mānaso.
Påjesi sāņakaü mayhaü dhammassa dhammasāmino.

Tenāhaü pu¤¤akammena saüsaraü devamānuse,
Labhāmi pacuraü vatthaü yaü lokasmiü vara paraü. 

[SL Page 063] [\x  63/]      

Icchāmānopahaü ajja himavantampi pabbataü,
Nānāvirāgavatthehi chādayissaü samantato.

Sace icchāmi ajjeva vatthenacchādayāmi te,
Jantavo catudãpasmiü vatthadānassidaü phalaü.

Etesaü pu¤¤akammānaü vāhasā kāmabhåmiyaü,
Sampattimanubhutvāna sāvatthipuramuttame.

Jāto kule mahābhoge vuddhippatto sukhe ņhito, 
Tassa dhammaü suõitvāna pabbajitvāna sāsane.

Lokuttaraü aggarasaü bhu¤janto munivāhasā,
Kilese pajahitvāna arahattama pāpuõiü.

Kusalā nāvamantabbaü khuddakaü'ti kadācipi,
Anantaphaladaü hoti nibbāõampi dadāti taü.

Athassa dhammadesanaü sutvā bhikkhå ca mahajano ca dānādi kusalakammaü katvā yebhuyyena saggaparāyanā ahesuüti.

Manopasādena'pi appapu¤¤aü evaü mahantaü bhavatã'ti ¤atvā,
Mā appapu¤¤anti pamajjathamho sarātha deviü idha lājadāyiü.

Saddhopāsakassa vatthuü sattamaü.
---------------------

Kapaõassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Amhākaü bhagavatã parinibbute bārāõasãnagaravāsã eko duggata puriso paragehe bhatiü katvā jãvikaü kappeti tasmiü samaye nagaravāsino yebhuyyena tasmiü tasmiü ņhāne maõķapādayo kārāpetvā mahādānaü dentã taü disvā duggato evaü cintesi. Ahaü pubbe akatapu¤¤attā paragehe bhatiü katvā kicchena kasireõa jãvāmi. Nivāsanapāru panampi vāsaņņhāna mattampi dukkhato labhāmi. Idāni buddhuppādo vattati bhikkhusaīgho'pi. Sabbe ime dānaü datvā saggamaggaü sedhenti mayā'pi dānaü dātuü vaņņati. Esame dãgharattaü hitāya sukhāya bhavissati api ca mayhaü taõķulanālimattampi natthi akataviriyena taü matthakaü pāpetuü na sakkā etadatthāyāhaü uyyogaü katvā dānaü dassāmã'ti cintetvā tato paņņhāya bhatiü pariyesamāne gantvā tattha tattha bhati katvā laddha nivāpe ca bhikkhācariyāya laddhatilataõķulādayo ca ekattha saüharitvā manusse samādāpetvā tasmiü maõķapaü kārāpetvā vanakusumādãhi taü alaīkaritvā bhikkhå nimantetvā maõķape nisãdāpetvā sabbesaü pāyāsaü paņisādetvā bhojesi. Atha so maraõakāle attanā kataü tā dānavaraü anussari. So tena kusalakammena suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Tasmā


[SL Page 064] [\x  64/]      

Tena katapu¤¤ānuråpaü mahantaü kaõakavimānaü nibbatti. Samantā tigāvutaņņhane devatā nānāvidhāni turiyāni gahetvā upahāraü karonti. Niccaü devaccharāsahassaü taü parivāretvā tiņņhanti. Evaü so mahantaü sampattiü anubhavati. Athekadivasaü suvaõõaselavihāravāsã mahāsaīgharakkhitatthero patta paņisambhido devacārikaü caramāno taü devaputtaü anåpamāya devasampattiyā virocamānaü disvā upasaīkamma ņhito tena katakammaü pucchi. So pi'ssa yathā bhåtaü vyākāsi. Tenettha:- 

Sabbasovaõõayo āsi sāpādo ratanāmayo,
Soõõasiīgasatākiõõo duddikkho ca pabhassaro.

Kåņāgārasatākiõõo soõõamālasamākule,
Muttākalāpā lambanti tattha tattha manoramā.

Nekagabbhasatākiõõo sayanāsanamaõķito,
Vibhatto sabbabhāgehi pu¤¤avaķķhakinā kato.

Naccanti pamadā tattha bherimaõķalamajjhagā,
Gāyanti kāci kãëanti vādenti kāci tantiyo.

Tato tigāvute ņhāne pāsādassa samantato,
Sahaccharā devaputtā gahetvā ātatādayo.

Modanti parivāretvā naccagãtādinā sadā,
Ullaīghanti ca selenti silāghanti samantato.

Evaü mahiddhiko'dāni tuvaü cando'va bhāsasi,
Pucchāmi taü devaputtaü kiü kammamakarã purā.

Devaputto āha:-

Ahosiü duggato pubbe bārāõasi puruttame,
Dānaü denti narā tattha nimantetvā na bhikkhavo

Jãvanto bhatiyā sohaü dānaü dente mahājane,
Tuņņhahaņņhe pamudite evaü cintesahaü tadā. 

Sampannavatthālaīkārā dānaü denti ime janā,
Paratthapi pahaņņhāva sampattimanubhonti te.

Buddhuppādo ayaü dāni dhammo loke pavattati,
Susalādāni vattanti dakkhiõeyyā jinorasā.

Avaņņhito ca saüsāro apāyā khalu påritā,
Kalyāõavimukhā sattā kāmaü gacchanti duggatiü.

Idāni dukkhito hutvā jãvāmi kasirenahaü,
Daliddo kapaõo dãno appabhogo anāëhiyo. 


[SL Page 065] [\x  65/]     

Idāni bãjaü ropemi sukhette sādhusammate,
Appeva nāma tenā'haü parattha sukhito siyā.

Inicintiya bhikkhitvā bhatiü katvāna nekadhā, 
Maõķapaü tattha kāretvā nimantetvāna bhikkhavo.

âyāsena adāsāhaü pāyāsaü amatāya so,
Tena kammavipākena devaloke manorame.

Jātomhi dibbakāmehi modamāno anekadhā,
Dãghāyuko vaõõavanto tejasã ca ahosahaü'ti.

Evaü devaputto attanā katapu¤¤atammaü vitthārena kathesi. Theropi manussalokaü āgantvā manussānaü attanā paccakkhato diņņha dibbasampattiü pakāsesi. Taü sutvā mahājano kusalakammaü katvā yebhuyyena sagge nibbattito'ti.

Anāëhiyo duggatadãnako'pi dānaü dadanto dhi gato visesaü, saggāpavaggaü yadi patthayavho hantvāna maccheramalaü dadāthā'ti.

Kapaõassa vatthu aņņhamaü.
---------------

Devaputtassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Ito pubbe nāradassa kira sammāsambuddhassakāle ayaü dãpo a¤¤atarena nāmena pākaņo ahosi. So panekasmiü kāle dubbhikkho ahosi dussasso mahāchātaka bhayaü satte pãëeti tasmiü samaye nāradassa bhagavato eko sāsaniko sāvako a¤¤atarasmiü gāme piõķāya caritvā yathā dhotapattova nikkhami atha¤¤atarasmiü gehe manussā ekaü taõķulanāliü poņņalikāya bandhitvā udakepapikkhitvā pacitvā udakaü gahetvā pivantā jãvanti. Tadā theraü disvā vanditvā pattaü gahetvā tena taõķulena bhattā pacitvā patte pakkhipitvā therassa adaüsu-atha tesaü saddhābalena taü ukkhaliü bhattena paripuõõaü ahosi. Te taü abbhutaü disvā ayyassa dinnadāne vipāko ajjeva no diņņhoti somanassa jātā mahājanaü sannipātetvā te bhattaü bhojetvā pacchā sayaü bhu¤jiüsu, bhattassa gahita gahitaņņhānaü purate'va, tato paņņhāya te sampattamahājanassa dānaü dadantā āyupariyosāne devaloke nibbattiüsu=atha so thero bhattaü ādāya gantvā a¤¤atarasmiü rukkhamåle nisãditvā bhu¤jitumārabhi-tasmiü kira rukkhe nibbatto eko devaputto āhārena kãlanto bhu¤jamānaü theraü disvā attabhāvaü vijahitvā mahallakavesena tassa samãpe aņņhāsi-thero anāvajjitvā va bhu¤jati, devaputto carimālopaü ņhapetvā bhuttakāle ukkāsitvā attānaü ņhitabhāvaü jānāpesi, thero taü disvā vippaņisārãhutvā carimaü bhattapiõķaü tassa hatthe ņhapesi, tato so bhattapiõķaü gahetvā 

[SL Page 066] [\x  66/]      

ōhito cintesi. Ito kira mayā pubbe samaõabrāhmaõānaü vā kapaõaddhikānaü vā antamaso kākasuõakhādãnampi āhāraü adinnapubbaü bhavissati tenevā'haü devo hutvāpi bhattaü na labhāmi handāhaü imaü bhattapiõķaü therasseva dassāmi taü me bhavissati dãgharattaü hitāya sukhāyacā'ti eva¤ca pana cintetvā bhattapiõķe āsaü pahāya theraü upasaīkamma sāmã dāsassa vo alaü idha lokena saīghahaü paralokena me saīgahaü karothā'ti vatvā tassa patte okiri athassa bhattapiõķaü patte patitamatte ye'va tigāvutaņņhāne dibbamayāni bhattabhājanāni pa¤¤āyiüsu, devaputto theraü pa¤capatiņņhitena vanditvā tato dibbabhojanaü gahetvā paņhamaü dānaü datvā pacchā sayaü bhu¤ji-tato devaputto dutiyadivasato paņņhāya therassa ca sampattamahājanassa ca mahādānaü dento āyupariyosāne devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu aparāparaü dibbasampatti manubhavamāno padumuttarassa bhagavato kāle tato cuto bārāõasiyaü anekavibhavassa micchādiņņhikassa kuņumbikassa gehe nibbatti devoti'ssa nāmaü akaüsu aparabhāge vi¤¤utaü pattassa tassa mātāpitaro kālamakaüsu. So suvaõõamaõimuttādi bharitakoņņhāgārādayo oloketvā mama mātāpitaro micchādiņņhikattā ito dānādikiüci kammaü akaritvā paralokaü gacchantā kākanikamatta'mpi agahetvā gatā, ahaü pana taü gahetvā'ca gamissāmi'ti sanniņņhānaü katvā bheriü carāpetvā kapaõaddhikava nibbake sannipātetvā sattāhabbhantare sabbaü sāpateyyaü dānamukhena datvā ara¤¤aü pavisitvā isippabbajjaü pabbajitvā kasiõaparikammaü katvā pa¤cābhi¤¤ā aņņhasamāpattiyo nibbattetvā ākāsacārã ahosi-atha tasmiü samaye padumuttaro nāma bhagavā haüsavatã nagare paņivasanto devabrahmādi parivuto catusaccapaņisaüyuttaü dhammaü desento nisinno hoti tadā so tāpaso ākāsena gacchanto mahājanasamāgamaü ca bhagavato sarãrato nikkhanta chabbaõõaraüsiyo ca disvā kimetaü'ti vimhito ākāsaü otaritvā mahatiyā buddhaliëhāya nisãditvā dhammaü desentaü bhagavantaü disvā pasannamānaso parisantare nisinno dhammaü sutvā bhagavantaü vanditvā attano assamameva agamāsi-atha so tattha yāvatāyukaü ņhatvā āyupariyosāne tāvatiüsabhavane nibbatto tiüsakappe dibbasampatti manubhavanto chasu kāmasaggesu aparāpariyavasena saüsari, ekapa¤¤āsa attabhāvesakko devarājā ahosi ekavãsati attabhāve cakkavatti hutvā manussasampatti manubhavitvā imasmiü buddhuppāde bhagavati parinibbute sāvatthiyaü a¤¤atarasmiü kulagehe nibbattitvā sattavassiko


[SL Page 067] [\x  67/]      

Ekaü bhikkhuü dhammaü desentaü addasa disvā taü upasaīkamitvā dhammaü sutvā aniccasa¤¤aü paņilabhitvā tattha nisinto va arahattaü pāpuõi tato so pattapaņisambhido attanā katapu¤¤akammaü olokento taü pubbacariyaü bhikkhunaü majjhe pakāsento āha-tasmā:-

Nārado kira sambuddho pubbe āsi naruttamo,
Lokaü dukkhā pamocento dadanto amataü padaü.

Tasmiü tu samaye tassa sāvako chinnabandhano,
Bhikkhitvā dãpake laddha māhāraü paribhu¤jituü.

Rukkhamålamupāga¤ji tatthā'siü rukkhadevatā,
Bubhukkhitā udikkhanti aņņhāsiü tassa santike.

Adāsi me bhattapiõķaü karuõāpåritantaro,
Gahetvāna ņhito piõķaü sahamāno khudaü tadā,

Adinnattā mayā pubbe ki¤ci'dānaü supesale,
Jighacchā pãëito homã jāto'pi deva yoniyaü,

Ajja khettaü suladdhaü me deyyadhammo'pi vijjati,
Bãjamettha ca ropemi bhavato parimuttiyā.

Iti cintiya vanditvā sāmã vo dāsiyā alaü,
Saīgahaü idha lokasmiü karotha pāralokikaü.

Iti vatvā adāsā'haü bhu¤ji so'pi dayāparo,
Tenā'haü pu¤¤akammena sudhannamalabhiü khaõe.

Tato cuto chadevesu vindanto mahatiü siriü, 
Cirakālaü vasiü tattha devãddhãhi samaīgitā.

Satasahasse ito kappe padumuttara nāmako, 
Uppajji lokanayano dhammarājā tathāgato.

Mahiddhiko tadā āsiü tāpaso kānana vane,
Sampattapa¤cābhi¤¤o ākāsena carāmahaü.

Tadākāsena gacchanto ramme haüsavati pure,
Buddha raüsi parikkhittaü ketumālā vilāsitaü.

Deva saīgha paribbåëhaü desentaü addasaü jinaü,
So taü disvāna nabhasā ņhito'haü parisantare.

Dhammaü sutvā udaggo'haü kālaü katvāna satthuno,
Tato cutopapannosmi tāvatiüse manorame.

Tiüsakappa sahassāni caranto devamānuse,
Duggatiü nābhi jānāmi labhāmi vipulaü sukhaü. 
Ekapa¤¤āsatikkhattuü devarajjamakārayiü,
Athekavisatikkhattuü cakkavatti ahosahaü.

Padesa rajjaü kāsāhaü bahukkhattuü tahiü tahiü,
Imasmiü bhaddake kappe nibbutesu tathāgato. 

[SL Page 068] [\x  68/]      

Vodito pu¤¤akammena sāvatthi puramuttame,
Uppajjitvā kule seņņhe jātiyā sattavassiko.

Sutvā dhammaü kathentassa bhikkhussa¤¤atarassa'haü,
Bhavassantaü karitvāna arahattamapāpuõiü.

Sudinnaü me tadā dānaü sussutaü dhammamuttamaü,
Dukkhassantaü akā'sā'haü tassa kammassa vāhasā'ti.

Evaü ca pana vatvā bahåjano kusalakamme niyojesãti.
Dānena'pevaü carimāya piõķiyā savaõāya dhammassa muhuttakena, labhanti sattā tividhampi sampadaü phalaü vade ko bahudāyakassa bho.

Devaputtassa vatthuü navamaü.
-----------------

Sãvalittherassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Ito kira kappasatasahassa matthake padumuttaro nāmasatthā loke udapādi. Dhammadesanāya satte amatamahā nibbāõaü pāpento-tasmiü samaye bhagavā haüsavatiyaü sarājikāya parisāya majjhe ekaü bhikkhuü lābhãnaü aggaņņhāne ņhapesã tadā rājā taü disvā taü ņhānaü kāmayamāno buddhapamukhassa saīghassa mahādānaü datvā bhagavato pādamåle sirasā nipajji. Tadāssa bhagavā anāgate gotamassa bhagavato sāsane taü ņhānaü labhissasã ti vatvā vyākāsi-taü sutvā mudito rājā pu¤¤āni katvā devaloke nibbatti tato aparabhāge bārāõasiyaü seņņhiputto hutvā paccekabuddhasahassaü catupaccaya'dānena yāvajãvaü paņijaggitvā devaloke nibbatto mahantaü sampattimanubhavitvā tato cuto vipassissa bhagavato kāle bandhumatã nagare a¤¤atarasmiü kulagehe nibbatti so tasmiü samaye senaguttaņņhāne ņhatvā ra¤¤o kammaü karoti-tadā nagaravāsino upāsakagaõā vipassi sammāsambuddhaü upasaīkamma vanditvā bhagavā bhante sasāvako amhākaü anuggahaü karotu'ti svātanāya nimantetvā mahādānaü datvā sabbe ekacchandā bhagavantamuddissa mahārahaü mahāpariveõaü kārāpetvā pariveõamahe mahādānaü dadantā dānagge asukaü nāma na'tthiti na vattabbanti vatvā dānaü paņiyādetvā dānaggā olokentā navadadhiü ca paņalamadhuü ca apassantā purise pakkositvā sahassaü datvā dadhimadhuü khippaü pariyesitvā ānethā'ti pesesuü. Te sahassaü gahetvā dadhimadhuü upadhāretuü tattha tattha vicirantā dvārantare aņņhaüsu. Tadā ayaü senagutto ra¤¤o sabhattaü dadhimadhuü ādāya gacchanto mahādvāraü sampāpuõi atha te dadhimadhuü disvā bho kahāpaõaü gahetvā imaü dehã ti yāciüsu, tena na dassāmã'ti vutte yāva sahassaü vaķķho yāciüsu tato senagutto imaü appagghaü sahassena yācatha kimanena karothā'ti puņņhotena sambuddhatthāyā'ti vutte tenahi ahame'va dassāmã'ti jiramarãcādãhi sakkharamadhu phāõitādayo


[SL Page 069] [\x  69/]      

Yojetvā dānaggaü upanāmesi. Taü satthu ānubhāvena buddhapamukhassa aņņhasaņņhi bhikkhusatasahassa pahoõakaü ahosi. Tato so tena pu¤¤akammena devamanussalokesu sampatti manubhavitvā aparabhāge amhākaü bhagavato kāle koliyanagare mahā licchavãra¤¤o upanissāya puppiyāya nāma aggamahesiyākucchismiü paņisandhiü gaõhã so sattamāsa sattasaüvaccharāni mātukucchiyaü vasitvā sattadivasāni måëhagabbho dukkhamanubhavã, mātukucchito nikkhamantassa tassa mātāpitaro sãvalã'ti nāmamakaüsu. Evaü mahā pu¤¤assa ettakaü kālaü mātukucchimhi dukkhānubhavanā attanāva katena pāpabalena ahosi-so kira atãte rājā hutvā attano sapattara¤¤ā saddhiü saīghāmento mātarā saddhiü mantesi,sā nagaraü rundhitvā amitte gaõhituü sakkā'ti upāyamadāsi so pi tassā vacanena nagaraü rundhitvā sattame divase aggahesi tena pāpakammabalena mātā puttānaü evaü mahantaü dukkhaü ahosãti-tato sā puttaü vijayānakāle sattame divase bhagavantaü anussaritvā sukhena bhāraü muüci, tuņņhā sā sattame divase buddhapamukhassa bhikkhusaīghassa mahādānaü adāsi-athassa putto sattavassikakāle gehānikkhamma satthāraü disvā pabbajjaü yāci satthā sāriputtattherassa niyojesi tato sāriputtattherena upajjhāyena moggallānamācariyaü katvā pabbaji. Atha so khuraggeye ca arahattaü patvā buddhasāsanaü sobhesi-so pubbe katapu¤¤ānubhāvena mahāpu¤¤o ahosi lābhãnaü ca aggo athekasmiü samaye bhagavā revatattheraü dassanāya khadiravanavihāraü gacchanto tiüsa bhikkhusahassehi saddhiü tiüsa yojanakaü chaķķhitakantāraü sampāpuõi nirudakaü appabhakkhaü yebhuyena devatā sãvalãtthere pasannā. Tasmā bhagavā sãvalãttheraü purato cārikaü katvā devatāhi kārāpite vihāre vasanto devatābhisajjitadānaü paribhu¤janto revatattheraü sampāpuõitvā gatakammaü niņņhāpetvā jetavana māgamma lābhãnaü aggaņņhāne taü ņhapesã'ti tena vuttaü apadānaü. 

Padumuttaro nāma jino sabbadhammesu cakkhumā,
Ito sata sahassamhi kappe uppajji nāyako. 

Sãlaü tassa asaīkheyyaü samādhi vajiråpamā,
Asaükhiyaü ¤āõavaraü vimutti ca anopamā.

Manujāmaranāgānaü brahmānaü ca samāgame,
Samaõabrāhmaõā kiõõe dhammaü deseti nāyako.

Sasāvakaü mahā lābhiü pu¤¤avantaü jutindharaü,
ōhapesi etadaggamhi parisāsu visārado.

Tadāhaü khattiyo āsi nagare haüsāvatavhaye,
Sutvā jinassa taü vākyaü sāvakassa guõaü bahuü.


[SL Page 070] [\x  70/]      

Nimantayitvā sattāhaü bhojayitvā sasāvakaü,
Mahādānaü daditvāna taü ņhāna mabhipatthayiü.

Tadā mā vinataü pāde disvāna purisāsabho,
So sarena mahāvãro imaü vacanama bråvã

Tato jinassa vacanaü sotukāmā mahājanā,
Devadānava gandhabbā brahmāno va mahiddhikā.

Samaõa brāhmaõā cā'pi namassiüsu kata¤jalã,
Namo te purisā ja¤¤a namo te purisuttama.

Khantiyena mahādānaü dinnaü sattāhakaü pi bho,
Sotukāmā phalaü tassa vyākarohi mahāmune.

Tato avoca bhagavā suõotha mama bhāsitaü,
Appameyyamhi buddhasmiü guõamhi suppatiņņhitā.

Dakkhiõā dāyakaü patvā appameyya phalāvahā,
Api ce sa mahābhoge ņhānaü pattheti muttamaü.

Lābhã vipula lābhãnaü yathā bhikkhå sudassano,
Tathāha mpi bhaveyyaüti lacchate taü anāgate.

Sata sahasse ito kappe okkāka kulasambhavo,
Gotamo nāma nāmena satthā loke bhavissati.

Tassa dhammesu dāyādo oraso dhammanimmito,
Sãvalã nāma nāmena hessatã satthu sāvako.

Tena kammena sukatena cetanā paõidhãhi ca,
Jahitvā mānusaü dehaü tāvatiüsåpago ahaü.

Tato'parasmiü samaye bārāõasã puruttame,
Seņņhiputto ahaü āsiü aķķhappatto mahādhano. 

Sahassa matte paccekanāyake ca nimantiya,
Madhurenannapānena santappesiü tadādaro. 

Tato cuto chakāmagge anubhosiü mahāyasaü,
Devaccharā parivuto pāsāde ratanāmaye.

Evaü acintiyā buddhā buddhadhammā acintiyā,
Acintiyesu pasantānaü vipāko hoti acintiyo,

Ekanavute ito kappe vipassināma nāyako, 
Uppajji vāru nayano sabbadhamma vipassiko.

Tadāhaü bandhumatiyā kulassa¤¤atarassa ca,
Dayito patthito putto āsiü kammantavyāvaņo. 


[SL Page 071] [\x  71/]      

Tadā a¤¤ataro puriso vipassissa mahesino,
Pariveõaü akāresi mahantamiti vissutā. 

Niņņhite ca mahādānaü dadaü khajjakasaüyutaü,
Navaü dadhimadhuü ce'va vicinaü na ca maddasa.

Tadā'haü taü gahetvāna navaü dadhimadhuü pi ca,
Kammasāmi gharaü gacchaü tamesaü dāna maddasaü.

Sahassaü'pi ca datvāna nalabhiüsu ca tadvayaü,
Tato evaü vicintesiü netaü hessati orakaü.

Yathā ime janā sabbe sakkaronti tathāgataü,
Ahampi kāraü karissāmi sasaīghe lokanāyake.

Tadāha mevaü cintetvā dadhiü madhu ca ekato,
Yojetvā loka nāthassa sasaīghassa adāsahaü.

Tena kammena sukatena cetanāpaõidhãhica,
Jahitvā mānusaü dehaü tāvatiüsamaga¤chahaü.

Punāhaü bārāõasiyaü rājā hutvā mahāyaso,
Sattukassa tadā ruddho dvārarodhaü akārayiü.

Tato sampattino ruddhā ekāhaü rakkhitā ahu,
Tato tassa vipākena pāpattaü nirayā bhusaü.

Pacchime ca bhave dāni jātohaü koliye pure,
Suppavāsā ca me mātā mahā licchavi me pitā.

Khattiye pu¤¤akammena dvāra rodhassa vāhasā,
Sattamāse sattavasse vasiü kucchimhi dukkhito.

Sattāhaü dvāra muëho'haü mahā dukkha samappito, 
Mātā me chanda dānena evamāsi sudukkhitā. 

Sāvatthito'haü nikkhanto buddhena anukampito,
Nikkhanta divase yeva pabbajiü anagāriyaü.

Upajjhā sāriputto me moggallano mahiddhiko,
Kese oropayanto me anusāsi mahāmati. 

Kesesu chinnamānesu arahattamapāpuõiü,
Devā nāgā manussā ca paccayānu panenti me. 

Padumuttara nāmaü ca vipassiü ca vināyakaü,
Sampåjayiü pamudito paccayehi visesato. 

Tato tesaü vipākena kammānaü vipuluttamaü,
Lābhaü labhāmi sabbattha vanegāme jale thale. 

[SL Page 072] [\x  72/]      

Revataü dassanatthāya yadā yāti vināyako,
Tiüsa bhikkhu sahassehi sahalokagga nāyako.

Tadā devo paõãtehi mamatthāya mahāmati,
Paccayehi mahāvãro sasaīgho loka nāyako. 

Upaņņhito mayā buddho gantvā revatamaddasa,
Tato jetavanaü gantvā etadagge ņhapesimaü.

Lābhãnaü sãvalã aggo mama sissesu bhikkhavo,
Sabbalokahito satthā kittayã parisāsu maü.

Kilesā jhāpitā mayhaü bhavā sabbe samåhatā, 
Nāgo'ca bandhanaü chetvā viharāmi anāsavo.

Sāgataü vata me āsi buddhaseņņhassa santikā,
Tisso vijjā anuppatto kataü buddhassa sāsanaü.

Paņisambhidā catasso'pi vimokkhā'pi ca aņņhime,
Chaëabhi¤¤ā sacchikatā kataü buddhassa sāsanaü'ti.

Itthaü sudaü āyasmā sãvalitthero imā gāthāyo abhāsitthāti. Sutvāna etaü caritaü mahabbhutaü pu¤¤ānubhāvaü ca sãriü sirãmataü, hitvā kusãtaü kusalaü karotha kāmattha kāmaü bhavabhoganibbutiü.

Sãvalittherassa vatthuü dasamaü.

Yakkhavadvita vaggo tatiyo. 
-------------------

Mahāsenara¤¤o vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Bhagavati parinibbute pāņaliputtanagare mahāsenonāma rājā rajjaü kāreti dhammiko dhammarājā. So pana pitupitāmāhādãnaü dhanarāsiü oloketvā ime imaü sāpateyyaü pahāya maccuno mukhamupagatā, aho saüsārikānaü a¤¤ānataü, dhanaü ņhapetvā attano vināsaü ca attānaü ņhapetvā dhana vināsaüca na jānantã'ti sampattiyā adhigamaüca vināsaücā'ti sabbaü cintetvā dhammaü ca sutvā paņiladdhasaddho divase divase dasasahassānaü bhikkhånaü madhurena annapānena santapento anekāni pu¤¤āni upacãnanto ekadivasaü raho patisallãno evaü cintesi. Evaü rājaniyogena janassa pãëanaü katvā dinnadānato sahatthena kammaü katvā laddhena dinnadānena mahapphalaü mahānisaüsaü bhavissati. Evaü mayā kātabbanti. So suhadāmaccassa rajjaü nãyyādetvā attano kaõiņņhikaü ādāya kaüci ajānāpetvā a¤¤ataravesena nagarā nikkhamma uttaramadhuraü nāma nagaraü agamāsi. Tattha mahāvibhavo eko seņņhi paņivasati. Te seņņhino samãpamupagamma ņhitā tena kimatthāyāgatā'ti vutte rājā tava gehe bhatiyā kammaü


[SL Page 073] [\x  73/]      

Karissāmã'ti vatvā tenānu¤¤āto tãõivassāni kammamakāsi. Tato ekadivasaü seņņhi te disvā pakkositvā atãva tumhe sukhumālatarā tathāpi imasmiü gehe kammakaraõena ciraüvasittha ettakaükālaü kismi¤cikamme'pi kusãtaü na pa¤¤āyati. Pageva anāvārampi yāgubhattaü ņhapetvā a¤¤aü upakārampi mama santikā natthi. Kenatthena kammaü karothā'ti pucchi rājā tassa vacanaü sutvā imasmiü janapade sālino manāpabhāvo bahuso såyati tasmā sālãnamatthāya idhāgatamhā'ti āha. Taü sutvā tesaü tuņņho seņņhisālãnaü sakaņasahassaü adāsi. Rājā sāliü labhitvā seņņhino evamāha. Bho imaü amhākaü nagaraü pāpethā'ti. Taü sutvā seņņhi sādhu'ti vatvā sāli paripuõõasakaņa sahassaü ra¤¤o nagaraü pāpesi. Rājā nagaraü gantvā seņņhissa nānāvaõõavattha hira¤¤a suvaõõādãhi sakaņe påretvā paņipesetvā mettiü thãraü katvā ābhata vãhayo rājagehe sannicayamakāsi. Atha rājā katipāhaccayena måsalaü paggayha sahattheneva vãhiü koņņeti. Koņņitakoņņitaü kaõiņņhikā papphoņeti evaü ubho'pi taõķulānaü mahantaü rāsiü katvā dārådakādayo āharitvā ambilabhattaü pacitvā rājagehe pa¤casataāsanāni pa¤¤āpetvā kālaü ugghosesuü. âgacchantu ayyā anukampaü upādāya mama gehe bhu¤jantu'ti. Taü sutvā paücasatā bhikkhu ākāsena āgamiüsu. Rājā te yāvadatthaü parivisi. Tato tesaü antare piyaügudãpavāsã eko mahāsãvatthero nāma bhattaü gahetvā ete maü passantu'ti adhiņņhahitvā ākāsena piyaügudãpaü gantvā bhattaü paücasatānaü bhikkhånaü datvā paribhu¤ji taü tassānubhāvena sabbesaü yāvadatthaü ahosi. Evaü appakena'pi deyyadhammena sappurisā dāyakānaü manaü pasādetvā patiņņhaü karontã'ti vuttaühi:- 

Appakenapi medhāvã dāyakānaü manaü pati,
Saddhaü vaķķhenti cando'va raüsinā khãrasāgaraü.

Aņņhāne na niyojentā karontā nevasannidhiü,
Paribhogamakatvāna neva nāsenti paccayaü.

Na pāpentā ca theyyassa na karontā tathevinaü,
Vibhajanti te susãlesu sayaü hutvāna sãlavāti.

Atha rājā kaõiņhikāya saddhiü tattheva ņhito piyaügudãpe paribhu¤jante paücasata bhikkhå disvā haņņho udaggo ahosi. Atha te aparabhāge attanā kataü dānavaraü anussarantā na cireõe'va ubho'pi sotāpannā ahesuü'ti.

Na gaõentāttano dukkhaü vihāya mahatiü siriü, 
âyatiü bhavamicchantā sujane'vaü subhe ratā. 

âyāsena kataü pu¤¤aü mahantaphaladāyakaü,
Iti mantvāna medhāvã sahatthe ne'va taü kare'ti.

Mahāsenara¤¤o vatthuü paņhamaü.
--------------------


[SL Page 074] [\x  74/]      

Suvaõõatilakāya vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Laīkādãkape kira anurādhapuranagare ekāmātugāmā saddhāsampannā niccaü abhayuttara cetiye pupphapåjaü karoti. Athekadivasaü sā attano dhãtuyā saddhiü tasmiü cetiye pupphapåjanatthāya gantvā pupphāsanasālāya udakaü apassantã dhãtuhatthe pupphacaīgoņakaü ņhapetvā ghaņamādāya pokkharaõiü agamāsi. Tato sā dārakā mātari anāgateye'va adhotāsane pupphamuņņhiü gahetvā maõķalaü katvā påjetvā evaü patthanamakāsi-tathāhi:- 

Mahāvãrassa dhãrassa sayambhussa mahesino,
Tilokaggassa nāthassa bhagavantassa satthuno.

Yama'haü påjayiü pupphaü tassa kammassa vāhasā,
Råpãnaü pavarā hessaü ārohapariõāhavā.

Maü disvā purisā sabbe mucchantu kāmamucchitā,
Niccharantu sarãrā me raüsimālãva raüsiyo.

Hadayaīgamā kaõõasukhā ma¤jubhāõã subhā mama,
Kinnarānaü yathā vāõã evamevaü pavattatå'ti. 
Athassā mātā āgamma adhotāsane påjitāni pupphāni disvā kasmā caõķālã adhotāsane bhagavato pupphāni påjesi. Ayuttaü tayā katanti āha. Taü sutvā sā mātuyā kujjhitvā tvaü caõķālã'ti akkosi. Sā ettakaü pu¤¤āpu¤¤aü katvā aparabhāge tatocutā jamabudãpe uttaramadhurāyaü ekassa caõķālagandhabba brāhmanassa dhãtā hutvā nibbatti. Uttamaråpadharā ahosi tassā sarãrato meghamukhato vijjullatāviya raüsiyo niccharanti samantā catuhatthaņņhāne sarãrappabhāya andhakāro vidhamati mukhato uppalagandho vāyati kāyato candanagandho. Tassā dvinnaü thanānamantare suvaõõavaõõaü ekaü tilakaü ahosi. Tena bālasuriyassa viya pabhā niccharati. Diņņhadaņņhā yebhuyyena ummattā viya kāmamadena visa¤¤ino honti. Aho kusalākusalānaü ānubhāvo tathāhi:-

Yena sā kodhasā mātu caõķālã iti bhāsitā,
Tena sā āsi caõķālã jigucchā hãnajātikā.

Sallakkhetvāna sambuddha guõaü påjesi yaü tadā,
Tena pu¤¤ānubhāvena sā'si råpã manoramā.

Yena yena pakāreõa pu¤¤apāpāni yo kare, 
Tassa tassānuråpena moro'va labhate phalaü.

Pāpenaca tiracchāne jāyanti kusalena te,
Vaõõapokkharatā hoti morānaü kammamãdisaü'ti.

Tato tassā mātāpitaro suvaõõatilakā'ti nāmamakaüsu. Tasmiü kira nagare manussā tassā råpadassanenaca savaõenaca 


[SL Page 075] [\x  75/]      

Sampattā'pi caõķāladhãtā ayaü'ti paribhavabhayena āvāhaü na karonti-atha tasmiü nagare jeņņhacaõķālabrāhmaõassa putto etamatthāya tassā mātāpitunnaü santikaü vatthābharaõagandhamālādayo pesesi. Suvaõõatilakaü amhākaüdadantå'ti. Te taü pavattiü tassā ārocesuü. Sāssa jigucchantã parihāsamakāsi. Tato brāhmaõassaputto lajjito ra¤¤o santikaü gantvā vãõaü mu¤cetvā gāyamāno evamāha.

Lalanānanānã calalocanānã taruõāruõāni calitādharāõã,
Manujo hi yo nettapiyaü karoti, satu nãcajātãmapi no jahāti. 
Kimida ti ra¤¤ā puņņho āha-

Sameti kiü deva chamāya mattikā kadāci cāmãkarajātikāya,
Sigāladhenå api nãcajātikā sameti kiü sãhavareõa devāti. 

Eva¤ca pana vatvā deva imasmiü nagare suvaõõatilakā nāmekā caõķāladhãtā atthi. Sā samānajātikehi pesitapaõõākāraü nagaõhāti kulavanteye'va pattheti. Kadā nāma kākã suvaõõahaüsena samāgacchati devā'ti-rājā taü sutvā tassa pitaraü pakkosāpetvā tamatthaü vatvā saccaü bhaõeti pucchi so pi saccaü deva sā jātisampannameva kāmetã ti āha. Rājā evaü sati bhaõe pa¤camadhuranagare uddāëabrāhmaõo nāma atthi. So jātisampanno mātito ca pãtitoca anupakkuņņho jegucchā paņikkulā etā'ti mātugāmena saddhiü na saüvasati. Attano gehato rājagehaü gacchantoca āgacchantoca soëasa khãrodaka ghaņehi magge siücāpeti mātugāme disvā kālakaõõi mayā diņņhāti khãrodakena mukhaü dhovati. Tavadhãtā sakkontã tena saddhiü saüvasatu etamatthaü tavadhãtaraü kathehã'ti āha-so'pi taü sutvā gehaü gantvā dhãtaraü pakkositvā ra¤¤ā vuttaniyāmene va tassā kathesi. Tāya taü sutvā sakkonti āha-uddāëabrāhmaõena saddhiü vasissāmã mā tumhe vintetha. Papaücampi mākarotha pāto'va gamissāmã ti vutte pitā panassā sādhu'ti sahassagghanakacittakambalakaücukena dhãtu sarãraü pārupetvā vãõādi turiyabhaõķāni gāhāpetvā dhãtuyā saddhiü addhānamaggaü paņipajji-gacchanto antarāmagge a¤¤atarasmiü nagare ra¤¤o gandhabbaü karonto dhãtaraü piņņhipasse nisãdāpetvā gandhabbamakāsi. Athassapiņņhipasse nisinnā suvaõõatilakā nayanakoņiyā diņņhiü pāpentã sarasena taü oloketvā pārutakaücukena kiüci apanetvā sarãrappabhaü pa¤¤āpesi rājā panassā sarãrappabhaüca råpasampadaü ca disvā kāmāturo vigatasa¤¤o sammåëho hutvā muhuttena paņiladdhassā so tassā sassāmikassāmikabhāvaü pucchitvā caõķāladhãtāti sutvā paribhava bhayena taü ānetumasakkonto evaråpaü vaõõapokkhara sampannaü itthiratanaü alabhantassame ko jãvitena attho ti socanto


[SL Page 076] [\x  76/]      

Paridevanto kāmamucchito kattabbākattabbaü ajānanto asiü gahetvā attano sãsaü sayameva chinditvā kālamakāsi. Evameva antarāmagge paücarājāno tassā råpasampattimadamattā asinā chinnasãsā jãvitakkhayaü pāpuõiüsu-tathāhi sattā hira¤¤asuvaõõa dāsidāsa puttadārādãhi piyaü nissāya kāmena mucchitā anayavyasanaü pāpuõantã'ti vuttaü hetaü bhagavatā:-

Piyato jāyatã soko piyato jāyatã bhayaü,
Piyato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Pemato jāyatã soko pemato jāyatã bhayaü,
Pemato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Ratiyā jāyatã soko ratiyā jayatã bhayaü
Ratiyā vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Kāmato jāyatã soko kāmato jāyatã bhayaü,
Kāmato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Taõhāya jāyatã soko taõhāya jāyatã bhayaü,
Taõhāya vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Tato so anukkamena pa¤camadhura nagaraü gantvā attano āgatabhāvaü ra¤¤o kathāpetvā tena anu¤¤āto gantvā rājānaü addasa-tadā uddāëabrāhmaõo ra¤¤o avidåre kambalabhaddapãņhe nisinno hoti. Gandhabbabrāhmaõo'pi dhãtuyā saddhiü gandhabbaü kurumāno nisãdi. Tasmiü khaõe pitu piņņhipasse nisinnā suvaõõatilakā uddāëabrāhmaõo katamo'ti pucchitvā etasmiü haddapãņhe nisinno eso'ti sutvā nãlāmalalocanehi taü olokentã dasanaraüsinā sambhinnasurattādharena mandahasitaü karontã taü oloketvā pārutakaücukaü apanetvā sarãrappabhaü vissajjesi-taü disvā brāhmaõo ummatto sokena paridaķķhagatto uõhavātena puritamukhanāso assunā kilinnanetto visa¤¤ã ahosi. Tato so muhuttena laddhassāso rogãviya ra¤¤o sakāsā apasaranto attano gehaü gantvā suhade pakkositvā tesaü evamāha. Bhavantettha:-

Yo āpade samuppanne upatiņhati santike,
Sukhadukkhe samo hoti so mitto sova ¤ātako.

Yo guõaü kāsate yassa aguõaüca nigåhati.
Paņisaddheti kattabbā so mitto sova ¤ātako.

Suvaõõatilakā nāma lalanā kāmalālasā,
Nãlakkhã caõķa kaõķehi vikhaõķesi mano mama.

Tassāmukhambuje sattā mama nettamadhubbatā
Appampi na sarantā maü tatthe'vābhiramanti te


[SL Page 077] [\x  77/]      

Sahe'va pehi me cittaü gato ullaīghi muddhato,
Lajjāgambhãraparikha dhitipākāramuggataü.

Sammuyhāmi pamuyhāmi sabbāmuyhanti me disā,
Tassa me saraõaü bhotha karotha mama saīgahaüti.

Taü sutvā te evamāhaüsu:-

Yaü tvama cariya patthesi caõķālã sā asaīgamā,
Kinnumãëhena saüyogo candanassa kadā siyā.

Agammagamanā yāti na pānaü dårato siri,
Kittiücāyu balaü buddhi ayasaüca sa gacchati.

Atha tesaü brāhmaõo āha:-

Na pariccajati loko'yaü amejjhe maõimuttamaü,
Thiratanaü suvāõica dukkulā api gābhiyā'ti.

Eva¤ca pana vatvā tassā sassāmikassāmikabhāvaü ¤atvā ānethāti āha te tathā akaüsu. Tato brāhmaõo tāya gehaü āgatakālato paņņhāya cattāro māse ra¤¤o upaņņhānaü neva agamāsi. Tassa panabrāhmaõassa santike pa¤casata rājakumārā nānāvidhāni sippāni uggaõhanti. Te taü kāraõaü ¤atvā suvaõõatilakāya vijjamānāya amhākaü sippuggahaõassa antarāyo bhavissati. Yena kenaci upāyena etaü māretuü vaņņatã ti cintetvā te hatthācariyaü pakkositvā la¤caü datvā evamāhaüsu hatthiü surāyā mattaü katvaü suvaõõatilakaü mārehã'ti tato te sabbe rājaīgaõe sannipatitvā dåtaü pāhesuü. âcariyaü daņņhukā mamhā ti. Tato brāhmaõena āgantvā nisinnena paņisatthāraü katvā ācariya, ācariyāniü passitukāmamhā'ti ahaüsu. Atha so suvaõõatilakaü gahetvā āgacchathā'ti manusse pesesi. Te tathā kariüsu. Atha tassa vãthimajjhaü sampattakāle hatthiü vissajjāpesuü. So soõķāya bhåmiyaü paharanto upadhāvitvā soõķena taü ukkhipitvā kumbhe nisãdāpesi. Tato rājāno tathā taü mārāpetumasakkontā punadivase manusse payojetvā rattiyaü mārāpesuü. Brāhmaõopi evaråpaü itthi alabhitvā jãvanato mataü me seyyā'ti socanto paridevanto rājaīgaõe dārucitakaü kārāpetvā aggiü pavisitvā mato'ti. Evaü mātugāma vasaīgatā mahantaü anayavyasanaüca maraõaüca pāpunantã'ti. Vuttaü hetaü bhagavatā:- 

Māyā cetā marãcãca soko rogo cupaddavo,
Kharāca maõķanā cetā maccupāso guhāsayo
Tāsu yo vissase poso sonaresu narādhamo'ti.


[SL Page 078] [\x  78/]      

Ayoniso sā purimāya jātiyā pu¤¤aü karitvā alabhã disaü gatiü, dãsampayuttaü kusalaü karontā nibbāõamevā'bhimukhaü karothā'ti 
Suvaõõatilakāya vatthuü dutiyaü.
-----------------

Kapaõāya vatthumhi ayamānupubbãkathā

Bhagavati parinibbute jambudãpe tattha tattha bhikkhå bhikkhuõiyoca upāsaka upāsikāyoca jayamahābodhiü vandissāmã'ti yebhuyyena gantvā vandanti. Athāparabhāge bahu bhikkhu saīgamma mahā bodhiü vandanatthāya gacchantā a¤¤atarasmiü gāme bhikkhaü caritvā āsanasālaü gantvā katabhattakiccā thokaü vissamiüsu. Tadā tattha ekā kapaõā duggatitthi. Tathā nisinnabhikkhå disvā upasaīkamitvā paücapatiņņhitena vanditvā ekamante ņhitā, ayyā kuhiü gacchantã'ti pucchi. Bhikkhu taü sutvā jayamahābodhissa ānubhāvaü ca taü vandanatthāya attānaü gamanaü ca kathentā evamāhaüsu.

Yatthā'sino jino jesi sasenaü makaraddhajaü,
Gantvā kilesa senaü ca buddho āsi niruttaro

Yaü påjesi mahāvãro ņhito padamakopayaü,
Sattarattinditvaü netta nãlanãrajaraüsinā.

Surāsura narādãnaü nettālipāëipātanā,
Mevakākārapattehi sikhaõķi visabhātiyo.

Surapādapo'va sattānaü yaü tiņņhati mahãtale,
Ihaloke parattheva dadanto icchiticchitaü.

Yassapurāõapaõõampi patitaü yo naro idha,
Påjesi tassa so deti bhavabhogaü mahãruho.

Gandhamālehi salilehi yamupāsati sadā naro,
Ajjhattaüca bahiddhāca duritaü yo niha¤¤ati.

Yo deti iha lokatthaü yo deti pāralokikaü,
Sampadaü jayabodhiü taü bhoti gacchāma vandituü.

Taü sutvā udaggā somanassajātā bhikkhånaü evamāha. Ahaü bhante parakule bhatiyaü kammaü karontã dukkhena kasireõa jãvikaü kappemi. Svātanāya me taõķulanālimpi natthi. Page'va a¤¤aü dhanaü imaü vinā a¤¤aü sāņakampinatthi kasmā pubbe akatapu¤¤attā tasmā imaü bhante sāņakaü mamānuggahāya bodhimhi dhajaü bandhathā'ti yācitvā sāņakaü dhovitvā tesaü adāsi. Bhikkhu'pi tassānuggahāya taü gahetvā agamaüsu. Sā sāņakaü datvā pãtipāmojjamānasā gehaü gantvā tadaheva rattiyā majjhimayāme satthakavātena upahatā kālaü katvā tesaü bhikkhånaü gamanamagge ekasmiü ramaõãye vanasaõķe bhummadevatā hutvā nibbatti. Athassā


[SL Page 079] [\x  79/]      

Pu¤¤ānubhāvena tiyojanike ņhāne dibbakapparukkhā pāturahaüsu. Tattha tattha nānāvirāga dhajapatākā mbalambanti devaputtāca devadhitaroca sabba bharaõa vibhusitā tatheva dhajapatākādayo gahetvā kãlanti. Naccagãtādi nekāni acchariyāni payojenti. Atha dutiya divase te'pi bhikkhå bodhimaõķalaü gacchantā sāyaõhe taü ņhānaü patvā ajja imasmiü vanasaõķe vasitvā gamissāmā'ti tattha vāsaü upagamiüsu. Tato te rattibhāge nānāvaõõadhajeva devatāhi payojayamānā gãtavāditādayoca tiyojanaņņhāne kapparukkhānica,idaü sabbaü devissariyaütassānubhāvena nibbattabhāvaü disvā vimbitamānasā devadhãtaraü āmantetvā tvaü kena kammena idha nibbattā'ti pucchiüsu. Sā bhikkhå vanditvā a¤jaliüpaggayha ņhitābhante maü na sa¤jānitthā'ti āha. Bhikkhuhi na mayaü sa¤jānāma bhaginãti vutte sā attano sabhāvaü kathentã evamāha.

Hãyo āsanasālāya nisãdittha samāgatā,
Tumhākaü santikaü gamma yā varākãbhivādayã.

Yā bodhiü påjanatthāya vatthakaü paņipādayã,
Sāhaü hãyo cutā āsiü rattiyaü vyādhipãëitā

Nānāsampatti saüyuttā nānābhåsana bhåsitā,
Vimāne ratanākiõõe jātāhaü ettha kānane hãyyā passittha me gattaü rajojallehi saükulaü

Ajja passittha me gattaü vaõõavantaü pabhassaraü hãyyo passittha me bhante nivatthaü malinambaraü,
Ajja passatha me bhante dibbamambara muttamaü

Vikiõõaphalitaggehi kesehi viralākulaü,
ækāgåthapaņikkulaü hãyyo āsi siraü mama.

Ajja taü parivattitvā mama pu¤¤ānubhāvato,
Sunãla mudu dhammillaü kusumābharaõa bhåsitaü.

Purā me sakasãsena vahitaü dārådakādikaü
Pu¤¤enā'haü ajjamālā bhāraü sase samubbahe.

Dhajatthāya mayā hãyo padinnaü thålasāņakaü,
Ajjanibbatti me bhonto mahantaü dibbasampadaü.

Jānamānena kattabbaü dānādisu mahapphalaü,
Devaloke manussesu sukhadaü dānamuttamaü'ti.

Taü sutvā sabbe bhikkhu acchariyabbhutacittā ahesuü-sādevatā tassā rattiyā accayena bhikkhu nimantetvā dibbehi khajjabhojjehi sahatthā santappetvā tehi saddhiü āgacchantã antarā


[SL Page 080] [\x  80/]      

Magge dānaü dadamānā mahābodhiü gantvā sabbehi dhajapatākādãhi ca nānāvidha vaõõagandhasampannapupphehi ca dãpadhåpehi ca bodhiü påjetvā bhikkhånaü cãvaratthāya dibbavatthāni datvā āgamma tasmiü yeva vanasaõķe vasantã nānāvidhāni pu¤¤āni katvā tāvatiüsabhavane nibbatti-bhikkhå pi taü acchariyaü tattha tattha pakāsentā bahujane pu¤¤akamme niyojesuü ti. 

Evaü vidhā'pi kapaõā jinasāsanamhi katvāpasādamathathåla kucelakena påjetva dibbavibhavaü alabhãti ¤atvā påjāparābhavatha vatthusu tãsusammāti. 

Kapaõāya vatthuü tatiyaü.
----------------

Indaguttattherassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Amhākaü bhagavato parinibbāõato orabhāge jambudãpe kira pāņaliputta nāma nagaraü ahosi. Tattha dhammāsoko nāma mahiddhiko mahānubhāvo āõācakkavatti rājā rajjaü kāreti. Uddhaü ākāsato heņņhā paņhaviyā yojanappamāõe sakalajambudãpe tassa āõāpavattati. Tadā sakalajambudãpavāsinoca caturāsãti nagarasahasse rājānoca attano attano balavāhane gahetvā āgamma dhammāsokamahāra¤¤o upaņņhānaü karonti. Tasmiü samaye devaputtanagare devaputtonāma mahārājā attano balavāhanaü gahetvā ra¤¤o upaņņhānaü agamāsi. Dhammāsoko devaputtamahārājānaü disvā madhurapaņisatthāraü katvā tumhākaü raņņhe bahussutā āgatāgamā mahāguõavantā ayyā atthã'ti pucchi. Taü sutvā devaputtarājā atthi deva tasmiü nagare sãhakumbhakaü nāma mahāvihāraü. Tattha anekasahassa bhikkhå viharanti sãlavantā appicchā santuņņhā vivekakāmino. Tesu sāņņhakathā tipiņakadharo indaguttattheronāma tesaü pāmokkho ahosi so anekapariyāyena sanarāmarānaübhikkhunaü dhammaü vaõõeti. Guõavā attano guõaü nissāya loke pākaņo'ti. Sutvā rājā tuņņhamānaso theraü passitukāmo hutvā samma tvameva gantvā theraü yācitvā idhānehã'ti āha. Taü sutvā devaputtarājā attano hatthassabalavāhanādi mahāsenaīgaparivuto indagutta therassa santikaü gantvā vanditvā ayya, ayyaü dhammāsoka mahā rājā daņņhukāmo ti āha. Thereõa sādhå'ti sampaņicchite rājā thereõa sampaņicchitabhāvaü dhammāsokamahārājino pesesi. Tato dhammāsokamahārājā somanassappatto attano āõāpavattitaņņhāne rājunaü sāsanaü pesesi. Sabbeva'va therāgamanamaggaü alaīkārentu ti. Atha te rājāno tuņņhapahaņņhā attano attano nagare bheriü carāpetvā devaputtanagarato yāva pāņaliputtanagaraü etthantare pa¤capaõõāsayojanikaü maggaü visamaü samaü karontā devatānaü dibbavãthi'miva alaīkaritvā dhammāsokamahānarindassa evaü sāsanaü pesesuü. Bhavantettha:-





[SL Page 081] [\x  81/]      

Indagutta mahāthera sāmino gamanāya no,
Maggaü alaīakarontå'ti mahārājena pesitaü

Tato te apanetvāna pāsāõakaõaņakādikaü,
Visamaü samaü karitvāna sammajjitvāna sādhukaü.

Dhotamuttāsamābhāsā okiritvāna vālukā,
Ussāpitā tattha tattha dussatoraõa pattiyo.

Kaladhotahemarambhādã nānātoraõa pantiyo.
Tathā puppha mayāneka toraõå'paritoraõā 

Tesu tesu ca ņhānesu saīkhatā kusumagghikā,
Tatheva gandhatelehi dãpitā dãpapantiyo.

Padumuppalasantira pupphapallava'laīkatā,
ōhapitā ghaņamālāyo puõõā sogandhavārihi.

Nãlapãtādi sambhinna patākāhi dhajehi ca,
Maggassa ubhato passe vanamā'si samākulaü.

Ketavo uggatā tattha mandamandasamãraõā,
Avhayantā'va sobhanti brahmoragasurādayo.

Nāgavampaka punnāga ketakãvakulādihi,
Padumuppalādi jalajehi mālatã kusumādihi.

Mālādāmehi nekehi maggamāsã vicittakaü,
Pattharitvā pādapaņe sittasammaņņa bhåmiyaü

Lājādi pa¤capupphāni vikiriüsu manoramaü,
Alaīkaritvā hatthassā kusumābharaõādihi.

Maggālaīkāraõatthāya ņhapitāsuü tato tato,
Tesu tesu ca ņhānesu bherimaõķalamajjhagā.

Naccanti caturā nārã rasabhāva nirantarā.
Kaüsavaüsādi paggayha vajjentānekatantiyo.

Gāyanti madhuraü gãtaü gāyante'ttha layanvitaü.
Maggo so sādhuvādehi bheritantinadehi ca.

Karãnaü ku¤canādehi hayānaü hesitehi ca,
Nekaviņaīkasaīghehi so karãhi samākulo.

Maggassa ubhato passe devaka¤¤¨pamāsubhā. 
Mālākalāpe paggayha tiņņhantã tuņņhamānasā.

Tathā puõõaghaņe gayha padumuppalasaükule,
Aņņhamaīgala muggayha tiņņhantã pamadā tahiü. 

[SL Page 082] [\x  82/]      

Sãtalådakasampanna papāhi samalaīkatā,
Sinānatthaü khatā āsuü pokkhara¤¤o tahiü tahiü.

Tahiü tahiü katā āsuü dānasālā manoramā'
Nicitāsuma'nekāni dānopakaraõā tahiü

Evaü nekavidhā påjā amhehi paņipāditā,
ōhapetvāna mahāgaīgaü taü jānātu mahãpatã'ti.

Taü sutvā asokamahārājā gaīgaü alaīkarothā'tã soëasayakkhe pesesi, te saparivārā tattha tattha gantvā attano ānubhāvena gaīgāya anto tigāvutaņņhāne udukkhalapāsāõe ņhapesuü. ōhapetvā thamhe ussāpetvā tulaüsaüghāņe datvā himavantato rattacandana sāre āharitvā padare santharitvā anekehi påjāvidhānehi alaīkaritvā ra¤¤o evaü sāsanaü pesesuü-
Bhavantettha:-

Yamatthāya mayaü sabbe mahārājena pesitā,
Amhehi'dāni taü sabbaü katame'va suõotha taü.

Gāvutattaya gambhãraü gaīgaü yojana vitthataü,
Thamhe patiņņhapetvāna anaggharattacandanaü.

Himavantato haritvāna setuü tattha sumāpitaü,
Toraõā ca ubhopasse ratanehi sunimmitā.

Puõõakumbhaõķajāce'va padãpāvaliyo tathā,
Ubho passesu ratanāni māpetvā lambanāni ca'

Suvaõõamaõimuttādi dāmehi samalaīkatā,
Vālukatthāya okiõõā dhota muttā pabhassarā.

Tesu tesu ca ņhānesu ņhapitāsuü mahāmaõi,
Nānārāga vitānehi sobhitā setuno'pari.

Olambitāsuü tatthe'va dibbādikusumādayo,
Niņņhitaü idha kātabba yuttaü påjividhiü tu no,
Devo taü paņijānātu iti vatvāna pesayuü'ti.

Tampi sutvā asoko mahārājā tumhe'va theraü idhā'nethāti tesaü yeva sāsanaü paņipesesi. Te sādhu'ti indaguttattherassa santikaü gantvā vanditvā bhante pāņaliputtanagarassa gamanāya kālo'ti āhaüsu-tato thero saņņhisahassamattehi bhikkhusaīghehi parivuto pa¤capaõõāsayojanamaggaü paņipajji. Athāparaü devaputtanagaravāsino anekavidha mālāgandhavāsa cuõõa dhajapatākādãhi anekehi tālāvacarehi naccagãtavāditehi påjetvā agamaüsu-atha thero mahantena påjāvidhānena jambudãpavāsãhi 

[SL Page 083] [\x  83/]      

Påjiyamāno anukkamena candabhāgaya gaīgāya setuü patvā tattha mahantaü påjāvidhānaü olokento evaü cintesi. Evaü uëāraü påjāvidhānaü idāni jambudãpe nā¤¤assa hoti. Mayhameve'taü kataü ahame'vettha uttamo appaņimo'ti evaü seyyassaseyyo'hamasmi'ti mānaü uppādetvā aņņhāsi tasmiü khaõe eko khãõāsavatthero taü mānenupatthaddha cetasā ņhitaü dibba cakkhunā disvā upasaīkamitvā vanditvā therassa ovadanto evamāha tasmā:-

Mā mānassa vasã hotha mānaü bhante vasãkataü,
Anatthado sadā hotã pātetvana bhavāvaņe.

Mānopalālito satto taõhā paņighasaīgato'
Makkaņoragasoõādã hutvā jāyati jātisu.

Mā mānaü sāmipårehi attānaü parisodhaya,
Aparisuddhāsayo bhikkhu dāyakaü na paritosati.

Dadantānaü sarantānaü påjentānaü sace tuvaü,
Mahapphalaü mahābhåtiü kāmattha hotha nimmanā'ti

Taü sutvā thero saüsāre nibbinno tatthe'va ņhito tilakkhaõaü paņņhapetvā karajakāyaü dhammasanto saha paņisambhidāhi arahattaü patvā'va nikkhami-tato dhammāsokamahārājā balavāhana parivuto mahantena påjāvidhānena paņimaggaü āgamma vanditvā tato diguõaü påjāsakkāraü kurumāno mahābhikkhusaīghena saddhiü theraü attano nagaraü netvā tassa dhammakathaü sutvā pasannamānaso pa¤casãle patiņņhāya mahantaü vihāraü kāretvā thereõasahagatānaü saņņhisahassānaü bhikkhånaü catupaccayehi upaņņhānamakāsi. Athathero sāņņhakathaü piņakattayaü pakāsento tasmiü ciraü vasitvā tatthe'va parinibbāyi. Tato rājā sapariso tassa sarãranikkhepaü kāretvā dhātuyo gahetvā mahantaü cetiyaü kārāpesãti.

Purākatānaü bhåvipu¤¤akamminaü guõānubhāvena mahenti evaü,
Sadevakānaü manasã karontā pu¤¤aü karothāyatanesadādarā'ti.

Indaguttattherassa vatthuü catutthaü.
---------------------

Sākhamālapåjikāya vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Amhākaü bhagavā dasapāramiyo påretvā anukkamena tusitabhavane nibbatto devehi ārādhito sakkarājakule paņisandhiü gahetvā mātukucchito nikkhanto anukkamena paramābhisambodhiü patvā tato paņņhāya pa¤cacattāëãsa saüvaccharāni ņhatvā caturāsãti dhammakkhandhasahassāni desetvā gaõanapathamatãte satte bhavakantārato santāretvā sabbabuddhakiccāni niņņhāpetvā 


[SL Page 084] [\x  84/]      

Kusinārāyaü upavattane mallānaü sālavane yamakasālānamantare uttara sãsakaü pa¤¤atte ma¤cake visākhapuõõamadivase dakkhiõena passana sato sampajāno anuņņhānaseyyāya nipanno pacchimayāme bhikkhu ovaditvā balavapaccusamaye mahāpaņhaviü kampento anupādisesāya nibbāõadhātuyā parinibbāyi-nibbute pana bhagavati lokanāthe ānandatthero mallarājånaü etaü pavattiü ārocesã. Tato kosinārakā ca devabrahmādayo ca sannipatitvā naccagãtavāditehi mālāgandhādãhi ca sakkarontā garukarontā mānentā påjentā celavitānādayo karontā bhagavato sarãraü nagaramajjhe yattha makuņabandhanaü nāma mallānaü cetiyaü tattha netvā cakkavattissa sarãraü viyaahatena vatthena veņhetvā tato vihatena kappāsena veņhetvā'ti evaü pa¤cadussayugasatehi veņhetvā ayasāya teladoõiyā pakkhipitvā a¤¤issāya ayasāya doõiyā paņikujjitvā sabbagandhānaü citakaü karitvā bhagavato sarãraü citakaü āropesu. Atha mahākassapatthereõa bhagavato pāde sirasā vandite devatānubhāvena citako samantā ekappahāreneva pajjali. Bhagavato pana sarãre daķķhe sumanamakuëasadisā dhātuyo avasissiüsu. Tasmiü kira samaye kosalara¤¤o janapade a¤¤atarā gāmavāsikā itthi bhagavati parinibbute sādhukãëaü āgacchamānā antarāmagge attano sarãre uppanna vātarogeõa upaddutā sādhukãëaü sampāpuõãtuü asakkonti satthu āëāhanaü gantvā bhagavato dhātusarãre tãõisākhapupphāni påjetvā pasannamānasā pa¤ca patiņņhitena vanditvā gatā, tāya eva rattiyā majjhimayāme kālaükatvā tāvatiüsabhavane tiüsayojanike kanakavimāne nibbatti tassā pubbakammappakāsanatthaü cakkamattāni sākhapupphāni tattha tattha olabbanti tehe'va sabbaü vimānaü ekobhāsi tato sugandhakaraõķakaü viya ca ahosi sā pana attano sobhaggappattaü attabhāvaü ca vimānasampadaü ca parivārasampattiyo ca disvā vimbhitamānasā pubbe kissa me pu¤¤akammenā yaü laddhā'ti olokenti bhagavato dhātusarãrasmiü påjitāni tãõi sākhapupphāni disvā pasannamānasā mahācakkappamāõaü sākhamālaü hatthena dhārenti dhātupåjanatthāya agamāsi. Tadā tattha sannipatitā manussā tassā råpasampadaü ca hatthe mahantaü sākhamālaü ca disvā vimbhitamānasā amma tvā kattha vāsikā kattha panimaü pupphaü paņiladdhanti pucchiüsu. Taü sutvā devadhãtā attanā bhagavato dhātusarãrassa pujita sākhamālattayānubhāvena paņiladdhasampattiyo ca dibbavimānaü ca pubbe matakalebaraü cāti sabbaü tesaü dassetvā dhammadesanāvasāne āha:-


[SL Page 085] [\x  85/]      

Samāgatā bhavantā ho passantu mama sampadā,
Katamappena kāreõa sammāsambuddha dhātuyā.

Sākhamālāni tãõe'va hãyyo'haü munidhātuyā,
Påjayitvāna santuņņhā nivattā tāya rattiyā.

Marantã kharavātena tamahaü sucaritaü sariü,
Tenā'haü pu¤¤akammena tāvatiüsåpagā ahuü.

Tattha me āsi pāsādo tiüsayojanamuggato,
Kåņāgāra carākiõõo sākhamālo'ti vissuto.

Yathā sabba sugandhehi karaõķaü paribhāvitaü,
Tathā dibba sugandhehi gandhitaü bhavanaü mama.

Cakkamattā sākhapupphā tattha tatthu'palambare,
Dibbagandhā'pavāyanti madhubbatanisevitā.

Bhassanti ekapupphasmā tumbamattāhi reõavo,
Tehi pi¤jaritā devā kãëanti ca lalanti ca.

Piëandhitvāna mālāyo sudibbābharaõānica,
Sahaccharā devaputtā naccagãtādi vyāvaņā. 

Passathemaü bhujaīgā bho sattāmohena pārutā,
Bhiyyo mataü paviddhaü me påtibhåtaü kalebaraü.

Puëavehi samākiõõaü makkhikāgaõa kãëitaü,
Kākasoõādisattāna māhāraü kuõapālayaü.

Patthenti purisā pubbe aneko'pāyanena taü,
Daņņhu'mpi'dāninicchanti taõhāya'¤¤āõatā aho.

Lokapajjota kassāhaü vimalassa yasassino,
Dhātuü hiyyo mahiü sammā ajjasagge patiņņhitā.

Hitvānetādisaü kāyaü laddhaü'dāni mamedisaü,
Dibbattabhāvaü sobhāhi bhāsamānamudikkhatha.

Bhāsamānāya me vācaü suõothe'ttha samāgatā,
Natthe'vā katapu¤¤assa anumattaü bhave sukhaü.

Bindumattampi yo pu¤¤a bãjaü ropeti sāsane,
Nahānanta phalaü hoti yāva nibbāõapattiyā'ti.

Evaü sā devatā attanā paņiladdha dibbavibhavaü dassetvā janakāyaü ovaditvā dibbasākhapupphehi jinadhātuü påjetvā manussānaü passantānaü yeva saddhiü vimānena devalokameva agamāsi. Taü disvā mahājano dānādãni pu¤¤āni katvā devalokaü påresãti.

Evaü hi sāpupphamattena dhātuü pujetva devesu alatthabhåtiü,
Tumhe'pi bhonto tidivesu sātaü kāmatthacekattha pu¤¤āni sādhå'ti. 

Sākhamāla påjikāya vatthuü pa¤camaü.
-------------------------


[SL Page 086] [\x  86/]      

Moriya brāhmaõassa vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Amhākaü bhagavati parinibbute magadharaņņhe macalaü nāma mahāgāmaü ahosi. Tattha moriyo nāma brāhmaõo paņivasati. Saddho pasanno tassa senānāmekā bhariyā atthi. Sā pi saddhā pasannā ratanattayesu te ubho'pi samaggā sammodamānā bhikkhusaīghaü nimantetvā niccaü dānaü pavantento cãvarādi catupaccayehi upaņņhahantā sãlaü rakkhantā uposathakammaü karontā divasaü vãtināmenti. Athassa gehe vibhavaü yebhuyyena dānādisuparikkhaya ma'gamāsi. Tato brāhmaõa sāmino gehe dhanaü parikkhãõaü kathaü dānaü pavatteyyāmā'ti brāhmaõassa ārocesi. Tato brāhmaõe mābhadde cintehi. Yena kenaci upāyena dānaü patiņņhapessamāti vatvā tasmiü yeva attano sa ussāhataü pakāsento āha.

Jānamāno hi lokasmiü dānassedaü phalaü iti,
Na dajjā ko susãlesu appa'mpi divasampati.

Saggaloka nidānāni dānāni matimā idha,
Kohi nāma naro loke na dadeyya hite rato'ti.

Evaü ca pana vatvā bhadde vanaü pavisitvā anekavidhāni paõõāni ca phalāni ca pacchipuraü āharitvā vikkiõitvā'pi dānaü na upacchindissāmā ti vatvā tato paņņhāya vanaü gantvā paõõāni ca phalāni ca āharitvā vikkiõitvā dānaü dento paņivasati. Athekadivasaü brāhmaõo vanaü paviņņho paõõehi ca phalehi ca pacchiü påretvā sãsenā'dāya gehaü agacchanto pupphaphalapallavehi vinataü nekatarugaõanicitaü sammattā nekavātaka catuppadanisevitaü vippakiõõānanta pupphappatta ki¤jakkhacchannavāëukātalaü sandamāna sãtalāmalajalappavāhaü akaddamāninna supatitthehi sundaraü kandaraü disvā pacchiü tãre ņhapetvā otiõõo nahāyati tasmiü khaõe tattha ekasmiü rukkhe adhivattho devaputto taü tattha nahāyantaü disvā kinnåkho esakalyāõajjhāsayo vā udāhupāpajjhāsayo satto ti dibbacakkhunā upadhāronto acchariya puriso eso duggato'pi hutvā attano dānappaveõiyā upacchijjana bhayena vanaü gantvā paõõāni ca phalāni ca āharitvā dukkhena kasireõa jãvikaü kappento dānadhammaü naupacchindatã'ti cintetvā tassa guõādayo paņicca pacchiyaü ņhapitapaõõāni ca phalāni ca sabbāni suvaõõāni hontå'ti adhiņņhāsi. Athassānubhāvena sabbaü suvaõõaü ahosi. Atha so suvaõõapuõõa pacchiyaü uparisuvaõõa rāsimatthake sabbakāmadadaü mahantaü mahantaü maõiratanaü ņhapetvā antarahito paņikamma aņņhāsi. Tato brāhmaõo nahātvā uttiõõo pacchiyaü sampuõõasuvaõõavaõõa raüsinā sambhinnavijjotamāna maõiratanaü disvākimetaü'ti āsaīkitaparisaīkito


[SL Page 087] [\x  87/]      

Pacchisamipaü gantvā hatthaü pasāretuü avisahanto aņņhāsi. Taü disvā devaputto dissamāna sarãreõa ņhatvā mā tvaü bhāyi brāhmaõadevaputtassa kathaü sutvā ayaü devaputto imaü mayā nimmitaü gahetvā gacchā'ti vadati. Kinnåkho so attano ānubhāvena deti udāhu mayā katapu¤¤enā'ti pucchissāmi taü'ti pa¤jaliko'va devaputtaü pucchanto āha:-

Pucchāmi pa¤jalãdāni devaputta mahiddhika,
Dadāsi me suvaõõaü ca kāmadaü maõimuttamaü.

Nā pi bho no tuvaü ¤āti na mitto nopakārako,
Kiü tvaü atthavasaü disvā mama dajjāsi maü dhanaü. 
Kena tapena sãlena kenā'cāra guõenaca,
Yena dajjāsi me deva kiü me sucaritaü citaü.

Kinnu purātanaü kammaü kena kammena dassasi,
Athavā taviddhiyā deti taü me akkhāhi pucchito'ti.

Tato devaputtena na kho panāhaü brāhmaõa devoti paresaü ki¤ci dātuü sakkomi. Tayā pubbe katasucaritānubhāvena nibbattatã'ti vatvā dibbacakkhunā tassa pubbakammaü disvā tassa pakāsento āha:- 

Kassape lokapajjote sambuddhe parinibbute,
Sabbattha patthaņaü āsi tassa buddhassa sāsanaü.

Tadā paccantime gāme tvamā'si kuladārako,
Saddho āsi pasanno ca dāyako kusale rato.

Tadā pabbajito eko gacchanto antarāpathe,
Corehi anubaddho'si acchinnapattacãvaro.

Sākhābhaīgaü nivāsetvā pārupitvā tathe'va taü,
Antogāmaü paviņņho'si esamāno pilotike.

Tato tvaü caramānaü taü disvā kampita mānaso, 
Vatthayugaü adāsã tvaü saddahaü dānato phalaü.

Patthodanena taü bhikkhuü parivisitvā yathābalaü,
Pesesi abhivādetvā saddhāya suddhamānaso.

Imaü tvaü akarã pu¤¤aü tuyhe'taü caritaü imaü,
Tassa te pu¤¤akammassa amukhyaphala mãdisaü'ti.

Evaü ca pana vatvā idaü te brāhmaõa dhanaü rājādãhi mayā anapaharaõãyaü kataü tvaü aparisaīkanto gahetvā yathādhippāyā karohi. Imaü kho pana maõiratanaü icchiticchitaü pasavati tenā'pi ānubhāvena tava dānaü anupacchindanto puttadāradayo posehã'ti anusāsi. Taü sutvā brāhmaõo tena vuttaniyāmeneva, bhikkhusaīghassa mahādānaü dadanto sãlaü rakkhanto ciraü vasitvā aparabhāge tato cuto devaloke nibbattãti. 

[SL Page 088] [\x  88/]      

Evaü nihãnā'pi dhanena santo dānatvayaüne'va pariccajanti,
Tasmāhi bhonto satideyyadhamme mākattha dānesu pamādabhāvaüti.

Moriya brāhmaõassa vatthuü chaņņhamaü
-------------------------

Putta vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Ekasmiü kira samaye laīkādãpavāsino saņņhimattā bhikkhå jayamahābodhiü vanditukāmā ekato mantetvā mahātitthena nāvaü āruyha jambudãpaü patvā tamalittapaņņane otaritvā anukkamena pāņalãputtanagaraü pāpuõiüsu. Atha tasmiü nagare piõķāya carante te bhikkhå eko duggatamanusso disvā cireõā'haü diņņhā buddhaputtā'ti somanasso bhariyaü pakkositvā bhadde imesaü ayyānaü dānaü dātukāmomhi pubbe no akatapu¤¤attā idāni duggatā jātā imesu pu¤¤akkhettesu bãjaü no ce ropessāma punapi evamevaü bhavissāmā'ti vatvā kiü me gehe deyyadhammaü atthã'ti pucchi. Sā taü sutvā ghare no sāmi ayyānaü ki¤ci dātabbaü na passāmi api ca mama puttaü māretvā dānaü dātuü sakkā'ti so tassā kathaü sutvā bhadde puttaü māretvā kiü dānaü demā'ti āha. Tāya taü sutvā sāmi kiü na jānāsi putte no mate sandiņņhasambhattā ¤ātimittā suhajjā ca amhākaü santikaü āgacchantā ki¤ci paõõākāraü gahetvā āgacchanti. Mayaü tena paõõākāreõa dānaü dassāmā'ti vutte upāsako sādhu tathā karohã ti mātuyā eva bhāramakāsi. Sā puttaü māretuü avisahantã āha:- 

Kicchā laddhaü piyaü puttaü amma'mmā'ti piyaü vadaü,
Sunãlanettaü subhamuü ko pakkamitu'micchati.

Mātarā māriyanto'pi mātarame'va rodati,
Māretuü taü na sakkomi hadayaü me pavedhatã'ti.

Evaü ca pana vatvā ahaü sāmi na sakkomi puttaü māretuü tvaü mārehã'ti puttaü pitusantikaü pesesi. Atha so pi taü māretuü 'asakkonto evamāha. Vuttaühi:-

Tāyanti pituno dukkhaü puttā puttāti kittitā,
Pitu dukkhaü sukhaü puttaü dāyādā hontã sabbadā.

Tasmā me sadisaü puttaü pillakaü ma¤jubhāsanaü,
Na sakkomi ahaü bhadde jãvitā taü viyojituü. 

Ayasaü ca akittiü ca pappoti puttaghātako,
Pāõātipātakamma'mpi kāmaü so phusate naro'ti.


[SL Page 089] [\x  89/]      

Evaü ca pana vatvā so tvameva tava puttaü mārehã'ti pesesi. Evaü tena vutte puttassa māranåpāyaü pariyesantā evamāhaüsu. Amhe panimaü māretuü nasakkoma amhākaü pacchāgehe mahanto cammiko atthi. Tasmiü eko nāgarājā paņivasati. Kumāraü tattha pesessāma. So taü ķasitvā māressatã'ti iccete eso kho upāyo evā'ti cintetvā kumāraü pakkositvā a¤janāvalivalayādãhi maõķetvā tassa hatthe bheõķuü ņhapetvā tāta pacchāgehe cammikasamãpaü gantvā kãëā'ti pesesuü. Tato dārako gantvā bheõķukena kãlanto cammikabile bheõķukaü pātesi. Atha so bheõķukaü gaõhissāmã'ti cammikasusire hatthaü pavesesi. Tato sappo kujjhitvā såså'ti saddaü karonto mahantaü phaõaü katvā bilato sãsaü ukkhipitvā olokento aņņhāsi. Kumārassa hatthato parigaëitapāsaü viya athassa kumāro ki¤ci ajānanto sappassa gãvaü daëhaü gaõhi. Athassa mātā pitunnaü saddhābalena nāgarājā kumārassa karatale aņņhaüsaü icchādāyakaü kaõņhāmaõiratanaü pātesi. Kumārassa mātāpitaro dvāraü nissāya ņhitā tassa kiriyaü olonto taü maõiratanaü disvā sãghaü gantvā puttaü ukkhipitvā hatthatomaõiratanaü gaõhiüsu. Tato te taü maõiratanaü parisuddhāsane ņhapetvā upacāraü katvā amhākaü ida¤cida¤cadevā'ti abbhukkiriüsu. Atha te maõiratanānubhāvena gehadvāre mahantaü maõķapaü kāretvā vitānādinā maõķapaü alaīkaritvā bhikkhunaü āsanāni pa¤¤āpetvā tesaņņhimatte bhikkhå nãsãdāpetvā mahādānaü adaüsu. Tato nagaravāsino maõiratanānubhāvaü sutvā sannipatiüsu. Atha te tesaü majjhe attano saddhābalena maõiratanassa lābhaü pakāsetvā imaü hi dānatthāyeva pariccajāmāti ekasmiü ņhāne patiņņhāpetvā tenānubhāvena yāvajãvaü dānaü dadantā sãlaü rakkhantā āyupariyosāne devaloke nibbattiüså'ti. 

Chetvāna pemaü api atrajesu dadanti dānaü idha mānuse'vaü,
Na dāti ko nāma naro samiddho dānaü hi dānassa phalaü saranto'ti

Putta vatthuü sattamaü.
--------------

Tebhātika madhuvāõijakānaü vatthumhi ayamānupubbãkathā

Atãte kira bārāõasiyaü tebhātikā ekato hutvā madhuü vikkiõantā puttadāre posenti. Tato tesu eko paccantaü gantvā malayavāsãnaü hatthato madhuü vikkiõitvā gaõhāti. Eko gahita gahitaü madhuü nagaraü āharati. Eko tena āhaņāhaņamadhåni bārāõasiyaü nisãditvā vikkiõāti, tasmiü samaye gandhamādana pabbate eko paccekabuddho vaõarogenāturo ahosi. 

[SL Page 090] [\x  90/]      

Atha¤¤ataro paccekabuddho tassa madhunā phāsu bhavissatã ti ¤atvā gandhamādanapabbateyeva ņhito cãvaraü pārupitvā ākāsenā gantvā nagaradvāre otaritvā kattha madhuü lababhatã ti olokento aņņhāsi. Tadā tasmiü parakule bhatiü katvā jãvamānā ekā ceņikā ghaņamādāya udakatthaü titthiü gacchantã maggā okkamma ghaņaü ņhapetvā vanditvā ekamantaü aņņhāsi. Tadā paccekabuddho bhaginã ettha bhikkhāya carantānaü katarasmiü ņhāne madhu labbhatã'ti pucchi. Sā tassa kathaü sutvā madhu āpaõassa pa¤¤āyanaņņhāne ņhatvā hatthaü pasāretvā esabhante madhu āpaõo'ti dassetvā yajjāyaü paccekabuddho āpanato madhuü nalabhati. Mamanivatthavatthakaü datvāpi madhuü dassāmãti cintetvā olokentã tattheva aņņhāsi. Atha paccekabuddho anupubbena caranto madhu āpaõaü sampāpuõi. Tato kuņumbiko taü disvā hatthato pattaügahetvā ādhārake ņhapetvā madhughaņaü ādāya pattassa upanāmento punabhåmiyaü paggharitaü disvā somanasso vāõijo evaü patthanamakāsi.

Vuttaühi mahāvaüse:-
Tattha patthassa buddhassa vāõijo so pasādavā,
Vissandayanto mukhato pattapåraü madhuü adā.

Puõõaü ca uppatãtaü ca patitaü ca mahãtale,
Disvā madhuü pasanto so evaü paõidahã tadā.

Jambudãpe ekarajjaü dānenā'nena hotu me,
âkāse yojane āõā bhåmiyaü yojane ti ca. 

Evaü ca pana vatvā pattaü adāsi. Paccekabuddho pattaü paņiggahetvā tatthe'va ņhito:- 
Icchitaü patthitaü tuyhaü khippameva samijjhatu,
Pårentu cittasaükappā cando paõõaraso yathā

Icchitaü patthitaü tuyhaü sabbameva samijjhatu,
Pårentu cittasaükappā maõijoti rasoyathā'ti. 

Vatvā maīgalaü vaķķhetvā agamāsi. Athantaramagge ņhitā ghaņaveņikā paccekabuddhā'bhimukhaü gantvā madhuü labhittha bhante'ti pucchi tena laddhaü bhaginã'ti vutte kiüvatvā so adāsã'ti pucchi. Paccekabuddho sabbaü kathesi. Sā taü sutvā thokaü bhante idhe'va hotha dāsiyā anuggaggahatthāyā'ti sãghaü gehaü gantvā nivatthapiëotikā attano sāņakaü dhovitvā āharitvā cumbaņakaü katvā pacceka buddhassa adāsi. Yadā so bhante madhudāyako sakala jambudãpe eka rajjaü kāreti,tadāhaü tassa aggamahesã bhaveyyaü'ti vatvā patthanaü karontã evamāha. 

[SL Page 091] [\x  91/]      

Yadā te madhudo bhante bhåbhujo hoti bhåtale,
Tassa hessaü tadā bhante piyā aggamahesikā. 

Suråpā ca suvāõã ca suyasā subbatā subhā, 
Assaü tassa piyā cātha manāpā icchidā sadā'ti.

Tassā'pi tadā paccekabuddho tatheva hotå'ti maīgalaü vatvā ākāsena gandhamādaname'va agamāsi. Athāparabhāge te tayo'pi ekato hutvā madhulokanaü karontā taü madhughaņaü kuhiü'ti pucchiüsu. So tenattānā katakammaü vatvā sace tumhe tasmiü pattiü anumodeyyātha. Taü sādhu, no ce, madhuagghanakaü mama hatthato gaõhāhã'ti vatvā tehi tato na no attho madhunā kãdisassetaü adāsã'ti vutte taü sutvā itaro paccekabuddho nāmete gandhamādane vasanti. Kāsāvaü pārupitvā kule kule bhikkhaü caranti. Santo ete sãlavantā'ti kathesi. Atha tesu jeņņho brāhmaõacaõķālakā'pi kāsāvaü paridahitvā caranti nånā'yaü caõķālako'ti ma¤¤āmã'ti āha. Majjhimo kujjhitvā tava paccekabuddhaü parasamuddekhipāhã'ti avoca. Atha tesaü kathaü sutvā madhudāyako mā bho tumhe ariyānā mahesakkānaü mahānubhāvānaü paccekabuddhānaü pharusaü kathetha. Nirayadukkhā na bhāyathā'ti ādinā anekākāreõa nivāretvā tesaü guõaü pakāsesi. Taü sutvā te ubho'pi sādhå ti pasannacittā anumodiüsu. Aparabhāge te kālaü katvā devamanussesu saüsaranto tattha tattha mahāsampattiyo anubhavitvā amhākaü satthu parinibbāõato dvinnaü vassasatānaü accayena attano sampattaņņhāne nibbattiüsu. Tena vuttaü:-

Asoko madhudo'sandhi mittādevã tu ceņikā,
Caõķālavādã nigrodho tisso so pāravādiko'ti.

Tesu caõķālavādã jeņņhovāõijo bindusāra ra¤¤o jeņņhaputtassa sumanarāja kumārassa putto hutvā nibbatti. Tassā'ya mānupubbãkathā-bindusārara¤¤o kira dubbalakāleyeva asoka kumāro attanā laddhaü ujjeniyā rajjaü pahāya āganatvā sabbanagaraü attano hatthagataü katvā sumanarājakumāraü aggahesi, taü divasameva sumanassa rājakumārassa sumanānāma devã paripuõõagabbhā ahosi. Sā a¤¤ātakavesena nikkhamitvā avidåre a¤¤ataraü caõķālagāmaü sandhāya gacchantã jeņņhakacaõķālassa gehato avidåre nigrodho atthi tasmiü rukkhe adhivatthāya devatāya, ito ehi sumanoti vadantiyā saddaü sutvā tassa samãpaü gatā devatā attano ānubhāvena ekaü sālaü nimmiõitvā ettha vasāhã'ti pādāsi. Sā taü sālaü pāvisi. Gatadivaseyeva sā puttaü vijāyi. Sā tassa nigrodha devatāya pariggahitattā nigrodhotveva


[SL Page 092] [\x  92/]      

Nāmaü akāsi. Jeņņhaka caõķālo diņņhadivasatoppabhåti taü attano sāmidhãtaraü viya ma¤¤amāno nibaddhaü vaņņaü paņņhapesi. Rājadhãtā tattha sattavassāni vasã nigrodhakumāro'pi sattavassiko jāto tadā mahāvaruõatthero nāma eko arahā dārakassa hetusampadaü disvā viharamāno sattavassiko'dāni dārako kālo naü pabbājetuü'ti cintetvā rājādhitāya ārocāpetvā nigrodhakumāraü pabbājesi. Kumāro khuraggeyeva arahattaü pāpuõi-tena vuttaü mahāvaüse:-

Taü mahāvaruõo thero tadā disvā kumārakaü,
Upanissaya sampannaü arahā pucchi mātaraü,
Pabbājesi khuragge so arahattamapāpuõã'ti.

So kira ekadivasaü pāto'va sarãraü paņijaggitvā ācariyupajjhāya vattaü katvā pattacãvaramādāya māupāsikāya gehadvāraü gacchāmã'ti nikkhamitvā mātunivāsanaņņhānassa dakkhiõadvāreõa nagaraü pavisitvā nagaramajjhena gantvā pācãnadvāreõa nikkhamitvā gantabbaü hoti. Tena ca samayena asoko dhammarājā pācãnadisābhimukho sãhapa¤jare caīkamati. Taü khaõaü yeva nigrodho rājagaõaü sampāpuõi. Santindriyo santamānaso yugamattaü pekkhamāno iriyāpathasampanno disvā panassa eta'dahosi. Ayaüjano sabbo'pi vikkhittacitto bhantamigapaņibhāgo ayaü pana daharako avikkhitto ativiyassa alokina vilokinaü sammi¤janapasāraõaü ca sobhati. Addhā etassabbhantare lokuttaradhammo bhavissatã'ti ra¤¤o sahadassanene'va sāmaõere cittaü pasãdi. Pemaü saõņhahi. Kasmā? Pubbe kira pu¤¤akaraõakāle ra¤¤o jeņņhabhātā vāõijako'yaü.

Pubbena sannivāsena paccuppanna hitena vā,
Evaü taü jāyato pemaü uppalaü'va yathodake'ti.

Atha rājā sa¤jātapemo sambahumāno sāmaõeraü pakkosathā'ti amacce pesesi. Aticirāyannã'ti puna dve tayo pesesi. Turitaü āgacchatå'ti sāmaõero attano pakatiyā eva agamāsi. Rājā patiråpāsanaü ¤atvā nisãdathā'ti āha. So itocito ca viloketvā natthidāni a¤¤o bhikkhå'ti samussitasetacchattaü rājapallaīkaü upasaükamitvā pattaü gaõhanatthāya ra¤¤o ākāraü dassesi. Rājā taü pallaīkasamãpaü gacchantaü eva disvā cintesi. Ajjeva'dāni ayaü sāmaõero imassa gehassa sāmiko bhavissatã'ti sāmaõero ra¤¤o hatthe pattaü datvā pallaīkaü abhiruhitvā nisãdi. Rājā attano atthāya sampāditaü sabbaü yāgukhajjakabhattavikatiü upanāmesi. Sāmaõero attano yāpanamattameva sampaņicchi. Bhattakiccāvasāne rājā āha satthārā tumhākaü dinna ovādaü jānāthā ti jānāmi mahārāja ekadesenā'ti tāta mayhampi naü kathehã'ti. Sādhu mahārājāti ra¤¤o anuråpaü dhammapade appamādavaggaü anumodanatthāya abhāsi rājā pana "appamādo

[SL Page 093] [\x  93/]      

Amatapadaü pamādo maccunopadaü'ti sutvā'va a¤¤ātaü tāta pariyosāpehãti āha. Sāmaõero anumodanāvasāne dvattiüsadhurabhattāni labhitvā puna divase dvattiüsa bhikkhu gahetvā rājantopuraü pavisitvā bhattakiccama'kāsi. Rājā a¤¤e'pi dvattiüsa bhikkhu tumhehi saddhiü sve bhikkhaü gaõhantå'ti eteneva'va upāyena divase vaķķhāpentā saņņhisahassānaü brāhmaõa paribbājakānaü bhattaü upacchinditvā antonivesane saņņhisahassānaü bhikkhånaü niccabhattaü paņņhapesi. Nigrodhatthera gatene'va pasādena nigrodhatthero'pi rājānaü saparisaü tãsu saraõesu pa¤ca sãlesu patiņņhāpetvā buddhasāsane pothujjanikena pasādena acalappasādaü katvā patiņņhāpesi. Rājā'pi asokārāmaü nāma mahāvihāraü kārāpetvā saņņhisahassānaü bhikkhånaü niccabhattaü paņņhapesi. Sakala jambudãpe caturāsãtiyā nagarasahassesu caturāsãti vihārasahassāni kārāpesi. Tenavuttaü:caõķālavādidosena jāto caõķālagāmake pattānumodanā pākā aseso hi anāsavoti. 
Ayaü nigrodhatherassa kathānayo madhudāyako pana vāõijo devalokato cavitvā pupphapure rājakule uppajjivo piyadāsa nāmakumāro hutvā chattaü ussāpetvā sakalajambudãpe ekarajjaü akāsi. Kathā?

Bindusārarājassa ekasataputtā ahesuü. Te sabbe asoko attanā saddhiü ekamatikaü tissakumāraü ņhapetvā ghātesi. Ghātento cattāri vassāni anabhisitto'va rajjaü kāretvā catunnaü vassānaü accayena tathāgatassa parinibbāõato dvinnaü vassasatānaü upari aņņhārasame vasse sakalajambudãpe ekarajjābhisekaü pāpuõi. Atha taü sakalajambudãpe caturāsãti nagarasahasse rājāno āgantvā upaņņhissanti tiõõaü utånaü anucchavikā tayo pāsādā ahesuü. Eko mahāsappiko eko moragãvo eko maīgalo nāma, tesu nekanāņaka sahassaparivuto paņivasati. Yāssa madhuāpanaü dassesi. Sā asandhimittā nāma devaccharapaņibhāgā rājadhãtā hutvā saņņhisahassānaü itthãnaü jeņņhikā dhammāsoka ra¤¤o aggamahesã ahosi. Abhisekānantaraü tassa imā rājiddhiyo āgatā paņhaviyā ca heņņhā yojanappamāõe āõā pavattāti. Tathā upari ākāse anotatta dahato aņņhahi kājehi soëasa pānãya ghaņe divase divase devatā āharanti. Yato sāsane uppannasaddho hutvā aņņhaghaņe bhikkhusaīghassa adāsi. Dve ghaņe saņņhimattānaü tipiņaka bhikkhånaü dve ghaņe aggamahesiyā asandhimittāya cattāro ghaņe attanā paribhuüji. Devatā evaü himavantato nāgalatā dantakaņņhaü siniddhaü mudåkaü rasavantaü divase divase āharanti tena ra¤¤o ca mahesiyā ca soëasannaü nāņaka sahassānaü ca saņņhimattānaü ca bhikkhu sahassānaü devasakaü dantapoõakiccaü nipphajjati. Devasikamevassa devatā agadāmalakaü


[SL Page 094] [\x  94/]      

Agadaharãņakaü suvaõaõavaõõaü ca gandharasasampannā ambapakkaü āharanti chaddantadahato pa¤cavaõõaü nivāsanapārupanaü pãtakavaõõaü hatthapu¤janakapaņņaü dibbaü ca pānaü āharanti. Devasikamevassa anulepanagandhaü pārupanatthāya asuttamayikaü sumana pupphapaņaü mahāraha¤ca a¤janaü nāgabhavanato nāgarājāno āharanti chaddantadahato yeva uņņhitassa sālino navavāhasassāni divase divase suvā āharanti. Te måsikā nitthusakāni karonti ekopi khaõķa taõķulo nāhosi. Ra¤¤o sabbaņņhānesu ayameva taõķulo paribhogaü gacchati. Madhumakkhikā madhuü karonti kammārasālāsu acchā kåņaü paharanti. Karavãkasakuõā āgantvā madhurassaraü vikåjento ra¤¤o balikammaü karonti. Imāhi iddhãhi samannāgato rājā ekadivasaü suvaõõasaīkhalikabandhanaü pesetvā catunnaü buddhānaü adhigataråpadassanaü kappāyukaü mahākālanāgarājānaü āõayitvā setacchattassa heņņhā mahārahe pallaīke nisãdāpetvā anekasatavaõõehi jalajathalajapupphehi suvaõõapupphehica påjaü katvā sabbālaīkārapatimaõķitehi soëasahi nāņakasahassehi samantato parikkhipitvā ananta¤āõassatāca me saddhammavaracakkavattino sammāsambuddharåpaü imesaü akkhãnaü apāthaü karohã'ti vatvā tena nimmitaü sakalasarãre vippakiõõapa¤¤appabhā'va nibbattāsã'ti anubya¤janapatimaõķita dvattiüsamahāpurisalakkhaõa sassirãkatāya vikacakamaluppalapuruõķarãkamaõķitamiva salilatalaü tārāgaõa rāsijālavisara vipphuritasobhāsamujjalami'va gaganatalaü nãlapãtalohitādibhedaü vicittavaõõaraüsivinaddha byāmappabhāparikkhepavilāsitāya sa¤jhāppabhānurāgaindhadhanuvijjullatā parikkhittami'va kaõakagirisikharaü nānāvirāgavimalaketumālā samujjalita cārumatthakasobhanaü nayanarasāyanami'va ca brahmadevamanujanāga yakkhagaõānaü buddharåpaü passanto sattadivasāni akkhipåjā nāmamakāsi. Rājā kira abhisekaü pāpuõitvā tãõiyeva saüvaccharāni bāhirakapāsaõķaü parigaõhi. Catutthe saüvacchare buddhasāsane pasãdi. Tassa pana pitā bindusāra brāhmaõa bhatto ahosi. So brāhmaõānaü ca brāhmaõajātipāsaõķānaü ca paõķaraīgaparibbājakānaü ca saņņhisahassamattānaü niccabhattaü paņņhapesi. Asoko'pi pitarāpavattitaü dānaü attano antepure tatheva dadamāno ekadivasaü sãhapa¤jare ņhito upasamaparibāhireõa ācāreõa bhu¤jamāne asaüyatindriye avinãta iriyāpathe disvā cintesi. ädisaü dānaü upaparikkhitvā yuttaņņhāne dātuü vaņņatã ti evaü cintetvā amacce āha. Gacchatha bhaõe attano attano sādhu sammate samaõabrāhmaõe antopuraü atiharatha dānaü dassāmã'ti amaccā sādhu devā'ti ra¤¤o paņissutavā te te paõķaraīka paribbājaka jãvakanigaõķhādayo āõetvā ime mahārājā amhākaü 


[SL Page 095] [\x  95/]      

Arahanto'ti āhaüsu. Atha rājā antepure uccāvacāni āsanāni pa¤¤āpetvā āgacchantå'ti vatvā āgatāgate āha attano anuråpe āsane nisidathā'ti. Ekacce bhaddapãņhakesu ekacce phalakapãņhakesu nisãdiüsu. Taü disvā rājā natthi etesaü antosāroti ¤atvā tesaü anuråpaü khādanãyaü bhojanãyaü datvā uyyojesi. Evaü gacchante kāle ekadivasaü sãhapa¤jare ņhito nigrodhasāmaõeraü disvā tasmiü gatena pasādena buddhasāsane pasanto saņņhisahassamatte pāsaõķiye apanetvā saņņhisahassamatte bhikkhu bhojento buddhasāsane pasãditvā asokārāmaü kāretvā tattha te vasāpento ekadivasaü asokārāme saņņhãsahassa bhikkhånaü dānaü datvā tesaü majjhe nisajja saīghaü catåhipaccayehi pavāretvā imaü pa¤haü pucchi. Bhante bhagavatā desitadhammo nāma kittako hotãti. Mahārāja nava aīgāni khandhato caturāsãti dhammakkhandhasahassānã ti. Rājā dhamme pasãditvā ekekaü dhammakkhandhaü ekekavihāreõa påjessāmi ti ekadivasame'ca channavutikoņidhanaü vissajjetvā amacce āõāpesi ekamekasmiü nagare ekamekaü vihāraü kārentā caturāsãtiyā nagarasahassesu caturāsãti vihārasahassāni kārāpethā'ti sayaü ca asokamahāvihāratthāya kammaü paņņhapesi. Saīgho indaguttattheraünāma mahiddhiyaü mahānubhāvaü khãõāsavaü navakammādiņņhāyakaü adāsi. Thero yaü yaü na niņņhāti taü taü attano ānubhāvena niņņhāpesi. Evaü tãhi saüvaccharehi vihārakammaü niņņhāpesi. Ekadivasamevasabbanagarehi paõõāni āgamiüsu amaccā ra¤¤o ārocesuü niņņhitāni deva caturāsãti mahāvihārasahassānã'ti. Atha rājā bhikkhusaīghaü upasaükamitvā bhante mayā caturāsãti vihārasahassāni kāritāni dhātuyo kuto lacchāmãti pucchi. Mahārāja dhātu nidhānaü nāma atthãti suõoma na pana pa¤¤āyati. Asukaņņhāne'ti rājā rājagahe cetiyaü bhindāpetvā dhātuü apassanto paņipākatikaü kārāpetvā bhikkhu bhikkhuõiyo upāsaka upāsikāyo'ti catasso parisā gahetvā vesāliyaü gato tatrā'pi alabhitvā kapilavatthuü gato tatrā'pi alabhitvā rāmagāmaü gato rāmagāme nāgācetiyaü bhindituü nādaüsu. Cetiye nipatitakåddālo khaõķākhaõķaü hoti evaü tatrā'pi alabhitvā allakappaü pāvaü kusināranti sabbacetiyāni bhinditvā dhātuü alabhitvā paņipākatikāni katvā rājagahaü gantvā catasso parisā sannipātāpetvā atthi kenaci sutapubbaü asukaņņhāne dhātunidhānaü ti pucchi. Tattheko vãsaü vassasatiko thero asukaņņhāne dhātunidhānaü'ni na jānāmi mayhaü pana pitā mahāthero mayi sattavassikakāle mālācaīgoņakaü gāhāpetvā ehi sāmaõera asukagacchantare pāsāõathåpo atthi. Tattha gacchāmā'ti gantvā påjetvā imaü ņhāne upadhāretuü vaņņati sāmaõerā'ti āha. Ahaü etameva jānāmi mahārāja'ti āha. Rājā etadeva ņhānaü'ti vatvā gacche harāpetvā pāsāõapå¤jā paüsuca apanetvā 


[SL Page 096] [\x  96/]      

Heņņhā sudhā bhåmiü addasa. Tato sudhā ca iņņhakāyo ca harāpetvā anupubbena pariveõaü oruyha sattaratanavālikaü asihatthāni ca kaņņharåpakāni samparivattantāni addasa. So yakkhadāsake pakkosāpetvā balikammaü kārāpetvā'pi neva antaü passanto devatā namassamāno ahaü imā dhātuyo gahetvā caturāsãti vihārasahasse nidahitvā sakkāraü karomi. Mā me devatā antarāyaü karentā'ti āha. Sakko devarājā cārikaü caranto taü disvā vissakammaü āmantetvā tāta asoka dhammarājā dhātuyo nãharissāmã'ti pariveõaü otiõõo gantvā kaņņharåpāni nãharāpehãti. So pa¤cacålakagāmadāraka vesena gantvā ra¤¤o purato dhanukahattho ņhatvā hāremi mahārājāti āha. Hara tātā'ti saraü gahetvā sandhimhi yeva vijjhi sabbaü vippakirãyittha atha rājā āviüjane baddhaku¤cikamuddikaü gaõhi maõikkhandhaü passitvā anāgate daëiddarājāno imaü maõiü gahetvā dhātånaü sakkāraü karontå'ti paõõe akkhārāni disvā kujjhitvā mādisānaü pana rājānaü daëiddarājā'ti vattuü ayuttaü'ti punappunaü ghaņetvā dvāraü vivaritvā anto gehaü paviņņho aņņhārasa vassādhikānaü dvinnaü vassasatānaü upari āropitadãpā tatheva pajjalanti. Nãluppalapupphāni taü khaõaü yeva āharitvā āropitā viya. Pupphasanthāro taü khaõaü satthato viya gandhā taü muhuttaü piüsitvā ņhapitvā viya ahesuü. Rājā suvaõõapaņņaü gahetvā anāgate piyadāsonāmakumāro chattaü ussāpetvā asoko nāma dhammarājā bhavissati. So imā dhātuyo vitthāritā karissatã'ti vācetvā diņņhohaü ayyena mahākassapattherenā'ti vatvā vāmahatthaü ābhujitvā dakkhiõahatthena apphoņesi. So tasmiü ņhāne paricaraõaka dhātumattame'va pidahitvā sesadhātuyo sabbā gahetvā dhātugharaü pubbe pihitanayene'va pidahitvā sabbaü yathāpakatiyāyeva kāretvā uparipāsāõa cetiyaü patiņņhāpetvā caturāsãtiyā vihārasahassesu dhātuyo patiņņhāpesi. Athekadivasaü rājā vihāraü gantvā bhikkhusaīghaü vanditvā ekamantaü nisinno bhante channavutikoņidhanaü vissajjetvā caturāsãti vihārasahassāni sacetiyāni kārāpetvā ahaü na dāyādo a¤¤o ko dāyādoti. Paccayadāyako nāma tvaü mahārāja. Yo pana attano puttaü ca dhãtaraü ca pabbājeti. Ayaü sāsane dāyādo nāmā'ti evaü vutte asoko rājā sāsane dāyādabhāvaü patthayamāno avidåre ņhitaü mahindakumāraü disvā sakkhissasi tāta tvaü pabbajituü'ti āha. Kumāro pakatiyāpabbajitukāmo ra¤¤o vacanaü sutvā ativiya pāmojjajātopabbajjāmi deva maü pabbājetvā sāsane dāyādo hothā ti āha. Tena ca samayena rājadhãtā saīghamittā'pi tasmiüņhāne ņhitā hoti taü disvā āha. Tvaü'pi amma pabbajituü sakkhissasã ti. Sādhå tāta'ti sampaņicchi. Rājā puttānaü manaü labhitvā pahaņņha citto bhikkhusaīghaü upasaīkamitvā bhante ime dārake pabbājetvā


[SL Page 097] [\x  97/]      

Maü sāsane dāyādaü karothā'ti saīgho ra¤¤o vacanaü sampaņicchitvā kumāraü moggaliputtatissattherena upajjhāyena mahādevattherena ācariyena pabbajjāpesi. Majjhantikattherena ācariyena upasampādesi. So upasampadāmālakeye'va sahapaņisam÷idāhi arahattaü pāpuõi. Saīghamittāya'pi rājadhãtāya ācariyā āyupālattherã nāma. Upajjhāyā dhammapālattherã nāma ahosi. Rājā pana anekākārena buddhasāsanaü sobhetvā moggaliputtatissattherassa sāhāyyena saņņhisahassamatte dussãle titthiye buddhasāsanaü uppabbājetvā tatiyadhammasaügãtiü niņņhapesi. Tasmiü kira samāgame bhikkhu bhikkhuõiyo kittakānãti. Vuttaühi:-

Tasmiü samāgame āsuü asãti bhikkhukoņiyo,
Ahesuü satasahassāni tesu khãõāsavā yati.

Navutisatasahassāni ahå bhikkhuõiyo tahiü,
Khãõāsava bhikkhuõiyo sahassaü āsu tāsu cā'ti.

Evaü so asoko dhammarājā sakalajambudãpe aggarājā hutvā buddhasāsanaü sobhento vihāsi. Ayaü pane'ttha saīkhepo vitthāro pana mahāvaüse vutto'ti. Vuttaü hi:
Sampaõõattā ayaü tisso cetanāyo madhuppado,
Sabbattha sabbadā sabbasampatti'mabhi sambhuõãti. 

Majjhimo pana vāõijo attano pāravādidosena parasamudde laīkāyaü nibbatti tasse'vaü kathāpaņipāņiveditabbo tambapaõõidãpe kira muņasãvo nāma rājā saņņhivassāni rajjaü kāresi. Tassa pu¤¤apa¤¤aguõopetā a¤¤ama¤¤aü hitesino dasaputtā ahesuü. Dve ca dhãtaro sabbe te samaggā sammodamānā vasanti. Athāparasmiü samaye amaccā muņasãvara¤¤o kālakate devānaüpiyatissakumāraü abhisi¤cisu. Abhiseka samakālame'vassa anekāni acchariyāni ahesuü. Tāni pakāsentā mahāvaüsakathācariyā āhaüsu:- 

Devānaü piyatissoti vissuto dutiyo suto,
Tesu bhātusu sabbesu pu¤¤apa¤¤ādhiko ahu.*

Devānaü piyatisso so rājā'si pitu accaye, 
Tassābhisekena samaü bahånacchariyāna'hu.

Laīkādãpamhi sakale nidhayo ratanāni ca,
Antoņņhitāni uggantvā paņhavãtala'māruhuü.

Laīkādãpasamãpamhi bhinnanāvāgatāni ca,
Tatra jātāni ca phalaü ratanāni samāruhuü.
----------------------------------
* Ahoso muņasãvassa dasaputtesu pu¤¤avā. 

[SL Page 098] [\x  98/]      

Jātapabbatapādamhi tisso ca veluyaņņhiyo,
Jātā rathapatodena samāno parimāõato.

Tāsu ekā latā saņņhi rajatāhā tahiü latā,
Suvaõõavaõõā rucirā dissante tā manoramā.

Ekā kusumayaņņhã tu kusumāni tahiü pana,
Nānāni nānāvaõõāni dissante'ti phuņhāni ca.

Ekā sakuõayaņņhi tu tahiü pakkhãmigā bahå,
Nānā ca nānāvaõõā ca sajãvā viya dissare.

Hayagajarathāmalakyā valayaīguli veņhakā(ceva)
Kakudhaphalā pākatikā iccetā aņņhajātiyā.

Muttā samuddā uggantvā tãre vaņņi viya ņņhitā,
Devānaü piyatissassa sabbaü pu¤¤avijatamhiü,
Indanãlaü veëuriyaü lohitaīkamaõãcime.

Ratanāni panetāni muttā tā tā ca yaņņhiyo,
Sattāhabbhantareye vara¤¤o santikamā'haruü'ti.

Tena ca samayena devānaüpiyatissa mahārājā ca asoko dhammarājā ca adiņņhasahāyā honti. Tasmā so etāni ratanāni ca a¤¤āni bahå ni upāyānāni mama sahāyassa dethā'ti dhammāsoka mahānarindassa paõõākāratthāya pesesi. So'pi taü disvā pasãditvā pa¤carāja kakudhabhaõķāni ca a¤¤aü ca bahupaõõākāraü ca abhisekatthāya pesesi. Mayhaü sahāyaü abhisekaü karontå'ti na kevala¤cenaü āmisapaõõākāraü imaü kira dhammapaõõākāraü'mpi pesesi:-

Ahaü buddhaü ca dhammaü ca saīghaü ca saraõaü gato,
Upāsakattaü vedesiü sakyaputtassa sāsane.

Imesu tãsu vatthåsu uttamesu naruttama,
Cittaü pasādayitvāna saddhāya saraõaü vajā'ti.

Amaccāpunalaīka'māgamma rājānaü abhisi¤ciüsu. Tena khopana samayena moggaliputtatissatthero kattha nukho anāgate sāsanaü suppatiņņhitaü bhaveyyā'ti upaparikkhanto paccantime suppatiņņhitaü bhavissatã ti ¤atvā te there tattha tattha pesetvā mahāmahindattheraü upasaīkamitvā tambapaõõidãpaü pasādehã ti niyojesi. Sakkoca devānamindo mahāmahindattheraü upasaīkamitvā tambapaõõidãpaü pasādehã ti niyojesi. Sakko ca devānamindo mahāmahindattheraü upasaīkamitvā kālakato bhante, muņasãvo rājā idāni devānaüpiyatissa mahārājā rajjaü kāreti sammāsambuddhena ca tumhe vyākatā anāgate mahindo nāma bhikkhu tambapaõõidãpaü pasādessatã'ti tasmātiha kho bhante kālo dãpavaraü gamanāya ahaü'pi sahāyo bhavissāmã'ti . 


[SL Page 099] [\x  99/]      

Thero tassa vacanaü sampaņicchitvā attasattamo cetiyakapabbatavihārato vehāsa uppatitvā anurādhapurassa puratthimadisāya missakapabbate patiņņhahi. Yaü etarahi cetiyapabbatotipi sa¤jānanti. Tadā tambapaõõiyaü ussavadivaso hoti. Rājā chaõaü karothā'ti amacce āõāpetvā cattāëãsasahassapurisehi parivārito nagaramhā nikkhamitvā missakapabbataü pāyāsi migavaü kãëitukāmo. Atha tasmiü pabbate adhivatthā ekā devatā ra¤¤o there dassessāmã'ti rohita migavaõõena avidåre tiõapaõõāni khādamānāviya carati. Rājā ayuttaüdāni pamattaü vijjhituü'ti jãyaü poņhesi migo ambatthalamaggaü gahetvā palāyituü ārabhi. Rājā taü anubandhanto ambatthalameva abhiruhi migo'pi therānaü avidåre antaradhāyi mahindathero rājānaü avidåre āgacchantaü maü ye'va rājā passatu mā itare'ti adhiņņhahitvā "tissa tissa ito ehã"ti āha. Rājā taü sutvā cintesi. Imasmiü tambapaõõidãpe jāto maü tisso'ti nāmaü gahetvā ālapituü samattho nāma natthi. Ayaü pana chinnabhinnapaņadharo bhaõķukāsāvavasano maü nāmenālapati, konukho'yaü bhavissati manusso amanusso vā'ti. Thero āha:- 

Samaõā mayaü mahārāja dhammarājassa sāvakā,
Tave'va anukampāya jambudãpā idhāgatā'ti.

Rājā dhammāsokanarindena pesitasāsanānusārena anussaramāno ayyānukho āgatā'ti tāvadeva āyudhaü nikkhipitvā ekamantaü nisãdi. Sammodanãyaü kathaü kathayamāno sammodanãyaü kathaü kurumāno. Tasmiü tāni'pi cattāëãsapurisasahassāni āgantvā taü parivāresuü. Tadā thero itarepi jane dassesi. Rājā disvā ime kadā āgatā'ti pucchi. Mayā saddhiü ye va mahārājā'ti idāni pana jambudãpe a¤¤epi evaråpā samaõā santã'ti mahārāja etarahi jambudãpo kāsāvapajjoto isivātapaņivāto. Tasmiü:-

Te vijjā iddhippattā ca ceto pariyakovidā,
Khãõāsavā arahanto bahå buddhassa sāvakā'ti.

Rājā taü sutvā pasanno ahosi. Atha thero rukkhopamādinā tassa pa¤¤āveyyattiü ¤atvā dhammaü desesi. Sanarāmarehi sādhukāraü kārayamāno. Tena vuttaü:-

Paõķito'ti viditvāna cullahatthipadopamaü,
Suttantaü adesesi thero mahãpassa mahãmati. 

Desanā pariyosāne saddhiü tehi narehi so cattāëãsasahassehi saraõesu patiņņhahã'ti athassa rājā sve bhante mama gehe bhikkhaü gaõhathā'ti yācitvā gantvā nagaraü ca rājagehaü ca alaīkaritvā there nisãdāpetvā paõitenāhārena parivisitvā anulādevippamukhāhi tāhi pa¤casata itthãhi saddhiü ekamantaü nisãdi. Atha thero dhammaratanavassaü vassāpesi. Tato tā pa¤casata


[SL Page 100] [\x 100/]      

Itthiyo sotāpattiphalaü pāpuõiüsu. Tato hatthisālāya sahassaü nandanavane sahassaü'ti evaü dutiya divase aķķhateyyāni pāõasahassāni sotāpattiphale patiņņhāpesi tatiyadivase aķķhanavappamāõaü pāõasahassaü'ti evaü anekasatānaü anekasahassānaü anekasatasahassānaü dhammāmataü pāyesi. Vuttaü hi:- 

Mahāmahindasuriyo laīkāvehāsa majjhago,
Bodhaneyyambuje kāsi vikāsaü dhammaraüsinā.

Mahāmahinda cando so laīkāvehāsa majjhago,
Bodhesi dhammaraüsãhi veneyya kumudākare.

Mahāmahinda megho so vassaü dhammambu vuņņhiyā,
Sādhånaü cittabãjesu janesi kusalaīkure'ti.

Atha rājā sumaõasāmaõerena dhammāsokassa hatthato sammāsambuddhaparibhuttapattapåradhātuyo ca sakkassa santikā dakkhiõakkhadhātu ü ca āharitvā cetiyapabbate thåpaü ādiü katvā sakalalaīkādãpe yojane yojane thåpāni kāretvā dakkhiõakkhakadhātuü nidahitvā thåpārāme thåpaü ca patiņņhāpesi. Atha saīghamittāya theriya ānãtaü jayamahābodhito dakkhiõamahāsākhaü patiņņhāpetvā påjaü kāresi. Sabbo panettha kathā vitthāro mahāvaüsato veditabbo.

Pāravādika dosena jātevaü parasāgare,
Pattānumodanā evaü laīkāyaü āsi issaro. 
Pāpampi evaü phalatã'ti mantvā
Ĩatvāna pu¤¤assa phalaü idanti,
Bho yoniso kubbatha pu¤¤akamme
Gantvāna ye yattha na socayantã'ti. 

Tebhātika madhuvāõijakānaü vatthuü aņņhamaü.
---------------------------

Bodhirāja dhãtāya vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Bhagavati parinibbute laīkāyaü sāsane suppatiņņhite tattha hakureëã'ti eko gāmo ahosi. Tatthekā dārikā gāmadārikāhi saddhiü tattha tattha kãlanti viharati. Tadā gāmasamãpe mahāsobbhaü hoti. Tattheko maruttarukkho sabbadā pāëiphullo'va tiņņhati. Manussā buddhapåjanatthaü pupphāni viciõantā udakaü ogahetvā rukkhamabhiruyha pupphāni ociõanti, kumārikā te disvā manussā sukhena gantvā pupphāni ocinantå'ti ekaü sukkhapālibhaddidaõķakaü āharitvā setuü katvā ņhapesi. Tato paņņhāya manussā tena gantvaü pupphāni ociõanti. Atha sā tato cutā teneva kusalakammena jambudãpe pāņaliputtanagare somadattara¤¤o dhãtā hutvā nibbatti. Uttamaråpadharā devaccharapaņibhāgā ahosi. Mātāpitaropana'ssa bodhirājakumārikā'ti vohariüsu. Pubbe kata 

[SL Page 101] [\x 101/]      

Setu ānubhāvena tassā suvãrako nāme'ko ākāsagāmã sindhavapotako nibbatti. Rājadhãtāya pana pitā buddhamāmako dhammamāmako saīghamāmako hutvā mahantaü pu¤¤aü pasavanto sindhavapotakaü disvā pu¤¤akaraõassa me sahāyo laddhoti tuņņhamānaso assaü abhiruhitvā divasassa titkhattuü gantvā mahābodhiü vandati. Rājadhãtā naü disvā pitusantikaü gantvā abhiõhaü tāta kuhiü gacchasã'ti pucchi. Rājā na ki¤ci kathesi . Atha sā punappunaü pitaraü nibandhantã pucchi. Tato rājā tassāvikaronto evamāha.

Amhākaü bhagavā pubbe pårento dasapāramã.
Adāsi sãsarattakkhi maüsaü jãvita mevaca. 

Puttadāre ca rajje ca datvā pārami matthakaü,
Anappakappakoņãnaü khepetvā kapilavhaye.

Sakkarājakule jāto loka appaņipuggalo,
Sampatta cakkavattittaü pahātvāna narādhipo.

Disvā nimitte caturo nikkhamma abhinikkhamaü,
Bodhimålamupāgamma nisinno vajirāsane.

Sahassabāhuü māpetvā nānāvudha samākulaü,
Mahābhãtikaraü vesaü kālapabbata sādisaü.

Māpetvāna samāruyha girimekhala vāraõaü,
Mārasenaü samānetvā āgataü makaraddhajaü.

Pāramitā balene'taü mārasenaü palāpiya,
Yatthā sãno kilesāri sahassaü ghātayã jino,
Nayanaü sulasekehi sattāhaü jinasevitaü.

Påjitaü deva brahmehi siddhoraganarādihã.
Vandituü jayabodhiü taü gacchāmi satataü ahaü

Upāsati sadā gantvā yo naro bodhipādapaü,
Gandhoda dãpadhåpādã nānāpåjāhi sādhukaü.

Sanaro nirāmayo hoti paccatthe ca parattha ca,
Påjito mānito hoti dãghāyu balavā sukhã.

Tadatthaü patthayantena atthakāmena jantunā,
Upāsanãyaü saddhāya niccaü taü bodhipādapaü'ti. 
Taü sutvā kumārikā pãtiyā phuņasarãrā pitaraü vanditvā ahampi tāta gacchāmã'ti āha. Rājā panassā upaddavabhayena gamanaü na icchi. Tato sā yāvatatiyaü pitaraü yācitvā ra¤¤ā anu¤¤ātā tato paņņhāya pitarā saddhiü sindhavamāruyha bodhiü vandituü satataü gacchati athāparabhāge rājā maraõama¤ce nipanno cintesi. Adhãmo


[SL Page 102] [\x 102/]      

Nirantaraü bodhi upaņņhānaü gacchati. Etissā anāgato yaü ki¤ci bhayaü uppajjamānaü tato uppajjati. Tattha me kiü kātabba'nti tato sindhavaü pakkosāpetvā tassa kaõõamåle mantento evamāha: tāta mama dhãtā abhiõhaü tavasahāyaü katvā bodhiü vandituü gacchati. Tatthassā yaü ki¤ci bhayaü bhaveyya taü nappatiråpaü tattha gamanāgamane mama dhãtaraü rakkheyyāsi'ti tassa dhãtaraü paņipādetvā kālamakāsi. Tato rājadhãtā pitusarãrakiccaü kāretvā divasassa tikkhattuü assamabhiruyha bodhi upaņņhānaü gacchati. Manussā panassā råpasampattiü disvā vimbhitamānasā rājārahaü vata no idaü paõõākāraü diņņhaü gantvā ra¤¤o ācikkhissāma. Appevanāma rājā so ki¤ci no dadeyyā'ti cintetvā ra¤¤o santikaü gantvā vanditvā ņhitā evamāhaüsu.

Bodhimaõķaü samāgamma abhiõhaü tuņņhamānasā.
Vandanti yāti ka¤¤e'kā vijjå'va siriyā jalaü.

Nãladhammilla bhārā sā visālāyatalocanā,
Soõõadolābhasavaõā sāmā subha payodharā.

Sataraüsãhi sammissa sa¤jhambudasamādharā,
Tuīaganāsā nãlabhamu hāsabhāsā manoramā.

ädisaü no mahārāja'diņņhapubbaü kudācanaü,
Ehi tassā sirãdeva bodhimaõķamhidakkhasã'ti.

Taü sutvā rājā savaõasaüsaggeneva tāya paņibaddhacitto caturaüginiü senaü gahetvā rājadhãtaraü bodivandanatthāya āgatakāle bahipākāre senaü parikkhikapāpetvā gaõhatheta'nti manusse niyojesi. Tato senā'pi taü gahaõasajjā aņņhāsi. Rājadhãtā te disvā sãghaü sindhavaü upasaīkamitvā tassa piņņhiyaü nisinnā paõhiyā sa¤¤aü adāsi. So taü gahetvā vegena ākāsaü pakkhandi. Sā pana dunnisinnabhāvena assassavegaü sandhāretumasakkontã assapiņņhito parigali. Sindhavo rājadhãtaraü patamānaü disvā rājovādaü saramāno vegenāgantvā tassā kese ķasitvā ukkhipitvā patamānāya tassā piņņhiü datvā nisãdāpetvā akāsena taü netvā pāņaliputtanagareyeva taü patiņņhāpesi. 

Tiracchānagatā'pevaü sarantā upakārakaü,
Najahantã'ti mantvāna kata¤¤¨ hontipāõino'ti"

Tato paņņhāya sā pu¤¤akammaü katvā saggaparāyano ahosi ti. 

Yo yaü dumindaü yati nandanena
Sampåjitaü påjayate sapa¤¤o,
So bhogavā hoti anãtiko ca
Sabbattha so hoti pasattharåpo.

Bodhirājadhãtāya vatthuü navamaü
-------------------

[SL Page 103] [\x 103/]      

Kuõķaliyā vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Laīkādãpe rohaõajanapade mahāgāmo nāma ahosi' tattha tissavihāraü nāma anekasatabhikkhåhi samākiõõaü anekapariveõapatimaõķitaü vihāraü ahosi. Tatthe'ko tissonāma sāmaõere paņivasati. So ekasmiü samaye janapadacārikaü caranto pāsāõavāpigāme bhikkhaü caritvā yāpanamantaü bhattaü sappinā saddhiülabhitvā nikkhamma gāmadvāraü patvā mahāgāmābhimukho gacchanto manusse udakaphāsukaņņhānaü pucchi. Tehi bhante tumhākaü abhimukhe avidåraņņhāne kakubandakandaraü nāma sandamānasãtalodakaü dhavalavālukā talaü tattha tumhe gantvā gantvā sãtalacchāyāya vālukātale nisinno bhattakiccaü katvā gacchathā'ti vutte sāmaõero sādhå'ti vatvā tattha gantvā phāsukaņņhāne nisinno bhattaü bhuüjitumārabhi. Tadā ekena vanakammikena saddhiü ara¤¤aü gatā ekāsunakhã tasmiü kandare ekasmiü pabbhāraņņhāne dārake vijāyitvā chātajjhattā pavedhamānagattā dārakānaü samãpe nipannā sāmaõerassa patte āhāragandhaü ghāyitvā nipannaņņhānato vuņņhāya pavedhamānā tassa samãpaü āgamma naüguņņhaü cālentã aņņhāsi. Sāmaõero taü disvā kampitamānaso attano bhojanatthāya vaņņitaü paņhamālopaü tassā purato ņhapesi. Tato sā somanassā taü bhuji taü disvā tuņņho punappunaü ālopaü karonto tassa bhattaü datvā pattaü dhovitvā thavikāya pakkhipitvā agamāsi. Tato sā sunakhã sāmaõeragatena pasādena tato cutā jambudãpe devaputtanagare rājānaü paņicca tassa mahesiyā kucchimhi paņisandhiü gaõhitvā dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami. Athassā sikhāmaīgala divase sampatte mātāpitaro panassā kuõķalāvatta ke sattā kuõķalā'ti nāmamakaüsu. Sā anukkameva soëasavassuddesikā ahosi. Tasmiü kira samaye tisso sāmaõero mahābodhiü vandissāmã'ti nāvaü abhiruyha jambudãpaü gantvā anupubbena devaputtanagaraü patvā sunivattho supāruto yugamattadaso bhikkhāya caranto mahāvãthiü sampāpuõi. Rājadhãtā sãhapa¤jaraü ugghāņetvā antaravãthiü olokentã bhikkhantaü sāmaõeraü disvā pubbasinehaü paņilabhi. Tasmiü khaõe tassā jātissaraõa¤āõaü ahosi. Sā kira pubbe bhikkhuõã hutvā paõaõasåciyā saddhiü potthakaü ca padãpiya telaü ca datvā jātissarā bhaveyyaü'ti patthanaü ņhapesi. Tato sā jātiü anussarantã sāmaõerena attano katåpakāraü disvā somanassā taü pakkosāpetvā rājagehe āsanaü pa¤¤āpetvā tattha nisinnaü nānaggarasabhojanena parivisitvā onãtapattapāõiü sāmaõeraü upasaīakamitvā vanditvā ekamantaü nisinnā tena saddhiü sallapantã evamāha:-

Na sa¤jānāsi maü dhãra pubbe'haü tava dāsikā,
Tenāhaü sukhitā āsiü tasmā tvamasi issaro'ti.

Taü sutvā sāmaõero āha:-


[SL Page 104] [\x 104/]      

Na tthi me tādisã dāsãnaü saüjānāmi taü ahaü,
Kāsã tvaü kassa vā dhãtā taü me akkhāhi pucchitā ti.

Tato sā taü sārāpenti āha.

Sārāpemi tuvaü ajja yathā jānāsi maü ise.
Bujjhassu bodhito'dāni mayā jātiü sarantiyā.

Pāsāõavāpigāmamhi tabbapaõõimhi rohaõe,
Bhikkhitvāna tuvaü bhante yadā kakubandakandare.

Nisãditvāna tvaü bhattaü bhuttakālaü sarissasi. 
Tadāhaü sunakhã āsiü vijātā'laddhagocarā.

Dārake khādituü mayhamāsannā khudapãëitā,
Pavedhamāna sabbaīgā aņņhāsiü tava santike.

Disvā taü mā tadā bhante vedhamānaü bubhukkhitaü,
Jinnabhatto tuvaü hutvā mamaü bhattena tāpayi.

Tadāhaü muducittena cittaü tahi pasādayiü,
Tenāhaü pu¤¤akammena dutiye attasambhave

Idha rājakule jātā sabbakāma samiddhinã,
Cittappasādamattena lokanāthassa sāsane.

Tadahu pabbajitassā'pi ãdisā honti sampadā,
Kãdisaü hoti sambuddhe pasādena phalaü aho.

A¤¤āni pana kiccāni pahāyattahite rato,
Atandito divā rattiü sarātu ratanattayaü'ti.

Evaü sāmaõerena katåpakāraü sārāpetvā bhante tava dāsiyā anuggahaü paņicca idhe'va vasathā'ti nimantitvā tena sampaņichite mahantā vihāraü kārāpetvā sāmaõeraü ādiü katvā aneka bhikkhusate nimantetvā vihāre vasāpetvā sulabhaü katvā catupaccayehi upaņņhāsi. Sāmaõero'pi sunakhiyā dinnadānaü anussaritvā tuņņho buddhānussatiü manasi karonto nacirene'va arahattaü patvā tasmiü ye'va vihāre vasanto āyupariyosāne tattheva parinibbāyã'ti.

Tiyaddhesu tilokasmiü natthi vatthuttayaü vinā,
Sattānama¤¤amicchatthadāyakaü surapādapaü
Kuõķaliyā vatthuü dasamaü.
Mahāsenavaggo catuttho.
------------------
Ettāvatā jambudãpuppattikathā samattā. 

[SL Vol Ras 2] xxx   
[SL Page 001] [\x   1/]      

Namo mahesino.

Atha laīkādãpuppatti vatthuni kathãyanti.
------------------------
Migapotakassa vatthumhi ayamānupubbã kathā.

Sãhaladãpe kira uddalolakavihāraü nāma ramaõãyaü ekaü vihāraü ahosi tadā vihāropavane bahå migasåkarā vasanti. Athekasmiü gāme nesādaputto tasmiü bahå migasåkare disvā eka divasaü ekasmiü passe koņņhakaü katvā vanapariyante paõõaü bandhitvā dhanukalāpaü paggayha migāgamanaü olokento koņņhake aņņhāsi. Atheko migo tattha gocaraü gaõhitvā pānãyaü pātuü titthaü gacchanto tasmiü assamapade dhammasavaõatthāya ghuņņhasaddaü sutvā pasāritagãvo uttugakaõõo anikkhittadakkhiõapādo dhammakathikassa sare nimittaü gaõhitvā aņņhāsi. Tasmiü khaõe nesādo taü ekappahāreneva vijjhitvā jãvitakkhayaü pāpesi atha so kālaü katvā tattheva vihāravāsã mahābhayattherassa kaõiņņhikāya kucchiyaü paņisandhiü ganhitvā dasamāsaddhamāsaccayena mātukucchito nikkhamitvā kamena abhivaķķhento sattavassiko ahosi tato taü mātāpitaro abhayattherassa santikaü nesuü so nacãrena kālena pabbājesã so pana kumāro pubbe migabhåtenattanā dhammasavanānubhāvena khuraggeyeva arahattaü pāpuõi tassa pana mātulatthero paņiladdha pa¤cābhi¤¤o appatta arahattamaggaphalo hoti athekasmiü divase sāmaõero padoseva upajjhāyassa santikaü agamāsi athassa upajjhāyo hatthaü vaķķhetvā pāõinā candamaõķalaü paramaddanto aņņhāsi sāmaõero taü disvā bhante etaü rakkhituü vaņņatãti āha thero pana taü aggaphale arahatte patiņņhitabhāvaü ajānanto tassa vacanaü na sammā manasākāsi atha sāmaõero iddhiyā candasahassaü āharitvā therassa dassetvā bhante candasatāvā sahassaü vā satasahassaü vā ābharaõaü na bhāriyaü yo pana ekameva taõhaü pajahati so eva uttamo taü yeva bhāriyanti vatvā evamāha.


[SL Page 002] [\x   2/]      
Yo gantvā puriso disvā tãraņņhova mahāmbudhiü, 
Samuddo'yaü mayā diņņho bhāsateva apa¤¤avā

Evamevidhiyo bhikkhå kilese keci attani,
Vikkhambhetvāna bhi¤¤āõa-balaü laddhāna addhuvaü.

Appahantvā kilesātaü laddhattho'smi'ti ma¤¤ati
Taõhādāsavyatho hoti amuttoyeva vattati

Alakkhiü asivaü bhãmaü anapāyiü anatthadaü,
Yo taõhaü pajahe bhikkhu so mukte mārabandhanā'ti.

Taü sutvā thero vipassãtvā tadaheva arahattaü pāpuõi. Atha dutiyadivase therakaõiņņhikā sāmaõerena saddhiü theraü nimantesi thero bhaginiü evamāha upāsike tayajja bahu bhikkhu disvā cittaü pasādetabbaü, paņiviüso pana te ubhinnaü yeva hotåti taü pesetvā pubbaõhasamayaü nivāsetvā pattacãvaramādāya tiüsa sahassamattehi bhikkhåhi saddhiü agamāsi, sā taü disvā dvinnaü mātulabhāgineyyānaü āsanāni pa¤¤āpesi tāni tesaü anubhāvena tisasahassamattāni ahesuü tesaü yeva ānubhāvena tassā gehampi vaķķhi bhikkhu pattapattāsaneyeva nisãdiüsu tesaü dvinnaü yeva paņiyāditaü såpabya¤janādi sabbaü tiüsasahassamattānaü bhikkhånaü yāvadatthaü pahonakaü ahosi bhuttāvasāne kho upāsikā bhuttānumodanatthaü sāmaõerassa pattaü gaõhi sopi tesaü majjhe maīgalaü vaķķhento madhurabhāratiü nicchārento dhammaü desesi desanāvasāne mātāpitunnaü ādiü katvā pa¤cakulasatāni sotāpattiphale patiņņhahiüsu bahuno janassa sā desanā sātthikā ahosi. 

Desentevaü vipinajamigā saddamatte nimittaü
Laddhā dhammaü manujavibhavaü cāpavaggaü labhantã,
Saddhaü buddhe vihitamatimā sādhå sutvāna dhammaü
Kiü no sagge ramati muninā vaõõanãye vimāne'ti.

Migapotakassa vatthuü paņhamaü.
---------------------

Dhammasuta upāsikāya vatthumhi ayamānupubbãkathā. 

Laīkādãpe rohaõajanapade mahāgāmaü nāma ramaõãyaü bhikkhu bhikkhuõãsatasampakiõõānekasatavihāraü hira¤¤asuvaõõādãneka vibhavasamākiõõaissarajanasamuhasamākulaü naccagãtavāditehi niccaü janamanonandanaü nirantaradānakãëāpasutanekajanākulaü


[SL Page 003] [\x   3/]      

Vatthuttaya påjāparehi saddhākulehi anu¤caritaü tattha tatthānucaritadhamma soõķakajanānugãtasādhukāraü ekaügāmaü ahosi tattha rājamahāvihāramajjhe dhavalapākāraparikkhittamuttāsattharamiva setapulinatalasamalaīkatamālakamajjhe bhumaīgaõāmatthakābhihita rajatakirãņamiva sobhaggappattaü maõicetiyaü nāma mahācetiyaü ahosi tattha mahādvārakoņņhakasamãpe sajjitamahādhammamaõķapeniccaü dhammade÷anā pavattati dhammasavaõatthaü ekā upāsikā attano puttaü aīguliyaü gahetvā āgamma parisapariyante nisinnā ana¤¤avihitā sakkaccaü dhammaüsuõāti athassā putto kãëamānopākārasamipaügantvā vālukaü kãëati atheko sappopākāracchiddena nikkhammataü ķasitvā nilãyi atha sā puttaü ķasantaü sappaü disvā sace kassaci ācikkhissāmi dhammassa me antarāyo bhavissati puttā pana nadullabhā dullabho hi buddhuppādo tathe'va saīammasavaõampi tato manussattapaņilābho'pi dullabho dullabhattaü laddhāyamayādullabhaü dhammaü sotuü varataranti kassaci anārocetvā dhammameva assosi putto 'pissā visavegene sa¤¤aü vissajjesi tato desanaü yathānusandhigate upāsikā uņņhāya dārakassa samãpaügantvā visavegena thaddhakāyaü puttaü disvā kima¤¤ehi mantosadhehi saccakiriyosadhamevassa varataranti puttassa sãsaü gahetvā saccakiriyaü kurumānā evamāha.

Yena sacce nahaü buddhasaraõe suppatiņņhitā,
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbiso.

Yena saccena'haü dhammasaraõe suppatiņņhitā,
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbiso.

Yena saccena 'haü saīghasaraõe suppatiņņhitā.
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbiso.

Yena saccena'haü dhammaü suõamānā khaõampi ca,
Ana¤¤avihitā āsiü tena ha¤¤atu kibbisaü.

Akkharaü vā padaü vā'pi kathāmaggaü ahāpayaü,
Assosi pavaraü dhammaü tena ha¤¤atu kibbisaü.

Buddho niyyāõiko dhammo sandiņņhikamakāliko,
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbiso.

Saīgho suppaņipanno ca catumaggaphale ņhito,
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbiso.

Pa¤ca vassasahassāni sace tiņņhati sāsanaü
Tena saccena me putto sukhito hotu nibbisoti.


[SL Page 004] [\x   4/]      

Athassā putto saccakiriyāvasāne sukhã niddukkho suttappabuddho viya uņņhāya mātusantike aņņhāsi sā saccakiriyāya puttaü arogaü katvā gehaü gantvā teneva somanassena bahuni pu¤¤akammāni katvā tato cutāsaggeyeva nibbattā'ti.

Sutvā dhammaü pamuditamanā mātugāmā'pi evaü
Uppajjitvā ramati tidive kibbisaü cāpahāti,
Saddhābuddhippamukhajanatā sādhu dhamme carantā
Nibbāõaü vā divijamanujaü sampadaü cānubhontã.

Dhammasuta upāsikāya vatthuü dutiyaü.
-----------------------

Kuķķarajjavāsittherassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Sãhaladãpe mahāgāme anekabhikkhusatāvāso mahāvāpivihāro nāma ahosi tasmiü kāle tattha anusaüvaccharaü ariyavaüsadhammadesanā pavattati dårato'pi bahu janā osaranti mahājanasamāgamo hoti tadā kuķķarajjavāsã eko mahāthero ahampi ariyavaüsadhammaü sossāmãti tattha gantvā okāsaü alabhitvā mahāparisapariyante mālakato bahi ekasmiü tiõatthambhe ņhānokāsaü labhi so tatthaņhatvā sabbaü rattiü taü dhammaü suõamāno somanassappatto romadvitagatto ahosi tasmiü pana tiõatthambhe eko gonasasappo paņivasati atha so tato nikkhamitvā therassa pādantaraü pavisanto cattāro dāņhe nimujjetvā nisãdanamaüsaü ķasi tamatthaü¤atvā thero sace haü ito apasarāmi dhammasavaõāya antarāyo hotãti hatthaü otāretvā sappassa sãsaü daëhaü gahetvā upāhaõatthavikāya pakkhipitvā mukhaü bandhitvā ekasmiü passe ņhapetvā dhammaü assosi dhammasavaõānubhāvena tassa sarãre visaü na patthari tato aruõe uggate manussānaü gatakāle thero sappo mayā gahito'ti sappaü dassesi kataravelāya te sappo gahitoti bhikkhåhi puņņho nidānakathāya ārambhakāleyevāti āha bhikkhu accharãyambhante abbhutaü tayā kataü ãdisena ghorāsivisena sappe na daņņhenāpi visavegena ana¤¤avihitena hutvā dhammaüsuõamānenātã āhaüsu tato so āvuso visaü me sāvasesaü taü sacca kiriyānubhāvena hanissāmãti saccakiriyaü karonto evamāha.

Dhammaü mayā lokahitassa tassa subhāsitaü sassutamajjayasmā,
Saccena metena visaü vināsaüpayātu āpoviyapokkharasmā.

Padakkharaütassananāsayanto attha¤cadhammaümanasikaronto.
Yasmā sutaü tena visaü vināsaüpayātu toyaüviya pokkharasmā. 

Guõānubhāvā paõidhānato vā jinassa teneva sudassitena,
Dhammānubhāvena'pi saīghatejā visaüvināsaü samupetu khippanti 

[SL Page 005] [\x   5/]      

Athassa saccakiriyāvasāne padumiti pattato udakabindåni viya visaü vinivaņņetvā paņhaviü pāvisã atha so nibbiso somanassajāto bhikkhånaü dhammānubhāvaü thomento āha.

Dhammo paneso sugatappasattho tarova saüsāramahaõõavassa
Brahmāsurādãhi namassanãyyo raso rasānaü paramo tiloke,

Mahāgado maccujarāpahāõo sabbitināsāya visesamanto,
Sabbatthadānenacakapparukkho cintāmaõibhaddaghaņovadhammo.

Dhammaü vinā natthi pitā ca mātā tameva tāõaü saraõaü patiņņhā
Tasmāhi bhokiccama¤¤appahāyasuõātha dhārethacarāthadhamme'ti

Evaü so saddhammathomanena bhikkhånaü ovaditvā sakaņņhānameva gantvā ciraü vasitvā āyupariyosāne sagge nibbattatiti. 

Evambho yo pamuditamano bhikkhu sutvāna dhammaü,
Pāpesāghaü visamatibhåsaü tassa dhammānubhāvā.
Sutvā dhammaü bhajatha bhavatā kiccama¤¤appahāya,
Taü vo sagge dadati vibhavaü mokkhamagga¤ca kāmaü.

Kuķķarajjavāsãtherassa vatthuü tatiyaü.
------------------------

âra¤¤akamahābhayattherassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpe kira mahātaëākavihāraü nāma ahosi tatthekoabhayattheronāma parisattãdharo tipiņako gāmantasenāsanaü pahāya tassāsanneyeva ekasmiü vanasaõķe katapaõõasālāya paņivasati so aparabhāge āra¤¤akamahābhayattheroti pākaņo ahosi athekasmiü samaye eko upāsako taü upasaīkamitvā vanditvā dhammaü sutvā pasannamānaso taü yācitvā dvādasasaüvaccarāni paccayehi catuhi paņijaggi so therassa cãvaratthāya kālena kālaü sāņakaü deti dinnadinnāni sāņakāni tasseva antaragehe harantiko nāmeko coro rattiyaü gantvā harati thero dubbalacãvaroyeva hoti athekasmiü divase upāsako vihāraü gantvā therassa dubbalāni cãvarāni disvā cãvaratthāya sāņakāni datvā evaü cintesi mayā panimassa bahåni cãvarasāņakāni dinnāni nāpi cãvaraü katvā pārupati na sannidhiņņhānaü vā a¤¤assa dānaü vā pa¤¤āyati kāraõenimassa bhavitabbanti āsannaņņhāne maggā okkamma nilãno aņņhāsi gacchantāgacchante upaparikkhamāno tato coro therassa sāņakāni upanãtabhāvaü ¤atvā taü gaõhissāmãti rattibhāge vihāraü gantvā sāņakāni gahetvā puna te neva maggena āgacchati tato upāsako sabhaõķaü coraü disvā vegena gantvā tassa cåëaü gahetvā ettakaü kālaü ayyassa mayā dinnāni sāņakāni gaõhanto tvamareti pucchi tena hi āma 

[SL Page 006] [\x   6/]      

Sāmãti sampaņicchite upāsako tassa hatthato cãvaratthaü gahetvā hatthapādehi taü poņhetvā dubbalaü katvā āmakasusānaü netvā matamanussaü adhomukhaü katvā tassa piņņhiyaü uttānaü sayāpetvā hatthapādapiņņhito bandhanaü amocanaü katvā visuü visuü katvā daëhaü bandhitvā sayāpetvā sayaü nahātvā purimataraü gāmamāgamma gāmamajjhe ņhatvā bho gāmavāsãno mama vacanaü suõātha ajja rattibhāge eko amanusso āgacchati so tumhākaü mahāvināsaü karissati khemaņņhānaü pavisitvā dvārāni pidhāya nisãdatha ahaü asuko asukassa ¤ātako suhadoti ādãni vatvā sallapante'pi tena saddhiü kathā na kātabbāni ugghosesi gāmavāsino taü sutvā bhãtā tasitā dvārāni pidhāya tattha tattha nilãyiüsu rattiyaü coro matamanussaü mu¤cetumasakkento teneva saddhiü ekābaddho attano gehadvāraü āgantvā bhariyaü āmantesi ahaü harantiko nāmāti sā bhãtā tasitāyakkhoti sa¤¤āya nilãyi coro taü anekappakārena saddahāpentopi dvāraü vivarāpetuü asakkonto tatheva mātāpitunnampi ¤ātisālohitasahāyakānampi gehaü gantvā tatheva dvāraü nālattha gatagataņņhāne manussā amanusso āgatoti sa¤¤āya bhayapattā dvārāni na vivariüsuvoro sakalagāmaü ābhiõķitvā a¤¤attha paņisaraõaü alabhanto therameva paņisaraõaü karomiti vihāraü gantvā sāmi dāsassa vo paņisaraõaü hoti imaü matamanussaü mocetvā maü sukhi karohãti yāci thero taü disvā kampamānahadayo sãghaü matamanussaü mocetvā dåre pakkhipitvā taü uõhodakena nahāpetvā nāëikāya telaü gahetvā tassa sakalasarãre abbha¤jitvā tena poņhitaņņhānaü sambāhanto nisãdi pabhātāya rattiyā upāsako coro kattha gatoti pucchanto pariyesanto therassa santikaü gantvā tassa piņņhiü telena sambhāhantaü disvā therena saddhiü sallapanto āha. Eso mayhaü sahāyoti upakāraü karoti yo, 
Na taü so sarate coro natthi core sahāyatā. 

Khādanto'pi pivanto'pi sayanto'pi ca ekato,
Na jahātattano dhammaü natthi core sahāyatā.

Mukhenekaü lapecoro kāyenekaü kareti so,
Laddhokāso harantova natthi core sahāyatā.

Mātā pitā ca bandhu ca disvā coraü sahāyakā,
Dårato parivajjenti kaīkhanti saīgame sadā'ti. 

[SL Page 007] [\x   7/]      

Eva¤ca pana vatvā mā bhante evaråpaü parassa haraõaka mittadå÷iü upakāraü karotha palāpethāti. âha athassa ovajjamāno thero evamāha. 

Yo sā yassa ķase pādaü tassa pādaü na so ķase,
Evameva hi dåņņhassa adosova pasaüsito
Akata¤¤ussa posassa mettiü yo na karissati,
Kassa mettiü hi so kayirā tamāhu cariyaü budhā'ti.

Eva¤ca pana vatvā mā bho etasmiü cittaü padåsehi attanā katakammassa vipāko tena laddhoti vatvā upāsakā pesesi tato harantiko katipāheneva laddhabalo theraü upasaīkamitvā vanditvā bhante ahaü imināva attabhāvena a¤¤eviyajāto na sakkomi puna gharāvāse vasituü anukampaü paņiccamaü pabbājetha bhanteti pabajjaü yāci tato thero taü pabbājetvā upasmādesi so vattapaņivattakusalo bhāvanamanubråhanto nacãrasseva arahattaü patvā harantikattheroti pākaņo ahosãti. 

Pāpo hutvā paņhamasamaye pa¤cakāmānugiddho,
Yove pacchā pajahati madaü yonãso lokayanto
Sopāyamho tibhavavibhavaü kāmamāsādayitvā
Nibbāõaggaü sivamamatapuraü yāti satthuppasatthaü.

âra¤¤akamahābhayattherassa vatthuü catutthaü.
----------------------------

Sirināgassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpe kira sirināgo nāmeko brāhmaõaputto ekadivasaü patisallãno evaü cintesi dhanaü pariyesitvā tena yodhe saīgaõahitvā anurādhapure chattaü ussāpetvā rājā bhavissāmãti tato so dhanaü kuto labhissāmãti dhanāgamanaü olokento dakkhiõamahāvihāre cetiyaü addasa imaü bhinditvā dhanaü gahetvā parisaü saīgaõhissāmãti so bahumanusse gahetvā tattha tattha vilumpanto dakkhiõamahācetiyaü āgamma thåpaü bhindathāti manusse niyojesi manussā cetiyasandhiü pariyesantā sandhiü napassāma sāmiti āhaüsu tato sirināgena ko taü jānātãti puņņhāsāmi helloligāme bahuëo nāma caõķālo atthi so taü jānātãti katheseü tato so taü pakkosāpetvā bhaõe imasmiü cetiye sandhiü tayā jānanabhāvaü manussā yebhuyyena vadanti sandhiü ¤atvā cetiyaü bhindāti 

[SL Page 008] [\x   8/]      

âha atha so ahaü bhante sadevake loke samārake sabrahmako sassamaõabrāhmaõiyā pajāya aggassa seņņhassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa saraõaü āpāõakoņiü me saraõanti gato upāsako ahaü na sakkomitassa devātidevassa dhātuü patiņņhāpetvā katacetiyaü bhindituü ānantariyakammasadisaü bhanteti āha. 

Athassa evaråpaü buddhaguõaü kaõõe ayasalākappavesanaü viya ahosi so tassa kujjhitvā imaü netvā jãvasåle uttāsethā'ti niyojesi te taü jãvasåle uttāsetvā tassa satta puttā atthi tepi sandhiü jānantã'ti āhaüsu so'pi te pakkosāpetvā sandhiü bhindathāti niyojesi tepi tatheva bhagavato dhātuü patiņņhāpetvā katacetiyaü bhindituü nasakkomāti na icchiüsusirināgo tesampi kuddho tatheva jãvasåle uttāsesi-tathāhi.

Candanāgarugandhesu gandhamāghāya sādhusu
Virajjanti surajjanti kuõape nãlamakkhikā,
Disvā sutvā ca buddha¤ca dhammaü sotarasāyanaü
Janenti na manohāsaü tathā saüsārakhāõukā'ti.

Tato tesamaņņhannaü janānaü guõānubhāvena devatā devalokato rathe ānetvā sabbesaü passantānaüyeva rathe āropetvā devasenāhi saddhiü tusitanikāyaü upanesuü tattha samāgatā mahājanakāyā mahantaü taü acchariyaü disvā pasannacittā mā devacetiyaü bhindāpethā'ti sirināgaü sa¤¤āpesuü tato so tesaü vacanaü sutvā cetiyaü pahāya pācãnapassaü mahāgaīgāya samãpe madhupiņņhikagāmaü vilumpitvā tattha madhupiņņhiyaü nāma cetiyaü bhindāpetvā dhanaü gahetvā teneva mahantaü senaü saīgaõahitvā yuddhaü karonto rajjaü gahetvā anurādhapure chattaü ussāpetvā rajjasiriü pattosi tenevassa akusalena nacireneva kharataro atekiccho udarābādho ahosi tikicchantāpi taü rogahārino tikicchituü nāsakkhiüsu atha so dhanaü saükaķķhitvā cetiyaü patiņņhāpetvā pākatikaü karonto rogaü våpasametuü nāsakkhi tetevābādhena mahādukkhappatto kucchiü phāletvā kālakiriyaü katvā uddhapādo avaüsiro jalitaīgāramālāsamākule mahāniraye nibbatti-tathāhi.

Sadhātukaü thåpavaraü yo bhedamupaneti so,
Sirināgova ce hoti bhāgã dukkhassa kevalaü.

Hatthapādādã sambhedaü jinabimbassa yo kare
So'pi tādisako hutvā apāyesåpapajjati. 

[SL Page 009] [\x   9/]      

Chejjabhejjādikaü katvā yo ce bodhimahãruhaü,
Paccakkhepi vināsā so yātã peccāpi roruvaü.

Gaõaü yo tãhi dvārehi narodha aparajjhati,
So bhave caturopāye dukkhabhāgã bhavissati.

Yo narodha vināseti sambuddhāgamapotthakaü,
Chinnabhinno'pi so hoti niraya¤ca nãgacchati.

Mahānatthakaraü pāpaü itivi¤¤āya paõķito,
Dårato parivajjeyya maggaü paņibhayaü yathā'ti. 
Påjentavaü katasucaritaü sādhu caõķālakampi,
Netvā kāmaü tidãvamamarā saggasampattidānā.

Gacchantã'tho akatasukatā bhåmipālāpi kāmaü,
Ghorāpāyaü jahatha bhajāthā pu¤¤apu¤¤āni pa¤¤ā'ti. 
Sirināgassa vatthuü pa¤camaü.
------------------

Saddhātissāmaccassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira saddhātissamahārāje rajjaü kārente cålarajjetisso nāmeko amacco ahosi saddhāsampanno tassa saddhābalaü nissāya saddhātissāmacco'ti nāmaü ahosi tadā so anurādhapuraü gantvā rājānaü upaņņhahamāno paņivasati athekadivasaü so rājupaņņhānaü katvā attano gehaü āgacchante tālacatukkamhi sudassanapadhānasālāya vasantaü piõķapātikatissattheraü piõķāya carantaü disvā pattaü gahetvā attano gehaü gantvā bhattamalabhamāno bhattapuņena saddhiü maggapaņipannaü ekaü purisaü disvā samma kahāpaõaü gahetvā bhattapuņaü me dehãti āha tenāhaü dassāmã'ti vutte anupubbaü vaķķento aņņhakahāpaõe gahetvā me dehi ettakameva mama hatthe'ti āha atha so sādhuti adāsi sotaü gahetvā patte ākiritvā therassa adāsi thero piõķapātassāgamanaü ¤atvā attanāva attānaü ovadanto āha.

Neso upāsako tissa pitā bhātā ca mātulo,
Na ¤āti suhado hoti diņņhasambhattako tava.

Ki¤ci tassa kataü natthi upakāraü pure tayā,
Sãlavanto'ti taü ¤atvā tuyhaü dassati bhojanaü.

Mahantataraü ānisaüsaü tassa tvaü yadi icchasi,
Sarāgo tvaü na bhu¤jāhi miyamāno'pi bhojanaü. 

[SL Page 010] [\x  10/]      

Ovaditvāna so attaü katvā dukkhakkhayaü tadā,
Bhattakiccamakā dhãro buddhasāsanasobhako'ti.

Evaü so attānameva odãtvā gehaü gantvā karajakāyaü sammasanto vipassitvā arahattaü patvā piõķapātaü paribhu¤ji tadā ra¤¤o chatte adhivatthā devatā sādhukāraü adāsi ra¤¤ā kimatthāya sādhukāraü adāsãti puņņhā saddhātissassa dānaü nissāya sādhukāramadāsinti sabbaü kathesi rājā tava mātāpitaro ca pakkosāpetvā teyaü brahmadeyyaü katvā vaķķhamānanagaraü adāsi athāparasmiü kāle laīkā dubbuņņhikā ahosi dussassā manussā pānãya malabhantā kãlamanti tadā tassa pu¤¤ānubhāvena devatā jātassarato panãyaghaņaü āhariüsu tato so ayyānaü pānãyaü adatvā paribhogo me na yutto'ti cintetvā āgacchantu ayyā mamānukampāyā'ti kālaü ghosesi tato tiüsasahassamattā bhikkhu samāgamiüsu atha so te bhikkhu yathākāmaü pānãyaghaņena upaņņhāsi tadāpi ra¤¤o chatte adhivatvā devatā sādhukāramadāsi rājāpitaüpakkosāpetvā pucchitvā yathā bhåtaüsutvā koņņhadvāre antaragaīgaü nāma adāsi athekadivasaü antaragaīgaü gacchanto kaõķadvāraü patvā mayuramaüsaü khāditukāmo manusse pucchi tenatthãti āhaüsu athassa pu¤¤ānubhāvena devatā mayuramaüsāni upanesuü tato so ayyānaü adatvā na paribhu¤jissāmã'ti cintetvā āgacchantu ayyā'ti ugghosesi tadāpi bahubhikkhu sannipatiüsu so tesaü yāvadatthaümayuramaüsena parivisi tadāpi devatā tatheva sādhukāramadāsi tadā rājā taü pakkosāpetvā bahuvibhavaü adāsi athāparabhāge rājā cetiyapabbate ambapphalamahāthåpe manosãlāpaīkena vilepanaü kattukāmo tena tissāmaccena saddhiü ambatthalamāgamma thåpaü manosilāpaīkena vilimpitvā påjaü akāsi amacco'pi tadā dvādasasahassānaü bhikkhånaü manosilāvaõõāni ticivarāni adāsi sabbeva bhonto imāni pārupitvā cetiyaü vandantu'ti atha te sunivatthā supārutā manosilāpaīke nimaggā viya sobhamānā taü cetiyaü padakkhiõaü karontā paņipāņiyā otarantã suvaõõahaüsāviya tato somanassappatto pãtiyā phuņasarãro teneva somanassena tatthaņhitova sotāpanno ahosi rājaparisāyapi keci sotāpannā ahesuü taü acchariyaü disvā bahu dānaü datvā sãlaü rakkhitvā uposathakammaü katvā devaloke nibbattiüsu'ti.

Accheramho katasucarãtaü nijjarā cāhigantvā,
Mānentetaü atha thutimukhā vaõõanaü vaõõayanti,


[SL Page 011] [\x  11/]      
Evaü ¤atvā vibudhamanujā ta¤¤amānāya kittiü,
Loke pu¤¤aü kurutha satataü mā khaõaü yātu tucchaü.

Saddhātissāmaccassa vatthuü chaņņhaü.
----------------------

Samaõagāmavatthumhi ayamānupubbikathā.

Ekasmiü kira samaye cetiyapabbatavāsino dvādasa bhikkhu laīkāyaü tasmiü tasmiü ņhāne bodhiyacetiyāni vandamānā anupubbena samaõagāmaü pāpuõiüsu tadā te suriye atthamite rattiyaü a¤¤atthagantuü asakkontā tassa pubbapasse pabbatapāde chāyāvantaü mahantaü mātularukkhaü disvā rukkhamålamåpagammasayiüsu atha kho tesamantare eko bhikkhå rattibhāge uņņhāya kassapa dasabalena desitā nandabrāhmaõena ca amhākaü sutasoma bodhisattassa kathitā paramatthavantiyo satārahā gāthāyo parivattetvā devatānaü pattiü adāsi-kathaü?

Sakideva sutasoma sabbhi hoti samāgamo.
Sā naü saīgati pāleti nāsabbhi bahusaīgamo.

Sabbhireva samāsetha sabbhi kubbetha santhavaü,
Sataü saddhammama¤¤āya seyyo hoti na pāpiyo.

Jãranti ce rājarathā sucittā atho sarãrampi jaraü upeti,
Sata¤ca dhammo najaraü upeti santo bhave sabbhi pavedayanti.

Nahāca dåre paņhavã ca dåre pāraü samuddassa tadāhu dåre,
Tato bhave dårataraü vadanti sata¤ca dhammaü asata¤ca rājā'ti. 

Tasmiü rukkhe adhivattho devaputto taü sutvā pasanno pabhātāya rattiyā bhikkhunaü gamanakāle manussavaõõena āgamma tesaü evamāha mājja bhante gacchatha rukkhamåleyeva nisãdatha ahaü vo piõķapātaü upanessāmãti bhikkhu tassārādhanaü sampaņicchitvānisãdiüsu tassa kira devaputtassa bhojanuppādane pu¤¤aü natthi niccaü badālatāpaõõameva nibbattati so taü paribhu¤janto tattha vasati bhikkhunampi tadā so dibbojapuõõaü badālatāpaõõameva upanesi bhikkhupi tena katabhattakiccā thokaü vissamitvā gacchāma mayaü mārisāti devaputtassa avocuü taü sutvā devaputto bhadanto khamathajja mamasantikā låkhapaõõa meva paribhuüjisu mama sahāyo paneko devaputto atthi so divasantarampati idhāgamma sapariso mahatānubhāvenadibbabhojanaü paribhu¤jissati sve kho panassa āgamanadivaso ayyā bhattakiccaü 
[SL Page 012] [\x  12/]      

Katvā gacchantu'ti nimantesi athassa rattiyā accayena sahāyo devaputto sapariso tassa santika magamāsi nassa kira paribhogatthaü tigāvutaņņhānamagge dibbayāgubhājanāni gahetvā paņipāņiyā aņņhaüsu tato so devaputto there nisãdāpetvā dibbayāguhi parivisitvā pacchā sapariso sayaü paribhogamakāsi athantaraü khajjakaü gahetvā tatheva aņņhaüsu tānipi so tatheva paņipajja tato upakaņņhāya velāya nānāvidhabyajanasahitaü dibbabhojanaü gahetvā tatheva aņņhaüsu devaputto dibbabhojanehi there sammā parivisitvā sakkāramakāsi atha te therā devaputtassa mahantaü dibbasampattiü disvā vimbhitamānasā tassa taü katakammaü pucchantā āhaüsu.

Deviddhipatto'si mahānubhāvo
Vaõõo ca te sabbadisā pabhāsati,
Dibbā ca parisā parivārayanti
Nānāyudhā cāmaramorahatthā.

Suraīganā raīgagatā samantā naccehi gãtehi samaīgibhåtā,
Naccanti gāyanti layāviyuttaü savaõāmataü gãtamuëāravaõõā

Paggayha vãõādivavaüsa tanti nātikkamaü tantisaraü sarena
Samajjamajjhamhivakāci ka¤¤ā layantiyo taü paritosayanti. 

Bherã mutiīgā murajāca deõķimā ghanā ca nekā susãrādayoca,
Paggayhavādentipahaņņharåpā naccantikãlanti janā anekā.

Dibbannapānehi supuõõasoõõa
Mayādinānāvidhabhājanāni,

Paggayha tiņņhanti tigāvutasmiü
Tvaü tena modesi sapārisajjo.

Pucchāmi te deva mahānubhāva
Manussabhåto kimakāsi pu¤¤aü

Kiü te vataü kiü pana brahmacariyaü
Kissa sucinnassa ayaü vipāko'ti.

Tato so devaputto tesaü attanā atãtabhave cetiyapabbate samaõo hutvā attano vassaggenābhatabhattato upaķķhaü saīghassatthāya datvā imaü mayā adhigatantã pakāsento āha

Laīkātale missakapabbato'ti pasiddhanāmo'si mahāvihāro,
Bahåhi thåpehi virocamāno munindabimbālayapanti yutto. 

[SL Page 013] [\x  13/]      

Vibhusito bodhimahãruhehi virājito sekatamālakehi,
Suphullasãtodakasampapuõõa samākulāneka jalāsayehi.

Vãsādhike sattasate samantā adhikehi chabbisasatehi satta, 
Pariveõapantãhi sudassanãyo pãtiü pavaķķheti sadā janānaü.

Tahiü vasantā yatirājaputtā supesalāneka guõādhivāsā,
Katādarā sabbajanehi sammā karonti attatthaparatthasiddhiü.

Ahaü bhadantā dutiyattabhāve tahiü tadeko samaõo ahosiü,
Saddhādhuraü sãladhåraü vahanto paņipattinā vatthutayaü mahanto.

Tato'parasmiü samaye mahājanā uddissa bhikkhu samupānayitvā,
Såciü paõãtaü pacurannapānaü bhojenti bhikkhu sumanā sahatthā. 

Ahampi laddhā paņiviüsakaü me saīghassupaķķhaü adadiü tato'pi,
Phalampi dānassa ca saddahanto buddhānubhāvaü manasãkaronto.

Mamidaü padānaü mamidaü vataü taü anena pu¤¤ena mayā katena,
Tato cuto bhummadevesu jāto bhujāmahaü devasiriü anånaü.

Saīāya ņhāne pakataü padānaü appampi hoteva mahāvipākaü,
Yathā sukhette vapitappabãjaü toseticittaü khalukassakassāti

Evaü so attanā katakusalakammaü pakāsesi bhikkhu tassa kathaü sutvā gatagataņņhāne devaputtena katakammaü pakāsentā bahujane dānādãsu dasakusala kammesu niyojesuntã,

Evaü bho bho kusalaniratā khettamolokayitvā,
Datvā bãjaü aõumapi ahonappabhogaü labhanti, 
Laddhānekaü kabalamapi bho bhattãninnā susãle
Datvā bhogaü divijamanujaü assa hāgã siva¤ca. 
Samaõagāma vatthuü sattamaü.
-----------------

Abhayattherassa vatthumhi ayamānupubbikathā 

Laükāyaü pacchimapasse pupphavāsaü nāma ramaõãyaü vihāraü ahosi tassāsanne devagāme devo nāma amacco tassa issaraü vatteti athekadā amacco tattha āhiõķitvā gāmaü āgato jātajjhatto veyyāvaccakare āmantetvā bhu¤jissāmã'ti āha athassa te bhattaü vaķķhesuü tasmiü khaõe eko chātasuõakho jighacchāpiëito kampamāno bhattaü disvā apināma ito ki¤ci labheyyanti so tassa samãpaü upasaükami tasse ko cullupaņņhāko sunakhaü palāpessāmã'ti mahantaü daõķamādāya upadhāvã amacco tasmiü kāru¤¤ena mā bho taü paharā'ti 


[SL Page 014] [\x  14/]      
Nivāretvā nānāggarasena mahantaü bhattapiõķaü vaņņetvā adāsi tato so sunakho bhattaü bhu¤jituü ārabhi taü disvā amacco attanā dinnadāne cittaü pasādesi so ettake neva pu¤¤akammena tato cuto tasmiü yeva gāme ekasmiü kulagehe nibbatti so anukkamena vuddhimanvāya dārāharaõena gehamāvasitvā mahallakakāle pupphavāsavihāraü gantvā bhikkhunaü santike pabbajitvā pariyattisaddhamme uggahetvā mahābhayattheroti, pākaņo ahosi tathāhi citte pasanne sati tiracchānagatassāpi dinnadānaü mahāvipākaü hoti

Yo saddhaü purato katvā dānaü deti naro idha
Kipillakamupādāya tiracchānagatassa'pi.

Vipākaü tassa dānassa devamānusikaü sukhaü,
Datvā nibbānasampatti mante deti'ti nicchitanti.

Athāparasmiü samaye laükāyaü brāhmaõātiyaü corabhayaü ahosi tadā dvādasa saüvaccharaü megho na sammā pāvassi dubbhikkhabhaya¤ca corabhaya¤ca ahosi tato vihārāsannesu manussā jãvituü asakkontā a¤¤atra gantvā jãvikaü kappessāmā'ti theramupasaükamma evamāhaüsu bhante chātakabhayamuppannaü na sakkāma ettha vasantehi jãvituü tumhe āgacchathā'ti yāciüsu atha tesaü thero evamāha bhagavato dhātuü patiņņhāpetvā katacetiya¤ca bodhi¤ca jãvamānabuddhaü viya pariharanto mānento påjento niccaü paņivasāmi na sakkā mayā taü pahāya gantuü etthevāhaü vasanto āpāõa koņintaü paņijaggissāmã'ti mā maü gamanāya ussahāthāti taü sutvā manussā tattha tattha palāyiüsu tato thero anāhārova paņhamadivase vattapaņivatteneva divasaü vãtināmesi tathā dutiyadivase tatiyadivase pana cetiya bodhiyaīganesu sammajjanādinā kattabbakammaü katvā āgamma vitakka mālake aņņhāsi athassa guõatejena mālakapariyante ņhitakara¤jakarukkhe adhivutthadevaputto milātasarãraü theraü oloketvā attano bhariyaü āmantetvā svāyaü abhayatthero cetiya¤ca bodhi¤ca pahāya a¤¤attha nagacchāmã'ti katapaņi¤¤o evaråpe chātakabhaye katthaci agantvā chinnabhatto vattapaņivattaü karoti a¤¤aü tassa bhikkhācāraņņhānaü natthi yadi so kālaü karoti netaü patiråpaü ajjetassa bhikkhaü dassāmā'ti pucchi atha sā sāmi tvaü therassahāraü dassāmã'ti vadasi tamassa pubbe pu¤¤akammaü me pakāsehã'ti pucchanti āha. 


[SL Page 015] [\x  15/]      

Kimesa saüsāra mahāvidugge
Akāsi pu¤¤aü bhavabhogahetu.
Kenassa dāne nirato manote
Pucchāmi taü deva viyākarohã'ti.

Athassā cikkhanto devaputto āha.

Ayaü yatãso dutiyattabhāve
Nāmena devo iti vissuto'si,
Bhottuü tadā bhattamupaņņhite so
Addakkhi soõaü tasitaü kilantaü.

Teneva bhattassa mahantapiõķaü vaņņetva'dātassa bubhukkhitassa tenassa dānenidha attabhāve phalaü vipaccissati sādhu bhadde appanti dānaü nahi cintanãyaü parittabijena vaņovajāto'ti.

Eva¤ca pana vatvā devaputto attabhāvaü vijahitvā manussavaõõena theramupasaükamma vanditvā pattaü gahetvā dibbāhāraü datvā evamāha yāva jãvaü bhante tumhākaü bhikkhāhāraü dassāmi tumhe appamattā hutvā samaõadhammaü kareyyātha karajarukkhopanāyaü mama vimāno niccaü tattha tayā gantabbanti ārādhetvā vimānameva agamāsi tato paņņhāya thero rukkhamålamupasaükamati devaputto niccaü dibbāhārameva dadanto paņivasati athekadivasaü chātakena pãëitā manussā manussamaüsaü khādantā taü vihāraü patvā theraü dibbāhārena vaķķhitasarãraü disvā imaü māretvā khādissāmā'ti mantetvā theraü cetiyaīganaü sammajjitvā nikkhantakāle mahāsaddaü karonto daõķa muggarādayo paggayha samantā parivārayiüsu therena kira pubbe amaccakāle sunakhaü paharaõatthāya muggaraü ukkhipitvā upagatapuriso nivārito hoti tenassa pu¤¤akammena vihāramajjhe mahantaü pabbataü uggantvā vivaramadāsi tasmiü khaõe thero pabbatantaraü pāvisi corā āgantvā ito cito ca oloketvā apassantā arahantasamaõo ayaü bhavissatã'ti cintetvā palāyiüsu.

Yo yassa daõķeti adaõķiyassa
Sa daõķiyo hoti bhave bhavesu,
Yo hantva kopaü na karoti daõķaü
Sanarāmarā naü paripālayanti'ti.


[SL Page 016] [\x  16/]      

Thero pana devadinnaü sudhannaü paribhu¤janto dvādasasaüvaccharāni puthujjano vihāsi atha pacchā vipassanaü vaķķhetvā arahattaü patvā tatheva dvādasa saüvaccharānã vãtināmesi evaü devaputto catuvãsativassāni dibba bhojanena theraü parijaggi thero kira tasmiüyeva vihāre parinibbāyã'ti.

Datvānekaü kabalampi so chātakassekasāno
Dibbāhāraü labhi sivamatho sãtibhåtaü yatindo,

Tumhevepaü dadatha satataü yassa kassāpi deyyaü
Taü te vaņņe bhavati saraõaü hoti nibbāõamante'ti.

Abhayattherassa vatthuü aņņhamaü.
------------------

Nāgāya vatthumhi ayamānupubbikathā.

Bhagavati dharamāne laükāyaü nāgadãpe cålodaro mahodaroti dvemātulabhāgiõeyyā maõipallaükassa kāraõā mahāsaīgāmaü paccupaņņhāpesuü tadā kira bhagavā bodhito pa¤came vasse jetavane viharanto paccåsasamaye lokaü olokento te disvā ajja mayā tattha gantvā kalahaü våpasametuü vaņņatãti cintetvā olokento samaddhisumanaü nāma devarājaü addasa kopanāyaü devarājā'ti so kira anantare attabhāve nāgadãpe a¤¤ataro manusso ahosi tadā gandhamādane vasanto eko paccekabuddho piõķāya caritvā tasmiü rājāyatanassa ņhitaņņhāne nisãditvā bhattakiccaü karoti so taü disvā tasmiü khaõe cittaü pasādetvā pattadhovanasākhaü āharitvā adāsi so tena pu¤¤akammena tato cuto devaloke nibbattitvā amhākaü bhagavato kāle jetavanadvāra koņņhakapasse rājāyatana rukkhedevatā hutvā nibbatti bhagavatā taü devarājaü āmantetvā mayāsaddhiü nāgadãpaü ehãti āha athānena attano bhavanabhutaü rājāyatanaü målā uddharitvā bhagavato matthake chattaüvãyadhārayamānena bhagavā nāgadãpamagamāsãti-tena vuttaü mahāvaüse.

Sambuddho cittamāsassa kālapakkhe uposathe,
Pātoyeva samādāya pavaraü pattacãvaraü.

Saha rukkhena sumanena jalanto nabhasā jino,
Anukampāya nāgānaü nāgadãpamupāgamã'ti.

Tato bhagavā dvinnaü nāgarājānaü saīgāmamajjhe ākāse nisinno våņņhivātandhakārehi tesaü bhayaü santāsaü uppādetvā 


[SL Page 017] [\x  17/]      

Tato ghanataratimirapaņalapāņanaü katvā uggato dasasatakiraõoviya chabbaõõaraüsãhi virājamāno ākāse attānaü dassetvā te samassāsetvā sabbaü taü bhayaü vupasamesi atha nāgā chabbaõõaraüsãhi virocamānaü bhagavantaü disvā pasanna mānasāgahitagahitāni āyudhāni chaķķetvā bhagavato pāde sirasā vandiüsu atha bhagavā tesaü dhammaü desesi-vuttaü hi tattheva.

Tesaü dhammamadesesi sāmaggikaraõaü jino,
Ubho'pi te patitā taü pallaükaü munino aduü.

Satthā bhåmigato tattha nisãdiratanāsane,
Tehi dibbannapānehi nāgarājehi tappito.

Te jalaņņhe thalaņņhe ca bhujage sãtikoņiyo,
Saraõesu ca sãlesu patiņņhāpesi nāyako.

Ta¤cāpi rājāyatanaü pallaüka¤ca mahārahaü,
Appesi nāgarājunaü lokanātho namassituü. 

Paribhoge cetiye mayhaü nāgarājā namassatha,
Taü bhavissati vo nāgā hitāya ca sukhāya cā'ti.

Evamādinā dhammaü desetvā te samagge katvā samiddhisumanaü rājāyatanena saddhiü tattheva patiņņhāpetvā jetavanavihārameva agamāsi atha nāgā tattha cetiyaü katvā niccaü vandantā påjentā vasiüsu atha bhagavati parinibbute tattha manussā cetiyaü akaüsu tadajjāpi rājāyatanacetiyanti pāņakaü ahosi ayaü rājāyatanacetiyassuppatti-ekasmiü kira samaye laükādãpe saņņhimattā bhikkhu samantakåņakalyāõikādayo mahāvihāre vandantā påjentā ābhiõķanti tato te nāgadãpe rājāyatanacetiyaü vanditukāmā hutvā anupubbena tattha gantvā rājāyatanacetiyaü vanditvā påjetvā pabhātāya rattiyā te sunivatthā supārutā gāmaü piõķāya pavisitvā sakalagāme carantā ki¤ci alabhitvā yathā dhotapatteneva nikkhamiüsu tadātasmiü gāme saņņhikahāpaõassadāsã hutvā ekasmiü kule vasamānā nāgānāmekā mātugāmo ghaņamādāya udakatthāya gacchanti gāmadvāre te bhikkhu disvā tesaü santikaü gantvā vanditvā ayyā bhikkhāhāraü labhiüså'ti pucchi bhikkhu purebhattameva tāvāyaü upāsike'ti āhaüsu sā tesaü ki¤ci aladdhabhāvaü ¤atvā domanassā kena nukho upāyena ajja ayyānaü dānaü dassāmã'ti cintenti pubbe'haü saņņhikahāpaõaü nissāya parakule bhatiü karomi idāni ahaü a¤¤atarassa rattiü dāsã hutvāpi dānaü dassāmevā'ti sanniņņhānaü katvā bhikkhu upasaükamma tesaü abhimukhe ghaņaü ņhapetvā bhante imaü pādāragā 

[SL Page 018] [\x  18/]      

Yāvāhaü āgamissāmi tāva āgamethāti vatvā turita turitā tameva kulaü upasaükamma a¤¤aü saņņhikahāpaõaü me detha ayyā'ti āha so taü sutvā kiü tvaü bhoti parakule dāsã hutvā purāõaiõato muttiü na passasi atha tvaü punappunaü vaķķhetvā dhanamme gaõhāsi kimetanti atha sā sāmã dhanatthāya mā cintesi tumhākaü ghare rattiü dāsã hutvā kammaü karonti iõato mu¤cissāmi saņņhikahāpaõaü medethā'ti so sādhåti paõõe likhitvā kahāpaõe adāsi-atha sā taü gahetvā sakalagāme āhiõķitvā ekekassa kulassa ekekaü kahāpaõaü dadanti saņņhi kahāpaõe datvā bhattaü sampādetvā pattesu ākiritvā patigaõhāpetvā attanā kataü vāyāmaü bhikkhånaü kathenti āha.

Pāde vandiya ayyānaü pavakkhāmi suõātha me,
Natthi metādisi a¤¤ā kapaõattena bhåtale.

Iõaü dātumasakkonti iõadāsi ahosahaü,
Aõāëhikā appabhegā viharāmi abandhavā.

Dānaü dadanti ajjāpi rattidāsãttamāgamiü,
Paribhu¤jantu ayyā me dinnaü duggatapābhatanti. 

Iccādinā attanā kataü sabbaü adhikāraü vatvā vanditvā ghaņaü gahetvā agamāsi bhikkhå tassā kathaü sutvā aho acchariyanti vimbhitamānasā bhattaü gahetvā mahānāmake sare mucalindavanaü pavisitvā aņņhaüsu atha tesu saīghatthero āvuso'ti bhikkhu āmantetvā āyasmanto etissā saddhābãjassa khettaü sodhentu sarāgino mā imaü bhu¤jantå'ti vatvā āha.

Bhambho mātā na no esā no cāyaü bhaginã ca no,
Na sassu suõisā esā na ¤āti na ca sohadā

Sãlavantā guõavantā subbatāyatayo ime,
Etesaü dinnamappampi anantaphaladaü siyā. 

Iti mantvāna sā dãnā daliddā pārakammikā,
Attānaü vikkiõitvāna dānamajjhamadāsi no.

Parisodhema attānaü ākaīkhantā mahapphalaü,
Sarāgā taü na bhu¤jāmi appahantvāna āsave'ti.

Evaü vatvāna te mucalindavane tattha tattha nisinnā vipassanaü vaķķhetvā saha paņisambhidāhi arahattaü pāpuõiüsu atha te tasmiü vanasaõķe devatāhi sādhukāraü pavattayamānā āgantvā bhattaü paribhuüjiüsu athassāca bhikkhuna¤ca pavattiü ¤atvā devatāna¤ca sādhukāraü sutvā ra¤¤o setacchatte adhivatthā devatā santuņņhā sādhukāraü dadanti. 

Sādhu sādhu mahāsaddhe sādhu sādhu tayā kataü,
Dānaü khettagataü āsi pulāhaü ajjate ahå'ti.


[SL Page 019] [\x  19/]      

Rājā devatāya sādhukārasaddaü sutvā kintvaü re devate amhākaü dānassa sādhukāraü adāsi udāhu parassā'ti athassa devatā tavadānaü sandhāya na nāgāya sādhukāro'ti vatvā āha.

Chejjabhejjādinā yo tu katvāna parapãëanaü,
Mahāyāgaü pavatteti na taü hoti mahapphalaü.

Anādaraü purakkhatvā assaddhāya ayoniso,
Akhette yo dade dānaü na taü hoti mahapphalaü.

Daliddo'pi mahāsaddho sādaro suddhamānaso,
Deti appampi so hoti anantaphalado sadā'ti.

âdinā dāne mahapphalataü vaõõetvā mahārāja nāgadãpe nāgānāmekā saņņhikahāpaõadāsi hutvāpi bhikkhånaü eva¤ceva¤ca dānamadāsã bhikkhu ca tassā dānaü nissāya arahattaü pattā ahaü tassā tussitvā sādhukāraü adāsinti sabbaü vitthārena kathesi rājā taü sutvā somanasso iõadāyaka¤ca ta¤ca ānāpetvā kahāpaõe dadanto adāsiü katvā sabbaü taü dãpaü brahmadeyyaü katvā tassāyeva datvā mahāsampattiü adāsi tato paņņhāya kira taü dãpaü nāgadãpanti pa¤¤āyã sā tato paņņhāya bahuü pu¤¤akammaü katvā jãvitapariyosāne devaloke nibbatti'ti.

Evaü pa¤¤ā yupagatamano ātumaü katva dāsaü
Datvā dānaü payati tidivaü hoti pāsaüsiko ca,

Tasmā dānaü suratarusamaü icchitatthappadānā
Maccherāriü bhanatha bhavatā dānamittaü bhajavho. 

Nāgāya vatthuü navamaü.
---------------

Vatthulapabbatassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Ekasmiü samaye sãhaladãpe brāhmaõātiyaü nāma bhayaü dvādasasaüvaccharaü aņņhāsã ettakaü kālaü laükādãpe devo na sammā pāvassi tasmā sasse asampajjante chātakabhayaü jātaü dubbhojanena upaddutānaü manussānaü rogabhaya¤ca jātaü iti aņņhicammāvasesā manussā dukkhitā ahesuü itthiyo ghare yakkhiõiyo viya purisā petapisācā viya ahesuü tesu tesukira dvāresu avamaīgala kolāhaëasaddena ca parodantānaü vilāpasaddena ca eka kolāhalaü ahosi tattha tattha matamatānaü kuõapagandhena sannipatitānaü amanussānaüvasenamahabbhayaü ahosi evaü anekehi bhayehi upaddutā laükādãpavāsino pabbata nadi sobbhādisu yattha katthaci gantvā jãvanti tadā vatthulapabbatasamãpe manussā taü pabbataü saraõaü katvā yebhuyyena pabbatapāde vasanti tadā pabbatapādagāmavāsiko eko attano mātugāmena saddhiü jãvanopāyaü pariyesanto


[SL Page 020] [\x  20/]      

Pabbataü abhiruhitvā ābhiõķanto pabbatamatthake ekaü kārarukkhaü disvā tattheva vasissāmã'ti rukkhaü upanissāya gehaü katvā vasati tasmiü pana kārarukkhetisso sākhāyo ahesuü so tāsu sākhāsu ekāya āgantukasakkāraü karissāma ekāya dānaü dassāma ekā amhākaü paribhogatthāya bhavissatã'ti vikappetvā attano niyamitasākhāya paõõaü paribhu¤jantā tattha vasanti athekadivasaü eko bhikkhu bhikkhāvāraņņhānaü gavesanto tesaü gehe dhåmaü disvā dhåmasa¤¤āya tassa gehamagamāsi atha so puriso taü disvā somanassappatto aho vatime mayaü kārapaõõenissāya mahantaü pu¤¤akammaü pasavāma ciradiņņho ca ayyo abhivādana¤ca karissāmã'ti gantvā therassa hatthato pattaü gahetvā phāsukaņņhāne taü nisãdāpetvā paõõaü āharissāmã'ti kārarukkhasamãpaü agamāsi tadā rattibhāge tassa rukkhassa paõõaü ādiü katvā antamaso jalalimupādāya pāõakā khādiüsu so taü rukkhaü disvā dukkhi dummano nivattitvā gehameva agamāsi athassa bhariyā tuccha hatthena āgacchantaü taü disvā kimajja ayyā tucchahatthena āgatoti pucchi atha so ācikkhanto evamāha.

Yaü cintitaü pu¤¤avataü samijjhānaü samijjhati,
Na tathā appapu¤¤ānaü ãhantānampi sijjhati. 

Ciradiņņhassa ayyassa dātumajjatanāyapi,
Paõõamattampi noladdhaü aho no mandapu¤¤atā'ti.

Eva¤ca pana vatvā bhadde kārarukkhe paõaõampi jalalimpi upādāya sabbaü pāõakākhādiüså'ti āha sā taü sutvā tassa evamāha.

Sabhāvametaü lokasmiü katapu¤¤assa jantuno,
Sayameva samāyanti muttā veëuriyādayo

Alakkhinā adha¤¤ena dubbhagenidha mānuse,
Parakkamena yaü tattha sa¤cita¤ca ganissatã'ti.

Vatvā idāni kiü karissāma theraü nisãdāpetvā appamattakampi adātuü āyuttanti vadanti attano sarãramaüsaü pacitvā theraü ajānāpetvā dassāmã'ti cintetvā tāva lekhanasatthaü gagetvā attano årumaüsaü ukkantitukāmā gabbhaü pāvisi athassā sāmiko'pi attanomaüsaü therassa tatheva dassāmã'ti maüsaü ukkantitukāmo tameva paviņņho bhariyaü tathākarontiü disvā kiü karosã'ti pucchi sā mama sarãramaüsaü pacitvā therassa dassāmã ayyāti āha taü sutvā sāmikopi attano sarãramaüsaü dātukāmo bhadde mātugāmā nāma appabuddhino dukkhaü sahituü asakkonti mama


[SL Page 021] [\x  21/]      

Sarãramaüsaü dassāmã'ti āha athassa bhariyā attano maüsaü dātuü icchati tatheva sāmiko'pi aho tesaü dāne mahajjhāsayatāvuttaü hi.

Evaü dānapatinantu dāneva ramate mano,
Dentevajjhattikaü dānaü bāhiresu kathāvakā.

Ahaü ahaü padassanti mantentevannubhojane,
Tesaü sambalahatthena sakko pāturahå tahiü.

Kathā evaü tehi maüsadānassa ussahantena tesaü saddhābalena sakkassa paõķukambalasilāsanaü uõhākāraü dassesi so olokento tesaü jayampatikānaü parisuddha ajjhattikadānajjhāsayā ¤atvā bodhisattasseva ajjhāsayā ete'ti tuņņhamānaso sālitaõķunālaü dona¤ca migasatthi¤ca dadhighaņa¤ca telaghaņa¤ca ādāya muhuttena gantvā a¤¤ataramanusso viya tesaü gharadvāre ņhatvā tesaü anupariyāyanto imasmiü gehe manussā kattha gatā'ti pucchite ayyā ayyassa kuto duggatā mayaü deyyadhammaü labhissāma antamaso paõõamattampi natthiti sabbaü avocuü tato sakko tena hã iminā taõķulena bhattaü pacitvā iminā upakaraõena saddhiü theraü bhojessatha yajjāhaü cirāyāmi maü anoloketvā tumhepi bhu¤jatha yathāpaccayaü karothā'ti vatvā taü akkhayaü katvā adhiņņhāya devalokameva agamāsi tato te bhattaü sampādetvā theraü parivisitvā taü āgamayamānā anāgacchante sayampi paribhuüjiüsu ukkhaliyā pana ekakaņacchugahitamattaņņhānamevapa¤¤āyi upakaraõānipi tatheva atha te taü acchariyaü disvā somanassā tato paņņhāya mahantaü bhikkhusaīghaü sannipātetvā sakkarontā garukarontā mānentā påjentā pabbatapāde manusse ca anekakapanaddhikavaõibbakādayo ca dibbāhārenevasantappentā sãlaü rakkhantā uposathakammaü karontā dhammena samena yāvajãvaü vasitvā āyupariyosāne devaloke nibbattiüså'ti. 

Saddhābalaü passatha bho jayampati samaü sadānenapi dānamānasaü,
Påretva dānassa phalaü labhiüsu te tumhepi saddhādhura sevathā'ti.

Vatthulapabbatassa vatthuü dasamaü.
--------------------

Migapotakavaggo pa¤camo.
-------------------

[SL Page 022] [\x  22/]      

Uttaroliya vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Sãhaladãpe kira bhagavato sāsane patiņņhite tattha tattha vibhute dhammavinaye rājaraņņhe uttarolãyaü nāma ekaü mahantaü gāmaü ahosi tassa khopana gāmassa āsanne gopālagāmake eko gopālaveņako rajojalalaparikiõõagatto kucelo pādadāmadaõķahattho pātova yāguü pivitvā gāvo pāletuü vanaü gacchati athassa mātumahallikā putta tava santikaü gacchantā natthi ara¤¤e imaü khādā'ti pārivāsãkaü ekaü āluvakhaõķaü adāsi so taü ādāya gacchanto antarāpathe ekaü piõķapātikattheraü disvā vanditvā āluvakhaõķaü patte patiņņhāpesi thero taü paņiggahetvā evaü sallakkhesi ayaü dārako atãva dukkhito tassetaü deyyadhammā saphalaü karissāmã'ti tattheva ņhito vipassanaü vaķķhetvā arahattaü patvā paribhuüji. Aho buddhaputtānaü karuõāmahantatā bhavanti ca. 

Sādhånaü karuõānāma ãdisesu pavattati,
Eso jinatrajo disvā pillakaü'tãva dukkhitaü.

Asakkataü parivāsaü niddhotakarasābhataü,
Bhutvā āluvakhaõķantaü sukhāpeti yatissaro'ti.

Tato so dārako āyupariyosāne kālaü katvā tasmiü yeva gāme a¤¤atarassa mātugāmassa kucchimhi paņisandhiü gaõhi tadā tassāluvakhaõķānubhāvena eko nidhikumbho nibbatti so sabbesaü dissamānoyeva uttaroliyavāpiyaü ito cito ca pavaņņamāno saüsarati tadā panekā itthi pavaņņamānaü taü nidhikumbhiü disvā vegena gantvā taü aggahesi tato tattha pariggahitā devatā tassā hatthaü mocesi atha sā ekaümutte ekena gaõhāti tato devatā tassā ekaü hatthaü tasmiüyeva alliyāpesi sā taü hatthaü ākaķķhituü asakkonti nivatthavatthādiü katvā sabbaü pasādhanabhaõķaü kumbhiyaü eva pakkhipitvā devatārādhanaü katvā muttahatthā puna nidhiü oloketumpi avisahi athassā hatthato muttamattova so gantvā paņhaviü pāvisi atha sā itthi gantvā taü pavattiü manussānaü ārocesi gāma vāsino manussā nidhiü dassanatthāya yebhuyyena vāpiü agamaüsu tato āluvakhaõķadinnakumārassā'pi mātā taü kucchinā pariharanti a¤¤aü puttaü aīke nisãdāpetvā vāpimeva agamāsi tadā'pi so nidhikumbho paņhavitalato uggamma udakapiņņhe aparāparaü sa¤cari tadā manussā amhākaü santikaü āgacchatå'ti āsiüsantā aņņhaüsu atha sā kumāramātā'pi tatheva vatvā 


[SL Page 023] [\x  23/]      

Aņņhāsi nidhikumbho thokamāgamma tassā abhimukhaņņhāne aņņhāsi puna sā mama aīke puttassānubhāvena āgacchatå'ti āha nāgacchateva tato sā mama kucchigatassa dārakassa pu¤¤ānubhāvena āgacchatå'ti āha tāya vuttamatteva nidhikumbho sãghamāgamma tassāpurato samãpe aņņhāsi atha sā nidhikumbhassa tava yuttaņņhānaü tvameva jānāhãti tassā vacanasamanantarameva so paņhaviyaü parivattamāno gantvā tassā gehe yuttaņņhāne aņņhāsi kumārassa kattabbavayakaraõaü ņhapetvā nā¤¤aü nidhikumbho kātuü deti athāparabhāge kumāro mātukucchito nikkhamitvā kamena sikkhāgahaõakāle sampāpuõi tadā kira dãpavāsino pa¤cavassikaü kumāraü vibhavānuråpābharaõehi alaükaritvā maīgalena sikkhāpadaü gaõhāpenti tadā'pi tassa mātā sikkhāgahaõamaīgala nāmagahaõamaīgalesu puttaü pasādenti nidhikumbhato tadā itthiyā pakkhittavatthaü gahetvā nivāsesi tato vatthasāmikā tassagehaü āgatā vatthaü sa¤jānitvā imaü mama vatthantã aggahesi kumārassa mātā taü disvā vatthassāgamanaü sabbaü kathesi sā taü nidhiü labhitvā gopetvā paribhu¤jasi nidhayo nāmara¤¤o santakabhāvaü na jānāsi kiü tvaü halāhalavisato adhikaü nidhiü paribhu¤jasi'ti vatvā āha.

Na visaü visanti akkhātaü rājassaü visamuccate,
Nāseti visamekaüva rājassaü kevalaü kulaü. 
Tiņņhanti dahanā daķķhā pādapā nåna kānane,
Rājakopānalādaķķhā na tiņņhanti narā tathā. 

Kālo vā kāraõaü ra¤¤ā rājā vā kālakāraõaü,
Mā tu te saüsayo hotu rājā vā kālakāraõā'ti.

Evaü vadanti taü santajjesi tato kumāramātā āha.

Yaü yena cittaü anayena laddhaü taü deti rājādibhayaü hi tassa,
Nayenapappoticayomahādhanaüsakkonti nāsaünahidevatāpãti. 

Evaü nāsaü vatthassa kalahamålena sā kathā ra¤¤o santikamagamāsi rājā taü sutvā dhanābharaõatthāya rājapurise pesesi manussā dhanasāmikassa santikaü gantvā nidhikumbhaü parāmasiüsu atha so bhayānakasaddaü pavattento ito cito ca apasaranto pasāritahatthe tattheva alaliyāpento gahetuü nadāsi rājapurisā taü pavattiü ra¤¤o pesesuü rājā taü sutvā vmbhito tathāsati dhanasāmikaü dhanena saddhiü ānetå'ti pesesi te kumbhinā saddhiü dhanasāmikaü netvā ra¤¤o dassesuü rājā kumbhãto acchiriyaü disvā dhanasāmino evamāha bho tava kumbhãto amhākampi dhanaü dehãti tato udakaü gahetvā nidhikumbhiü abhisi¤ci taü khaõaü 


[SL Page 024] [\x  24/]      

Yeva kumbhãmukhato uggamma mahādhanarāsi ahosi rājā taü disvā ativãya vimbhitamānaso nidhikumbhinā sadasaddhiütassa mahantaü bhogakkhandhaü datvā taü janapadaü tasseva datvā mahāparivārena pesesi so tato paņņhāya dānādãsi pu¤¤āni katvā āyupariyosāne saputtadārako gantvā devaloke nibbatti'ti.

Yo ce guõādhārajinatrajānaü appampi sasaddhāya dadāti deyyaü.
So pecca saüsāramahāvidugge sampattināvāya patiņņhametã'ti.

Uttaroliya vatthuü paņhamaü.
-----------------

Tambasumanattherassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Ekasmiü kira samaye laīkāyaü saddhātisso nāma rājā rajjaü kāreti tadā eko rājapuriso ra¤¤ā pesito koņņhasālaü agamāsi rājakiccappasuto tasmiü gāme manussā tassa āgantukasakkāraü karontā saghataüsavya¤janaünaü bhojanaü sampādetvā kālaü ārocesuü tato taü bhojanatthāya nisinnakāle eko bhikkhu bhikkhaü caramāno anukkamena taü ņhānaü sampāpuõi so theraü disvā pasanno tamupasaükamitvā pattaü gahetvā ghatasahitabhattaü therassa adāsi thero bhattaü bhuüjitvā ghataü bhesajjatthāya upanesi so ettakaü pu¤¤akammaü katvā āyupariyosāne kālakato imasmiü yeva dãpe vallavahagāme a¤¤atarasmiü kule nibbatti athassa mātāpitaro sumano'ti vohariüsu so kamevuddhimanvāyavāya dārapariggahaü katvā gehaü ajjhavāsanto gharāvāse ādãnavaü pabbajjāya ca ānisaüsaü ¤atvā sampattiü pahāya brāhmaõārāma vihāraü gantvā pabbajitāraddhaviriyoyo pahitatto vattapaņivatta sampanto na cireneva kālena vipassanaü vaķķhetvā arahattaü patvā tambasumanatthero'ti pākaņo ahosi athassapu¤¤ānubhātasmiüyeviüyeva vihāre timbarurukkhe adhivattho devaputto nibaddhaübaddhaü dibbāhārena upaņņheti tassa pana dvodasa dvādasa vassakāle laükāyaü brāhmaõātiyaü nāma chātakaü ahosi tadā pana dubbhikkhabhayehi janesu pãëiyamānesu thero pa¤casate bhikkhu āhārena kilamamāne disvā te āmantetvā āvuso mayaü kattha gantvā jãvissāmā'ti mantetvā tehã sabbehi jambudãpe gantvā jãvissāmā'ti vatvā ekajjhāsaye jāte thero gamanasajjo ahosi taü disvā devaputto kiü bhante gamanākāraü pa¤¤āyati kuhiü gacchathā'ti āha taü sutvā thero devaputtassa evamāha. 

[SL Page 025] [\x  25/]      

Deva'dāni ayaü laīkā dubbhikkhā āsi kevalā,
Sussitvā phalitā āsuü taëākarahadādayo.

Gatā vināsaü jalajā pipāsā migasåkarā,
Dhāvanti disvā ārāca marãciü toyasa¤¤ino.

Sinapaõõā vanā āsuü bhutiõosadhā.
öosadhā.
Bhusaüca vikiriyiüsu caõķānilasamāhatā. 

Dubbhojanena dãpasmiü pãëitā pana mānusā,
Aņņhi cammāvasesāsuü khãõalohitamaüsakā.

Jãvitāsā narā deva gahetvā puttadārake,
Tattha tattha gatā āsuü yattha sakkonti jãvituü.

Yasmā tasmā mahādeva na sakkomidha sãhale,
Jãvituü jambudãpassa yāma'abruvã'ti.
Vã'ti.

Taü sutvā devaputto tassā'tãtakammaü pakāsetvā gamanacittaü paņibāhanto evamāha.

Atãtamhabhante bhante adāsekassa bhikkhuno,
Saddahanto dānaphalaü ghatena saha bhojanaü.

Tato cuto tuvaü tassa pu¤¤akammassa vāhasā,
Dutiyattabhāve etasmiü jāyitvāna sukheņhitopahāya
Pahāya mātāpitaro sahira¤¤aü sakaü gharaü,
Pabbajisambuddhasāsanleddhamānaso.
Mānaso.

Paņipattiparo hutvā bhāvetvāna tilakkhaõaü,
So tvaü khãõāsavo āsi tatte dānaphalaü tadā.

Yaü mayā dãyamānaü taü dibbannaü paribhu¤jasi,
Tadidampi tadā dinnadānasseva phalaü siyā.

Våpasammati dubbhikkhabhayaü yāvettha sãhale,
Tāvettha vasisissehã vatthabbaü karuõāyacãvaraü 
Cãvaraü piõķapāta¤ca bhesajjaü sayanāsanaü,
Taca pu¤¤ānubhāvena hoti taü vipulaü sadā,

Mā gacchantu bhavantā bho jambudãpaü kadāci'pi,
Sakãccappasutā hutvā dukkhassantaü karontu teeva¤ca

Eva¤ca pana patvā devaputto jambudãpagamanaü nivāretvā tato paņņhāya theraü dibbamayehi cãvarapiõķapātaupeņņhahati upaņapa¤cannaüü pa¤cannaü bhikkhusatānaü yāvadatthaü padevarājādvādasasaüvaccharaüvaupaņņhahiccharaü upaņņhahi tato vupasante dubbhikkhabhaye thero devaputtaü āmantetvā cāpa¤casatehino pa¤casasaddhiübhikkhåhi saddhiü 
----------------------------------------------- --
* Athāparampi me bhante suõātha vacanaü subhā,


[SL Page 026] [\x  26/]      
Anukakaõķarājikaüraņņhe kaõķarājikaü nāma mahāgāmaü patvā bhikkhaü caritvā ekasmiü ņhāne nisãditvā paribhu¤jituü ārabhi bhikkhusaīghopi tadā meghapaņalacchanne suriyālokaü na dassesi athekacce bhikkhu kukkucchāyantā na paribhu¤jiüsu tato thero tesaü kukkucca vinodanatthaü ekaü sakkharapāsāõaü gahetvā nakhaggena ākāse khipi so ākāsamuggantvā suriyo viya jalamāno aņņhāsi atha te bhikkhu nikkaīkhā hutvā paribhu¤jiüsu tasmā taü ņhānaü tato paņņhāya maõisuriyanti nāmena pākaņaü ahosi. Tato thero nikkhamitvā gaīgāsanne cullatavālagāme bhikkhaü caritvā gaīgātãre nisãditvā bhu¤janto te bhalåkhabhattāpasupena låkhabhattā bhu¤jante disvā āvuso mā låkhaü bhatta bhu¤jatha sugandhasappi mama pu¤¤ena nisaddhiütissahi tena saddhiü bhu¤jathā'ti āha taü sutvā bhikkhu adhivāsesuü tuõhi bhāvena theropi tadā attanā purimattabhāve ekassa bhikkhuno dinnaparittaghataü āvajjitvā idaü gaīgodaadhiņņhāsi hotå'ti adhiņņhāsi tato cālagāmavihāratitthato yāvabhuttakatitthantare diyojanamatte udakaü parivattitvā sugandhasappi ahosi bhikkhu yāvadatthaü paribhuüjiüsu-bhavati ca. 
Parittaghatamattassa dānena phalamidisaü,
Yo deti bahubhesajjaü ko phalaü tassa bhāsatã'ti.

Tato gaīgāyaü ubhato passe gāmavāsino taü sutvā ghaņako lambādayo påretvā sakasakagehe sannidhimakaüså'ti.

Ekavāraükkhussa'pi ekavāraü dinnassa dānassa phalaü idanti,
Mantvā bhavantā satisaddhāyadhadadātha dānaü'ti. Dhāya dadātha dānaü'ti. 
Tambasumanattherassa vatthuü dutiyaü.
--------Påvapabbatavāsãtissattherassabbatavāsãtissattherassa vatthåmhi ayamānupubbikathā. 
Amhākaü bhagavato pubbe kassapo nāma bhagavā loke udapādi lokaü dhammāmatarasapānena nibbāõamahānagare paripårayanto tadāeko jānapadiko vāõijakammena jãvamāno paņivasati athāparabhāge so manosilācuõõaü vikkiõanto gāmanigamajanapadesu vicarati tadā ekasmiü gāme yobbanitthi taü disvā pakkositvā målena manosilācuõõaü gaõhi tato vāõijena chāto'mhi ammā'ti vutte sā tassa mayuramaüsasaddhiüca sugandhasappinā saddhiü sālibhattaü vaķķesi tasmaü khaõe eko suõakho pavedhamānagatto khudābhibhuto parigilantakhelo tassābhimukhaü āga¤ji atha so taü dukkhitaü disvā karuõāya kampamānahadayo mayuramaüsarasena ca telebhattapiõķaüsatvā mahantaü bhattapiõķaü adāsi so bhanaīguņņhaüvā somanasso naīguņņhaüaņņhāsitaütā tassābhimukhe aņņhasantuņņhosvā vāõijo'pi santuņņho evaü patthanāņhapesi 


[SL Page 027] [\x  27/]      

Anena pu¤¤ena bhave bhave'haü mayuramaüsena ghatena missaü, labheyyama'ggaü sucisālibhattaü antetunibbāõapuraü bhajeyya'nta. 
So pana vāõijo ettakaü pu¤¤akadevaloke jãvitapariyosābeddhantaraüka nibbattitvā buddhantaraü mahantaü dibbasampattiü anubhavitapa¤cajātisataütomanussaloke pa¤cajātisataü nibbasaddhiütvā mayuramaüsena sappinā saddhiü buddhuppāde labhi tato imasmiü buddhuppāgaügātãre parinibbute sãhaladãpe gaügātãre påvagallagāme a¤¤atarasmiü kule paņisandhiü gahetvā anukkamena gabbhaparipākamatvāya mātukucchito nikkhamitassa mātāpitaro tissoti nāmamakaüsu so vayappatto gharāvāse ādinavaü pabbajjāya ca ānisaüsaü sutvā sabbaü vibhavajātaü pahāya puvagallakavihāraü upasaīkamitvā pabbajjaü yāci bhikkhu taü pabbājetvā upasampādesuü so nacirena kālena ghaņento vāsamantoaggaphalaü arahattaü pāpuõi pu¤¤avā ahosi pa¤¤avā pariyattāgamo tissatthero'ti sakalasãhale pākaņo ahosã tassa pana therassa pattaü yo koci aķķho vā gaõhāti daëiddo vā gaõhāti so panassa kāmasaddhiüramaüsarasena ca sugandhasappinā saddhiü sāëibhattena pasaņņhisaüvaccharāniiminā niyāmenassa saņņhisaüvaccharāni atikkamiüsu athāparabhāge eko amaccaputtenibaddhaü cintesi imassa kira therassa nisaddhiü mayuramaüsarasena ca sugandhasappinā saddhiü sāëibhattameva uppajjatã'ti anekā kathayanti mayā paevaü caü kāraõiü upaparikkhituü vaņņa'tãti evaü ca pana cintetvā gehaü gantvā rattibhāge bhariyāya evamāha bhadde puvapabbata vihāravāsitissattherassa ajmissakataõķulenukuddhayāguüssa idhāgatakāle missaupakaņņhāyalana kuddhayāguü pacitvā bhojetvā upakaņņhāya velāya paõõasåpena bilaīgadutiyena missakabhattameva dehãti vatvā pabhātāya rattiyā sayaü vihāraü gantvā theraü vanditvā bhante ajja ama¤¤atthaanuggahaü karothā'ti nimantetvā sayaü a¤¤attha agamāsisaddhiüsa gehe adhivatthadevatā rattibhāge bhariyāya saddhiü mantentassa taü vacanaü sutvā na jānāti nånāyaü iminā therena pubbe katapu¤¤akammavipākassa keneci anivattiyabhāvanasāëitaõķulamevavā tassa gehe mahallakapuriso viya sāëitaõķulameva ca mayuramaüsaü ca ghatakumbhaü ca gahetvā gehaü āgamma tassa bhariyāya adāsi tāya kuto'yaü ānitanni vutte devatā evamāha amma amaccaputto maü disvā mayā bho ajjapuvapabbatavāsitissatthero nimantite imaü tvaü upakaraõaü gahetvā gehaü gantvā gharaõiüdatvā evaü vadeyyāsi imisavya¤janaü
[SL Page 028] [\x  28/]      

Bhattaü sampādetvā savya¤janaü theraü bhojetuü vadeyyāsã'ti maü avocā'ti vatvā antaradhāyi sāpã tassā kathaü sutvā samaüsabhatta sampādetvasavya¤janenasa āgatakāle pattaü gahetvā nisãdāpetvā savya¤janena bhattena parivisi thero katabhattakicco vihāraümeva agamāsi tato amacco āgantvā bhariyaü āha tayā therassa bhattaü dinnantisā'pi taca pesitena upakaraõena bhattaü sampādetvā theraü parivisinti amacco bhadde mayā netaü pesitaü kenānãtaü etanti pucchi tāya asukena mahallakenā'tivutte tampi pucchitvā tena'pi mayā ãdisadevatānaütapubbanti vutte so therassānubhāvena etaü devatānaü kammantã ¤atvā kabuddhasāsane kusalavipākaü na sakkā nivāretunti vatvā budaparinibbāõama¤co dānapati ahosi tato aparabhāge thero parinibbāõama¤ce nipanno vihāre bheriü carāpetvā bhikkhå sannipātetvā attano parinibbāõabhāvaü pakāsesi tasekalalaīkāyaü tumhe mahāpu¤¤āsi tumhākaü pu¤¤avantataü sakalalaīkāyaü pāņakaü jātaü atãte kissa kammassa nissandena ayaü te vipāko'ti pucchiüsu taü sutvā thero attanā atãte katakammaü pakāsento evamāha.

Imasmiü bhaddake kappe kassapo nāma nāyako,
Uppajji lokanasano sabbasattahite rato. 
Manosilāvikkayiko ahosiü vānijo tadā,
Tena kammana jãvāmi āhiķanto tahi tahiü.

Athe'kadā vanijjatthaü'gamiü janapadaü tadā,
Tatthe'kasmiü kule jātā disvā mā kuladārikā

Gahetvāna mahābhaõķaü chātajjhattaü mamaddasa,
Tato sā moramaüsena gandhikena ghatena ca' 

Sāëibhabhattaüupaņņhesi bhu¤jituü karuõāya me,
Tatodisvāna'haü bhattaü bubhukkhaü sunakhaü tadā.

Saghatena bhattapiõķena santappetvāna patthayiü,
Tenāhaü pu¤¤akammena gato devasahavyataü.

Ramanto tattha devehi pāsāde ratanāmaye,
Madhurehi naccagãtehi vāditehi ca modito. 

Devaccharādãghamaddhāna devasenāpurakkhato,
Bhutvāna dibbasampattiü dãghamaddhāna mahaddhanoü.

Tato cuto manussesu pa¤cajātisate ahaü,
Mahaddhano mahābhogo visālo lokasammato.


[SL P]sampattimanubhu¤jāmi ¤ātisaīghehi jātohaü udite kule,
Sampattimanubhu¤jāmi kammānucchaviyaü mama.

Saha sampimoramaüsena sālitaõķulakodanaü,
Pa¤cajātisate niccaü labheti mama bhojanaü.

Carime me bhavedāni tādisaü bhojanaü sadā,
Labhāmi piõķamekassa phalaü passatha bho mama.

Pu¤¤avato pu¤¤aphalaü māro'pi paņisedhituü,
Na sakkotidha lokasmiü a¤¤o ko taü nisedhaye.

Tiracchānagatassā'pi yo bho dānaü padassati,
Bhikkhusaīghamajjhe vindate so tisampadanti.

Evaü so bhikkhusaīghamajjhe attanā katakammaü pakāsetvā ovaditvā parinibbāyi-therassa vacanaü sutvā mahājanā dānādãni pu¤¤āni katvā matamatā yebhuyyena devaloke nibbattiüså'ti.

Appevadānavidhinā'pi jano panevaü
Macche ramabbhutavāü labhate vipākaü

Dānasaibuddho'ti.
'Pi bahuppadassa
Ko vā vadeyya sucirampi phalaü ibuddho'ti.

Puvapabbatavāsitissattherassa vatthuü tatiyaü.
----------------------------

Cålatissa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Ekasmiü kira samaye laükāyaü duņņhagāmiõãabhayo nāma rājā rajjaü kāresi tadā tassa tisso nāmeko culupaņņhāko abbhantarãyanigela¤cālāna¤cammaü karoti tadā ra¤¤o kaõķulo nāmavāraõo nigala¤ca ālāna¤ca bhinditvā pācãnapassaü gantvā vanaü pavisitvā mahānijjharavihāraü jinditvā bhinditvā khādante anukkameva mahānijjharavihāraü gantvā tesu tesu ņhānesu rukkhamulikasu¤¤āgārikādayo yuttayoge kadhānaīgadhare bhikkhu disvā pasannamānaso tesaü phalāphalādayo āharitvā upaņņhānaü karonto tattheva vihāsi rājā pana taü hatthinaü gataņņhānaü upaparikkhāpento adisvā cattāro amacce catuddisaü pesento culupaņņhāka tissaümaccaü pācinapassaü pesesi sesadisāsu gatāhatthiü na passiüsu so panesa amacco gāmanigamaparamparāya vicaranto anukkamena tameva vihāraü sampāpuõi yaü pana so vihāraü sampāpuõi tasmiü vihāre-

Tahiü tahiü rukkhamåle nisinnā rukkhamålikā,
Bhāventi bhāvanā yattha vihāropavane subhe.

Tasmiü tasmiü vihārasmiü abbhokāsikabhikkhavo,
Su¤¤āgārebhiramantã gahetvā bhāvanaü subhaü. 

[SL Page 030] [\x  30/]      

Ekacārikahatthi'ca maõivammena vammitā, 
Kasiõādayo vibhāventā ramantibuddhaputtā.

Yattha sosāmaraõasa¤¤ino,
Sane'bhiramanti hi.
Buddhaputtā mahānāgā niccaü maraõasa¤¤ino,

Mettākaruõasambuddhasāvakā.
Ntā piõķapātikā,
Ramanti te vihārasmiü yattha sambuddhasāvakā.

Nesajbuddhānussatiādikaü.
Tvā tahiü tahiü,
Yahiübuddhasāsanakārakā,
Ti buddhānussatiādikaü.

Sãlavantā guõavantā buddhasāsanakārakā,
Nivasanti yahiü tattha sampatto cålatissako'ti.

So panāmacco vihāraü gantvābhikkhusaīghaü vanditvā ekamantaü aņņhāsi tato kaõķulo nāma vāraõarājā tadā supakkaü kāraphalasahitaü kārasākhaü bhinditvā bhikkhunaü patigaõhāpesi amacco taü disvā evaråpā kira kakkhaëā pharusā manussamārakā tiracchānā'pi guõavantānaü guõe pasannā veyyāvaccaü karonti ime ca pana bhikkhå nānāvattehi samaõakiccaü matthakaü pāsemmāsambuddhassanaü ca attano ca paccayā honti aho acintanãyo sammāsambuddhassa guõānubhāvo'ti viparisuddhasãlinaü,
Tathāhi.

Appicchasantuņņhavivekakāminaü tapodhanānaü parisuddhasãlinaü,
Disvāna putaü madhuraü sabhāvaü na kassa cittassakaroti pãtinti.
Nijjharavihāro bhikkhusaīghaü vanditvā ra¤¤o santikaü gantvā deva nijjharavihāre bhikkhunā veyyaüvaccaü karonto hatthināgo mayā diņņhoti kathesi taü sutvā rājā tvameva bhaõe taü hatthiü gahetvā āgacchā'ti niyojesi tato so sādhåti, sampaņicchitvā saīghassa bahåsakkharānãsaddhiüpetvā vihāraü gantvā supakkaü kārapakkaü apasannamānaso sakkharāhi saddhiü madditvā pānãyaü katvā bhikkhåbhojetvā pasannamānaso hatthiügahetvā nagarameva agamāsi so pana etambaviņņhãnāmammaü katvā tato cuto imasmiü yeva laīkādãpe uttarapasse ambaviņņhãnāma gāme evuddhimanvāyagahe nibbatti mātāpitasaddhiünassa tissotveva nāmamakaüsu so vuddhimanvāya patiråpikāya kumārikā saddhiü saüvasanto nacireneva gharāvāse ukkaõņhito vihāraü gantvā bhikkhånaü cittaü samārādhetvā pabbajitvā tisso'ti pākaņo paņipattisāro paņivasati tato so aparasaddhiü jayamahā bodhiü vandanatthāya gacabhiruhi bhikkhuhi ca upāsaka upasikā janehi saddhiü nāvaü


[SL Page 031] [\x  31/]      

Abhiruhi tato tesaü nāvāya gacchantānaü udakaü parikkhaya magamāsã tadā so bhikkhå pipāsito pānãyaü pariyesitvā alabhanto pipāsaü adhivāsetumasakkonto pattaü otāretvā samuddodakaü gahetvā pātuü ārabhã tasmiü yeva khaõetaü khārodakaü parivattetvā tassa pu¤¤ānubhāvena madhurarasaüsakkharodakaü ahosi-hontã cettha,
Aho acchariyaü etaü abbhutaü lomahaüsanaü,
Appassa paladdhommassa ānubhāvamahantatā. 

Atãte bhikkhusaīghassa datvāna sakkharodakaü,
Laddho so dadhipāniyaü madhuraü parivattãtanti. 

Tato so bhikkhå pānãyaüakkhaya¤catvā nāvāya sabbesaü adāsi taü hoti dibbapānãyasadisaü rasavantaü ojavantaü akkhaya¤ca ahosi sabbe'pi kho te mahājanā mahābodhiü vandituü gamanakāle'pi āgamanadvādasayojanikokaõakavimāniüse tato yāvatāyukaü pu¤¤āni katvā kālakato devaloke dvādasayojanike kaõakavimāne nibbattitvā accharāsahassaparivuto mahantaü dibbasampatti manubhavitassa pana sakkharodakaü devamanussalokepi niccaü avijahitameva uppajjati tasmā devalokepi tesu tesu ņhānesu dibbapānãyaü vāņiyopurā hutvā tiņņhanti āgatāgatā devā tato pānãyaü pivitvā naccantā gāyantā kãëantā attano attano bhavanampi pānãyaü nentã evaråpaü ānubhāvasampannaü pānãyaü ahosãti. 

Pānãyamattena'pi keci loke evaü mahantaü vibhavaülabhantã,
Bahuppadānassa narassa loke vadeyya ko nāma mahāvipākaü.

Cålatissa vatasaddhātissamahārājassakāle-----------

Tissāya vatthåmhi amuõķagutto kathā.

Saddhātissamahārājassakāle rohaõa janapade tissambatitthanāmagāme muõķagutto nāma eko duggato ahosisaņņhikahāpaõamattaüssā nāma sā'pi tādisikāyeva te dukkhena kasirena tattha jãvantā parato saņņhikahāpaõamattaü iõaü gahetvā taü dātumasakkontā yācatā iõato muttã tāva tassa gehe dāsakammaü karontā vãtināmenti tasmiü samaye gāmavāsikā bahåsaīghe nimantetvā dānaü dentā sãlaü rakkhantā pu¤¤akammaniratā viharanti atha te jayampatikā'pi sabbe dānaü ki¤ci kevalaü mayaü 

Mahāduggatājātā

Meva duki¤citā dānaü dātuü na sakkoma pubbe ki¤ci akatattā idāni mahāduggatājātā idāni'pi ki¤ci akatvā anāgate'pi evaråpā bhavianekasåpavya¤janeni upāyena dāsaddhiütuü vaņņatãti mantesuü athassā sāmiko bhadde gāmavāsikā anekasåpavya¤janena gorasena ca saddhiü dānaü denti mayaü kathā demā'ti varatarantiyi sā pana ajja sve marananti na pa¤¤āyati yaü låkhaü vā paõãtaü vā dinnaü hoti tameva varataranti vadanti evamāha.

Ajjeva kiccaü ātappaü ko ja¤¤ā maraõaü suve,
Na hi no saīgarantena mahāsenena maccunā.

Tasmātaü sāmi låkhaü vā paõãtaü vā'pi missakataõķulabhattena saīghassa khaõo ve mā upasaddhiü.

Evaü vatvā puna divase attānaü kapaõattā missakataõķulabhattena seditamattakārapaõõena buķķhapabbajitaüpattaü påretvā sãsena vahanti āsanasālaü ganpatiņņhāpesimahallakakāle pabbajitaü ekaü buķķhapabbajitaü vassaggena labhitvā tassa bhikkhuno patte patiņņhāpesi so'pi mahallako bhattaü disvā va domanasso kujjhitvā taü bhattaü gahetvā suõakhadoõiyaü pakkhipi aho mohassa phalaütathāhi.

Ucitaü nocitaü etaü nevajānanti mohitā,
Kātabba¤ca na kātabbaü kāraõākāraõaü tathā.

Passanti ihalokaü te na te passanti āyatiü
Na passantā tathā mohā garahā tena muccare.

Evaü anatthado moho aniņņhaphalado sadā,
Sabbesaü pana sattānaü manasmiü neva vattatå'ti.

Tato sā upāsikā taü disvā domanassappattā gehaü gantvā socantã nipajji atha'ssā sāmiko ara¤¤ato āgantvā taü disvā kiübhadde aphāsukanti pucchi sā sāmikena nibandhitvā pucchitā sabbantaü kāraõaü kathesi taü sutvā so anattamano bhadde kiü karissāma amhākaü yevesadoso iminā khaõasamavāyena yadino patiņņhaü na karissāma amhākaü yeva parihāni hoti tasmā dānaü dātabbamevā'ti vatvā te ubhopi ekaü issarakulaü gantvā attano puttaü agghāpetvā tassa kulassa datvā aņņhakahāpaduhanakāle ekaü dhenu aggahesuü sā taü divasameva ekā vacchaü vijadvenālimattaü sā tesā dhenuyā khãrā duhanakāle dānajjhāsayānubhāvamāgamma


[SL Page 033] [\x  33/]      

Dvenālimattaü telameva adāsi atha te telaü gahetvā dānaü sampādetvā bhikkhånaü dānamadaüsru tato sā dutiya divasato paņņhāya purebhattaü cattāri pacaladdhacatassottārã'ti niccaü aņņhanālimattaü sugandhasappimeva deti katoladdhenayampatikā purebhatte laddhacatasso nāliyo gahetvā bhikkhånaü sappibhattaü denti pacchābhatte laddhena dãpapåjaü karonti bhikkhånaü bhesajjatthāya'pi denti evaü kāle gacchante tasmiü kira gāme vasanto eko rājapuriso tesaü sappilābhaü sutvā mayhampi bhaõe sapaparibhu¤jāmathaladdhaniyāmensa pesesi te taü manussānaü kathaü sutvā evamāhaüsu mayamki¤cinto sappiü na paribhu¤jāma laddhaniyāmena bhikkhusaīghassa dānaüsutvāpapåjādiü karomā'ti tato ki¤ci nādaüsu tato peribhu¤jathariso pesitapurisānaü santikā taü kathaü sutvā are'dāni tumhe rājārahaü gorasamuõķaguttovā paribhu¤jatha ra¤¤o kathetvā sappiki¤cãmha khādāpessāmã'ti tajjento bhāyāpesi tato muõķagutto bhariyaü āha mā bhadde manussānaü yaü ki¤cã bhayaü uppajjamānaü asappuriseyeva nissāya uppajjatã'ti eso moghapuriso ra¤¤o vatvā amhākaü dānassantarāyaü kareyya netaü patiråpaü tassa aķķhanālimattaü telaü demā'ti vatvā niccaü aķķhanālimattaü telaü denti athāparabhāge so rājapuriso rājupaņņhānaü agamāsi tassa gatabhāvaü ¤atvā te tassa telaü nādaüsu atha so rājupaņņhānaü āgantvā bhattadaõķenajapahaņā'sivisoviyaparāpesi bhariyāssa sāmi tumhe gatakālato paņņhāya sappi nādaüså'ti āha taü sutvā daõķena pahaņā'sivisoviya kujjhi tathāhi asappurisā aņņhāneyenarādhamabhåjaīgamā'ti.
Ttaü

Kujjhanti bhãmā bhujagā sati hetumhi kāraõe,
Asante'pi ca kujjhantavala¤jatã'tijaīgamā'ti.

Tato so ra¤¤o santikaü gantvā deva rājārahaü bhaõķaü eko saīgopetvā sayaü vala¤jatã'ti āha rāsaddhiüppurisavacanena tasseva maggaü paņipajjento tena hi bhaõe ekameva ābhiõķantonetaü ayuttaüsaddhiümava tāya saddhiü kapilagāvãnaü sataü ānehãti niyojesi so'pi gāmanigamajanapaseddhiübhiõķanto tāya dhenuyā saddhiü dhenusataü gahetvā ra¤¤o dassesi atha dhealaīkaritvā sabhariyo dhenuyā saddhiü yeva agamāsi rājā taü dhenuü ānāpetvā attano deviü sabbālaīkārehi alaīkaritvā telaü dhopakkosathātiviyādhovanakāle ekatelabindumattampithanatealaīkaritvā[ge 034] 

Nāga¤ji atha rājā dhenusāminiü pakkosathāti pakkosāpetvā tampahonniladvorehi alaīkaritvā telaü dhovā'ti āha sā'pi sādhu seddhaüti vatvā dhenuyā adhotadivasāni bahåni honni dve tayo koëambe āharāpethā'ti āharāpetcāņipåraünā saddhaü āvajjetvā dhenuyā thane aggahesi athassā hatthena pahaņamattā thanā sayameva telaü pagghariüsu sā cāņipåraü telaü ra¤¤o dassesi rājā telaü oloketvā ettakaü kālaü iminā sappinā kiü akāsãti sā attano dhenulābha¤ca velaüjituükhusaüghatthāya dāna¤ca dhenuyā ānãtakāraõa¤ca sabbaü kathesi taü sutvā rājā eyaü satasaddhābalaüppiü amhehi valaüjituü nasakkā'ti vatvā nagare ca pa¤camahāvāse bhikkhusaügha¤ca sannipātāpetvā tassā saddhābalaü pakāsetvā sappiü saüghassa dāpesi tato dhenusāminiü pakkosāpetvā taü janapadaü tassā yeva datvā bhedakārakampi rājapurisaü tassā yeva dāsaü katvā adāsi tato te jayampatikā tasmiüsaddhaü janapade vasantā yāvajãvaü kusalakammaü katvā devalokameva agamaüså'tisaddhā.
Vaü narā appadhanā daëiddā vaķķhetva saddhaü ratanattayamhi,
Labhantisampattimanånamaggaü vaķķhetha tasmā ratanesu saddhā.

Tissāya vatchagāmadvāreü.
----------------

Ariyagālatissassa vatthumhi ayamānupubbikathā

So kira atãte rohaõajanapade chagāmadvāre a¤¤atarasmiü kulagehe nipaņņhāyatitvā vayappatto ahosi so kirekadājagāma bodhiyaīgaõaü gantvā bodhi¤ca bhikkhusaīgha¤ca vanditvā tato paņņhāya niccameva bodhiyaīgeõa vālukaü okiranto mālake mattikākammaü karonto pupphapåjaü karonto bodhiü gandhapānãyena si¤canto gamaīgalavãthiyaülikaü karonto dānaü dadanto bahåni pu¤¤akammāni upacinitvā tato cuto tasmiüyeva rohaõe mahāgāme maīgalavãthiyaü mahādhanadevaü nāma issaraü paņiccatassa bhariyāya kucchimhi paņisandhiü gaõhi so gabbhaparipākamatvāya mātukucchito nikkhami mātāpitaro panassa tibeddhasāsanoma makaüsu athāparabhāge taü catupa¤cavassikāle kãlanasãlatāyassa keëãpa¤cavassāni vohariüsu tato so aparabhāge buddhasāsane pasanno thabbhamitukāmoke pabbajitvā paņipattiü pårento pa¤cavassasaddhenasi tato so sāsanapaņipattiü påretu masakkonto thabbhamitukāmo ahosi-bhavacakkhusotādidvārāni[Page 035] 

Saddhena kulattena pabbajitvasaddheninduruyasaüvaraü.
Sasena pātimokkhaü casuddhājãvena cakkhusotādidvārāni råpasaddādigocare,
Vāretabbaü sadā tena saddheninduruyasaüvaraü.

Anesanaü pahatvāna suddhājãvena sabbadā,
âjãvasãlaü pātabbaü jãvitaü viya attano.

Cattāro paccaye niccaü sevamānena yoniso,
Paccayasannissitaü sãlaü pāletabbaü sadādarā.

Etaü catubbidhaü sãlaü pårayanto jinatrajo,
Saggāpavagga sampattima vassamanubhossati. 
Yo rāgadosa mohehi apårento anādarā,
Sãlesvālasiko hutvā nirayaü sopapajjati.

Dāyako so nato seti sayaü vā so na tussati,
Chavālātasamo hoti nindito hoti vi¤¤unā.

Tasmā taü paripåretu masakkontena bhikkhunaü
Nālimpitvāna mãëhena gantabbaü satthusāsanā'ti.

Evaü ca pana so cintetvā senāsanaü saüsāmetvā cãvarāni dhovitvā pattena saha saüvidhāya ņhapetvā niravajjasāņakassa abhāvenanaggohutadveudakapaņicchannena gaīgāya patitvā gacchanto udakena vuyhamānaü dārukdārukkhandhaütvā taranto adhogaīgaü gacchati tadā dve mātugāmā heņņhāgaīgātitthe nahāyanta, gaīgāsotena vuyhamānaü taü dārukkhandhaü dårato ādve'pitaü disvā tāsu ekā etaü dārukkhandhaü saddhiüti āha aparā yaü tasmiü vijjatãtaü mayhanti āha tato taü samãpamåpagataü dve'pi janātarantā gahetvā taü dārukkhandhena saddhiü tãraü pāpesuü atha tāsu tasmiü vijjamānaü mayhanti vuttā taü naggaü disvā sāņakamassa āharissāmã'ti vatvā attano gehamagamāsi tassā gakatāle itarā attanā nivatthavatthaü majjhena bhinditvā taü nivāsāpetvā mātāpitunnaü gehaü neāgatattāgaīgātisso'tissa kulavaüsaü pucchagaīgātissoyeva bhāramakaüsu sā pana nāmena sumanā nāki¤cisi gāmavāsino taü gaīgāya āgatattāgaīgātisso'ti nāmamakaüsu ayaü pana gaīgātisso geha'māvasanto kasivaõijjādisu yaü ki¤ci kammaü akaronto tattha tattha vicarati tasmā'ssa akammasilattā nikkammatisso'ti ālapanti atha sumanāya bhātubhagini ādayo saīgamma mātāpitunnaü evamāhaüsu sumanāya sāmiko nikkammasãlo geheye'va nisãdati kiü mayaü tassakammaükarissamā'ti


[SL Page 036] [\x  36/]      

Atha te puttānaü sa¤¤āpanatthaü tissassa bahi gatakāle sumanaü pakkositvā evamāhaüsu.

Kasiü cātha vaõijjaü vā akatvā tava sāmiko,
Kulaü vaüsaü patiņņheti kathaü nikkamma sãlako

Puttadārehi ¤ātãhi kulaü vaķķhetumicchatā,
Sabbadā nālaso hutvā vatthabbaü sabbakammasu.

Khettavatthåsu dāsesu gomahisesuvanesu ca,
Nālaso påjato hoti sajane parijanehiso

Sãtuõhādimacintento sahanto kāyikaü dukhaü,
Kālākālaü sama¤¤āya kātabbaü viriyaü sadā

Tathā vaõijjakamme hi sippuggahaõadhāraõe,
Atandite kattabbaü amaranto va sabbadā'ti.

Eva¤ca pana vatvā tassā nālimattaü taõķula¤ca ekaü bhājanaü ca datvā ajjādiü katvā tumhe visraü vasatha amhākaü gehe na vasathā'ti vatvā pesesuü tathāhi:-

Mātā pitā ca bhātā ca puttadārā ca ¤ātakā,
Daëiddaü neva kāmenti evaü lokesu dhammatā. 
Akulãno'pi ce bhogã sadhanã vātha so pabhå,
Taü ve sabbe upāsanti evaü lokesu dhammatā'ti.

Tato sumanā taü gahetvā nimmānusake ekasmiü gehe assåni pavattayamānā rodenti nisãdi tato nikkammatisse, attano gataņņhānato āgantvā rodamānaü bhariyaü disvā kiü bhadde rodasã'ti pucchi sā mātāpitåhi vuttaü sabbaü vatvā viyojitabhāvaü kathesi taü sutvā amhākaü visuü karontā kiü datvā akaüså'ti ekaü taõķulanāli¤ca padvanabhājana¤ca adaüså'ti vutte so taü sutvā mā tvaü bhadde cintesi mayaü yena kenaci upāyena jãvissāma api ca bhadde mayaü visuü jātakālato paņņhāya bhikkhusaīghassa ki¤ci'pi adatvā na paribhuüjissāmā'ti vatvā sayaü mahāvihāraü gantvā ekaü salākaü chindopetvā āgantvā bhariyaü āmantetvā bhadde yāvāhaü āgacchāmi tāva iõaü gahetvā'pi yena kenaci upāyena appamattā hutvā ayyānaü dānaü dadeyyāsã'ti vatvā sayaü bhatiyā kammaü gavesanto agamāsi tadā panassa pituno mahādhanadevassa sahāyo candasuriyonāma eko raņņhikaputto cittasarakkhettato pa¤casatakarãsa mattiü labhitvā yassaü kāresi taü tadā pakkaü nikkammatisso bhatiyā

[SL Page 037] [\x  37/]      

Kammaü gavesanto tassa raņņhikassa gehaü gantvā taü addisaraņņhiko taü disvā kimatthāya āgatosã'ti pucchi bhatiyā lācanakammaü pariyesamāno āgatomhi'ti vutte raņņhiko taü oloketvā tāta tvaü sahatthena kammaü akatapubbo kiü tvaü lāyituü sakkhissasã'ti āha tena lāyissāmã'ti vutte tava viriyaü na jānāmi'ti na sampaņicchi atha tisso tena hi mama viriyaü passathā'ti lācanaü gahetvā khettaü otaritvā purebhattameva taü pa¤casatakarãsamattaü lāyi taü disvā raņņhiko acchariyappatto tassa tussitvā attano ābhatabhattabhājanāni ca dāsadāsiyo'ca adāsi tato tisso sabbaü taü khettaü sayameva rāsiü katvā madditvā palālaü uddharitvā sayameva poņhetvā mahantaü vihirāsiü akāsi tato raņņhiko tassa purisassa viriyākāraü passitvā atippasanno tasmiü khette sabbantaü dha¤¤aü tasseva adāsi tisso tato paņņhāya bhikkhånaü aņņhasalākabhattaü deti dadamāno pana udakaloõamattena asappāyaü deti tasmāssa bhikkhu udakaloõatisso'ti vohariüsu tesaü pana bhikkhunaü buķķhapabbajitā mahallakā yebhuyyena taü bhattaü gahetvā sunakhadoõiye yeva pakkhipanti tato udakaloõatisso bhikkhånaü taü kiriyaü disvā tato paņņhāya soëasa khãrasalāka bhattaü paņņhapesi tasmā'ssa bhikkhu khirabhattatisso'ti nāma makaüsu tato tesaü bhikkhånaü cirakālaü khãrabhattameva bhu¤jantānaü aruci uppajji tena khãrabhatte na cittaü na pasādeti atha khãrabhattattatisso taü kāraõaü ¤atvā dhenusataülabhitvā attano saddhaü āvajjetvā thane aggahesi sugandhasappimeva pagghari so tato paņņhāya soëasannaü bhikkhunaü telullopakaü nāma bhattaü adāsi tatotassa kalyāõabhattatisso'ti nāmaü ahosi tato kalyāõabhattatisso anupubbena dānaü vaķķhento pa¤cannaü bhikkhusatānaü nibaddhameva telullopakaüdānaü deti so panekadivasaü bhikkhusaīghassa mayā kandamåladānaü adinnapubbanti cintetvā bahå manusse gahetvā kumbålapabbatamāruyha kandamålaü khaõanto saņņhi nidhikumhiyo disvā sakagehe nidhāpetvā tato paraü atirekataraü dānaü dento paņivasati tasmiü samaye anurādhapurato pa¤casatabhikkhu tattha tattha bodhipaņimādayo vandantā anukkamena mahāgāmaü agamaüsutato kalyāõabhattitisso te disvā somanassappatto nimantetvā mahādānaü datvā bhuttānumodanāvasāne kuto āgatattha ayyā'ti pucchi te anurādhapurato āgatamha upāsakā'ti vadiüsu so bhante etarahi katarasmiü ņhāne bahu bhikkhå upavasantã'ti pucchi atha kho te 

[SL Page 038] [\x  38/]      

Bhikkhu mārisa idāni laīkādãpe cetiyambavihāre anurādhapure nāgadãpe cā'ti imesu tãsu ņhānesu anekasatabhikkhu upavasantã'ti āhaüsu tesaü taü sutvā somanasso tattha gantvā mayā dānaü dātuü vaņņatã'ti cintetvā paņhamaü cetiyambavihāraü gantvā tattha bhikkhunaü dānaü datvā tato anurādhapure pa¤camahāvāse anekasahassānaü bhikkhånaü dānaü datvā ra¤¤ova paõõākāraü datvā tena anuggahãto nāgadãpaü gantvā tattha bhikkhunaü mahādānaü datvā tato nikkhamma ariyagālatitthe paņivasati tadā so attano mātugāmaü āmantetvā bhadde bhikkhusaīghassa dānavaņņaü anupacchindanti dānaü dehi ahaü gaügāya ito cito orimapārimatãraüpāpento pu¤¤aü pasavāmã'ti ovaditvā sayaü manusse nāvāya tãraü pāpento divasaü vãtināmeti-taü ariyagālatitthe niyuttattā tassa ariyagālatisso'ti nāmamakaüsu evaü taü tena pu¤¤akammena vãtināmentai sakko tassa saddhābalaü jānanto'pi taü vãmaüsitukāmo mahallaka brāhmaõavaõõena āgantvā nāvāya nisãdi ariyagālatisso taü gahetvā pājento paratãrasamãpaü pāpuõi atha brāhmaõo bho kattarayaņņhiü na sarinti āha so puna pājetvā taü gahetvā āga¤ji puna pādabbha¤jana telanāliü na sarinti vutte punagantvātampi ānesi evaü so yaü yaü vadati taü taü āharanto manaü nappadåsitvā aparāparaü saüsaranto sakko evaü taü vãmaüsitvā tassa saddhāya niccalabhāvaü ¤atvā santuņņho attānaüvijahitvā ākāse attano sakkavilāsena ņhatvā ovaditvā ariyagālasamãpe ekasmiü sare bahu saya¤jātasālivãhayo māpetvā sattaratanehi tassa gharaü påretvā appamādena ovaditvā devalokameva agamāsi tato ariyagālatisso hira¤¤asuvaõõaügharamāvasanto anekavidhaü dānādi pu¤¤aü karonto tattheva paņivasati-athāparabhāge piyaīgudãpavāsi bhikkhusaīgho ekadā ekattha sannipatitvā nisinnā evaü kathaü samuņņhāpesuü idāni dasayojanasahassesu jambudãpesu kattha kho manussā saddhāvantā'ti atha tesaü bhikkhunaü antare satisambodhitthero etarahi sãhaladãpavāsino saddhāsampanno'ti āha yonakarājaputto mahābuddharakkhitatthero yonakaraņņhavāsinosaddhāvantā'ti āha taü sutvā bhikkhusaīgho ajjeva taü kāraõaü vimaüsissāmā'ti te thereyeva taü taü raņņhaü pesesuü tesu buddharakkhitatthero upakaņņhāya velāya yonakalokaü agamāsi satisambodhitthero pana laīkāyaü ariyagālatissassa 

[SL Page 039] [\x  39/]      

Gehadvāraü sampāpuõi tadā kira ariyagālatissassa bhariyā sumanā nāma sā dvādasannaü bhikkhusahassānaü dasasu vāresu dānaü datvā attano dānaü āvajjamānā cullama¤cake nisãdi.

Ida¤cida¤ca kho ajja dinnamme cãvarādikaü,
Sukhumaü sukhasamphassaü ma¤ca pãņhādikaü tathā. 

Madhurehi annapānehi khajjabhojjehi tappito, 
Tambulamukhavāsādi bhesajjehi ca sādhukaü. 

Ito'dhikaü kathaü sve'haü sampādetvāna sādhukaü,
Dassāmã'ti vicārenti acchi dāsigaõehi sā'ti.

Evaü nisinnā sampattaü theraü disvā kālaü oloketvā na sakkā'dānibhattaü pacitvā dātunti turita turitā telakapallakaü uddhānā ārepetvā sugandhasappiü pakkhipitvā bilaīgabhājane sitthaü parissācetvā dhovitvā sappãhi bhajjitvā tattha catumadhuraü pakkhipitvā dibbabhojanamiva pattaü påretvā vatthacumbaņake ņhapetvā therassa upanāmesi thero tassā pasādasaüvaķķhanatthāya pattaü bhagini ākāse vissajjehã'ti āha sā bhayena na vissajjesi therena tava saddhāguõaü āvajjetvā vissajjehi'ti vutte sā tathā katvā ākāse pattaü vissajjesi thero imaü bhattaü paribhu¤jante bhikkhå esā passatå ti adhiņņhāya buddharakkhitatthere anāgate yeva paņhamaü gantvā bhikkhånaü patte piõķapātaü datvā bhojesi sā bhu¤jante bhikkhu disvā uppannasomanassā sādhukāraü dadantã gehaü gantvā sāmike āgate tassa attanā ca therena ca kataü sabbaü kathesi so taü sutvā atãva pasanno ahosi evaü acchariyāvahaü pu¤¤akammaü upaciõanto aparabhāge maraõama¤caparāyano ahosi-tathāhi, pu¤¤avantānaü maraõavedanā na hoti suttappabuddhoviya icchitaņņhāne nibbattati-tenāhu poraõā. 

Katapu¤¤o yadā maccuvegena adadito pana,
Phandanto sayito hoti sayane māraõantike.

Yānissa tamhi samaye kalyāõāni kathāni hi,
Tānissa tamhi samaye ajjholambanti mānasaü.

Tadā iņņha nimittāni anukålāni dissare,
Aggayānavimānādi saggagāmissa jantuno.

Accharāgaõa sasaghuņņhe accherasatamaõķite,
Vimānayāne disvāna hotitassa udaggatā. 

[SL Page 040] [\x  40/]      

Tadā so paramassāsaü labhate dāyako naro,
Vajitvā jiõõakaü sālaü pāsādārohaõe viya.

Sukataü vata kalyāõaü bhãruttāõaü kataü mayā,
Uëāraü anubhossāmi sagge kusalajaü phalaü.

Iti so sampahaņņhoca abhito sampamodito,
Sakena pu¤¤akammena accantamåpalālito.

Pu¤¤akammaratāvāsaü saggaü nãyyāti paõķito,
Amåëhamaraõaü tassa niyataü pu¤¤akammino'ti.

Evaü nipannassa tassa hi devatā'pi chadevalokato cha rathe ānetvā attano attano devaëokaü vaõõesuü so taü sutvā saddhammassa sutapubbattā tusitapurato āhaņarathaü ņhapetvā itare gahetvā gacchathā'ti āha taü sutvā tassāsanne ņhitā sumanā kiü sāmi ettakaü kusalaü katvā iti maraõāsanne vilāpaü karohã'ti tisso taü sutvā ahaü bhadde vilāpaü na karomi devaloke devatā cha rathe ānesuü ahaü tehi saddhiü sallapāmã'ti āha taü sutvā sumanā nāhaü taü passāmi kuhinti puņņho pupphadāmaü āharāpetvā ākāse khipāpesi taü gantvā rathasãse olambi taü disvā sumanā sayaü gabbhaü pavisitvā sayanāgatā nāsikāvātaü sannirumbhitvā kālakatā sāmikassa paņhamataraü gantvā rathe pāturahosi sā tattha ņhitā sāmikassa sāsanaü pesentã evamāha.

Kiü virāyasã tattheva nissāre mānuse bhave,
Gahetvā asuciü påtiü dehaü kimikulālayaü.

âgacchathāsu etthedaü sukhaü deva siriü caraü,
Ahamāgatā pure yeva tusitaü yāmi dāni bho'ti.

Taü sutvā so'pi kālakiriyaü katvā tasmiü yeva rathe nibbatti te ubho pi samaggā sammodamānā devaparisāya parivutā mahājane olokente yeva tusitapuraü agamaüsåti. 

Paramacaritametaü dhãmatānaü viditvā
Divimanujasukhaü vā nibbutiü patthayantā,
Dadatha vimalasãle buddhaputtesu dānaü
Suratarusadisaü bho kāmadaü ābhavaggaü'ti.

Ariyagālatissassa vatthuü chaņņhaü.
---------------------

Gāmadārikāya vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira dakkhiõapassebrahmacolaü nāma gāmaü ahosã tattha manussā mahantaü vatthuü kasitvā tattha māsevapiüsu tato temāse 


[SL Page 041] [\x  41/]      
Pakkakāle māse lu¤cissāmā'ti pānãyaü gahetvā mahānidāghe vattamāne tattha agamaüsu tasmiü samaye eko gāmavāsiko bhikakhu pipāsābhibhuto manussānaü santikaü agamāsi ettha pānãyaü labhissāmã'ti tadā ekā gāmadārikā kilantindriyaü pipāsābhibhutaü bhikkhuü disvā uppannasaddhā manussānaü ajānāpetvā ghaņeņhapitaü pāniyaü gahetvā tassa bhikkhuno datvā tattha attamanā cittaü pasādetvā gacchantaü theraü vandamānā aņņhāsi atha māse lu¤cantā āgamma ghaņe pāniyaü adisvā pānãyaü kena gahitanti pucchiüsu sā sāmi mayā gahetvā pipāsitassa ekassa bhikkhuno dinnanti āha tadā manussā taü sutvā pipāsitānaü no pātumānitaü pānãyaü amhe ajānāpetvā bhikkhusaīghassa sayaü adāsã'ti aho etissā saddhā'ti paribhavitvā kuddhā mayaü cā tātapehi sussantā māse lu¤cantā pipāsitamha sãghaü no pānãyaü āharā'ti tāya saddhiü kalahaü akaüsu atha sā tesaü akkosante'pi paribhāsante'pi asaükuddhā dānasomanassaü manasikaronti ghaņaü gahetvā tesaü pānãyaü āharissāmã'ti ņhitā attano saddhaü āvajjetvā māsakkhettaü olokesi tassā saddhābalamāgamma mahāpaņhaviü bhinditvā maõivaõõaü mahantaü udakabubbulaü upaņņhāya paņhaviyaü pattharitvā pavatti aho tassā saddhāmahantā bhikkhussa pānãyamattaü datvā tadaheva akkhayaü pānãyaü labhi-bhavantettha. 
Saddhāva målaü dānassa saddhāmålā bhi sampadā,
Saddhena katamappampi dānaü hoti akālikaü. 

Dānaü nidānaü saggassa nidhānaü anugāmikaü,
Sabbalokavasikāraü mantaü taü paramosadhaü.

âpadāsu sahāyo taü kāmado maõimuttamo,
Dānaü bhaddaghaņo kāmaü dānaü ve surapādapaü.

Pānãyamattaü saddhāya datvānesā kumārikā,
Muhutteneva sā'lattha akkhayaü sãtalodakaü.

Dātabbaü hi sadā dānaü uttamādhamamajjhime,
âdimajjhāvasānamhi saddhaüva purato kare'ti.

Tato sā kumārikā sandamānaudakaü disvā tuņņhamānasā yathākāmaü nahātvā pānãyaü pivitvā ekaü pānãyaghaņaü ādāya pipāsitānaü manussānaü pānãyaü adāsi tampana tathāvidhampi udakakkhandhaü a¤¤e napassanti esā evapassati tasmā sā punappuna tattha gantvā nahāyati pānãyaü pivati ghaņena udakamāharitvā 


[SL Page 042] [\x  42/]      

Manussānaü deti taü disvā manussā na no pubbe ettha pānãyaü diņņhaü kuto tvaü amma sinānapānaü karosi amhākampi taü dassehã'ti yāciüsu sā tesaü taü kathaü sutvā muditamanā sace imaü udakaü mama pu¤¤ānubhāvena nibbattaü taü sabbesaü manussāna¤ca migasåkara vihaīga mādãna¤ca paribhogayuttaü hutvā pa¤¤āyatå'ti adhiņņhāsi taīkhaõeyevassā saddhābalena taü vuyhamāna phenāvalãbhaīgamānatuīgataraīgamālā vikiõõajalakaõikākiõõa sambhinna jalavegajanitanigghosaghositaü sandamānaü mahantaü udakakkhandhaü disvā acchariyabbhutacittā aho panimissā dānānisaüsā sakkaccaü panesā sãlavantesu patiņņhāpesiti taü pasaüsantā nahātvā pānãyaü pivitvā agamaüsu athāparabhāge tattha manussā gāmaü nivesesuü tassa māsapiņņhigāmanti nāmaü ahosi pacchā tameva udakaü nissāya tattha mahantaü vihāraü kāresuü sā pana kumārikā yāvatāyukaü ņhatvā pu¤¤akammaü katvā devaloke nibbatti tattha sā nānātarusaõķamaõķita uyyāna¤ca vibhåsita pa¤cavaõõapadumasa¤channaü madhurodakasampuõõa jalālaya samākulaü nekaccharāsahassasampavāditabherituriyanādasamākulaü naccantānanta devanāņikākiõõaü dvādasayojanikaü devavimānaü nibbatti tassā pu¤¤apakāsanatthaü dibbodakaparipuõõaü ekaü suvaõõaghaņaü tattheva nibbatti taü panassā gatagataņņhānaü gacchati dvãsu'pi devalokesu devatānaü paribhu¤jantesu akkhayaü ahosã'ti.

Saddhāya evaü sujanā padānaü datvāna vindanti mahāvibhåtiü,
Sakkoti ko vattumasesayitvā abuddhasatto bahudāyakassā'ti.

Gāmadārikāya vatthuü sattamaü.
--------------------

Dhammāya vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpe lajjitissamahārāje rajjaü kārente rohaõajanapade hiritimbilatissapabbatamahāvihāravāsãnaübhikkhācāraņņhāne sãvaü nāma gāmaü ahosi tatthekā kapaõā dhammā nāma mātugāmo paresaü dārupaõõodakādãni āharantã vãhayo koņņenti palālaü vālentã khalaü puõanti kicchena kasirena jãvikaü kappentã paņivasati sā aparabhāge bhatiyā kammaü katvā dukkhena ekaü vatthaü uppādetvā evaü cintesi-tathāhi.


[SL Page 043] [\x  43/]      

Rāganalena saüdaķķhā dosarakkhasapãëitā,
Mohena mucchitā hutvā saüsāre saüsariü ciraü.

Nākataü nu pure pu¤¤aü ki¤ci āyatikāraõā,
Kataü nåna mayā pāpamappabhogassa kāraõā.

Tasmāhaü paragehesu bhatiü katvāna kicchato,
Jãvissāmi sukhaü mayhaü nahāto paņhavã yathā.

Buddhuppādo ayaü'dāni dhammo lokesu dippati,
Buddhaputtā ca lokasmiü vattanti guõasāgarā.

Khaõo kāmaü mayā laddho idānattaü na uddhare.
Saüsāresu nimuggāhaü kadā sãsaü samukkhpe.

Dukkhenuppāditaü ekaü sāņakaü mama vijjati,
Tena'dāni karissāmi patiņņhaü bhavasāgare.

Iti cintiya sā dhammā saīghamuddissa taü tadā,
Adā saddhāya dānassa saddahanti mahapphalanti. 

Tadā giritimbilatissapabbatavihāre pa¤casatā bhikkhå vassaü upagamiüsu tato bhikkhå sãvagāmaü bhikkhācāratthāya yebhuyyena upagacchanti tadā sā uppannasaddhaü ahāpetvā vatthaü gahetvā āsanasālaü gantvā ekassa bhikkhussa evamāha bhante imaü vatthaü ekasmiü vihāre bhikkhånaü vassāvāsikaü katvā dassāmi tumhe tattha gantvā mama duggatabhāva¤ca ida¤ca sāņakaü dukkhena uppāditabhāva¤ca bhikkhunaü vatvā dethā'ti tassa vatthaü datvā paripuõõasomanassā agamāsã tato so taü vatthaü gahetvā vihāraü gantvā sannipatitānaü bhikkhånaü tāya vuttavacanaü vatvā bhante imaü vatthaü paridahituü samatthassa dethā'ti bhikkhusaīghassa vatthaü adāsi taü sutvā tesamantare eko bhikkhå mayhaü bhante tiõõaü māsānaü detha ahaü taü paridahissāmã'ti āha taü sutvā aparo mayhaü dvinnaü māsānaü detha eko mayhaü māsassa pakkhassa dasāhassa pa¤cāhassā'ti evaü kālaü hāpetvā kamena eko bhante mayhaü ekāhassa detha ahaü taü paridahissāmã'ti āha tato bhikkhå tassa taü sāņakaü adaüsu se taü vatthaü gahetvā dasā chinditvā sãbbitvā kappabiüduü datvā cãvaraü pārupitvā vaīkamaü āruyha sattapadaü vãtihārento gantvā avasāne kilesasattuü jinanto arahattaü patvā cãvaraü dhovitvā dutiyadivase bhikkhånaü adāsi aparo'pi bhikkhå taü gahetvā tatheva arahā ahosã'ti eteneva upāyena tameva cãvaraü nissāya anto 

[SL Page 044] [\x  44/]      

Vasse yeva pa¤casatā bhikkhå arahattaü pāpuõiüsu * tato lajjitissamahārājā mahāpavāraõadivase rājagehato nānāvirāga vatthāni gāhāpetvā vitānebandhathatoraõe ussāpetha dhajapatākādayo bandhatha vihāraü alaīkarothā'ti manusse niyojesi tato te vihāraü alaīkariüsu bhikkhå'pi vihāraü alaīkarontā taü cãvaraü gahetvā ayaü bahunnaü bhikkhånaü kilesaviddhaüsanāya paccayo jāto'ti mālakadvāre dhajaü katvā ussāpesuü atha rājā vihāraü gantvā mālakadvāre ussāpitaü taü arahaddhajaü disvā mayā nānāvaõõāni vatthāni pesitāni yattha katthavi bandhitvā kasmā imaü nantakaü abhimukhe bandhiüså'ti ārāmike pucchite mahārāja ayyā attānaü upakārako ayanti bandhiüså'ti āhaüsu ra¤¤ā ko tesaü iminā upakāro'ti vutte mayaü deva najānāma ayyā eva jānantã'ti āhaüsu atha rājā bhikkhusaīghaü upasaīkamitvā vanditvā ekamantaü nisinno imaü bhante vatthaü saīghassa bahåpakāranti vadanti kimassa kāraõanti pucchi bhikkhu saīgho mahārāja etaü vatthaü nissāya imasmiü antovasse pa¤casatā bhikkhå arahattaü pattā tasmā bhikkhånaü taü bahåpakāranti cãvare guõaü vadanto āha-tenettha.

Makkhitaü malamuttehã apavidhaü pilotikaü,
Disvā isiddhajaü yattha karaõãyo na'nādaro.

Pāpetvā pana taü khemaü vandamānena jantunā,
âdaro eva kātabbo taü hoti arahaddhajaü.

Yoyaü so nantako rāja ussito arahaddhajo,
Paribhutto 'rahantehi tasmā so påjānāraho'ti.

Evamādinā dhammaü desesi taü sutvā somanasso rājā kenetaü vatthaü dinnanni pucchi taü sutvā bhikkhå mahārāja sivagāme daëiddekaü dhammā nāma mātugāmo atthi tāya dinnaü etanni āhaüsu taü sutvā rājā taü pakkosāpetvā tassā bahuü sāpateyyaü datvā sivagāmaü tassā bhattagāmaü katvā adāsi tato paņņhāya so gāmo dhammasivagāmo nāma ahosi rājā'pi taü attano dhãtuņņhāne ņhapetvā mahantaü yasaü adāsi sā tato paņņhāya dānaü datvā sãlaü rakkhitvā āyupariyosāne gantvā devaloke nibbattã'ti. 
---------------------------------------------? Vicāretabbaü. 

[SL Page 045] [\x  45/]      

Ahonubhāvaü kapaõāya dinna vatthassa saīghassa supesalassa,
Laddhaüsi dhammā bhavabhogasampadaü bhikkhå'pi khãõāsavataü gatāsunti. 

Dhammāya vatthuü aņņhamaü.
-----------------

Ki¤cisaīghāya vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira kākavaõõatissamahārājini rajjaü kārente anurādhapure saīghonāma mahāmacco ahosi rājā tassa rohaõe mahāgāmaü bhattagāmaü katvā adāsi so pana attano cullasaīghaü nāma kaõiņņhaü āmantetvā tvaü ra¤¤o pādamåliko hutvā upaņņhānaü karohã'ti ra¤¤o santike nivattetvā sayaü mahāgāmaü gantvā paņivasati tadāssa ekā dhãtā ahosi nāmena ki¤cisaīghā nāma uttamaråpadharā devaccharapaņibhāgā tāya kira mātāpitaro supasatthaü uggaõhāpetvā pacanakammaü uggaõhāpesuü atha te tāya paņhamapakkopakaraõaü bhikkhusaīghassa adaüsu sā tato paņņhāya yebhuyyena saüghassa bhattabya¤janāni pacitvā upaņņheti tenassā saüghupaņņhāyikāti'pi voharanti aparabhāge saüghāmacco janapadaü pãëento vilopaü khādanto ullolaü karoti taü pavattiü manussā gantvā ra¤¤o kathesuü rājā taü sutvā tassa kaniņņhaü pakkosāpetvā bhātiko kira janapadaü saügaõhanatthāya pesito idāni janapadaü pãletvā ullolaü karoti etamatthaü tava bhātu pesetvā vārehã'ti āha so taü sutvā bhātu santikaü sāsanampesento evamāha. - 
Bhātuno me bhivādetvā pavattiü idha patthaņaü,
Kathemi bhātu rājāno sevitabbā ava¤cayā.

Nimmitā viya rājāno caranti chahi bhåtale,
Yamādiccindumaccåhi kuveradahanehi ca.

Pu¤¤āpu¤¤ānuråpena saggāpāyaü yathā yamo,
Pāpeti satte rājā'pi tatheva yamasādiso.

Bodhetabbe pabodheti soseti sosanārahe,
Lokamālokaye bhānu rājā'pi bhānusādiso

Pattharaü disi sãtaüsu gahāliparicārito,
Lokaü toseta sãtaüsu vandaü'ca bhuvi bhupati.

Māretabbaü yathā maccu māreti adayāparo,
Maccu'ca jagatipālā naggahesuü asādhunaü.

Dhanadānena toseti sosetacchindanena taü,
Mittāmatte sadā evaü kuvero yeva bhupati. 

[SL Page 046] [\x  46/]      

Yathā dahati lokasmiü sabbabhåtāni pāvako,
Aggãva dahate rājā paduņņhaü sakalaü pajaü.

Ekamevaggi dahati naraü so dåråpāsitaü 
Kulaü dahati rājaggi sabandhaü savarācaraü.

Tiņņhanti keci taravo dahanā daķķhakānane,
Rājakopānalādaķķhā na tiņņhanti parādhino.

Dåreti nāvamantabbā rājāno dighabāhukā,
Gaõhanti nabhasā daëhaü dãsaü lokopapãëitaü. 

Mā paccantaü pãëetha māvilumpatha gāmike,
Mā parassa haro bhotha målaü mā khaõathattano. 

Pakkhapātaü ca sappemi upakārã hitāvahaü,
Abhivaķķhanti rājāno yassadānādinā naranti. 

Evaü ca pana vatvā kiü amhe'pi na oloketha appamattā hutvā janaü saügaõhantā vasathā'ti sāsanaü pesesi so taü sutvā mama kaõiņņho ra¤¤o ajjhāsayaü ¤atvā sāsana sāsanaü pesesi ra¤¤o kuddhakālato paņņhāya amhehi idha vasituü na sakkā'ti sadhãtaraü bhariyaü ca hatthasāre ca gahetvā palāyanto anupubbena nigrodhasālakhaõķaü pāpuõi tattha so evaü cintesi ahampana ra¤¤o bhayena palāyissāmi puna taü daņņhuü na sakkā anurādhapuraü āgantvā malayaü gantvā yattha katthavi vasitvā jãvissāmã'ti etamatthaü attano bhariyaü vatvā tāya sampaņicchite attano dhãtuyā råpasampadaü sallakkhetvā yadi no bhayaü uppajjati imaü nissāyeva uppajjatã'ti cintetvā bhadde ki¤cisaüghaü nissāya upari no bhayaü uppajjati yadi te ruccati taü pahāya gamissāmā'ti āha taü sutvā sā tumhe yaü icchatha taü karotha ahaü te manaü na bhindissāmã'ti āha atha so dhãtaraü āmantetvā amma mayaü antogāmaü gantvā yāvāhāraü pariyesitvā āgacchāma tāvettha acchāti dhãtaraü nivattetvā palāyiüsu aho bhayappattānaü sattānaü lokepemanãyesu pemaü vā lobhanãyesu lobhaü vā parikkhayaü gacchati-tathāhi.

Tathāvidhesu dukkhesu uppannesu janā ime,
Pemaü jahanti puttānaü nakkakacchapasādisā'ti. 

Tato tattha ņhitaü kumārikaü gacchantā ca āgacchantāca disvā ayaü kumārikā abhiråpā sukumāëā kimatthāyettha ņhitā'ti vimbhitā upasaīkamitvā amhehi saddhiü āgacchi ammā'ti vadanti sā tesaü kathaü sutvā mama mātāpitunnaü vacanaü na bhindissāmã'ti cintetvā tuõhã hutvā tasmiü yeva aņņhāsi evaü ņhānaü kappentiyā tassā 

[SL Page 047] [\x  47/]      

Sattadivasāni atikkantāni ettakaü kālaü nirāhāraüva aņņhāsã tadā sakko devamanussesu cārikaü caranto taü tathā dhãtaü disvā mahāguõāyaü kumārikā vimaüsissāmi nanti cintetvā abhiråpaü mānavakavaõõaü nimmiõitvātassā santikamupagamma tāya saddhiü sallapanto evamāha.

Nãlavellãtadhammillā phullupaükajakānanā,
Nãlāyatavisālakkhā tvamāsi nayanussavā.

Hemavalliva lãlāya devaka¤¤āva nandane,
Candalekhā viyākāse bhadde tvamidha tiņņhasi.

Kā vā tvaü kassa vā dhãtā kuto tvami āgatā,
Kimatthāyettha aņņhāsi ko te bhattā manorame.

Yuvatiü yuvoca kāmeti yuvānaü yuvatã tathā,
Tvamabhadva bhaddedānidha samānamhãvaye ņhitā.

Posemi bhariyantena tuvamajjatanā sadā,
Ahaü te pati hessāmi tuvaü me bhariyā bhavā'ti.

Taü sutvā kumārikā evamāha.

Yaü tvaü me bhaõasã samma kāraõaü viya dissati,
Na sobhantitthiyo loke purisābharaõaü vinā. 

Yasmā natthi dhavo tā tu vãdhavā'ti pavuccati,
Vidhavā sabbadukkhassa bhāgã bhavati sabbadā.

Mayhaü atthi pitā mātā mamevante nusāsayuü.
Yāvāyāma mayaü puratti tāva ettheva he hi'ti. 

Mātāpitunnaü vacanaü na karontā narā idha,
Vināsaü idha lokesu yanti pecca'pi duggatiü.

Yadimātāpitā mayhaü anujānanti mānava,
Tathā te sagamo hoti neva ve bhavatu sagamo'ti

Atha sakko tassā kathaü sutvā tenahi hoti ativiya tvaü chātāsi imaü bhattaü bhu¤jā'ti ekaü bhattapuņaü tassā datvā agamāsi sā bhattaü gahetvā kālaü oloketvā purebhattaü tāvāyāti, ¤atvā dānaü datvā bhujissāmã'ti kālaü ghosesi tato tatiya saddāvasāne cittalapabbatavihāre vasanto eko khãõāsavo taü sutvā ākāsenā gantvā tassā'bhimukhe pāturahosi sā theraü disvā tuņņhamānasā padvapatiņņhitena vanditvā pattaü gahetvā bhattassa påretvā therassa datvā thokaü tiņņhatha bhante'ti vatvā turitaturitā gacchantaraü pavisitvā sākhābhaīgaü nivāsetvā valliyā bandhitvā nivatthavatthakaü dhovitvā cumbaņakaü katvā therassa adāsi thero taü pattaü cumbaņake ņhapetvā ayaü maü passatåti adhiņņhāya 


[SL Page 048] [\x  48/]      

Passantiyā'vassā ākāsaü uggantvā vihārameva agamāsi sā taü disvā pasannamānasā hutvā dānāvasesaü bhutvā attano dānaü āvajjetvā gacchantare paņicchannā nisãdi tadā ra¤¤o chatte adhivatthā devadhãtā tassā dāne somanassā hutvā chattapiddhavivarato nikkhamma sādhukāraü karonti evamāha.

Sādhå sādhå kumārike saddhā'si dhammajãvini,
Sādhu dānaü adāyi tvaü sādhu påjā sadā bhavā'ti.

Rājā taü sutvā kassa bho sādhukāraü adāsã'ti pucchi sā mahārāja mahāgāme saüghāmaccassa dhãtā ki¤cisaüghā nāma nigrodhasālakhaõķamhi dānaü adāsi tassā'haü sādhukāraü adāsi'ntã āha rājā taü sutvā amacce āõāpesi sãghaü bho tattha gantvā taü sakaņayogge nisãdāpetvā alaükaritvā ānethā ti āha te gantvā gacchantare nisinnaü kumārikaü disvā amma amhākaü rājā taü ānetuü amhe pesesi ehi gacchāmā'ti yāciüsu atha sā mama mātāpitunnaü anāgacchantānaü sattaü'haü jātaü idāni maü pahāya gatehi vā matehi vā bhavitabbanti vintetvā tesaü vacanaü sādhå'ti sampaņicchi athāmaccehi ussāhitā udakaü pavisitvā nahātvā sākhābhagaü udake pahāya nivāsanatthāya vatthāni āharathā'ti hatthaü pasāresi amaccā ra¤¤aü pahitaü sāņakaü nãharitvā tassā hatthe ņhapesuü sā taü disvā idaü bhonto thulaü amanāpaü a¤¤aü āharathā'ti āha athekacce taü sutvā sākhaü nivāsetvā nisinnāya te sākhato imaü amanāpanti vatvā manussaloke ito sukhumataraü vatthaü natthi'ti āhaüsu tasmiü khaõe sakko tassā pu¤¤ānubhāvena dibbamaye pa¤casāņake akkhayaü katvā tiņņhanatthāya adhiņņhāya pesesi sā tato ekaü sāņakaü gahetvā nivāsetvā yoggamāruyha mahiyaīganavihāraü gantvā tattha bahunnaü bhikkhunaü cãvaratthāya vatthāni datvā attano parivārassa dibbavatthameva adāsi peëāyassā sāņake gahita gahitaü ånaü paripåresi atha sā anupubbena anurādhapuraü gantvā rājānaü passi rājāpi taü disvā somanasso tassā mahantaü sampattiü adāsi sāpi tattha sakalassa bhikkhubhikkhuõisaüghassa ca rājānaü ādiü katvā sabbarājaparisāya ca nagaravāsinaü ca dibbavatthāneva adāsi rājā taü ekassa puttassa datvā tassā sakalarohaõajanapadaü bhattagāmaü katvā adāsi sā tato paņņhāya tattha vasamānā dānādãni bahåni pu¤¤akammāni katvā āyupariyosāne saparisā devaloke nibbattati. 


[SL Page 049] [\x  49/]      

Dānena sattā tidivaü vajanti dānena vindanti siriü naresu,
Labhanti dānena sivaü purampi dadeyya tasmā satataü padāne'ti.

Ki¤cisaüghāya vatthuü navamaü
-------------------

Saddhāsumanāya vatthumhi ayamānupubbikathā.

Ekasmiü kira samaye anurādhapure mahāvālukavãthiyā sumanā nāmekā mātugāmo saddhā hoti pasannā tattha tattha cetiyabodhiyādini pupphādinā påjenti mānenti dhammaü suõanti bhikkhå upaņņhahanti paņivasati tassā saddhāvantatāya saddhāsumanāti nāmaü ahosi tasmiü samaye rohaõajanapade mahāgāmato eko manusso kenaci devakaraõiyena anurādhapuramāgamma mahāvālukavãthiyaü yeva nivāsaü gaõhi sā tena saddhiü mittasanthavaü katvā tasmiü paņipaddhacittā ahosi aho mātugāmānaü cittassa avisesatā-tathāhi.

Ayaü kaõaņakarukkho'ti visaråkkho'ti vā ayaü,
Ayaü candanarukkho'ti na visese'ti yathā lathā.

Kāmandhā vanitā loke hãnaukkaņņhamajjhime,
Kulãne dukkalãne'pi na jahanti latā viyā'ti.

So'pi tassā paņibaddhacitto taü mahāgāmaü nesi tato sā tattha gantvā tassa gehe vasamānāniccame'va achannaü bhikkhånaü salākabhattaü deti niccaü dhammaü suõāti cetiyabodhiyādãni vandantã pu¤¤ame'va karoti athekadivasaü sā āsanasālaü gantvā bhikkhunaü veyyāvaccaü kurumānā kālaü vãtināmesi tassā pana sāmino assaddho tasmā taü gehamā'gate tvaü pu¤¤akammaü karissāmã'ti gehe ki¤ci kammaü na karosã'ti tassā kujjhitvā gehato nãhari sā pana sattadivasaü chaķķhitapatitagehakuķķaü nissāya nirāhāraü vasamānā nissaüsayena attano jahitabhāvaü ¤atvā anurādhapure mama mātāpitunnaü santikame'va gamissāmi'ti anurādhapuragāmã maggaü paņipannā tattha tattha cetiyabodhiyādãni vandantã anupubbena nigrodhasālakhaõķadvāraü sampāpuõi aho sericārivihārinaü evameva parihāni hoti-tathāhi.

Khuddakaü vā mahantaü vā iņhāniņņhaü kriyāvidhiü,
Mātāpitādivuddhānaü anu¤¤āye'va kāraye.

Labhantenā'pi ve rajjaü nicchāya janake jane,
Bahumantabbo na so lābho anujātena pånunā.


[SL Page 050] [\x  50/]      

Ananu¤¤āya vuddhehi kataü yaü abbhutaü'pi ca,
Garahantānassavo eso sericārã'ti ¤ātakā,

Anuddhato acapalo nipako saüvutindriyo,
Pasaüsaü labhate putto vuddhiü pappoti sabbaso'ti.

Sā panesā saddhāsumanā mātāpitunnaü anārocetvā āgatattā ettakaü dukkhamanubhavi atha tattha dhãtaü taü devamanussesu cārikaü caramāno sakko devānamindo disvā saddhā esā vatthuttasamāmãkā'ti cintetvā mahallakavaõõena bhattapuņamādāya tassābhimukhe pātubhavitvā tassā santikaü gantvā kuhiü gacchasi ammā'ti pucchi tāya anurādhapuraü gacchāmi vutte sakko tvaü ativiya chātaråpāsi imaü bhattaü bhu¤jā'ti bhattapuņaü adāsi sā bhattapuņaü gahetvā imasmiü ņhāne udakaü natthiti vatvā aņņhāsi sakko tassā avidåre ņhāne supupphitaü ekaü pokkharaõiü dassesi sā pokkharaõiü gantvā nahāntvā bhattapuņaü gahetvā gatthe dhovitvā ņhitā kālaü oloketvā purebhattaü tāva ayaü'ti ¤atvā kālaü ghosesi taü sutvā talagarasamuddapabbatavāsã mahādhammadinnatthero nirodhasamāpattiü samāpajjitvā sattame divase nirodhā vuņhãto pattacãvaraü gahetvā tassāvidure pākaņo aņņhāsi atha sā theraü disvā pasannamānasā pattaü gahetvā bhattaü påretvā therassa datvā muhuttaü tiņņhatha bhante'ti vatvā paņicchannaņņhānaü pavisitvā sākhābhagaü nivāsetvā attanā nivatthavatthaü dhovitvā cumbhaņakaü katvā adāsi thero sā maü passatå'ti adhiņņhāya vatthacumbaņakepattaü ņhapetvā ākāsamabbhuggantvā vihārameva agamāsi sāpi tathā gacchantaü theraü disvā pãtiyā phuņasarãrā there dassanapathamatikkante padvapatiņhitena vanditvā dinnāvasesabhattaü bhujitvā anurādhapuramaggaü paņipajji tasmiü khaõe tasmiü nigrodhe adhivatthā devatā ekasmiü pasibbake aņņhadibbavatthaü ņhapetvā ekasmiü passe dibbabhattaü ca ņhapetvā dibbamayagulapåve ca påretvā sakaņayoggaü āruyha taü tattha ņhapetvā sakaņaü pājento tassāviduraņņhāne pākaņo hutvā kuhiü gacchatha ammā'ti pucchi tāya anurādhapuraü gacchāmi'ti vutte tena hi āgaccha imasmiü sakaņe nisãda ahampi tattha gacchāmã'ti sā sādhu ayya tayā saddhiü pacchato gacchāmi sākhaü nivāsetvā sakaņe nisidituü na sakkā'ti āha tato so tassā ekaü dibbavatthaü adāsi imaü nivāsetvā sakaņaü āruyhathā'ti sā taü nivāsetvā sakaņaü ārubhi taü pana sakaņaü devānubhāvena muhuttamattena cetiyagiriü sampāpuõi tadā devaputto guëapåvatintiõismiü sakaņaü nivattetvā ito paņņhāya mayā gantuü na sakkā'ti 


[SL Page 051] [\x  51/]      

Vatvā pasibbakaü tassā datvā antaradhāyi tadā tattha nibbattātintiõikadevatā taü pasibbakamādāya gacchantiü disvā tassā veyyāvaccakaro hutvā tassā hatthato taü sabbaü gahetvā anurādhapuraü patvā mahāpāliyaü bhikkhånaü osaraõavelāya tattha ņhapetvā antaradhāyi tato sā bhikkhu disvā pasannamānasā padvamahāvāsenekasatānaü bhikkhånaü ca bhikkhunãnaü ca dibbabhattadibbapåvadibbasāņake ca adāsi tadā rājā vihāraü gacchanto mahāpāëiyamhi ņhapitaü etaü sabbaü disvā pasannamānasoke nidaü dinnaü'ti pucchi manussā saddhāsumanāya dinnabhāvaü kathesuü rājātaü pakkosāpetvā dānassāgamanaü paņipucchi sā taü sabbaü vitthāretvā kathesi rājā tassā tussitvā attano aggamahesittena abhisekamadāsi sā abhisekaü patvā rājānaü ādiü katvā sakalanagaravāsinaü dibbavatthame'va adāsi aņņhadibbasāņakāni parikkhayaü nāgamiüsu sā tato paņņhāya dānādãni pu¤¤āni katvā devaloka parāyanā ahosã'ti.

Saddhābalaü passatha bho janānaü idheva devātamupāsayanti,
Kathannu devesu ca mānusesu parattha tesaü mahatiü vibhåtiü. 

Saddhāsumanāya vatthaü dasamaü

Uttaroliya vaggo chaņņho.
-------------------
Kākassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpe kira rohaõajanapade mahāgāmo nāma atthi tasmiü tissavāpipāëiyā heņņhimamariyādāyaü kākabodhã'ti pa¤¤āto mahārukkho ahosi tattheko kāko kulāvakaü katvā tattha tattha gocaraü gahetvā viharanto nāgadãpe nāgagāmadvāre tālarukkhe kākiyā saddhiü vasanto taü bhariyaü katvā ānetvā kākabodhiyame'va paņivasati athāparabhāge kākiyā kākassa a¤¤issāsa saddhiü vippaņipattiü disvā kujjhitvā nāgadãpameva agamāsi kākopi tassāgatakāle sokappatto hutvā dve tayo divase atikkametvā tassā santikaü gacchanto antarāmagge roëiya janapade mātulavihāraü sampāpuõi atha tasmiü vihāre bhikkhu piõķapātapaņikkantā bhojanasālāya vattaü karonti tasmiü khaõe kāko tesu saüghattherassāvidåre rukkhasmiü nisinno attano chātajjhattabhāvaü pakāsento evamāha. 

[SL Page 052] [\x  52/]      

Cintāsamo natthi sarãrasosanaü neva'tthi addhikasamāni ca āpadāni, 
Taõhāsamo natthi nihãnalajjo budāsamo natthi janassa dukkhaü. 

Etassa sabbassahamajjapatto budaü bhadante atipãëatã me,
Dānassa jānanti phalaü vasãsā mantvāna icce'cami'dhāgatosmi'ti.

Thero pana kākarutaü jānāti tasmā ayaü kāko attano chātajjhattabhāvaü kathesi'ti ¤atvā sāmaõeraü pakkosāpetvā pilotikāvaņņetvā telena tintetvā jālaü gaõhāpetvā paluņņhakāle nibbāpetvā kākassa dāpesi so taü bhutvā suhito attano gamanakiccaü therassa vatvā āgamanakāle passitvā gamissāmã'ti vatvā agamāsi atha so nāgadãpaü gantvā bhariyaü passitvā tassā santike katipayadivasaü vasitvā taü gahetvā āgacchanto puna mātulavihāraü sampāpuõi atha tessā'vidåre nisinno kāko bhariyāya saddhiü attano āgamanaü kathesi pureviya thero tesaü dviguõaü telapilotikaü adāsi te taü bhutvā suhitā ahesuü tato kāko ettha ayyā dukkhavāsaü vasanti na sulabhannapānaü yannåna te mayā saddhiü āgacchanti athāhaü bhadante pariharissāmã'ti evaü cintetvā therassa evamāha. 

Mā dhaüko ca palo eso tiracchānagato'ti vā,
Ma¤¤itabbo sadā bhante yuttaü ¤atvāna gāhiyaü

Gahaõiyyaü maõi mãëeha tathā kaddamatuppalaü,
Gohi gorocanā ceva mamato'pi subhāsitaü.

Upaņņhissamahaü bhante yathāsattiü yathābalaü,
Mayā sahe'va gantabbaü mamānuggahabuddhiyā'ti. 
Taü sutvā thero bhikkhunaü eso āvuso kāko amhe attanā saddhiü āgamanaü icchatã'ti vatvā padvavãsatiyā bhikkhåhi saddhiü tena addhānamaggaü paņipajji kāko'pi mātulavihārato yāva mahāgāme vicalavihāraü tāva catucattāëãsayojane bhikkhånaü yāgubhattādayo sulabhaü karonto ānesi kathaü so bhikkhånaü dānaü dadatã'ti so pana therassa iminā maggena bhante gacchatha ettha subhikkhaü ettha dubbhikkhaü eso saddho assaddho'ti ādinā kathesi te tena sa¤¤āõena sulabhabhikkhā bhavissanti evaü so bhikkhå gahetvā gacchanto mahāgāmaü gantvā ekasmiü vihāre vasāpetvā anto temāse kākiyā sadhiü upaņņhahi thero te māsātikkame amhākame'va vihāraü pavāretuü gacchāmā'ti kākassa āha so'pi


[SL Page 053] [\x  53/]      bhante bhikkhånaü cãvarāni dubbalāni bahå pane'ttha cãvaralābho pa¤¤āya'ti idhe'va pavāretha bhante'ti vatvā mahāpavāraõadivase bhante goņhasamuddasamãpe asukaü nāma gāvaü ajja tumhehi gantabbaü tatthe'kā upāsikā bahuni cãvarā'ni ceva parikkhare ca sampādetvā bhikkhånaü āgamanaü āgamayamānā nisinnā'ti āha tato sapariso thero tattha gantvā tāya dinnāni sacãvarāni parikkhārāni gahetvā kākassa vatvā attano mātulavihārameva agahamāsi tato kāko ca kākã ca there ca bhikkhusaīghe ca cittaü pasādetvā tato cutā kira tāvatiüsabhavane nibbattiüså'ti.

Katåpakāraü hadaye karontā karontikākā'pi puno'pakāraü
Katvāna etaü hadayesapa¤¤āmittaddumāhothakata¤¤ hothāti. 

Kākassa vatthuü paņhamaü. 
--------------

Kākavaõõatissamahāra¤¤o vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Amhākaü bhagavato buddhuppādassa purimabhāge jambudãpe kira milakkhajanapade paccantagāme eko milakkhapuriso ahosi so ekaü paccekatabuddhaü disvā iriyāpathe pasanto upasaīkamitvā dhammā sutvā pasanneü paccekabuddhaü nimantetvā målāphalāphalayāgubhattaü dãhi paņijaggati sopane'kasmiü samaye paõasabãjaü ropesi tateüpaõasayaņņhi nibbattitvā nacirene'va ekaü phaõasaphalaü gahetvā yaņņhiü nāmetvā aņņhāsi tato so taü pakkakāle chinditvā otāretvā ito cito sa¤cālento avassayaü lu¤ci tato tasmiü okāse haritālarasami'va suvaõõavaõõaü phaõayarasaü påretvā aņņhāsi so taü disvā idaü aggaphalarasaü nā¤¤esaü anucchavikaü ayyassame'va anucchavikaü tasseva dassāmã'ti cintetvā paccekabuddhe āgate vanditvā pattaü gahetvā paõasarasena påretvā paccebuddhassa datvā paõidhiü ņhapento evamāha

Ito ca vitvāna bhave bhave haü mahiddhiko dhanavā sãlavā ca,
Saddho mudu dānapatã ca hutvā saggāpavaggaü abhisamabhåõeyyaü'ti 
Tato paccekabuddho paõasarasaü bhujitvā tatthe'va vasanto niccaü tasse'va ghare bhikkhaü gaõhāti athekadivasaü so jānapadiko a¤¤attha gacchanto bhariyaü āmantetvā bhadde ahaü ajja ussåre āgamissāmi ayyaü sukhena pariviseyyāthā'ti vatvā agamāsi paccekabuddho'pi kālaü sallakkhetvā sunivattho supāruno santindururirayo santamānaseü yugamattadaso bhamaravaõõaü pattaü


[SL Page 054] [\x  54/]      

Gahetvā āgantvā tassa gehadvāre aņņhāsã athassa bhariyā paccekabuddhaü disvā vanditvā pattaü gahetvā gehaü pavesetvā pa¤¤attāsane nisinnaü piõķapātena paridisitvā bhuttāvasāne paccekabuddhaü olokenti lobhaü uppādetvā rāgena andhā mohena måëhā paccekabuddhaü vase vattessāmã'ti itthikuttaü itthimāyaü dassenti mayhaü manorathaü påresi'ti vatvā taü palobhenti evamāha-tene'ttha

Nanu nāma manussena bhutvā kāmaü yathāsukhaü, yobbanaü avirādhetvā pacchā tapasã vattiyo.

Jiõõena carito dhammo na nassati na dussati,
Cittassekaggatā hoti lokena ca pasaüsiyo.

Mattebharājaü yo mohā bandheyya makkaņaü'sunā,
Yobbane rāgamatte'haü bandhanaü tapasā tathā, 

Natthaü'¤¤aü madhuraü bhante padvakāmasamaü bhuvi,
Mā mohena virādhetha ubho bhante ramāmase'ti.

Taü sutvā paccekabuddho padvakāmaü jigucchanto evamāha.

Aņņhisaīkhalupamā kāmā sappisisåpamā'pi ca,
Aggãkāsåpamā kāmā kāmā sattisulupamā. 

Ye kāmaü patisevanti mohena'ttha puthujjanā,
Bhāgino sabbadukkhassa honti apāyikā tathā'ti.

âdinā ovaditvā vuņņhāyāsanā attano assame'va agamāsi tato sā bhayappattā svā,yaü mama sāmikassa paņhamame've'taü katheti natthi me jãvitaü'ti cintetvā sarãre tasmiü tasmiü ņhāne nakharājiyo dassetvā gilānā viya madvaka upaguhitvā nipajji atha nesādo gataņņhānato āgatvā bhariyaü āmantetvā kiü bhadde ajja amhākaü ayyaü sukhena parivisã'ti āha atha sā sāmi mā maü tassa kathā puccha sopanā'yaü tava samaõo attanā saddhiü ananuråpassa lokassādassa maü yācitvā attano vacanaü na karotã'ti maü gahetvā kese ludvãtvā mama sarãre nakhena koņņetvā dubbalaü katvā agamāsã'ti sarãraü dassesi so tassā sarãre vikiõõapaīkajakesara'miva nakharājiyo disvā kāmaü imāya kaphitaü bhåtaü'ti ma¤¤amāno kujato kodhena taņataņāyamāna sarãro ahaü ettakanaü kālaü ayaü samaõo'ti ma¤¤amāne nåna etissā


[SL Page 055] [\x  55/]      

Jārapaņijaggiü ajje taü vijjhitvā māressāmã'ti dhanuü āropetvā sarakalāpehi saddhiü paccekabudhassa assamapadaü agamāsi tathāhã loke anupaparikkhanto thokene'va guõena tussanti thokene'va dosena kuppanti ayaü nesādo viya-tathāhi.

Thokeneva'tulākoņi yāti unnatimontiü.
Tathāputhujjano loke yāti kopapasādana'nti.

Tato paccekabuddho tassāgamanato puretarame'va ākāsaīgaõe supupphitaü sãtalodakasampuõõaü supatitthaü pokkharaõiü māpetvā ākāse cãvarakuņiü katvā kāyabandhanaü pasāretvā tassupari antaravāsakaü ņhapetvā cãvaragabbhato pokkharaõi'mogayhanahātvā ākāse ņhito cãvaraü pārupati atha so taü acchariyaü disvā vimbhitamānaso pãtiyā phuņasarãro evaråpā nāma ayyā tādãsaü anariyaü na karonti etāya panattano manaü na påretã'ti musā kathitā bhavissatã'ti sanniņņhānaü katvā dhanukalāpaü gacchantare ņhapetdvā paccekabuddhaü paõõasālassa gatakāle upagantvā pādamåle udarena nipajji aparādhaü me bhante khamathā'ti tato paccekabuddho kime'taü upāsakā'ti āha taü sutvā nesaü dena ahaü bhante a¤¤āõatāya mātugāmassa vacanaü gahetvā tumhākaü māretuü āgātomhi tiõukkena sāgaraü sosento viya tālapaõõisattiyā sineruü khaõķākhaõķaü karonto viya tādisānaü mahesakkhānaü mānubhāvānaü upakkamituü ko samattho'ti vutte paccekabuddho tava āgatakammaü kasmiü na karesi'ti āha nesādo ajja me bhante tavānubhāvaü sāmaü diņņhaü ajjā'haü mama ayyaü na sandassetuü yā ussāhamakāsi kattabbamassā jānissāmã'ti bhariyaü māretuü gehaü gantu'mārabhi atha paccekabuddho taü āmantetvā mā evaü karohi upāsaka mātugāmā nāma anatthāvahā sabbāsādhāraõā na sakkā etāsaü manaü påretuü vā rakkhituü vā'ti vatvā ovadanto āha-tathāhi. 

Nekasatasahassehi uttamādhamamajjhime,
Sahāyante yathā gaīgā tittiü nāyāti sabbadā.

Tathā tittiü na gacchanti na cintenti kulākulaü,
Dåppurā vanitā nāma ekassekā na vijjati.

Gacchanti a¤jasā loke jantuno uttamādhamā,
Sādhāraõā tā pattheva thiyo loke asa¤¤atā.


[SL Page 056] [\x  56/]      

Pānagāraü yathā soõķā pavisitvā anekakā,
Pivanti taü'va sabbā tā sahanti sakalaü pajaü. 
Yathā sahāyamā'gamma vissamanti puthujjanā,
Sabhāsamā imā kāmā natthi tāsu vicāraõā.

Sabbasādhāraõā etā addhikānaü papā yathā, 
Anatthadā'nubhontānaü janānaü kimphalaü yathā.

Alikaü bhaõanti saccaü va saccaü tā alikaü kare,
Karonte'kassa pemaü tā vacanaü sa¤¤amaü paraü'ti.

Taü sutvā so tassā majjhaņņho ahosi tato paņņhāya so yāvajãvaü paccekabuddhaü atirekataraü upaņņhahanto tato cuto kāmāvacaradevaloke nibbattitvā anåpamaü dibbasampattiü anubhavitvā tato cuto manussaloke laīkāyaü malayadese amaruppalaleõa samãpe nesādagāme nesādo hutvā nibbatti tassa mātā pitaro amaruppalo'ti nāmamakaüsu so dārakehi saddhiü kãëamāno vālukā saükaķķhitvā dārake bhikkhå'ti paņipāņiyā nisãdāpetvā bhikkhusaīghassa dānaü demā'ti vālukābhattaü parivisanto niccaü kãëati punekadivasaü vālukāya cetiyaü katvā nivatthavatthato suttaü gahetvā tujjavallari daõķasmiü bandhitvā mukhakāhalena thåpapåjaü akāsi tato vuddhippatto amaruppalaleõavāsitthera sahāye yāvajãvaü pu¤¤akammā katvā tato cuto rohaõe mahāgāme goņhābhayara¤¤o putto hutvā nibbatti ko panā'yaü goņhaübhayo'ti-devānampiyatissa mahārāja kālakate tassā kira dutiyabhātiko uparājā mahānāgo nāma ahosi devanampiyatissa ra¤¤o kira aggamahesi attano puttassa rajjaü icchantã taracchavāpiü karontassa uparājassa visena ambaü yojetvā ambamatthake ņhapetvā pesesi deviyā putto uparājena saddhiü gato bhajānevivaņe sayame'va ambaü gahetvā khāditvā kālamakāsi uparājā taü kāraõaü ¤atvā deviyā bhito tatoye'va attano deviü ca balavāhanaü ca gahetvā rohaõaü agamāsi tassa mahesi antarāmagge yaņņālavihāro nāma atthi tasmiü puttaü vijāyitassavihāranāmadva attano bhātunāmaü ca gahetvā yaņņālatisso'ti nāmamakāsi tato gantvā mahāgāme vasanto rohaõe rajjaü kāresi tassa accayena tassa putto yaņņālatisso mahāgāme ye'va rajjaü kāresi tassa accayena tassā'pi puttogoņhābhayo nāma tatthe'va rajjaü kāresi tassa putto ayaü kākavaõõatissamahārājā

[SL Page 057] [\x  57/]      

Ahosi so kira kākaråtaü jānāti tasmā'ssa kākavaõõatisso'ti nāmaü ahosi so anupubbena vi¤¤taü patvā amaccehi rajjenā'bhisitto pubbupanissayayampannattā mahādānapatã ahohi tassa kho pana ra¤¤o vihāradevã nāma aggamahesã ahosi kā pane'sā vihāradevã'ti kalyāõiyatissamahāra¤¤o dhãtā.

Tassā'yamānupubbikathā.

Sãhaladãpe kalyāõiyatisso nāma rājā issaraü pavatteti tassa uttiyo nāmakaõiņņho uparājā ahosi so kalyāõiyatherassa santike sippaü sikkhi tato so ra¤¤o aggamahesiyā saddhiü vissāsaü akāsi rājā taü ¤atvā gaõhathetaü'ti amacce āõāpesi uttiyo taü ¤atvā bhãto palāyitvā a¤¤attha vasanto ekasmiü divase deviü saritvā paõõaü likhitvā ekaü daharaü bhikkhuvesaü gāhāpetvā idaü rāhassena deviyā dehã'ti paõõaü adāsi tadā kalyāõiyatthero niccaü rājagehe paribhu¤jati dåto gantvā rājadvāre ņhito therena saddhiü rājageha'magamāsi thero taü rājakulupago ayaü'ti sa¤¤amakāsi rājapurisā'pi therassa antevāsiko ayaü'ti cintesuü athā rājā ca rājamahesikā ca te sakkaccaü parivisitvā vanditvā pakkamiüsu tato so dåto taü lekhaü deviyaü pekkhamānāyabhåmiyaü pātesi rājā tassa saddaü sutvā nivattitvā olokento therassa lekhanasamānaü lekhaü disvā nissaüsayaü therena katakammaü'ti ma¤¤amāno kujjhitvā etaü telakaņāhe khipathā'ti āõāpesi atha rājapurisā telakaņāhaü uddhanaü āropetvā uddhamadho katvā tele pakkaņhite theraü tattha nesuü thero tasmiü khaõe vipassanaü vaķķhetvā aharattaü patvā kaņāhama'bhiruyha nisãdi indinãlamaõitale rājahaüso viya tathāvidha'mpi taü uõhaü lomakåpassa uõhaü kātuü nā'sakkhi tattha nisinno dhammagāthānaü satappamāõaü katvā kassa pāpassā'yaü vipāko'ti atãtaü olokento atãte attano gopāladārakakāle pakkaņņhite khãrasmiü pakkhittaü ekaü makkhikaü disvā ayaü anivattiya dhammo'ti cintetvā tattha nisinno'va parinibbāyi atha rājā theraü ca purisaü ca mārāpetvā samudde pakkhipāpesi tato amaccā sannipatitvā aho ra¤¤ā sākasãkaü kataü'ti bhayappattā rājagehaü gantvā rājānaü evamāhaüsu. 

[SL Page 058] [\x  58/]      

Nisamma khattiyo kayirā nānisamma disampati,
Nisammakārino ra¤¤o yaso kittiüca vaķķhati.

Anisāmetvāna yo dosaü yassa kubbati niggahaü,
Mejjhara¤¤o'ca bhåpāla saraņņho sa vinassati. 
Atibhãmaü cā'timuduü dãnaü ca dãghasottiyaü,
Visayesu nirataü loke rājānama'vama¤¤ati.

Tikkhaü kharaü adātaraü pamattaü gabbitaü saņhā,
Kusãtaü vyasane bhãruü rājānama'vama¤¤ati.

Dhåmaketu'ca sappo'ca rakkhaso viya yo jane,
Saükuceti yaso tassa ghatabindumã'cāmha'si.

Rājadhammo pajārakkhā vuddhapa¤¤¨pasevanaü,
Lokavohāravi¤¤atti attano paripālanaü.

Dhammena pālanaü raņņhaü suhadesu ajimhataü,
Khamā ca samaõo sādhu ra¤¤o ete vibhåsanā.

Amittampi ca yo dãnaü attano saraõaü gataü, 
Vyasanesva'nugaõhāti sa ce bhupati bhåpati.

Pajānaü pālane sammā dhammike haraõena ca,
Dãnānaü cittadānena rājāno tidivaügatā.

Rāgo'rago mahārāja pharuso kodharakkhaso,
Hadaye ce samuņņhāti khantimantena cāriyā'ti. 

Evamādinā ovadantānaü vacanaü rājā nābhinandi tato devatā kujjhitvā saraņņhaü etaü nāsessāmā'ti savuddaü uppātakaü katvā ajjhottharāpesuü nacakhuddakadãpāni padvatiüsasahassāni ca caturuttarāni pa¤casatānã ca gāmāni vāpikkhettavatthusaükhātāni sabbāni samuddekena ajjhotthariüsu tadā kalyāõito samuddaü sattagāvutaü hoti tato ekagāvutaü ņhapetvā sabbaü ajjhottharitvā āgatesu samuddedakesu taü pavattiü ra¤¤o ārocesuü rājā asaükitaparisaükito hutvā attano dvādasavassikaü deviü nāma dhãtaraü sabbālaīkārehi alaīkaritvā mahācāņiü āropetvā bhattavatthodakādi upakaraõe ca dhãtaraü ca vāņiyaü pakkhipitvā ayaü kalyāõitissara¤¤o dhãtā'ti suvaõõapaņņe likhitvā cāņiyameva pakkhipitvā la¤chetvā idaü samuddadevatānaü balikammanti vatvā samudde vissajjesã tato devatāsamuddottharaõaü nākaüsu atha sā cāņi laīkādãpaü vāmaü kurumānā devatānubhāvena rohaõe toņņalatãre aņņhāsi atha tasmiü niyuttā taü disvā kākavaõõatissara¤¤o ārocesuü so saparivāro āgantvā taü disvā suvaõõapaņņe


[SL Page 059] [\x  59/]      

Akkharānã vācetvā yathābhåtaü ¤atvā taü ratanarāsiyaü patiņņhāpetvā attano abhisekaü katvā tassā vihāradevãti nāmamakāsi so tāya saddhiü saüvasanto gāmanikumāraü ca tissakumāra¤cehi dve putte labhitvā tesaü dasamahāyodhe saīgayha paņipādetvā kattabbāni sabbakiccāni pariniņņhāpetvā tissamahāvihāraü ca yaņņālamahāvihāraü ca kuņņāliya mahāvihāraücā'ti evamādãni catusaņņhimahāvihārāni kāretvā anupamāni anekāni pu¤¤akammāni katvā catusaņņhivassāni dhammena rajjaü kāretvā devaloke nibbatti so pana āgatemetteyyassa bhagavato pitā bhavissati vihāradevã tasse'va bhagavato mātā bhavissati sesame'ttha duņņhagāmaõãvatthumhiāvi bhavissatã'ti.

Icca'bbhutaü sucaritaü sujanehi siddhaü,
Sutvāna sādhumatimā sukhame'samāno.

Pāpaü akatva satataü narako'pagāmiü,
Saggā'pavaggasukhadaü kusalaü kareyyā'ti.

Kākavaõõatissa ra¤¤o vatthuü dutiyaü.
------------------------

Duņņhagāmaõi abhayamahāra¤¤o vatthumhi ayamānupubbi kathā.

Kākavaõõatissamahārājā kira vihāradeviyā saddhiü rohaõe rajjaü kārento anopamaü mahādānaü pavattento mahāgāme paņivasati athekadivasaü so bhikkhusaīghassa purebhatte mahādanaü pavattetvā pacchabhatte deviyā saīiü senaīgaparivuto mahantenānubhāvena tissamahāvihāraü gantvā tasmiü ņhāne bhikkhu vandanto gilānānaü bhikkhånaü bhesajjaü paņipādento aņņhavidhapānamukhavāsayuttatambulādãhi bhikkhånaü upaņņhahanto anupubbena sãlāpassayaü taü nāmapariveõaü gantvā tatthe'kassa bahussutassa therassa santike dhammasavaõatthaü nisãdi tato tesaü thero dhammaü desento idaü vo mahantaü issariyaü pubbe katapu¤¤ena laīaü idānipi taü vo thiraü karothā'ti vadanto evamāha.

Mahāsampatti tumhehi laīa yaü pu¤¤akammunā,
Appamādova kātabbo pu¤¤akamme idāni'pãti.

Taü sutvā ra¤¤o samãpe nisinnā vihāradevã kiü bhante no tāya sampattiyā yesaü no dhãtā vā putto vā natthitena ca ¤jhā sampattināmesā'ti āha taü sutvā thero tena hi devi 


[SL Page 060] [\x  60/]      

Antopariveõe āsannamaraõo sāmaõero atthi tena saddhiü mantehãti āha sā taü upasaīkamitvā vanditvā kiü bhante bāëhagilānosã'ti pucchitvā tattha nisinnā bhante ito cuto kattha uppajjituü icchasã'ti sāmaõerena devaloke ramaõãyo devalokaü gamissāmã'ti vutte devã bhante devalokasampattiyo nāma koņņhake patisāmitadha¤¤aü viya pu¤¤appamāõame'va tattha vā sodayo pu¤¤odayo na dissati uëārataraü pu¤¤akammaü upaciõantānaü rājattasadisaü natthi tadatthasādhanatthaü mama putto hotha bhante'ti sāmaõero taü na icchanto tuõhã ahosi tato sā bhante dānādino pu¤¤akaraõassa rājānubhāvaü passathā'ti vatvā tassa nipannaņņhāne cittavitānaü bandhitvā gandhaparihaõķaü katvā sumanapupphasatthate mudukattharaõake taü sayāpetvā yakkharodakaü pāyitvā mukhavāsasahitaü tambulaü bhojāpetvā candanāgaru ādisugandhaü ca mālatã sumanādipupphasamapuõõasamugge ca padumåppalapuõķarãkakalāpe ca nānāvirāgavatthāni ca tathā cãvaratthāya bhikkhånaü sukhumasāņake va sappinavanãta madhuphāõitacāņiyo ca tathā aņņhavidhapānãyabhājanānicā'ti anekopakaraõānã abhisaīkharitvā idaü tetāta dammi yathāruciü dānaü dehã'ti vatvā rājatte sampatte sabbaü sāsanopakāraü kātuü sakkāti mama puttabhāvaü patthetha bhante'ti āha sāmaõero taü disvā somanasso rājattaü patvā mayā sāsanānuggahaü kātuü vaņņatã'ti cintetvā upaņņhitadevalokaü pahāya tassā vacanaü sampaņicchi devã taü sampaņicchitabhāvaü ¤atvā attamānā agamāsi atha sāra¤¤ā saddhiü rathamāruyha gamanakāle'va sāmaõero cavitvā tassā kucchimhi paņisandhiü gaõhi kucchigatassā'nubhāvena devãyā nisinnapasse rathacakkaüyā vanābhiyā paņhavi osãdi tato sā taü ¤atvā sāmaõero kālakato nånā'ti dåtaü pesetvā kālakatabhāvaü ¤atvā vihāraü āgamma mahantena sakkārena sarãrakiccaü kāretvā mahādānaü pavattetvā nagarame'va pāvāsi athassa paņisandhigahaõe tassā ãdiso dohaëo uppajji tadatthadãpanatthaü mahāvaüsācariyā āhaüsu.

Tassevaü dohaëo āsi mahāpu¤¤āya deviyā,
Usabhamattaü madhugaõķiü katvā ussisake sayaü.

Vāmetarena passena nipannā sayane subhe,
Dvādasannaü sahassānaü bhikkhånaü dinnasesakaü.

Madhuü bhu¤jitukāmā'si atha phalālarajino,
Yodhānamaggayodhassa sisanacchinnāsidhovanaü.


[SL Page 061] [\x  61/]      

Tasse'va sãse ņhatvāna pātuü ceva akāmayi,
Anurādhapurasse'va uppalakkhettatopana.

ânãtuppalamālaüca amilātaü pilandhituü,
Sinātuü pātumā'nãtapānãyaü tissavāpiyā'ti.

Imassa pana dohalassa dullabhattā sā ra¤¤o anācikkhantã kiyāuppaõķuppaõķukajātā ahosi atha ra¤¤ā punappuna puņņhāsametaü kathesã taü sutvā rājā nagare bheriü cārāpesi yo usabhamattaü mahantaü madhugaõķaü passeti tassa mahantaü sampattiü dassāmã'ti tato deviyā kucchigatassānubhāvena goņhasamuddavelante chaķķitanikkujjitanāvāya anto vãsatiyaņņhippamāne ņhāne madhumakkhikā mahantaü madhugaõķuü akaüsu atheko jānapadiko taü disvā ra¤¤o ārocesi rājā tassa sakkāraü katvā deviü tattha netvā mahantaü maõķapaü kārāpetvā vuttaniyāme neva dvādasannaü bhikkhusahassānaü madhuü datvā madhuü bhojāpesi athe'tare dohaëe sampādetuü amacce sannipātāpetvā elālarājā amhākaü cerã kathaü dohaëaü sampādessāmā'ti āha taü sutvā amaccā veëusumane tattha gate sabbaü taü dohaëaü samijjhissatã'ti kathesuü taü sutvā rājā veëusumanā pakkosāpetvā tamatthaü tassa ārocesi sohaü bhante samattho ce āharissāmã'ti sampaņicchi atha rājā tassa mahantaü sakkāraü katvā ovaditvā pesesi so'pi rājānaü vanditvā attano gehaü gantvā nahāpakaü pakkosāpetvā sikhaüņhapetvā muõķaü kāretvā attano pãņņhiyaü rājiyodassetvā dve rattakāsāve nivāsetvā pāto'va nikkamma dãghavāpiyaü pātarāsaü patvā vaķķhamānakacchāyāya vaķķhamānakatitthaü patvātattha ārakkhakehi damãëasahassehi pakkosiyamānopi gaīgaü laīghitvā paratãre damiëe sampāpuõi atha tehi puņņho ahaü elāla ra¤¤o santikaü gacchāmi maü tattha nethā'ti vatvā tehi nãto rājānaü passitvā vanditvā aņņhāsi rājā taü disvā kuto tvaü bhaõe āgato'sãti pucchi so ahaü sāmi mahāgāmato āgatosmi'ti āha atha ra¤¤ā kasmā āgatosã'ti vutte tenahi suõadeva kākavaõõatisso abhiõhaü tumhākaü aguõaü amaccānaü vatvā akkosati paribhāsati athā'haü tattha māhevaü vattabbo elālo mahārājā mahiddhikā mahānubhāvo dhammiko dhammarājā sayaü yodho anekasahassayodhaparivāro asurabhaņaparivuto vepacittiasuro viya kehicipi paccatthikehi anabhibhavaniyo'ti ādinā 

[SL Page 062] [\x  62/]      

Tumhākaü såravãraguõe vaõõemi ettakame'va mama dosaü hadaye katvā tvaü mama laīkāpaccatthikassa guõe vaõõayasã'ti vatvā maü bhaõķaü katvā poņhetvā dubbalaü katvā kāsāvapilotiko nivāsāpetvā gacchare tava phalālassa santike sukhena vasā'ti maü raņņhato nãhari tasmā'haü tumhākaü santikaü āgatosmi'ti āha rājā sādhå'ti sampaņicchitvā tattha tvaü kena kammena niyuttovasã'ti pucchi assagopako'haü sāmã'ti ārohanavidhaü ca yuīaü ca jānāmi katipāhena kākavaõõa tissaü bandhitvā ānetvā tava dāsaü karomi pāragaīgaü ajja paņņhāya tuyhame'vā'tigajji rājā taü sutvā mahantaü sakkāraü kāretvā assagopakejeņņhakaņhānaü adāsi so asse gopento sabbe parigaõhitvā javalakkhaõasampannaü raõamaddavaü nāma sindhavaü aggahesi athaso katipayadivasā'tikkame kumbhakāravãthito mahantaü kåņaü gahetvā tissavāpiyā pānãyaü āharitvā kadambanadiyā tãre paņicchannaņhāne ņhapesi tato mahānelakkhettaü yantvā mahānelakapālaü āharitvā tattheva ņhapesi punadivase pāto'va tāni ādāya raõamaddavaü āruyha vãthiyā pācinadvārato bahi gantvā ahama're veëusumano'ti nāmaü sāvetvā ahaü raõamaddavaü ādiü katvā idaü cãdaü ca gahetvā amhākaü ra¤¤o santikaü gamissāmi elāëara¤¤o taü pavattiü kathetha sakkontā maü gaõhatå'ti ugghosetvā assassa paõhiyā sa¤¤aü datvā vegena cetiyagiriantaraü gantvā assassa vegaü mandaü karonto sanikasanikaü agamāsi athassa kathaü elāëara¤¤o kathesuü rājā taü sutvā amaccehi mantetvā attano cetiyadamilaü nāma aggayodhaü pakkositvā tvaü bho yodhasataü gahetvā sãghaü taü anubandhitvā māretvā sindhavaü gahetvā ehã'ti senāpatinā saīiü pesesã tato te bhuüjitvā sabbālaīkāra patimaõķitā maõikuõķalaü piëandhitvā ubhopi ājānãyasindhavaü āruyha gacchantā cetiyapabbatantare sampāpuõiüsu tatoveëusumano dhāvamāne te disvā assamaõķalaü katvā sãghasãghaü dhāvanto khurasaüghaņņanena mahantaü rajakkhandhaü uņņhāpetvā rajehi andhaü katvā gumbantare assapiņņhe nisinno'ca kosato asiü nibbāhetvā kaõņhappamāõena gahetvā aņņhāsiyā vegena gacchantānaü sãsānijindi veëusumano tāni bhåmiyaü apatamaüneye'va gahetvā kesehi gaõņhiü datvā assapiņņhãyaü yeva ņhapetvā assoca ādāya majjhantãke mahāvāëukāgaīgāyavaķķhamānakatitthaü sampāpuõã


[SL Page 063] [\x  63/]      
Tattha sahassamattā ārakkhikā damiëayodhā gaõhāthetanti parivāresuü so tehi saddhiü yujjhanto yodhasahassaü māretvā assena saddhiü ullaüghitvā pāragaīgāyaü patitvā pakkāmi atha pāragaīgāya vaķķhamānakadamiëo tathe'va purisasahassehi saddhiü parikkhipi so tehi saddhiü yujjhanto anekasate manussoghātetvā pakkāmi tato paņņhāya vaķķhamānakatitthaü sahassatitthaü'ti'pi assa maõķalikatitthaütipi voharanti so tadahe'va asse ādāya dãghavāpitaëāke nahātvā ca pitvā ca gacchanto sāyaõhe mahāgāmaü sampāpuõi tattha mahādvāraü vicaritvā āgantvā rājadvāre assā oruyha asse santappetvā sālāyaü bandhitvā uppalakalāpehi saddhiü pānãyaghaņaü ca sakuõķalābharaõāni dve sãsāni ca ādāya ra¤¤o dassesi rājā tassa mahantaü sakkāraü katvā suvaõõataņņakaü āharāpetvā taü asidhotapānãyena påretvā suvaõõakuõķalike dve damiëasãse ņhapãtāya deviyā nahāpetvā pānãyaü pāyetvā mālaü pilandhāpesi tasmiü khaõe deviyā dohaëo paņippassamhi atha rājā nemittake pakkosāpetvā ko etasmiü dohaëe vipāko'ti pucchi evaü te vyākāsuü-tena vuttaü.

Såravãrabalupeto merusāro guõākaro,
Dhãro sumativikkanto putto te deva jāyāti. 

Dvattiüsa damiëe hantvā katvā yuddhaü asādisaü,
Vase katvānimaü laīkaü ekarajjaü karissati.

Anurādhapure ramme vasanto sāsanaü imaü,
Sohessati yathā sokadhammarājā'va sāsanaü'ti.

Taü sutvā rājā tuņņho tesaü sakkāraü kāresã atha rājātassa paņisandhito dasekaddhamāse atikkante ekadivasaü vihāraü gantvā bhikkhu vandanto påjento gilānānaü bhikkhånaü catupaccayehi upaņņhahanto carati tadā so ekassa bhikkhuno sarãre maükuõena daņņhaņņhāne gaõķaü disvā kimidaübhante'ti pucchi bhikkhu maükuõena daņņhaņņhānaü mahārājā'ti āha rājā ma¤cake uttarattharaõassa abhāvenā'ti cintetvā uttarāsaīgaü dātukāmo ekasāņakabhāvena nādāsi tato pa¤cambamāëakaü gantvā tipiņakamahātissattheraü vanditvā nisãdi tadā so tassa mahābuddha sãhanādasuttantena dhammaü desesi tassa'pi rājā pasanto uttarāsaīgaüdātukāmo ekasāņakabhāvena ohitvā gehaü gantvā bhikkhånaü ca therassa ca bahåni vatthāni pesessāmã'ti cintento nisinno


[SL Page 064] [\x  64/]      

Hoti tasmiü khaõe eko kāko āgantvā ambasākhantere nisinno rājānaü evamāha.

Deyyadhammesu mā rāja ossakkāpaya mānasaü,
Uppannaü kusalaü cittaü nevossakkanti paõķitā

Dehi dānaü yathākāmaü tava cittānukålakaü,
Ahaü te āhariü pa¤ca sāsanaü tuņņhidāyakaü'ti.

Eva¤ca pana vatvā mahārāja vihāradevã dha¤¤apu¤¤alakkhaõasampannaü puttā vijāyi-uposathakulato ekā hatthãnã ākāse nāgantvā titthasarasamãpe sabbasetaü balalakkhaõasampannaü hatthipotakaü vijāyitvā agamāsi valāhaka assakulato ekā valavā'kāsenā'gantvā goõagāme valavā potakaü vijāyitvā agamāsi-goņhasamudde paņņasāņakādibhaõķaparipuõõa saņņhimattā nāvāyo aņņhaüsu-anantaravaķķhasamãpe rājamānena dvādasakarãsamatteņhāne tālakkhandhappamāõasuvaõõakkhandhā uņņhahaüsu imānipa¤ca maīgalasāsanāni āhariü atha giripāde kontarakaņņhapabbatamahāvihāre mahānāgatthero sattatālappamāõe ākāse nisãditvā parinibbuto imaü aniccaparidãpikaü sāsanaü ca vatvā tuņņhaņņhāne sāņakaü dehi sāmi'ti āha rājā taü sutvā hasã thero kimatthāya hasã mahārājā'ti āha ra¤¤ā kākena kathaü sutvā hasiü'ti vutte thero'pi tassa pubbakammaü saritvā hasi ra¤¤ā'pi kimatthaü bhante tumhehi hasitaü'ti puņņho mahārāja tava amaruppalakāle vālukāthåpe ussitasuttapatāke phalaü tayā ajja laddhaü'ti hasiü'ti āha rājā'pi taü atãtakammaü pucchi thero'pi sabbaü vyākāsi rājā pasanno therassa uttarasāņakaü datvā kontarakaņņhapabbatamahāvihāraü gantvā therassa sarãrakiccaü kārāpetvā dhātuyo gahetvā thåpaü kārāpesi tato suvaõõaü ca sāņakādayo ca āharāpetvā sabbesaü bhikkhånaü uttarattharaõatthāya ca ticãvaratthāya ca sāņake adāsi tato nagarajanapadaņņhavāsãhi saddhiü sattāhaü puttassa jātamaīgalaü kārāpesã athā'parabhāge tassa nāmakaraõamaīgale bhu¤jantuti dvādasasahassaü bhikkhusaīghaü nimantetvā evaü cintesi-tena vuttaü mahāvaüse.

Eso yaü yadi me putto asmiü laükātale'khile,
Rajjaü gahetvā sambuddhasāsanaü jotayissati. 

Aņņhuttarasahassaü va bhikkhavo pavisantu ca,
Sabbe te uddhapattā va cãvaraü pārupantu ca. 


[SL Page 065] [\x  65/]      

Paņhamaü dakkhiõaü pādaü ummāranto ņhapentu ca,
Ekacchattayutaü dhammakarakaü nãharantu ca. 

Gotamo nāma thero ca patigaõhātu puttakaü,
So ca saraõasikkhāyo detu sabbaü tathā ahå'ti.

Rājā sabbaü taü nimittaü disvā tuņņhacitto bhikkhusaüghaü nisãdāpetvā paõãtena pāyāsene'ca santappetvā kiü bhante mama puttassa nāmaü anucchavãkaü'ti pucchi athassa bhikkhu evaü nāmamakaüsu tattheva vuttaü.

Mahāgāme nāyakattaü pãtunāmaü ca attano,
Ubho katvāna ekajjhaü gāmaõãabhayo itã'ti.

Tato tasmiüye'ca vasse vihāradevã a¤¤aü puttaü vijāyi tassa tisso'ti nāmamakaüsu ubho te kumārā devakumārā viya mahantena parivārena vaķķhenti atha sitthappavesanamaīgale sampatte rājā pa¤casatamatte bhikkhusaüghe nimantetvā mahādānaü pavattetvā bhikkhånaü bhu¤janakāle suvaõõasarakaü gahetvā deviyā saddhiü sabbesaü ucciņņhahattaü thokathokaü gahetvā evaü sapathaü karonto kumārānaü abhimukhe ņhapesuü lokasāsanabhāraühi yadi tumhe kaķķhetha puttakā mā jãratu kucchigataü idaü vo'ti adāpayi.

Vi¤¤āya bhāsitatthaü te ubho rājakumārakā,
Pāyāsaü taü abhu¤jiüsu tuņņhacittā mataü viyā'ti

Atha rājā tesaü dasadvādasavassikakāle vãmaüsanatthaü pa¤casate bhikkhusaüghe sannipātetvā mahādānaü sajjetvā bhojetvā suvaõõasarakena pureviya bhikkhunaü vucciņņhamodanaü gahetvā tayo koņņhāse katvā tesaü abhimukhe ņhapetvā evamāha-tena vuttaü.

Kuladevatānaü no tātā bhikkhunaü vimukhā mayaü,
Na hessāmā'ti cintetvā bhāgaü bhu¤jathimaü'ti ca. 

Dve bhātaro mayaü niccaü a¤¤ama¤¤ama'dåhakā,
Bhavissāmā'ti cintetvā bhāgaü bhu¤jathãmaü'ti ca

Na yujjhissāma damiëehi iti bhu¤jathãmaü iti,
Niyojesi mahārājā evaü rājakumārake'ti

Taü sutvā te koņņhāsadvayaü amataü viya paribhu¤jiüsu antimaü pana koņņhāsaü gahetvā tissakumāro bhattapiõķiyaü bhåmiyaü pātesi gāmaõi,pi tatheva khãpitvā vuņņhāya sayanaü gato hatthapāde saükucitvā nipajja taü ditvā vihāradevi sayanaü upagantvā putta kimatthaü hatthapāde pasāretvā sukhena na nipajjasi sukhaü sayā'ti āha kumāro tassā taü kāraõaü kathento evamāha.


[SL Page 066] [\x  66/]      

Gaīgāpāraü hi damiëā vasantaggisikhā viya, 
Ito goņhasamuddova kathaü semi sukhaü ahaü'ti.

Rājaü taü sutvā tesaü manaü ¤atvā te hatthassatharusippesu ca sakalāsu kalāsu ca nipphattiü pāpesi-tato gāmaõãkumāro.


So kamenābhivaķķhento ahu soëasavassiko,
Pu¤¤avā yasavā dhãmā tejobalaparakkamo.

Hatthassatharukammassa kusalo katupāsano,
So gāmaõirājasuto mahāgāme vasã tadā'ti.

Tato kākavaõõarājā dasamahāyodhe saügaõhitvā puttānaü vupaņņhāpesi-dasamahāyodhā nāma. 

"Nandimitto suranimmalo mahāseno goņhayimbaro,
Theraputtābhayo bharaõo velusumano tathe'va ca 

Kha¤jadevo phussadevo labhiyyavasahopi ca,
Eto dasamahāyodhā tassāhesuü mahabbalā'ti"

Tesu eko dasa puna tesu eko dasā'ti evaü tãsu vāresu te yodhe saügaõhiüsu-to pana yodhā.

Ekādasasahassaü ca dasuttarasata'mpi ca,
Ahesuü piõķitā yodhā mahabbalaparakkamā'ti.

Rājā'pi tesaü gāmanigamakhettavatthuādãni datvā tissakumāraü janapada rakkhaõatthaü balavāhane datvā dãghavāpiü pesesi gāmaõikumāro pitu santikeye'va ohãyi tato so hatthassarathapādādicaturaīgasenaü dasamahāyodhe ca passanto idāni damiëehi saddhiü yujjhissāmi'ti cintetvā taü pavattiü pitu ra¤¤o kathāpesi kālo'yaü me lokasāsanānuggahaü kātuü tato me taü anujānātå'ti rājā taü sutvā yuddhe jayaparājayo nāma na sakkā ¤ātuü mahati panāyaü damiëasenā'ti ma¤¤amāno puttānaü anurakkhaõatthaü alamamhākaü oragaü'ti damiëayuddhaü nānujāni tato kumāro dutiya'mpi tatiya'mpi pitu santikaü pesesi catutthe panavāre hatthagãvupagādayo itthālaīkāre kāretvā pitu santikaü pesesi-tena vuttaü hi mahāvaüse.

Pitā me puriso hoti neva cakkhati tenidaü,
Piëandhatå'ti pesesi itthālaīkāramassa so.

Rājā hi tassa kujjhitvā karotha hemasaīkhaliü,
Tāya naü bandhayissāmi nā¤¤athā rakkhiyo hi so'ti.

Atha kumāro pituno kujjhitvā malayaü agamāsi te tassa pitari duņhattā duņņhagāmaõã'ti vohariüsu tato rājānuggalacetiyaü kārāpetvā cetiyamahadivase bhikkhå sannipātesi catuvãsati 

[SL Page 067] [\x  67/]      

Bhikkhusahassāni sannipatiüsu tadā yodhe sannipātāpetvā bhikkhusaīghassa majjhe sapathaü kārāpesi mamaccayena puttānaü kalahaņņhānaü na gantabba'nti-athāparabhāge tissakumāro pitari kālakate dãghavāpito āganatvā tassa sarãrakiccaü kāretvā mātaraü ca kaõķulahatthiü ca ādāya bhātu bhayā dãghavāpime'va agamāsi tato amaccā mahāgāme samāgantvā etamatthaü vatvā duņņhagāmaõã kumārassa santikaü lekhanaü pesesuü sãghamāgacchatu'ti so taü sutvā lahuübhuttasālaü āgantvā ārakkhaü saüvidahitvā mahāgāmaü gantvā natthāmaccehi abhisitto mātaraü ca kaõķulahatthiü ca gahetvā āgacchatå'ti kaõiņņhassa dåtaü pāhesi tato tissakumāro pitā no devattaü gato mātaraü vupaņņhahanto ettheva vasissāmã'ti vatvā na pesesi rājā taü sutvā ahaü jeņņho tasmā mātupaņņhānaü mayhame'va bhāro ahametaü vupaņņhahissāmi sacena pesetã āharaõupāyene'ca āharissāmi'ti kuddho sāsanaü pesesi kumāro pana mātaraü na pesete'ca atha te ubhosenaü saükaķķhitvā vullaīganiyapiņņhiyaü mahāsaīgāmaü paccupaņņhāpesuü tena vuttaü mahāvaüse.

Ahu dvinnaü mahāyuddhaü cullaīganiyapiņņhiyaü,
Tattha nekasahassāni patiüsu rājino narā.

Rājā ca tissāmacco ca valavā dihughanikā,
Tayoye'va palaüyiüsu kumāro anubandhi te.

Vubhinnamantare bhikkhå māpayiüsu mahãdharaü,
Taü disvā bhikkhusaüghassa kammaü iti nivattiso'ti

Tato rājā palāyanto kappandaranadiyā jalamāliü nāmatitthaü patvā sannāhaü mu¤citvā tissāmaccassa evamāha chāta'jjhattomhi ki¤ci atthi'ti so suvaõõasarakato bhattaü nãharitvā adāsi rājā saīghassa adatvā abhuntapubbabhāvena suvaõõasarake bhattaü attano va amaccassa ca valavāya ca bhikkhusaüghassa vā'ti cattāro koņņhāse katvā bhikkhusaīghassa kālaü ghosaya tissā'ti āha so'pi kālo'yaü bhante bhattaggassa upasaīkamaõāyā'ti ghosesi taü sutvā piyagundãpaņņho sikkhāpadadāyakogotamatthero tissakuņimbikasutaü attano antevāsikattheraü pakkositvā tamatthaü vatvā pesesi so'pi ākāsenā'gantvā tesaü abhimukhe pāturahosi athassa hatthato pattaü gahetvā saüghassa bhāga¤ca attano bhāga¤cā'ti dve koņņhāse adāsi atha valavā'pi attano koņņhāsaü dātukāmā buraghaņņanādihi attano


[SL Page 068] [\x  68/]      

Ajjhāsayaü pa¤¤āpesã taü ¤atvā tassā koņņhāsa'mpi patte pakkhipitvā puõõapattaü rājā therassa hatthe patiņņha pesi thero taü ādāya gotamattherassa adāsi thero pa¤cannaü bhikkhusatānaü datvā ālopabhāgato tesaü santikā laddhaü patte påretvā pesesi patto gantvā tesaü santike aņņhāsi-vuttaühi mahāvaüse,

Disvā gataü gahetvā taü tisso bhojesi bhåpatiü,
Bhu¤jitvāna saya¤cāpi valavaü cā'pi bhojayi.
Sannāhaü cumbaņaü katvā rājāpāttaü visajjayi'ti.

Tato rājā mahāgāhaü gantvā na cirene'ca kālena saņhisahassabalaü saükaķķhitvā valavaü āruyha sannaddhapa¤cāyudho kaõiņņhena saddhiü yuddhāya nikkhami kumāro'pi kaõķulamāruyha balakāyaparivuto nikkhami tadā tesu suddhesu kaõiņņho parājayitvā palāyitamatthaü mahāvaüse vuttaü.

Rājā valavamāruyha tisso tu kaõķulaü kariü,
Dve bhātaro samāga¤chuü yujjhamānā raõe tadā.

Rājā kariü karitvanto calavāmaõķalaü akā,
Kathāpi chiddaü no disvā laüghāpetuü matiü akā. 

*Valacāya laüghāpetvāna hatthinaü bhātikopari,
Tomaraü khipi cammaü ca yathā chijjatu piņņhiyaü

Anekāni sahassāni kumārassa narā tahiü,
Patiüsu yuddhe yujjhantā bhijjiceva mahabbalaü.

ârohakassa vekallā itthimaü laüghayi iti,
Kuddho kari taü cālento rukkhamekamupagami.

Kumāro āruhã rukkhaü hatthisāmi mupāgami,
Tamāruyha palāyantaü kumāraü anubandhi so'ti.

Tato kumāro palāyitvā vihāraü pavisitvā mahātherassa heņņhāmadve nipajji tasmiü khaõe thero yathā heņņhāmadvaü na pa¤¤āyatã evaü cãvaraü madvake patthari tato rājakumārassa anupadena rājā āgantvā pariveõaü pavisitvā kuhiü tisso'ti pucchi thero mahārāja natthi madve'ti āha tato rājā heņņhāmadvaü paviņņho ma¤¤e'ti cintetvā tato nikkhamma vihārapariyante ārakkhaü saüvidhāya sayaü dvārakoņņhake aņņhāsi tato bhikkhu taü ma¤cake nipajjāpetvā upari cãvaraü datvā matabhikkhu nãharaõaniyāmena bahi nãhariüsu rājā taü disvā evamāha-vuttaü hi.

Nãyamānantu taü ¤atvā idamāha mahãpati,
Tissa tvaü kuladevānaü sãse hutvāna nãyasã.

Balakkārena gahaõaü kuladevehi natthi me,
Guõaü tvaü kuladevānaü sareyyāsi kadācipi.
---------------------------------------
* "Valava laüghayitvāna" katthaci. 


[SL Page 069] [\x  69/]      

Evaü ca pana vatvā tato mahāgāmaü gantvā mātaraü āõāpesi tadā bhikkhåhi anuggahito tissakumāro a¤¤ataravesena dãghavāpiü gantvā godhagattatissattheraü upasaīkamitvā evamāha sāparādho'hmabhante mama bhātuno taü'dāni khamāpessathā'ti yāci thero tassa chattapattādayo datvā veyyāvaccākārena padvasate bhikkhåhi saddhiü rājagehaü gantvā taü sopānamatthake ņhapetvā antogehaü pāvisi rājā sabhikkhusaīghaü theraü disvā nisãdāpetvā yāguādãni upanesi thero pattaü pidhesi rājā kimatthaü yāgatattha bhante'ti pucchi thero kumāraü ādāya āgatamhā'ti āha ra¤¤ā kuhi dāni so coro'ti vutte nãtaņņhānaü ācikkhi atha vihāradevã gantvā puttaü sampaņicchi atha rājā bhikkhusaīghena saddhiü sammoditvā tissakumārena saddhiü bhujitvā saīghaü vissajjesi tamatthaü dassetuü mahāvaüsakathācariyā āhaüsu.

Rājāha theraü ¤ātavo dāsabhāvo idāni no,
Sāmaõeraü pesayetha tumhe me sattavassikaü,

Janakkhayaü vināyeva kalaho na bhaveyya no,
Rājā saīghassa dose so saīgho daõķaü karissati.

Hessatāgatakiccaü vo yāgādiü gaõhathā'ti so 
Datvā taü bhikkhusaīghassa pakkositvāna bhātaraü tattheva saīghamajjhamhi nisinno bhātarā saha,
Bhujitvā ekatoye'va bhikkhusaīghaü visajjahã'ti

Tato rājā takipāhaccayena kaõiņņha tvaü gantvā dãghavāpiyaü nisinno sassaü kārehã ti pesetvā saya'mpi sassakammaü kāresi athāparabhāge rājā bhira¤¤asuvaõõa gomahisadāsidāsa khettavatthugāmanigama ņhānantarādidānena mahābalakāyaü saīgaõhitvā idānaüyaü damiëakacavaraü jhāpetvā sambuddhasāsanaü sobhotuü kālo'ti cintetvā hatthassādayo ca nānāyudhacammādayo cā'ti sabbaü saüvidhāya kunte dhātuü nidhāpetvā mahantena rājānubhāvena mahantena balakāyena sadhiü rājasiriyā virocamāno tissamahārāmaü gantvā bhikkhusaīghaü vanditvā sahagāmino bhikkhå yācitvā damiõamaddana kātuü nikkhami tamatthaü dassetuü vuttaü hi. 

Duņņhagāmaõi rājā'tha katvāna janasaīgahaü,
Kunte dhātuü nidhāpetvā sayoggabalavāhano.

Gantvā tissamahārāmaü vanditvā saüghamabråvã,
Pāragaīgaü gamissāmi jotetuü sāsanaü ahaü.

Sakkātuü bhikkhavo detha amhehã sahagāmino,
Maīgalaü ceva rakkhā ca bhikkhunaü dassanaü hi no. 
[SL Page 070] [\x  70/]      

Adāsi daõķukammatthaü saügho padvasataü yati,
Bhikkhusaīghaü tamādāya tato nikkhamma bhåpati.

Sodhāpetvā malaye idhā'gamanāma¤jasaü,
Kaõķulaü hatthimāruyha yodhehi parivārito,
Mahatā balakāyena yuddhāya abhinikkhamã'ti.

Tadā kira mahāgāmato yāva bhuttasālā etthantare mahābalakāyo gacchanto aņņhāsi atha mahārājā dasamahāyodhaparivuto mahāraõaü katvā damiëe ghātento chattadamiëaü gahetvā tattha nisinno mahiyaīganathåpaü asãtihatthaü kārāpesi ko nāmo'yaü mahiyaīgaõathåpo'ti ? 

Tassāyamānupubbikathā.

Bhagavā kira bodhito navame māse idaü dãpa'māgantvā gaīgātãre tiyojanayāme yojanavitthate mahānābhavanuyyāne yakkhasamāgamaü āganatvā tesaü yakkhānaü uparibhāge mahiyaīgaõathåpassaņhāne vehāsayaü ņhito vuņņhivātandhakārādãhi yakkhe santāpetvā tehi abhaya yācito tumhākaü abhayaü dassāmi tumhe samaggā nisãdanaņņhānaü mayhaü dethā'ti āha-tato.

âhu te sugataü yakkhā dema mārisa te imaü,
Sabbe'pi sakalaü dãpaü dehi no abhayaü tuvaü.

Bhayaü sãtaü tamaü tesaü hanatvā taü dinnabhåmiyaü,
Cammakhaõķaü attharãtvā tatthā'si māraji jino'ti.

Tato tattha nisinno bhagavā tejokasiõaü samāpajjitvā cammakhaõķaü samantato jāletvā vaķķhesi te cammakhaõķena abhibhutā samantato sāgarapariyante rāsibhåtā ahesuü tato bhagavā iddhibalena giridãpaü nāma idhā'netvā tattha yakkhe pavesetvā dãpaü yathāņņhāne ņhapetvā cammakhaõķaü saükhipi tadā devatā samāgamo ahosi tasmiü samāgame bhagavā dhammaü desesi tadā. 

Nekesaü pāõakoņãnaü dhammābhisamayo ahu,
Saraõesu ca sãlesu ņhitāāsuü asaīkhiyā.

Sotāpattiphalaü patvā sele sumanakåņake,
Mahāsumanadevindo påjiyaü yāci påjiyaü

Siraü parāmasitvāna nãlāmalasiroruho,
Pānimatte adā kese tassa pāõahitojino. 

So taü suvaõõa caīgoņavarenādāya satthuno,
Nisinnaņņhānaracite nā nāratanasadvaye.

Sabbato sattaratane te ņhapetvā siroruhe,
So indanãlathåpena pidahesi namassi cā'ti.


[SL Page 071] [\x  71/]      

Parinibbute bhagavati lokanāthe dhammasenāpatisāriputtattherassa antevāsiko vasabho me'ko thero citakato gãvarya dhātuü gahetvā bhikkhusaīghaparivuto āgantvā tasmiüye'va cetiye patiņņhāpetvā meghavaõõapāsānehi chādetvā dvādasahatthubbedhaü thåpaü katvā pakkāmi atha devānaüpiyatissara¤¤o bhātā cålābhayo nāma taü abbhutaü cetiyaü disvā tisahatthubbedhaü cetiyaü kāresi-idāni duņņhagāmaõi abhayamahārājā mahiyaīgaõaü āgantvā tattha damiëe maddanto asãtihatthubbedhaü ka¤cukacetiyaü kāretvā påjamakāsi evaü mahabbhutaü cetiyaü ahosi-tato rājā mahiyaīgaõato ambatitthaü gantvā ambadamiëaü catuhimāsehi gaõhito oruyha mahabbale sattadamiëe ekāhene'va gaõhi tate antarāsob÷e mahākoõķidamiëaü doõagāme gavaradamiëaü hālakole issariyadamiëaü nāëisobbhe nāëikadamiëaü khānugāmamhi khāõukadamiëaü tambunnanāmake mātulabhāgiõeyyadvedamiëe gaõhi tadā rājā damiëehi yujjhamāno evaü saccamakāsi-vuttaü hi. 

Ajānitvā sakaü senaü ghātenti sajanaüiti,
Sutvāna saccakiriyaü akarã tattha bhupati,

Rajjasukhāya vāyāmo nā'yaü mama kadā ci pi,
Sambuddhasāsanasse'va ņhapanāya ayaü mama.

Tena saccana me senā kāyopagatabhaõķakaü,
Jālavaõõaü'va hotu'titaü tathe'va tadā ahu'ti.

Evaü rājā gaīgātãre catuvãsatikhandhāvāresu damiëehi saddhiü mahantaü yuddhaü karonto mahādamiëasenaü ghātesi tato ghātitāva sesā āgantvā vijitanagaraü saraõaü katvā pavisiüsu atha rājā vijitanagaraü gaõhanatthāya yodhe upaparikkhanto magadhanāëiyā soëasanāëimatta surāgaõhanakaü ekaü vitthaü nikkhasahassena kārāpetvā ammaõattayaü kahāpanarāsiü kārāpetvā rāsimatthake surāya paripuõõaü vitthaü ņhapetvā dasamahāyodhe pakkosāpetvā imaü surāvitthaü pivitvā vitthena saddhiü kahāpaõe gaõhathā'ti āha yodhā tuõhi ahesuü atha rājā goņhayimbaraü ca theraputtābhayaü ca dāņhāyodhaü ca āmantetvā surā pātuü niyojesi te mayaü devapātuü ayuttaråpā'ti paņikkhipiüsu rājā suranimmalaü pakkositvā tathevāha so'haü deva suraü pivissāmi ethamatthaü sutvā bahujanā santipatanti tesaü dātuü kahāpaõāni mandānãti āha rājā a¤¤āni'pi chaëammaõakahāpaõāni tatthe'va rāsimakāsi so suraü pivitvā kahāpaõe saüvibhajitvā manussānaü adāsi surāya pãtabhāvena'ssa 


[SL Page 072] [\x  72/]      

Vena'ssa suranimmalo'ti vohariüsu rājaü taü vãmaüsitvā nandimittaü vãmaüsanatthaü tassa rājupaņņhānaü āgamanamagge suraü pāyetvā kaõķulaü mu¤cesi tadā so karivaro gajjanto nadanto soõķāya bhåmiü paharanto tassābhimukhaü dhāvã tadā.

Gaõhãtuü āgataü hatthiü nandimitto karehi taü, 
Ubho dante pãëayitvā ukkaņikaü nisãdayi.

Hatthinā nandimitto tu yasmā yattha ayujjhi so,
Tasmātattha kato gāmo hatthiporo'ti vuccati.

Evaü te rājā vãmaüsitvā vijitanagaraü gaõhanatthaü nikkhami taü sutvā damiëā yuddhāya upadhāviüsu atha tehi saddhiü mahāyodhānaü subhiüsano mahāsaīgāmo ahosi atha puratthimadvāre veëusumano assamabhãruyha yujjhanto anekasatadamiëe ghātesi tato damiëaü antopuraü pavisitvā dvāraü thakesuü atha rājā niyojesi attano attano balavāhaõaü gahetvā tesu tesu dvāresu yuddhaü karontu'ti atha kaõķulahatthã nandimitto suranimmalo ca dakkhiõadvāre kammaü kariüsu mahāseno goņhayimbaro theraputtābhayo vā'ti ime tayo itaresi tãsudvāresu kammaü kariüsu taü ca nagaraü sukkhaparikhā kaddamaparikhā ukadaparikhāti parikhāttayaparikkhittaü aņņhārasahatthubbedhaü daëhapākaraü tattha tattha yodhasatasamparikiõõagopura ayo dvārehi yuttaü tattha tattha ņhitehi nikkhitta sarasattitomaraheõķivāëādinānāyudhehi ca yantadhanuyantapāsānaasanikkhandhehi ca si¤camāna pakkaņhitamalasilesehi ca nirantaraü ahosi tato kaõķulo dhāvitvā jannukehi ņhito dantehi silāsudhā iņņhikā bhinditvā ayodvāraü sampāpuõi tato damiëā gopure ņhatvā nānāyudhā nikkhipiüsu pakkaayoguëa¤ce'va pakkaņņhitasilese ca gatthipiņņhiyaü khipiüsu tadā kaõķulo vedanaņņo udakaņņhānaü gantvā udake ogāhi taü disvā goņhayimbaro idaü surāpānaü'ti ma¤¤āyi nāyamare surāpānaü ayodvāramighāņanaü nāme'taü gaccha sakkonto gantvā dvāraü vighaņehã'ti āha taü sutvā nāgarājā jātābhimāno janasotapuņāni pāņento viya gajjanto ku¤canādaü karonto jalaü dvidhā katvā uggammathale aņņhāsi tato hatthivejjā silesaü dhovitvā osadhaü akaüsu tato rājā hatthãma'bhiruyha pāõinā kumbhaü parāmasitvā sakalalaīkātale rajjaü tava dammi puttā'ti taü rajjena tosetvā varabhojanaü bhojetvā vaõaü sāņakena veņhetvā suvammitaü katvā cammapiņhiyaü mahisacammaü sattaguõaü katvā bandhitvā tasso'paritelacammaü


[SL Page 073] [\x  73/]      

Bandhitvā taü vissajjesi so asanã viya gajjanto gantvā dāņhā'hi padaraü vijjhi pādena ummāraü hani dvārabāhāhi saddhiü ayodvāraü mahāsaddena bhåmiyaü pati tena vuttaü.

Asanã viya gajjanto so gantvo'paddave sahaü, padaraü vijjhi dāņhāhi ummāraü padasāhanã,
Sadvārabāhaü taü dvāraü bhåmiyaü saravaü patã'ti.

Atha gopure dabbasambhāraü pana hatthipiņņhiü patantaü disvā nandimitto bāhāhi paharitvā pavaņņesi tadā kaõķulo dāņhāpãëanaveraü chaķķhesi atha kaõķulo attano piņhiü ārohanatthāya nandimittaü olokesã taü ¤atvā nandimitto aha'mare kadā a¤¤ena katamaggena paviņņhapubbo'ti taü na icchanto aņņhārasahatthubbedhaü pākāraü bāhunā paharitvā aņhåsabhamattappamāõa padese pātetvā suranimmalaü olokesi so'pi ahaü tāya katamaggena na pavisissāmã'ti taü anicchanto aņņhārasahatthubbedhaü pākāraü ullaüghitvā damiëānaü matthake asani viya nagarabbhantare pati atha goņhayimbaro'pi theraputtābhayo'pi ekekadvāraü bhinditvā pavisiüsu-tato.

Hatthi gahetvā rathacakkaü mitto sakaņapa¤jaraü,
Nāëikerataruü goņho nimmalo khaggamuttamaü.

Tālarukkhaü mahāseõo theraputto mahāgadaü,
Visuü visuü vãthigatā damiëe tattha cuõõayuü'ti.

Evaü vijitanagaraü catumāsehi bhinditvā damiëe māretvā tato girilokaü nāma gantvā giriyadamiëaü aggahesi tato mahelanagaraü gantvā catumāsehi mahelarājānaü gaõhi-tato rājā anurādhapuraü gacchanto sapariso kāsapabbate nāma khandhāvāraü nivāsetvā tattha posona nagaraü nāma vāpiü kāretvā jeņņhamålamāsamhi udakakãëaü kãëi elāro'pi duņņhagāmanissa āgatabhāvaü sutvā amaccehi saddhiü mantesi tamatthaü dassetuü.

Taüyuddhāya'gataü sutvā rājānaü duņņhagāmaõiü,
Amacce sannipātetvā elāro āhā bhåmipo

So rājā ca sayaü yodho yodhāca'ssa bahu kira,
Amaccā kinnukātabbaü kinnuma¤¤anti no iti.

Dãghajantuppabhåtayo yodhā elāëa rājino,
Suve yuddhaü karissāma itãte nicchayaü karuü'ti.

Tato so panadivase yuddhasannaddho mahāpabbatahatthiü āruyha mahābalakāyaparivuto nikkhami gāmaõirājā'pi mātarā saddhiü mantetvā tassāmatena dvattiüsabalakoņņhake kāretvā chattadhare


[SL Page 074] [\x  74/]      

Rājaråpake tattha tattha ņhapesi abbhantarakoņņhake sayaü aņņhāsi-tato ubhinnaü rājånaü mahāsaīgāme vattamāne elāëara¤¤o dãghajantu nāma yodho khaggaphalake gahetvā bhåmito aņņhārasahatthubbedhaü nabhamuggantvā yujjhanto balakoņņhake patvā ettha rājā'ti ma¤¤amāno gantvā rāja råpake chinditvā paņhamaü balakoņņhakaü bhindi etene'va niyāmena dutiyaü tatiyantiyāva ekatiüsatimaü balakoņņhakaü bhinditvā gāmaõinā ņhitaü balakoņņhakaü āga¤chi tadā suranimmalo ra¤¤o'pari gacchantaü taü disvā ahamare suranimmalo kuhiü gacchasi yadi te purisākāramatthi idhā gacchā'ti akkosi taü sutvā dãghajantu paņhamaü imaü māretvā gamissāmã'ti kujjhitvā ākāsama'bbhuggantvā khaggamuggiritvā suranimmalābhimukho otari suranimmalo attano'pari otaraütaü taü disvā attano phalakaü upanāmesi itaro phalakene'va saddhiü taü dvidhā chindissāmã'ti cintetvā phalakaü pahari itaro phalakaü mu¤ci dãghajantu phalakaü chinditumasakkento bhåmiyaü pati suranimmalo taü sattiyā pahari phussadevo tasmiü khaõe saīkhaü dhamã asanisaddo viya ahosi ummādappattā viya manussā ahesuü tasmiü khaõe mahati damiëasenā bhijjittha elāëo'pi hatthipiņņhe nisinnoye'va palāyi tadā duņņhagāmaõira¤¤o senā damiëasenaü mārentā tattha rāsiü akaüsu-tathāhi.

Tattha vāpijalaü āsi hatānaülohitā'vilaü,
Tasmā kulatthavāpã'ti nāmato vissutā ahå.

Carāpetvā tahiü bheriü duņņhagāmaõibhåpati,
Na hanissatu elāraü maü mu¤ciya paro iti.

Sannaddho sayamāruyha sannaddhaü kaõķulaü kariü,
Elāraü anubandhanto dakkhiõadvāramāgamã.

Pure dakkhiõadvāramhi ubho yujjhiüsu bhåmipā,
Tomaraü khipi elāro gāmaõã tamava¤cayi.

Vijjhāpesi ca dantehi taü hatthiü sakahatthinā,
Tomaraü khãpi elāraü sahatthi tattha so pati.

Tato vijitasaīgāmo sayoggabala vāhano,
Laīkaü ekātapattaü so katvāna pāvisã påranti. 

Atha rājā nagare bheriü carāpetvā samantā yojanappamāõe manusse sannipātāpetvā elārara¤¤o sarãrassa mahantaü sakkāraü kārāpetvā kåņāgārena netvā jhāpetvā tattha cetiyaü kārāpetvā parihārama'dāsi ajjā'pi rājāno taü padesaü patvā bheri na vadāpenti evaü duņņhagāmaõã abhayamahārājā dvattiüsa damiëa


[SL Page 075] [\x  75/]      

Rājāno gahetvā laükādãpaü ekātapattamakāsi-atha yadā duņņhagāmaõirājā vijitanagaraü gaõhi tadā dãghajantu yodho elāraü upasaükamitvā attano bhāgiõeyyassa yodhabhāvaü ācikkhitvā idhā gamanatthāya tassa santikaü sāsanaü pesesi bhallukopi taü sāsanaü sutvā elārassa daķķhadivasato sattame divase saņņhiyā purisa sahassehi saddhiü otiõõo ra¤¤o matabhāvaü sutvā pilajjāya mahātitthato nikkhamitvā kolambahālake nāma gāme duņņhagāmaõã rājā'pi tassa gamaõaü sutvā sannaddho kaõķulaü abhiruyha yodhaparivuto mahatābalakāyena abhinikkhami ummādaphussadevo'pi pa¤cāyudhasannaddho ra¤¤o pacchimāsane nisãdi bhallukopi pa¤cāyudhasannaddho hatthiü abhiruyha rājābhimukhaü āgaüchi tadā kaõķulo tassa vegamandibhāvatthaü sanikaü sanikaü paccosakaki senā'pi hatthiü tatheva paccosakkitaü disvā rājā phussadevaü āha ayaü hatthi pubbe aņņhavãsatiyā yuddhesu apacco sakkitvā idānikasmā paccosakkatã'ti so āha deva amhākameva jayo ayaü gajo jayabhumiü avekkhanto paccosakkati jayabhåmiü patvā ņhassatã'ti nāgo'pi paccosakakitvā phussadevassapasse mahāvihārasãmante aņņhāsi tato bhalluko rājābhimukhaü āgantvā rājānaü uppaõķesi rājā'pi khaggatalena mukhaü pidhāya taü akkosi atha so ra¤¤o mukhe vijjhassāmã'ti saraü khipi so khaggatalamāhacca bhåmiyaü pati bhalluko mukhaü vidhosmi'ti sa¤¤āya mahantaü ukatuņņhiü akāsi tasmiü khaõe phussadevo tassa mukhe vijjhitvā pātesi-tena.

Ra¤¤o paccā nisinno so phussadovo mahabbalo,
Kaddhaü kipã mukhe tassa ghaņņente rājakuddhalaü.

Rājānaü pādato katvā pata mānassa tassatu,
Khipitvā aparaü kaddhaü vijjhitvā tassa jananukaü.

Rājānaü sãsato katvā pātesi lahuhatthako,
Bhalluke patite tasmiü jayanādo avattharã'ti.

Tato laddhajaye ra¤¤o nagaraü āgate phussadevo ra¤¤ā kuddhalaü ghaņņetvā bittadosassa daddhakammatthāya kaõõavalliü chinditvā lohitapasataü gahetvā rājānaü dassesi -ra¤¤o kimetanti vutte daddhakammaü devā'ti āha ko te doso'ti so'haü deva tumhākaü kuddhalaü ghaņņesã so me doso'ti rājā kiü bhātika adosā dosa'nti vadasã'ti vatvā attano kata¤¤ katavedibhāvena dve sare āõāpetvā puükhena ujukaü ņhapāpetvā tena pamāõena kahāpaõarāsiü katvā phussadevassa adāsã evaü laükārajjaü 

[SL Page 076] [\x  76/]      

Ekarajjaü katvā yodhānaü yathānuråpaü ņhānantaraü adāsi-athakadivasaü rājā attano pāsādatale sirisayanagato mahatiü sampattiü oloketvā akkhohiõi senāghātaü anussari anussarantassa ra¤¤o mahantaü domanassaü uppajji saggamaggantarāyo me bhaveyyā'ti tadā piyaīgudãpavāsã arahanto ra¤¤o parivitakkaü ¤atvā assasetha naü'ti aņņha arahante pesesi te āgantvā āgatabhāvaü ra¤¤o nivedetvā pāsādatalaü abhiruhiüsu rājā there vanditvā āsane nisãdāpetvā āgatakāraõaü pucchite āgatakāraõaü kathesuü-tato rājā.

Kathannu bhante assāso mama hessatã yena me,
Akkhehiõi mahāsenā ghātākārāpitā iti.

Athassa te āhaüsu.

Saggamaggantarāyo ca natthi te tena tena kammunā, 
Diyaķķhamanujātettha ghātitā manujādhipa.

Saraõesu ņhito eko padvasãle'pi cā'paro,
Micchādiņņhi ca dussãlā sesā pasusamāhatā.

Jotayissasi sovatthaü bahådhā buddhasāsanaü,
Manovilekhaü tasmā tvaü vinodaya narissarā'ti.

Evaü te rājānaü bodhetvā pakkamiüsu rājā tesaü vacanaü sutvā assāsaü paņilabhitvā te vissajjesã evaü rājā chattaü ussāpetvā ekarajjaü karonto saīghassa adatvā paribhuttamarãca vaņņissa daddhakammatthāya maricavaņņivihāraü kuntadhātuü patiņņhāpetvā anagghāni ņhapetvā ånavisatikethã dhanapariccāgena kārāpetvā mahāvihāraü ca kārāpetvā sannipatitānaü bhikkhunaü navutisahassānaü ca sacetiyaü vihāraü patigaõhāpesi tato navabhåmikaü lohapāsādaü cattāro anagghe ņhapetvā tiüsakoņipariccāgena kārāpetvā ettakānaüye'ca bhikkhånaü nãyyādetvā påjamakāsi tato bhagavato doõamattaü dhātuü patiņņhāpetvā visaüratanasatikaü laükālaükārabhutaü ratanamālikaü nāma maīgalamahācetiyaü paņhavikampanādi accherasatamaõķitaü saņhuttaratiüsasatamahāvihārapatimaõķitaü cetiyaü kārāpesi tattha catuvãsati anagghe ņhapetvā koņisatasahassaviyakaraõaü ahosi catuvãsativassāni rajjaü kārento laükāyaü ekånasatavihāre kāresi catuvãsatimahāvisākha påjā kārāpesi sakalatambapaõõidãpe bhikkhusaīghassa tikkhattuü ticãvaraü adāsi sattasattadināni laükārajjaü sāsanassa padvakkhantu adāsi sappisantiü tasuparisuddhavaņņiyā dvādassu ņhānesu dãpasataü dãpasahassaü dãpasatasahassaü

[SL Page 077] [\x  77/]      

Sahassaü jālesi aņņhārassu ņhānesu gilānānaü vejjehipihitaü bhesajjaü ca bhattaü ca niccaü dāpesi catucattāëãsa ņhānesu susaīkhataü madhupāyāsaü ca tattakesuye'va ņhānesu telullopakabhattaü ca adāsi tatta kesuye'va ņhānesu ghatapakkajālapåve bhattena saddhiü niccaü dāpesi māse māse aņņhasu uposathadivasesu laükādãpe sabba vihāre padãpatelaü dāpesi āmisadānato dhammadānaü mahantanti sutvā heņņhā lohapāsāde dhammāsane nisãditvā maīgalasuttaü osārituü ārabhitvā'pi saīghagāravena osārituü asakkonto tato paņņhāya dhammadesake sakkaritvā sabbavihāresu dhammakathaü kathāpesi ekekassa dhammakathikassa nāëināëippamānāõāni sappi phāõitasakkarāni caturaīgulamuņņhippamāõaü laņņhimadhukaü sāņakayugaü ca sāsassa aņņhamaüsu uposathadivasesu dāpesi so evamādãni anekāni pu¤¤akammāni katvā āyupariyosāne maraõamadvake nipajji atha gilānaü passissāmā'ti tato tato mahābhikkhusaīgho sannipatitvā gaõasajjhāyamakaüsu tadā devatā panassa chadevalokato charathe gahetvā ākāseņhatvā mahārāja amhākaü devaloke ramaõãyo amhākaü devaloke ramaõãyo'ti vatvā attano attano devalokaü āgamanāya yāciüsu rājā tesaü vacanaü sutvā yāvāhaü dhammaü suõāmi tāva adhivāsethā'ti te hatthasa¤¤āya nivāresi saügho gaõasajjhāyaü nivāretãti ma¤¤itvā sajjhāyaü ņhapesi rājā bhante kasmā sajjhāyaü ņhapethā'ti mahārāja tayā hatthasa¤¤āya nivāritattā'ti bhante tumhākaü sa¤¤aü nādāsiü devatā chadeva lokato cha rathe āganatvā attano attano devalokaü gantuü yācanti tasmā tesaü yāvāhaü dhammaü suõāmi tāva āgamethā'ti sa¤¤aü adāsinti taü sutvā keci ayaü rājā maraõabhayabhito vippalapati maraõato abhāyanakasattonāma natthã'ti ma¤¤iüsu tato abhayatthero āha kathaü mahārāja saddahitaü sakkā chadeva lokato jaratā ānãtānãti taü sutvā rājā ākāse cha pupphadāmāni khipāpesi tāni gantvā visuü visuü rathadhåre olambiüsu mahājano ākāse olambakāni pupphadāmāni disvā nikkaīkho ahosi tato rājā theraü pucchi katamo pana devaloko ramaõãyo'ti thero tusitabhavanaü pana mahārāja ramaõãyaü buddhabhāvāya samayaü olokento metteyyo bodhisatto tasmiüye'va vasatã'tã āha taü sutvā rājā tasmiü ālayaü katvā mahā thåpaü olokento nipanno'va vacitvā suttappabuddho viya 


[SL Page 078] [\x  78/]      

Tusitabhavanato āhaņarathe nibbattetvā attanā katapu¤¤assa phalaü mahājanassa pākaņaü kātuürathe ņhatvā dibbābharaõavibhåsito mahājanassa pasantasse'va tikkhattuü mahāthåpaü padakkhiõaü katvā bhikkhusaīghaü vanditvā tusitabhavana'magamāsi so panā'yaü rājā metteyyassa bhagavato aggasāvako bhavissati kaõiņņho dutiyasāvako bhavissati yo panettha vattabbo kathāpapadvo so sabbo mahāvaüse āvibhavissati amhehi panettha taü ganthalāghavatthāya upekkhittaü. 
Devattaü upaniņņhitaü gativasā hitvābhave sādhavo,
Dukkhaü'nekavidhaü'nubhåya satataü katvā viriyaü thiraü.

Icchantā jinasāsanassa suciraü ņhānaü sadā sādarā,
Kubbante'va'manantamaggakusalaü papontisaggaüsukhaü'ti.

Duņņhagāmaõi abhayamahāra¤¤o vatthuü tatiyaü.
-----------------------------

Nandimittassa vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Atãte kira imasmiüye'va bhaddakappe kakusandho nāma bhagavā loke udapādi sadevakaü lokaü nibbāõamatapānaü pāyento tadā eko kulaputto a¤¤atarasmiü kulagehe nibbattitvā vayappatto bhikkhusaüghassa dānaü dadamāne manusse disvā kimatthāyime attano attano santakaü bhattavatthahira¤¤asuvaõõādiü imesaü dassanti ¤ātakā vāte upakārakā'ti pucchitvā tehi ime bho buddhassa bhagavato sāvakā sãlavanto guõavanto appicchā santuņņhā pu¤¤akkhetto tesaü dinnaü yaüki¤ci appamatta mpi taü mahapphalaü hoti mahānisaüsā tasmā tesaü dānaü dema catupaccayehi upaņņhahissāmā'ti vutte-so somanasso mayā'petaü kātuü vaņņatã'ti ekassa bhikkhussa bhojanaü dātukāmo tiüsamatte kahāpaõe vissajjetvā migamaüsaü āharitvā āhārapakkasambhārapakkhittādi nānāpākehi sampādetvā gandhasāliü pariyesitvā bhattaü sampādetvā maüsarasena nānåpakaraõehi ca bhattaü bhagavato virocanaü nāma khãõāsavaü bhojesi no tena pu¤¤akammunā tato devaloke nibbattitvā anupamaü dibbasampattiü anubhavamāno kassapasammāsambuddhakāle mahābhoge kulagehe nibbattitvā vayappatto dvãsativassasahassāni khãrasalākabhattaü adāsi tadā kattarayaņņhiyoca kāyabandhanāni cā'ti anekāni pu¤¤akammāni katvā devaloke mahantaü sukhamanubhavitvā tato cuto


[SL Page 079] [\x  79/]      

Manussaloke sukhaü anubhavamāno amhākaü bhagavato parinibbutakāle laīkādãpe nibbatti-tadevaü veditabbaü-tadā elālarājā laīkāya rajjaü kāreti tasse'ko mitto nāma senāpati ahosi cittapabbatasāmante pācinabaddharājiyaü tasso'kā kaõiņņhikā ekena kulaputtena saddhiü saüvasanti dha¤¤apu¤¤alakkhaõaü kosobhitavatthaguyhaü puttaü vijāyitassa pu¤¤ānubhāvena'ssa kulassa divase divase sahassamuppajjati nāmaükarontā pana'ssa mātāpitaro mātulassa nāmaü gahetvā mitto'ti nāma'makaüsu atitaruõe'pi so mahāthāmo mahabbalo mātāpitaro panassa padasāgamanakāle bahi gacchantā anugacchantaü taü kenaci tosetuü asakkonto cammayottenassa kaņiü bandhitvā nisadāya bandhitvā gacchantã tena so te gacchante disvā nisadaü ākaķķhitvā tattha tattha parisappanto yottaü chindati athassamātāpitaro mahantaü nandiü āharitvā tena'ssa kaņibandhitvā mahante pāsāõe bandhiüsu atha sota'mpi tathe'va chindati punekadivasaü tassamātāpitaro kammantabhåmiü gacchantā kumāraü nisãdāpetuü asakkento gahetvā agamaüsu te taü ekassa velugumbacchāyāya nisãdāpetvā kammaükaronti so roditvā tesaü santikaü gantvā pādantaraü pavisitvā mattahatthi viya ito cito parisappanto kammaü kātuü na deti atha te taü gahetvā mahatiyā nandiyā tassa kaņiü bandhitvā ekasmiü velugumbe bandhiüsu so tehi bandhitvā gamanakāle roditvā samålaü velugumbaü uddharitvā ādāya agamāsi taü velugumbaü parimiõiyamānaü saņņhisakaņabhāraü ahosi tasse'vaü nandiü jindatã'ti nandimitto'ti nāmaü ahosi-tena vuttaü. 

Nandiü jindanabhāvena nandimitto'ti so ahå,
Kamaso so'bhivaķķhento dasanāgabalo ahå'ti.

Tato so dvādasavassiko anurādhapuraü gantvā mātulaü upaņņhahati.

Anurādhapuraü rammaü saggakhaõķaü'va bhāsuraü,
Akāsuü damilā sabbaü susānaü viya āmakaü.

Cetiyānã ca bhindiüsu mālakā'pi manoramā,
Chaķķitāsuü samantā tā manussakuõapākulā.

Jindantã āruhitvāna mahitaü suranaraüdihi,
Dumindaü tassa sākhā ca sandussentã malādihi. 

Buddharåpāni bhindantā vasantā paņimāghare,
Anācāraü karonte te tiracchānā'ca dāmilā.


[SL Page 080] [\x  80/]      

Disvāna bhikkhavo tattha acchindanti ca cãvare,
Bhindanti chattapatte'pi khipantākaņhalādayo'ti.

Evamādinā asakkaraõena sāsanakaõņake damile disvā nandimitto evaü cintesi,vuttaü hi. 

Devabrahmasurādãhi muddhanā niccamaõķitaü,
Saggāpavaggasukhadaü sammāsambuddhasāsanaü.

Nāsenti damilā'dāni kapparukkhāva agginaü,
Ayuttaü taü udikkhitvā saddhene'dha upakkhituü

Mantvāna nandi te damile gahetvā jātakodhasā,
æruü akkamma pādena hatthena itaraü tuso. 

Gahetvā sampadāëetvā bahikkhipati thāmavā,
Devā antaradhāpenti tena khittaü kaëebaraü.

Evamevaü nisā gamma karonte tena anvahaü,
Damiëānaü khayaü disvā janāra¤¤o nivedayuü,
Sahasā gaõethetanti rājā tesaü niyojayã'ti.

Taü ¤atvā nandimitto iminā vyāpārena sakkā lokasāsanaü paggaõhituü rohaõaü'dāni gamissāmã'ti cintesi-tena vuttaü.

Cintesi nandimitto so evampi karato mama,
Janakkhayo kevalaü hi natthi sāsana jotanaü.

Rohaõe khattiyā santi pasannā ratanattaye,
Tattha katvā rājasevaü gaõhitvā damiëe'khãle. 
Rajjaü datvā khattiyānaü jotessaü buddhasāsana'nti.

Tato so anurādhapuraü khaõķarājiü gantvā mātāpitaro gahetvā rohaõaü gantvā kububandhavanāmagāme nivāsaü kappetdvā mahāgāmaü gantvā ra¤¤o āyudhasālāya nisãditvā āvudhanisāpakāle nandimitto nāmayodho āgato'ti ra¤¤o kathāpesi ra¤¤ā sādhå'ti sampaņicchite āgantvā vanditvā aņņhāsi tato ra¤¤ā puņņho sabbaü vitthārenakathesã taü sutvā rājā pasãditvā mātāpitunnaüca'ssa mahantaü sakkāra kārāpetvā taü gāmaütassa bhattagāmaü katvā datvā vãmaüsanatthaü imaü asiü gahetvā dhāraü ņhapehã'ti adāsi so taü gahetvā aparāparaü pāsāõeghaüsãtvā dhāraü ņhapesi taü ahosi tikhiõaü yathā pabbatamhi pahaņe kadalikkhandhaü viya chinditvā gacchati taü disvā tuņņho rājā mahāvãthiyā gehaü dāpetvā divase divase sahassaü dāpento mahāparivāra'mpi dento mahāgāme vasāpesitato so aparabhāge duņņhagāmaõãrājenasaddhiü dvattiüsadamiëarājunā tasmiü ņņhāne mahāsaīgāmaü kārento vijitapuragahaõadivase 

[SL Page 081] [\x  81/]      

Divase kaõķulena saddhiü yujjhatvā taü ukkaņikaü nisãdāpetvā tadaheva tattha yujjhinto hatthinā ugghāņitaü ayodvāraü gopurena saddhiü patantaü vāmabāhunā paharitvā apaharanto aņņhārasahatthubbedhaü pākāraü bāhunā paharitvā nagarabbhantare pātetvā anto paviņņho mahantaü sakaņapa¤jaraü paggayha damiëe ghātento sakalasãhaladãpe damiëakaõņakaü nāsetvā rajjaü adāsã rājā laīkārajjaü ekacchattaü katvā anurādhapure vasanto tassa mahantaü yasaü datvā jajjaranadito paratiraü bhattagāmaü katvā adāsã-tato aparabhāge bhattagāmaü gacchanto jajjaranadiyā tãre nandimittaü nāma mahantaü vihāraü kārāpesi tato paņņhāya ra¤¤o sahāyo hutvā dānādãdi pu¤¤akammāniü karonto āyupariyosāne sagge nibbattãti. 

Evaü mahāthāmabalupapannā katupāsanā thāmamadaü pahāya,
Karonti lokassa ca sāsanassa atthaüsudhãmā'pitathākareyyā'ti.

Nandimittassa vatthuü catutthaü.
--------------------

Suranimmalassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Amhākaü kira bhagavato pubbe lokapajjoto lokanayano lokatāõo kassapo nāma bhagavā loke udapādi sadevakaü lokaü nibbāõapuraü pāpento-tasmiü samaye paccantagāmavāsiko eko manusso vane migasåkarādayo bandhitvā vajekatvā te posento niccaü pāõātipātakammaü katvā jãvati aparabhāge so piõķāya caramānaü ekaü bhikkhuü disvā gantvā tassa hatthato pattaü gahetvā taü attano gehaü netvā pa¤¤attāsane nisãdāpetvā migasåkaramaddavaü upanetvā bhojetvā divāmaüsarasapiõķapātaü datvā bhatutāvasāne ekamantaü nisãdi athassa so ovadanto yāvāyaü upāsako dullabhaü manussattaü labhitvā pāõātipātaü karoti adinnaü ādiyati paradāre aparajjhati musā bhāsati majjapāne rato hoti kāmaü so catusu apāyesu mahantaü dukkhaü anubhavatã'ti vatvā pāõātipātassa kammapathappattiü ca ādãnavaü ca dassesi-tenā'hu porāõā.

Satte satto'ti sa¤¤ā ca vadhakacitta mupakkamo,
Tena jãvitanāso ca sahatthā caturaīgiko.

Yathādhippāya āõatti tathā taü sampaņicchanaü,
Paņi¤¤aü acãnāsetvā tathāca karaõampiva.


[SL Page 082] [\x  82/]      

Payogaü heņņhā vuttesu chaķķetvā saha tehi ca,
Chaëagāõattiyā hoti pāõahiüsāti'dãpayeti.

âdãnavaü panevaü veditabbaü.

Hatthapādādichejjaü ca tāķanaü ca kasādihi,
Pāõātipāti labhati nakkasappādupaddavaü. 

Taruõo'va maraõaü yāti sadā pāõaharo naro,
Mātukucchigato vā'pi bālo vā yobbane ņhito.

Sãsakkhikucchirogo ca vaõiko kacchuko kiso,
Rogānamā'karo hoti atekiccho'sadhādihi.

Sadā viyogã sokã ca puttadāresu ¤ātisu,
Pāõātipātiko hoti sadā ubbiggamānaso'ti.

Athādinnādānassa kammapathappattiü ca ādãnavaü ca dassetuü āha.

Parapariggahabhaddho ca parapariggahasa¤¤itā,
Theyyādisvekacittaü ca ņhānā cāvaname'va ca.

Payogo ce'ti padvaīgamadinnaü sāhatthikaü mataü,
Yathādhippāya āõatti tathā taü sampaņicchanaü.

Paņi¤¤aü acināsetvā tathā'ca karaõa'mpi ca,
ōhānā vācaü payogaü ca apanetvāna padvasu.

Jaëagāõattiyā hoti adinna'nti padãpaye,
Daëiddo kapaõo hoti dehidebhã'ti yācako.

Kapāëahattho bhikkhanto hoti theyyarato naro,
Disvāna madhuraü annapānaü vatthādikaü subhaü.

Gilantalālo alabhanto chinnāso yāti thenato,
Parakammarato hoti sabbadā parapessiko.
Paradattu'pajãvanto hoti theyyarato naro'ti.

Atha paradāragamanassa kammapathappattiü ca ādãnava¤ca dasseteü āha. 

Parapariggahi'tthi ca parapariggahasa¤¤itā,
Atikkamanacittaü ca tathevā'tikkamo'pi ca

Evaü parassa dāresu caturaīgo atikkamo,
Manussā ca tiracchānā devatāyo ca sabbadā.

Na rocanti'na tussanti disvāna pāradārikaü,
Bhaõanti pharusaü vācaü asabbhaü sunitāpanaü,

Paharanti hatthapādehi daõķamuggaraādinā,
Yesaü kesaü vi nikkhittakaņņhaü vā kaņhala'mpi vā.

Tasse'vadehe patati yo naro pāradāriko,
Rājacorādijaü bhãtiü tiracchānabhaya'mpi ca. 

[SL Page 083] [\x  83/]      

Agginā'sanijaü bhitiü labhate pāradārikā,
Kuņņhaü gaõķo kilāso ca kāso sāso'pamārako.

Atekiccho pāparogo pãëeti pāradārikaü,
Vivaõõo ca viråpã ca vikaņaīgo ca duddaso.

Bhoti cammaņņhãmattehi pete'vā pāradārãko,
Thiyo na muccare thittā thittaü yāti pumā sadā,
Napuüsako paõķako vā hoti kho pāradāriko.

Atha musāvādassa kammapathappattiü ca ādãnavaü ca dassetuü āha.

Laddhiguhanacittaü ca vācā tadanulomikā,
Vacanatthapaņivedho ca musāvādo tivaīgiko.

Dantoņņhamukhavekallaü lālāpaggharaõaü sadā, badhirattaü ca mågattaü yāti satto musārato.

Madhura'mpi so vade vācaü taü tu kaõõakaņhorakaü,
Bhoti so appiyo vāco jantuno alike rato. 

Akataü abhāsitaü yaü taü abhutaü dosasa¤¤itaü,
Tasse'va ruhate so da daõķiyo hoti tāëiso.

Mātāpitā tassa vacaü neva saddhentã babbadā,
Na råhati tassa vaco sabhādisu ca nindito.

Mukhato vāyate tassa duggandho jāti jātiyaü,
Alikaü yo bhāsate vācaü peccāpāyesu paccatã'ti.

Tato majjapāne ādinavaü kathento āha. 

Yo majjaü pivate jantu pamādaņņhānasa¤¤itā,
Sa paccekkhe paratthe ca dukkhaü vindati kakkhaëaü.

Ajānanto khittacitto bhave taü asuciü suciü,
Garutabbe ajānanto ummatto sunakho viya.

Sajane parijanehe'so asa¤¤ato mahājaëo,
Digambaro nãvavutti hoti pānarato naro'ti.

Evamādinā padva duccarito ādãnavaü pakāsesi-paccantavāsiko'pi dhammaü sutvā mudubhåtamano tãõi divasānissa evamevaü dānaü datvā tassa santike sãlaü samādayitvā tato paņņhāya pu¤¤akammaü katvā āyupariyosāne devaloke nibbatto mahantaü devissariyaü anubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbute imasmiü laīkādãpe koņņhãyacāla janapade khaõķakaviņņhigāme aķķhe mahaddhane mahābhoge saüghakuņumbikassa nāmekassa issarassa putto hutvā nibbatti mahabbalo mahāthāmo dasannaü hatthãnaü balaü dhāreti mātāpitaro panassa nimmalo'ti nāmamakaüsu yadā


084 Piņurava

Panassa duņhagāmanã abhayamahārājā soëasanālisurāpuõõaü vitthaü pāyesi tato paņņhāyassa suranimmalo'ti vohariüsu tassa dvādasavassikakāle kākavaõõatissa mahārājā damiëāgamanaü nivāretuü mahāgaīgāya tesu tesu titthesu rakkhaü saüvidhento attano a¤¤āya bhariyāya puttaü dãghābhayanāmaü gaīgāya kasacchatitthe ārakkhatthāya ņhapesi so samantā dviyojane ņhāne mahākulato ekekaputtaü āõāpetvā saīghakuņumbikassā'pi santikaü dåtaü pāhesi so dåtavacanaü sutvā attano sattaputte pakkositvā tātā tumhesu ko naü upaņņhituü gacchatã'hi pucchi jeņņhāchabhātaro pituno evamāhaüsu tumhākaü putto nimmalo dve maņņasāņake nivāsetvā paõãtabhojanaü bhu¤jitvā vātātapavajjito akammasãlo viharati mayaü kasivanijjādayo karonto dukkhena vasissāma nimmalaüye'va pesethā'ti-tena vuttaü mahāvaüse.

Cetiyapabbatāsanne dvāramaõķalagāmake,
Brāhmaõo kuõķalo nāma vijjate me sahāyako.

Samuddapāre bhaõķāni tassa vijjanti santike,
Gantvā tvaü tena dinnānã bhaõķakāni idhā'harā'ti.

Evaü ca pana vatvā bhojetvā lekhaü datvā pesesi tato so navayojanikaü maggaü anurādhapuraü pubbaõheye'ca gantvā brāhmaõa addisa brāhmaõo taü disvā tāta nahātvā ehã'ti āha so idhā'nāgatapubbattāvāpi asaüjānanto anurādhapure tissavāpiü gantvā nahātvā ehã'ti āha so idhā'nāgatapubbattavāpiü asaüjānanto anurādhapure tissavāpiü gantvā nahātvā tato āgamma mahābodhiü ca thåpārāmacetiyaü ca padakkhiõaü katvā nagaraü pavisitvā tāsu tāsu vãthisu ābhiddhitvā āpaõato gandhamālaü ca adāya piëandhitvā tato uttaradvārato nikkhamma uppalakkhettato uppalaü gahetvā brāhmāõassa gehaü agamāsi tato brāhmaõena kuhiü tāta gatosã'ti vutte sabbaü taü gamanāgamanaü vyākāsi so taü sutvā purisajānãyyo ayaü'ti vimbhito phalāro ca taü jāneyya netaü patiråpaü etassa damiëāsanne muhutta'mpi vāso me na ruccatã'ti cintetvā ëekhaü ca paõõākāraü ca pesesi-tena vuttaü tatthe'va.

Nimmalo damiëā'sante vāsetuü ne'va arahati, 
Rājaputtassa pituno santike vāsamarahati.
Evamevaü likhitvāna lekhaü tassa samappiya,

Puõõavaķķhanavatthāni paõõākāre bahuni ca.
Datvā taü bhojayitvā ca pesesi sakhisantikaü,

So vaķķamānacchāyāyaü gannvā rājasutattikaü,
Lekhaü ca paõõākāre va rājaputtassa appayã'ti. 

[SL Page 085] [\x  85/]      

Kumāro lekhaü ca paõõākāraü ca disvā tuņņho imassa sahassaü dehã'ti āha tato kumārasevakā netaü tassa dārakassa anuråpa'nti apahāyiüsu taü sutvā tassa dasasahassaü ca dāpetvā kesamassuü ohāretvā nahāpetvā puõõavaõķanavatthayugaü acchādetvā gandhamālehi taü alaīkaritvā sãsaü dåkulapaņņena veņhetvā attano parihārena bhattaü bhojāpetvā attano satasahassagghanakaü mahāsayanaü dāpesi tato so taü sabbaü ekato bandhitvā kadahe'va rattiyā mātāpitunnaü netvā mātu dasasahassaü pituno sayanaü datvā rattiüye'cāgantvā kumārassa attānaü dassesi rājaputto pahātāya rattiyā taü sutvā tuņņhamānaso puna vatthābharaõāni ca dasasahassaü ca parivārajane ca datvā pitu santikaü pesesi tato nimmalo tāni va mātāpitunnaü datvā purebhattame'va mahāgāmaü gantvā rājānaü passi-tadā rājā kammāre sannipātetvā kammārasālāyaü nānāvudhāni kārāpeti nimmalo'pi gantvā rājānaü vanditvā aņņhāsi kammārā taü disvā taruõattā ãdisā'pi nāma yodhā hontã'tikeliü akaüsu rājā te paņibāhetvā, nãmmalaü pakkositvā ime asipatte dhovitvā dhāraü ņhapehã'ti dighato catuhatthasoëasaīgule puthulato dvattiüsaīgule aniņņhite soëasaasipatte adāsi datvā ca pana rājā sālāya orãmakoņito pārimakoņiü gato tato nimmalo asipatte gahetvā pāsāõe ghaüsitvā maņņaü katvā tikhãõaü dhāraü ņhapetvā yãto chijjitvā patitaü asisãkhaü gahetvā ime kammārā maü apahasiüsu'ti kujjhitvā dvãhi aīgulihi santetvā koņiyaü nisinnakammāraü sandhāya vissajjesi taü paņipāņiyā niyiõõapadvasatakammārānaü sarãraü vinivijjhitvā agamāsi rājā nivatto te asayo disvā somanasso ahosi teka pana kammārā katthe'va kālamakaüsu rājā tassa mahantaü vibhavaü datvā mahāvãthiyā gehaü datvā divase divase sahassaparibbayena attano upaņņhānaü kārāpesi so pana pacchāgāmaõinā saddhiü damiëayuddhaü karonto tattha tattha damiëe ghātetvā vijitapuragahaõadivase aņņhārasahatthubbedhaü parikhaü ullaīghitvā nagarantare patitvā mahākhaggaü gahetvā damiëaghātaü katvā anurādhapuragahaõadivase'pi dighajantunā saddhiü yujjhanto taü māretvā damiëasenaü bhinditvā ekarajjaü katvā rājānaü abhisi¤cāpesi so tato paņņhāya ra¤¤ā saddhiü dānādayo kusalakamme katvā āyupariyosāne yathākammaü gato'ti.


[SL Page 086] [\x  86/]      

Vihāya pāpaü narako'pagāmiü katvāna pu¤¤aü sugatappasatthaü
Vindanti bhogaü sanarāmaresu evampi dhãrā balavā bhavanti.

Suranimmalassa vatthuü pa¤camaü
------------------

Mahāsoõassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Amhākaü bhagavato pubbe kassapo nāma sammāsambuddho dasapāramiyo påretvā samāraü mārabalaü vãdhamitvā sammāsambodhiü sacchikatvā sadevakehi lokehi mahãyamāno lokaü dhammaratanehi tappetvā nibbāõanagare purentā paņivasati tasmiü samaye a¤¤ataro puriso dhammaü sutvā buddhasāsane pasanno saīghaü uddissa ekaü khãrasalākabhattaü paņņhapesi kammaphalaü saddahamāno so ettakaü pu¤¤akammaü katvā āyupariyosāne tena pu¤¤akammena codiyamāno devaloke nibbatti kanakavimāne nekasahassadevanāņikāhi paricariyamāno so tattha anopamaü devissariyaü yāvatāyukaü paribhuüjitdvā tato cuto manussalokepi mahantaü sirivibhavaü anubhavamāno vasitvā evaü ekaü buddhantaraü devamanussesu saüsaritvā amhākaü bhagavati sammāsambuddhe sabbabuddhakiccāni niņņhāpetvā dhammaratanavassaü vassetvā devamanussasantāne kilesadarathe nibbāpetvā parinibbute sakaladãpālaīkārabhåte laīkādãpe rohaõajanapade kadaëumbarikannikāya hundarivāpigāme tisso nāma kuņimbiko ahosi tassa aņņhannaü puttānaü kaõiņņho hutvā nibbatti mātāpitaro panassa soõo'ti nāma makaüsu so anupubbena vaķķhento sattavassikakāle taruõatālagacche målato uddharati tato dvādasavassikakāle mahātālarukkhe uddharati tato vuddhippatto tālanālikerādayorukkhe bāhunā paharitvā pātentā cãvari so kamena vuddhippanto dasanāgabapho ahosi-tena vuttaü mahāvaüse.

Sattavassãkakālepi tālagacche anudvi so,
Dasadvādasavassamhi tāle ludvi mahabbalo.

Kāletu so mahāsono yobbanaņņho surupavā,
Kālāvakānaü hatthinaü dasanāgabalo ahå'ti.

Athassa balasampatti sakalalaīkāyaü patthari taü sutvā kākavaõõatissamahārājā tassa pituno sahassaü pesetvā puna gāmakkhettavatthudānena taü tosetvā puttaü ānāpetvā tassa mahāvãthiyā 
 
[SL Page 087] [\x  87/]      

Gehaü datvā parivāraü ca sahassaparibbayaü cassa datvā gāmaõisantike vasāpesi so pana aparabhāge ra¤¤ā saddhi tattha tattha yuddhaü karonto anupubbena vijitanagaragahaõadivase aņņhārasahatthubbedhaü pākāraü bhinditvā maggaü karonto nagarabbhantaraü pavisitvā abhimukhaņņhāne ņhitaü mahātālarukkhaü uddharitvā damile ghātento yuddhaü katvā ra¤¤ā saddhiü lokassa ca sāsanassa ca abhivuddhiü katvā āyupariyosāne yathākammaü gato'ti. 

Pu¤¤ena laddhaü vibhavaü ca thāmaü na nāsayaü pāõavadhādikehi,
Karoti evaü jinasāsanassa vuddhiü viruëhiü matimā kulino.

Mahāsoõa vatthuü chaņņhaü. ---------------

Goņhayimbarassa vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Amhākaü kira bhagavato pubbe kassapo nāma satthā loke udapādi devabrahmamanusse nibbāõakhemamagge patiņņhāpento tasmiü samaye eko kulaputto bhagavato dhammadesanaü sutvā paņiladdhasaddho saīghassa khãrasalākabhattaü paņņhapesi atha lahu kāyabandhane ca kattarayaņņhiyo ca adāsi so yāvajãvaü pu¤¤akammāni upacinanto āyupariyosāne devaloke nibbattitvā tattha anopamaü dibbasampattiü anubhavitvā tato manussaloke mānusikasampattiyo ca anubhavitvā evamekaü ekaü buddhantaraü khepetvā amhākaü bhagavati parinibbute imasmiü laīkādãpe rohaõe niņņhilaviņņhike nāma gāme nāgo nāma mahāvãbhavo kuņumbiko atthi tassa putto hutvā nibbatti mātāpitaro pana'ssa abhayo'ti nāmamakaüsu so panassa sattantaü puttānaü antimo ahosi chahātaro panassa lakuõaņakasarãrattā goņhako'yanti paribhāsanti tasmāssa goņho'ti nāmamahositena vuttaü mahāvaüsa.

Lakuõaņakasarãrattā ahu goņhakanāmako,
Karonti keliparihāsaü tassa jeņņhā cha bhātaro.
Te gantvā māsakhettatthaü koņņayitvā mahāvanaü,

Tassa bhāgaü ņhapetvāna gantvā tassanivedayu
So bhantvā taü khaõaüye'carukkhe imbarasa¤¤ite,

Lucãtvāna samaü katvā bhåmiü gantvā nivedayi
Gantvāna bhātaro tassa disvā kammaü tamabbhutaü,

Tassa kammaü kittayanto āgacchiüsu tadantikaü,
Tadupādāya so āsi goņhayimbaranāmakoti, 

[SL Page 088] [\x  88/]      

Uttaravihāravāsino kirevaü vadanti so panā'yaü abhayovayappatto nesādehi saddhi migavaü gantvā koņņhake ņhito jālaü apavisitvā palāyantaü migaü anubandhitvā pavchāpāde gahetvā sãse paribbhamitvā goņho koņņhayimbarakkhandhe paharitvā dvidhājindi tato paņņhāya goņhayimbaro'ti nāmamahosã'ti-tasmiü kira samaye duņņhagāmaõã abhayo mahārājā ahaü damiëehi saddhiü yujjhitvā anurādhapure chattaü ussāpemi sabbayodhapurisā mahāgāme sannipatantå'ti bheri carāpesi taü sutvā goņņhaimbaro mahāgāmaü gantvā rājānaü passitvā tena saddhiü lokasāsanavuddhiü karissāmã'ti cintetvā mātāpitaro vanditvā mahantena parivārena gacchanto antarāmagge kappakandarasāmante kappakandaravihāraü pāvisi-tattha mahantaü nāëikeravanaü atthi sabhā'gatā nāëikeraphalaü khādissāmā'ti āhaüsu so sādhå'ti nāëikeravanaü pavisitvā mayurapijaramiva nāëikerarukkhe gahetvā cālento phalaü pātetvā paõhiyā tacchetvā tesaü adāsi te taü bhujitvā parivāretvā agamaüsu tato se tehi saddhiü mahāgāmaü gantvā rājānaü passi taü disvā kuto āgatosi'ti pucchi so āgataņņhānaü kathetvā attano yodhabhāvaü pakāsesi. Rājā tassa mahantaü sakkāraü katvā divase divase paribbayatthāya sahassaü ca mahāvãthiyā geheü ca datvā posesi so ra¤¤ā saddhiü dvattiüsamahādamiëehi yuddhaü karonto mahātitthapaņņana chattadamiëara¤¤ā saddhiü mahāsaīgāme vattamāne mahāchattasarasmiü saügāmetvā damiëasahassaü māretvā chattara¤¤o sãsaü gahetvā gāmaõissa dassesi atha tesu tesu ņhānesu damiëayuddhaü karonto anupubbena vijitanagaraü pākāraü bhinditvā paņiņņho abhimukhe nālikerarukkhaü disvā taü målato uddharitvā damiëe poņhento mahāsaügāmaü akāsi tato rājā damiëamaddanaü katvā anurādhapure chattaü ussāpetvā rajjaü karonto goņhaimbarassa mahantaü sampattiü datvā mahāvãthiyā gehaü dāpetvā mahāparivāraü dāpesi so pane'saü sirivibhavaü anubhavamāno sahānamukhadhovanādãsarãrakiccatthāya puratoyojanamatthake dåre tissavāpiü ahiõhaü gacchati so panekadivasaü tato āgacchanto tissavāpipāliyā issarasamaõavihāraü agamāsi tattha vihāradvāre mahanto veëugumbo maggaü avattharitvā aņņhāsi tadā tatthavāsã mahāthero pharasukuddulakādayo gāhāpetvā bahåhi manussehi saddhiü tattha agamāsi-goņhaimbaro theraü


[SL Page 089] [\x  89/]      

Disvā kimatthaü bhante karothā'ti pucchi thero velugumbaü harāpema upāsakā'ti āha so taü sutvā bhante mahācammayottaü āharathā'ti āharāpetvā veëugumbaü pāde bandhitvā vāmahatthena ākaķķhento samålaü uddharitvā sise paribbhamitvā maggaü okkamma bahi pātetvā nagaraü agamāsi taü veëugumbaü parimiõiyamānaü saddhisakaņamattaü kira ahosi-tato so aparabhāge nagarabbhantare tibhumakaü mahantaü pāsādaü kārāpetvā devasirimiva mahantaü sirisobhaggaü anubhavamāno ekasmiü divase upari pāsādatale ākāsaīgaõe mahantaü maõķapaü kāretvā celavitānaü bandhitvā vicittapaņņasāõiü parikkhipāpetvā tattha tattha mahantāni surabhikusumadāmāni olambetvā catujātisugandhena bhåmi parihaddhaü kārāpetvā mālati sumanacampakādikusumāni bhåmiyaü sattharitvā tesu tesu ņhānesu padumuppala sabhitasugandhaparipuõõa puõõaghaņe ņhapāpetvā sayaü devamānavako viya sabbābharaõapatimaõķito susajjitavarapallaīke nisajja attano bhariya'mpi tāķaīkapādagulikanaka kaņakanåpurādinānāpasādhanehi nandane surasundarã viya maddhetvā surāpuõõa suvaõõavãtthaü gāhāpetvā dakkhiõapasse ņhapāpesi-devaccharapaņibhāga anekāhi itthãhi nānāvidhāyudhe ca uppalakalāpādayo nānāmagalavidhāne ca gāhāpetvā samantā ņhapāpesi athanaccagãtavāditādiccheke nāņakajane pakkositvā kāmaü tumhe naccatha vādetha gāyathā'ti niyojetvā sakalaü taü āpāõamaõķalaü devasabhaü viya siriyā niketami'va alaīkaritvā tattha tattha tikhiõasurāpuõõa vārighaņavāņikolambadayo ņhapāpetvā macchamaüsasiīgiverādi upakaraõe sannipātetvā suraü pātuü ārabhi-tasmiü khane ariņņhapabbatavāsã jayaseno nāma yakkho nekayakkhasataparivuto tambapaõõisusānaü gacchanto gandhapupphādisu āmodaü ca sutvā* olokento dibbabhavanavi'va paņiyattaü āpānamaõķalaü disvā ākāsato oruyha sapariso maõķapaü pavisitvā olokento goņhayimbarassa mātugāmaü disvā paņibaddhacitto tassā sarãre āvãsi sā tasmiü khaõe surāvitthaü chaķķhetvā visa¤¤ã bhåmiyaü patitvā parivattamānā mukhatuggatasetapheõaparivattitaviråpanayanā uttānāsayi tato yodho mātugāmaü disvā domanasso pallaükā uņņhāya yakkhena gahitabhāvaü ¤atvā kuddho evamā'ha.
----------------------------------------------- -----------------
* Vicāraõãyaü. 

[SL Page 090] [\x  90/]      are dāsa mahācora yakkhāsikkhita veņaka,
Adissamānako hutvā dāraü me kiü viha¤¤asã.

Dissamānena kāyena karotikammamãdisaü,
Siyā te dehato bhasmiü vāmapādena poņhite

Yadi tvaü puriso yakkha passāmi tava porisaü,
Dissamāno tvamāgaccha ubho yuddhaü karomase'ti

Taü sutvā yakkho mānena upatthaddho tassā sarãrato apagantvā mahāsarãro mahādāņho bhãmalocano hutvā dissamāna sarãrena are tva'mpi mayā saddhiü yuddhaü karosãti taü santajjento evamā'ha.

Aho hasanti me yakkhā tava sutvāna bhāsitaü,
Nadambālasigālo kiü kadā jessati kesariü.

Na kadāci koci maü satto parājesi mamagato,
Laddhajayattā sabbattha jayaseno'ti maü viduü.

Mātucchagajjanaü gajja mā tvaü vippala pillaka,
Sasacchāpo kadā yuddhe jayaü labhati hatthinā'ti.

Taü sutvā goņņhayimbaro evamā'ha.

Yakkho āsmi mahādeho alaü te iti gajjanaü,
Uggate suriye ettha andhakāro kuhiü gato.

Khaggamigavisāõena parittavajãrenavā,
Meruü hananni no meru kidvi sakkoti kātave.

Tava dehabalaü yakkha mamekaüguli pabbato,
Vilayaü yāti eha'jja yujjhadāni mayā sahā'ti.

Taü sutvā yakkho natthidāni amhākaü jātike ņhāne tayā saddhiü yuddho ahaü'dāni tambapaõõisusānaü gamissāmi tattha mahā yakkhasamāgamaü bhavissati tattha te yakkhānaü balaü dassessāmã'ti vatvā evamāha.

Natthi'dāni tayā saddhiü saügāmo goņhayimbara,
Puriso tvaü yadi āgaccha ito sattamavāsare.

Tambapaõõisusānasmiü mahāyakkhasamāgame,
Yuddhaü hotu ubhinnaü no ko'dhi'kkhati jayājayaü

Sāpateyyaü vicāretvā katvāna ¤ātisaīgahaü,
Paralokavidhaü katvā yuddhāyā'gamanaüvara'nti

Taü sutvā yodho ta diso yakkho me kiü karissati tadā taca kattabbaü ahame'va jānissāmi nissaddodāni gacchāti āha.


[SL Page 091] [\x  91/]      

Atha yakkho susānaü gantvā bahå yakkhe sannipātetvā tama'tthaü tesaü vatvā sattame divase tassāgamanamaggā olokento aņņhāsi tato goņhayimbaro sattāhaü vuttanayenema mahantaü sampattiü anubhavãtvā sattame divase yakkhassa vacanaü saritvā ayogavatthena pāto'va tattha agamāsi atha'ssa gamanamagge tattha tattha ņhitā devayakkhā taü disvā dissamānena kāyena bho kimettha āgamã'ti pucchiüsu tato tesaü so jayaseno nāma yakkho yuddhāya maü avehati tena saddhiü yujjhituü gamissa mã'ti āha atha'ssa te evamā'haüsu-bhavante'ttha.

Moho te āvisã kinnu kinnå a¤¤āõako vasi,
Jãvalokassa vāsāya pu¤¤aü khãõaü nu te idha.

Na vijjantinu te mittā atthakāmā'tha ¤ātakā,
Ye taü imaü nivārenti akattabbamidaü iti.

Yakkhā'pi balavā etaü na sakkonti parājituü,
Gaõhātãti jayaü niccaü jayasenoti vuccati.

Ma¤¤amahe mayaü tuyhaü jãvitaü appiyaü iti,
Sampattiyo ca bandhu ca ajjatagge na sanni te. 

Alame'tena yuddhena yakkhena pharusena te,
Gaccha samānajātãhi yuddhaü te sādisaüsa dā'ti.

Atha so tesaü vacanaü sutvā evamāha.

Mayha'mpi vacanaü sabbe suõante'ttha samāgatā,
Yāva no'deti suriyo khajjoto balavāhave.

Chinditvā kadaleraõķa saõķaü jumbhati mānavo,
Tathā na jåmbhate sāraü patvāna khadiraü vanaü.

Khudadāvāņanadãvāpi sosento'yaü divākaro,
Nimujjitvā'pi tāpetuü na sakkoti mahaõõavaü.

Chindamamakkaņasuttāni cālayaü bālapallave,
Cāyamānānilone'va meruü sakkoti kampituü.

Ma¤¤ate so'haü balavā adisvā balavaü pure,
Disvāna balavaü ajja tampi mānaü jahāti so'ti.

Evaü ca pana vatvā tesaü mā mayhaü cintetha ajja ahaü tassa kattabbaü jānāmi'ti āha jayaseno'pi tasmiü yakkhasamāgame taü disvā samãpamugammayuddhatthāya avehasi yodho'pi tassa samãpe ņãto thavaü ugghosesi.

Suõantu vacanaü mayhaü yakkhā ettha samāgatā,
Na mayhaü kidvi dosa'tthi udikkhantu jayājayaü.


[SL Page 092] [\x  92/]      

Mayā dakkhiõapādena ubhohatthena vāpuna,
Jayaseno nāmayaü yakkho phusituü ne'va arahati.

Vāmapādassa mayhaü te aggaaīguliyo pana,
Kattabbamassa jānanti vatvāna poņhayaü bhuje.

Avehasi yakkha māgaccha kiü tiņņhasi mato viya,
Ajja te purisākāraü passatu mama vā tuvanti.

Atha yakkho gajjento bhuje appoņhento abhidhāvi yodho'pi tattha ņhito vegena ākāsama'bbhuggantvā vāmapãņņhipādaīgulihi tassa hanukaņņhiü pahari piņņhipādena khãttātālaphalaü viyassa sãsaü bhinditvā kosabbhantarepati tasmiü khaõe tattha samāgatā ukkuņņhisahassāni pavattesuü devatā pana netaü goņhayimbaratavabalaü kassapasammāsambuddhakāle saīghaü uddissa tayā dinnakhãrasalāke etaü bala'nti vatvā sādhukārasahassāni pavattesuü atha goņhayimbaro laddhajayo gehamā'gamma tassāhaü jayapānaü pivitvā matto hutvā nekāvudhasataparikiõõamahāseno naccagãtavāditapurakkhato jayabherinādasaühatadisāmukho anekābharaõapatimaõķita deho rājānaü passissāmã'ti gantvā nagaramajjhaü sampāpuõi rājā mahā kolāhalasaddaü sutvā kasse'so saddo'ti amacce pucchi te āhaüsu deva goņhayimbaro ariņņhapabbatavāsã jayasenena nāma yakkhena saddhiü yujjhitvā laīajayo sattāhaü jayapānaü pivitvā matto hutvā tumhākaü passituü āgacchati tasse'so saddo'ti rājā mattabhāvaü sutvā mā etaü pavisituü dethā'ti amacce āõāpesi te'pi tathā akaüsu yodho taü sutvā natthidā'ni ra¤¤o me puna dassana'nti vatvā gehame'va gantvā saparijanassaputtadārassa kattabbaü katvā tato nikkhammadvādasayojanikaü maggaü khepetvā nāgadãpaü gantvā tato goņhasamudde kapatitvā catuvãsatiyojanikaü samuddaü taritvā kācãrapaņņane uņņhahitvā paņņane manussepucchi guõavantā buddhaputtā kattha vasanti tesaü vasanaņņhānaü jānāthā'ti athassa te bho himavante dvādasayojanike pabbhāre vasantā bhikkhu imasmiü ņhāne otaritvā bhikkhāya caritvā tatthe'va ņhatvā uppatitvā sakaņņhānaü gacchanti'ti āhaüsu so sādhå'ti vatvā himavantābhimukho gacchanto tesaü nibaddhabhikkhaņņhāne manusse disvā tattha manusse pucchi kattha bhikkhå vasantã'ti te'pi tathe'va vadiüsu iminā niyāmena gacchanto chinnapapātaņņhāne pabbhāraü disvā chinnapapātaü āruyha ramaõãyaü vihāraü disvā aniddhimattena 


[SL Page 093] [\x  93/]      

Agantabbaņņhānaü disvā bhikkhunaü adassanato mataü me caratara'nti cintetvā pabbhārantare pati tato taü patantaü khãnāsavatthe ro disvā hatthaü pasāretvā gahetvā attano santike nisãdāpetvā kimatthāya bho idhāgato'sã'ti pucchi so ādito paņņhāya attano āgatakāraõaü vitthāreõa kathesi-thero tassa ajjhāsayaü sa¤¤atvā kesamassuü ohāretvā pabbājetvā kammaņņhānaü adāsi so na cirene'va vipassanaü vaķķhetvaü arahattaü pāpuõi-so arahattaü patvā pãti sukhena vãtināmento imaü udānagāthaü abhāsi. 

Saīgāmasodho parasattumaddano såro ca viro balavā para bhibhå,
Ruddassa yakkhassasiraü vināsayiü kilesasãsaüva tatovināsayiü'ti

Datvā pure yativare suviceyya dānaü,
Bhutvāna devavibhavaü ca manussabhåtiü. 

Katvāna sāsanavarassa ca paggahante,
Ante labhanti sujanā amata'mpi evaü.

Goņhayimbarassa vatthuü sattamaü.
-------------------

Theraputtābhayassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Atãte kira kassapasammāsambuddhassa buddhuppāde vattamāne eko kuņimbiko dhammaü sutvā paņiladdhasaddho buddhasāsane pasãditvā bhikkhusaīghaü nimantetvā mahādānaü pavattetvā tato paņņhāya vãsativassasahassāni yāvajãvaü khãrasalākabhattaü adāsi a¤¤a'mpi tathāvidhaü kusalakammaü katvā devaloke nibbattitvā nekasahassa devaccharāparivuto kaõakavimāne ekaübuddhantaraü mahantaü devissariyaü anubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbute imasmiü laīkādãpe rohaõe koņapabbatasāmante kattiga'mamhi rohaõagahapatissa putto hutvā nibbatti keci kappakandaragāme'ti vadanti athassa mātāpitaro goņhābhayo'ti ra¤¤o nāma ma'kaüsu so vayappatto dasanāgabalo ahosi-tena vuccaü mahāvaüse.

Koņapabbatasāmante kattigāmamhi issaro,
Rohaõo nāma gahapati jātaü puttakammattano.

Samānanāmaü kāresi goņhakābhayarājino,
Dārako so balã āsã dasadvādasavassiko.


[SL Page 094] [\x  94/]      

Asakkaõeyyapāsāõe uddhattuü catupa¤cahi,
Kãëamāno khipi tadā so kãlāguëake viya.

Tassa soëasavassassa pitā gada'makārayi,
Aņņhatiüsagulāvaņņaü soëasahatthadãghakaü.

Tālānaü nāëikerānaü khandhe āhacca tāya so,
Te pātasitvā tene'va yodhe so pākaņo ahå'ti.

Athassa pitā niccaü mahāsumanattherassa upaņņhahanto ekadivasaü dhammaü såtvā gharāvāse ādinavaü pabbajjāya ca ānisaüsā sutvā pabbajjanto putto me aņņhāne nāseyya netaü patiråpa'nti putta'mpi pabbājetvā vasanto bhāvanamanuyu¤jitvā nacirasseva arahattaü pāpuõi tenassa theraputābhayo'ti nāmaü ahosi so kira aparabhāge abhayasāmaõerenasaddhiü kappakandaravihāre paņivasati tadā abhayasāmaõero bhikkhusaīghatthāya mahantaü nāëikeravanaü kāresã athe'kadivasaü so antogāmā kenaci karaõãyena agamāsi tasmiü samaye goņhayimbaro duņņhagāmaõira¤¤ā daiņhuü mahāgāmaü gacchanto taü vihāraü pavisitvā manussehi nāëikeraphalaü khādissāmā'ti vutte nāëikerataravo bāhunā paharanto phalāni pātetvā paõhiyā tacchetvā sabbesaü adāsi-te yāva datthaü khāditvā avasese tattha tattha chaķķhetvā vihāragaõeye'va sayãtvā niddāyiüsu atha sāmaõero āgantvā keni'daü kammaü kata'nti pucchi manussā goņņhayimbarena katabhāva'mārocesuü ajja panassa balavantānaü atthibhāvaü dassessāmi'ti cintetvā goņhayimbarassa sayitaņņhānaü gantvā attano vāmapāde dvihi aīguli tassa pāde gahetvā vihāraīgaõe poņhento tato tato ākaķķhi so parivattanto thāmasā vissajjetuü ussahanto'pi vissajjetuü nāsakkhi atha manussā taü vissajjāpessa mā'ti āgantvā parivāresuü sāmaõero āgatāgate dvihi aīgulãhi khãpati tesaü sarãre aīguliyo paviņņhaņhānaü disvā sesā durato apasakkitvā tassa pāde udarena nipajjitvā vissajjehi sāmi'ti ārādhesuü yodho'pi sāmanerassa tumhākaü bhante nāëikera phalaü dammi nāëikeravanaü ca ropetvā dammi mā maü bhåmiyaü pavaņņethā'ti yāci atha bhikkhå'pi yāciüsu sāmaõero yodhaü vissajjesi tato paņņhāya yodho sāmaõerena saīiü vissāsaü daëahaü katvā mahāgāmaü gantvā rājānaü passi rājā pubbe vuttanayene'va tassa sakkāraü katvā attano upaņņhāpesi so panekadivasaü ra¤¤ā saddhiü saüsandanto


[SL Page 095] [\x  95/]      

Nisãdi atha rājā tassa a¤¤epi idha balavantā yodhapurisā atthã,ti pucchi so kiü sāmi vadesi kappakandaravihāre theraputtābhayasāmaõero amhāka'mpi atã'va balavataro'ti āha taü sutvā rājā tenahi tvame'va taü ānehã'ti tasse'va bhāramakāsi so pana ra¤¤ā dinna bahuü dhanaü gahetvā tattha gantvā tasmiü vihāre bhikkhusaīghassa mahādānaü datvā sāmaõerassa santikaü gantvā ekamantaü nisinno ra¤¤o sāsanaü ārocetvā na sakkā bhante pabbajitena sāsanapaņipattiü påreteü dānādayo pu¤¤āni katvā saggasampattiyo sādhetuü ehi gihã hutvā kāme paribhu¤ja rājā taü passitukāmo'ti āha-atha'ssa sāmaõero. 

Buddhuppādo mayā laddho manussattaü tatheva ca,
Alabbhanãsā laddhā me pabbajjā jinasāsane.

Visuddhaü paripåretvā tasmā me sãlasaüvaraü,
Bhavakkhayāya ussāho karaõiyo sadā'darā.

Tapanena jahe kāmaü jātaü dukkhaü bhavāvaņe,
Ko budho rattiyā diņņhe divā'vāņe patissatã'ti.

Taü sutvā goņhayimbaro evamāha.

Vuyhante yo mahoghehi passa'mattaü'va uddhare,
Nikkāruõo'taya'mapuriso jānanti khalu te janā.

Laīkāyaü damiëā'dāni chindantā bodhipādape,
Thåpe ca paņimāyo ca vināsesuü anekadhā.

Buddhaputtā mahānāgā bhikkhavo sãlasaüvutā,
Acchinnacãvarā bhãtā carantã saraõe'sinā. 

Vanaü'va dahanā daķķhaü nikhilaü sãhalaü idaü,
Damiëagginā daķķhā'ti na nibbāpeti koci naü.

Gāmā sabbe agāmā'suü vinaņņhā raņņhavāsine,
Kālo'yaü pabhånā sabbaü sametuü lokasāsanaü.

Laddhaü pahāya nibbāõaü yo dãpaükarasatthuno,
Saüsāraü pāvisã satthā disvā no dukkhite jane.

Ra¤¤o hutvā sahāyamho katvā sāsanapaggahaü,
Caritabbo ayaü dhammo tayā attahitā'vahoti.

Evamādãhi nānākāraõehi taü bodhetvā uppabbājetvā ādāya attano gehaü netvā yāva'ssa kesā vaķķhanti tāva'ssa mahantena upaņņhānena upaņņhānaü karonto ra¤¤o dassesã-rājā'pi taü disvā somanasso maīgalavãthiyā gehaü datvā divase divase sahassaü datvā attanosantike vāsesi-pacchā so ra¤¤ā


[SL Page 096] [\x  96/]      

Saddhü damiëasaīgāmaü karonto vijitapuragahaõadivase mahāpākāraü bhinditvā nagarampaviņņho damiëasenaü attano gadāya mārento jayaü gahetvā sakalalaükaü ekātapattaü katvā ra¤¤o datvā lokasāsanaü paggaõhitvā anurādhapure cāyaü kappesi-tadā ra¤¤o yodhānaü ņhānantare diyyamāne so õa gaõhi kasmā nagaõhāhã'ti ra¤¤ā vutto deva me a¤¤o yuddho atthã'ti āha kote a¤¤o amitto'ti ra¤¤ā vutto devakilesasattunā samāno a¤¤o sapatto natthi taü jetuü anujānāhã'ti vatvā ra¤¤ā'nu¤¤āto pabbajitvā na cirene'va ghaņento vāyamanto sahapaņisambhidāhi arahattaü patvā pa¤casatabhikkhåparivuto laükātale cando viya suriyo viya ca pākaņo ahosi. 
Attatthame'vama'pahāya dayālavo bho,
Kittiü paratthacaraõa dihi ta¤¤ayanti.

Laddhāna thāmavibhavaü yadi vo sakittiü,
Kappaņņhitiü kurutha kattha paratthame'va.

Theraputtābhayassa vatthuü aņņhamaü.
-----------------------

Bharaõassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Atãte kira imasmiü ye'va kappe tilokanayano tilokapajjoto tilokasaraõo kassapo nāma sammāsambuddho loke uppajjitvā dhammāmatarasehi lokaü pãõento paņivasati tadā paccantavāsiko ekokuņumbiko dhammaü sutvā buddhasāsane pasanno saīaghaü uddissa khãrasalākabhattaü paņņhapetvā yāvajãvaü pavattetvā tato cuto devaloke nibbatti tassa dvādasayojanakiü kaõakavimānaü nibbatti so nekaccharāsahassaparivuto tattha mahantaü dibbasampattiü anubhavanto buddhantaraü khepetvā amhākaü bhagavati parinibbute lokanāthe sakaladãpadãpe laükādãpe kākavaõõatissara¤¤o rajjaü kārente rohaõajanapade kappakandaragāme kumāro nāme'ko kuņumbiko paņivasati tassa bhariyāya kucchimhi paņisandhiü gaõhi athasā gabbhaparipākamatvāya puttaü vijāyi athassajātakkhaõe mātāpitunnaü bharaõatthāya mahati nidhikumhi pāturahosi athassa mātāpitaro amhākaü putto mātāpitunnaü bharaõatthaü sāpateyyaü gahetvāva āgatoti tuņņhā bharaõo'tissa nāmaü akaüsu so kamenābhivaķķhento attano thāmabalena loke pākaņo ahosi-tena vuttaü mahāvaüse. 

[SL Page 097] [\x  97/]      

"Kappakandaragāmamhi kumārassa suto ahå,
Bharaõo nāma so kāle dasadvādasavassiko.

Dārakehi vanaü gantvā nubandhitvā sasebahu,
Pādenapaharitvāna dvikhaõķaü bhåmiyaü khipi.

Gāmikehi vanaü gantvā soëasavassiko pana,
Tateva pātesi lahuü migagokaõõasåkare,
Bharaõo so mahāyodho tene'va pākaņo ahå"ti.

Rājā tassa yodhabhāvaü sutvā āõāpetvā mahāparivārena saddhiü rājavãthiyā mahantaü gehaü dāpetvā tassa divase divase sahassaü dāpento attano santike vasāpesi atha so ra¤¤o saddhiü damiëayuddhaü karonto aņņhavãsati yuddhesu jayaü patto anurādhapure ciraü vasitvā ra¤¤ā saddhiü dānādãni pu¤¤āni karonto āyupariyosāne yathākammaü gato'ti.

Katvāna evaü kusalaü sudhimā patvāna devesu manoramesu,
Hotã'ti nāgo'ca balenupetotathāvidhevokusaleramethāti

Bharaõassa vatthuü navamaü.
-------------

Veëusumanassa vatthumhi ayamānupubbikathā,

Amhākaü bhagavato pubbe imasmiüye'va kappe kassapo nāma sammāsambuddho loke udapādi adantadamako paravādappamaddano santo danto satibhåto. 

Tadā pane'ko kuņumbiko dhammaü sutvā paņiladdhasaddho paraü pãletvā daddhetvā dinnadānena na mahapphalaü ca paraü apãletvā dhammena samena dinnadānena mahapphalataü mahānisaüsaü ca sutvā ekasmiü divase ekaü khãõāsavaü bhikkhantaü disvā pattaü gahetvā nānāggarasena påretvā adāsi so tena pu¤¤akammena yāvajãvaü tattha ņhatvā āyupariyosāne suttappabuddho viya devaloke dvādasayojanike devavimāne anekasahassadevanāņikāhi naccagãtādiparivuto vasamāno ekaü buddhantaraü tattha dibbasampatti manubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbuto mahā mahindattherena laīkāyaü saddhamme patiņņhāpite kākavaõõatissara¤¤o rajjaü kārente girināma janapade kuņumbiyaīgaõanāmake gāme vasabhonāmako kuņimbiko ahosi aķķho mahaddhano mahābhogo tassa bhariyāya kucchimhi paņisandhiü gaõhi sā paripuõõagabbhā puttaü vijāyi tassa puttassa vijātabhāvaü sutvā sakalagāmavāsino somanassā ahesuü ca sahassā pana veëo nāma jānanandiko ca 

[SL Page 098] [\x  98/]      

Sumano nāma girãbhojako cā'ti ubho sahāyā ahesuü te amhākaü sahāyassa putto jāto'ti paõõākārena saddhiü āgantvā sahāyaü passitvā nāmakaraõamaīgale ubho sahāya dārakassa sakaü nāmaü akaüsu tasmā veëusumano'ti pākaņo ahosi atha naü giribhojako puttaņhāne ņhapetvā attano santikeye'va vāsesi tena vuttaü mahāvaüse.

"Girināme janapade kuņumbiyaīgaõagāmake, kuņumbivasabho nāma ahosi tattha sammato.

Veëo jānapado tassa sumano giribhojako,
Sahāyassa sute jāte paõõākārapurassarā.

Gantvā ubho sakaü nāmā dārakassa akārayuü,
Taü vuddhaü attano gehe vāsesi giribhojako"ti.

Tadā giribhojakassa gehe eko sindhavapotako so pana ekassa'pi attano piņņhiü ārohetuü na deti manussā ayaü kåņaasso'ti na sammā posenti so panekadivasaü veëusumanaü disvā ayaü mamānuråpako ārohako'ti cintetvā mahantaü bhesāravaü akāsi taü disvā giribhojako addhānena attano sāmiko diņņho'ti cintetvā veëusumanaü pakkositvā tāta assā ārohā'ti āha taü sutvā veëusumano assaü kappetvā āruyha maõķaledhāvanto anukkakemana javaü vaķķhesi asso sakala maõķale dhāvanto ekābaddho'va pa¤¤āyanto alātacakkaü viya ahosi yathā assāroho puõõako nāma yakkha senāpati manomayasindhavamā'ruyha nirāsaīkho nisinno dhāvi evameva so assa pãņhiyaü nisãdati pi tiņņhatã'pi uttariyaü moceti'pi taü disvā mahājano ukkuņņhivelåkkhepaü akāsi tato giribhojako taü acchariyaü abbhutaü disvā somanasso ayaü rājānucchaviko'ti tassa dasasahassaü datvā ra¤¤o paņipādesi rājā'pi tassa rājavãthiyā mahantaü gehaü datvā divase divase sahassapariccāgena taü attano santike vāsesi-tena vuttaü mahāvaüse.

"Giribhojakassa eko so sindhavo'si mahabbalo,
Attano piņņhãyaü sohi ki¤ci nārohituü ādā.

Disvā tu veëusumanaü ayaü ārohako mama,
Anuråpo'ti cintetvā pahaņņho hesitaü akā.

Taü ¤atvā bhojako assaü ārohā'ti tamāha so,
So assaü āruhitvā taü sãghaü dhāvayi maõķale.

Maõķale sakale asso ekābaīo adassi so,
Nisãdi dhāvato cassa vassahāro'va pãņņhiyaü. 

[SL Page 099] [\x  99/]      

Moceti'pi uttariyaü bandheti'pi anādaro, 
Taü disvā parisā sabbā ukkuņņhiü sampavattayi.

Datvā dasasahassāni tassa so giribhojako,
Rājānucchaviko'ya'nti haņņho ra¤¤o adāsi taü.

Rājā taü veëusumanaü attanoye'va santike,
Kāretvā tassa sakkāraü vāsesi bahumānayaü"ti.

Tatho paņņhāya so ra¤¤o upaņņhānaü karonto heņņhāvuttanayane'va vihāradeviyā dohaëaü sampādetvā dvattiüsa damiëehi saīaü yuddhaü karonto rājānaü upaņņhahi-atha rājā anurādhapure chattaü ussāpetvā tassa mahantaü vibhavaü adāsi so'pi ra¤¤ā saddhiü pu¤¤akammaü kāronto saggalokaparāyaõo ahosi. 

Evi vidhaü saggasiriü ca thāmaü na hoti pāpā'bhiratassa yasmā,
Tasmāsucāriü carathappamattā saggāpavaggesusiriü sarantā'ti.

Veëusumanassa vatthuü dasamaü.
Yodhavaggo sattamo.
-----------------

Kha¤jadevassa vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Atãte kira imasmiü yeva kappe kassapo nāma sammā sambuddho loke udapādi sadevakaü lokaü dhammaratananāmāya piripåretvā nibbāõakhemanagaraü pāpento tasmiü samaye eko kuņumbiko bhagavato dhamma desanaü sutvā buddhasāsane pasanno ara¤¤āyatane ekaü paõõasālaü kāretvā ma¤capãņhapānãyabhājanādayo sabbopakaraõe sampādetvā ekaü bhikkhuü upasaīkamma yācitvā temāsaü vasāpetvā niccaü yāgubhattādayo paņņhapetvā vassātikkame taü cãvarena acchādetvā upaņņhanamakāsã ettakaü pu¤¤akammaü katvā tato cuto devaloke nibbatti dvādasayojanike kaõakavimāne-so tattha nekasahassa devaccharāhi parivuto mahantaü devissariyaü anubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavato parinibbāõato aparabhāge imasmiü laīkādãpe girijanapade nakulanaharakaõõikāya samãpe mahindadoõi nāma gāme abhayo nāmeko kuņumbiko ahosi aķķho mahaddhano tassa sattannaü puttānaü kaõiņņho hutvā nibbatti mātāpitaro panassa devo'ti nāmamakaüsu-tassevaü kathāmaggo mahāvaüsena gahetabbo.

"Nakulanagarakaõõikāya gāme mahindadoõike,
Abhayassantãmo putto devo nāmāsi thāmavā, ãsakaü phana khajattā khajadevo'ti taü vidu.


[SL Page 100] [\x 100/]      

Migadhaü gāmavāsãhi saha gantvāna so tadā,
Mahise anubandhitvā mahante uņņhituņņhite.

Hatthena pāde gaõhitvā bhametvā sãsamatthake.
Asumhabhåmiü cuõõeti tesaü aņņhini māõavo.

Mahabbalo mahāthāmo tharusippesu kovido,
Ahosi tena yodho'ti pākaņo āsibhåtale"ti.

Athassa kākavaõõatissamahārāja tamatthaü sutvā bahåhi paõõakārehi taü pakkosāpetvā mahantaü sakkāraü katvā gāmaõi kumārassa santike vasāpesi atha so aparabhāge duņņhagāmaõãnā saddhiü damiëayuddhaü karonto tattha tattha balānikaü bhindanto mahantaü yuddhaü katvā laīkaü ekāpattaü katvā rājānaü abhisi¤citdvā tena saddhiü pu¤¤akammaü karonto āyupariyosāne yathākammaü gato'ti. 

Evaü āyatanaü gataü sucaritaü nandāva taü nandane,
Sampatti nikhilaü taresu ca atho nibbāõamantepuraü.

Tasmā dānasahāyakaü bhajatha bho sabbattha cintāmaõiü,
Dibbaü mantapadaü tatheva agadaü saddhiü caraü sabbadā'ti.

Khajadevassa vatthuü paņhamaü.
----------------

Phussadevassa vatthåmhi ayamānupubbi kathā.

Amhākaü bhagavato pubbe imasmiü kappe kassapo nāma bhagavā loke udapādi sadevakaü lokaü dhammāmataü yāpetvā nibbāõapure paripårento athekasmiü divase bhagavā pa¤¤attavarabuddhasāsane nisinno surāsurabrahmanaranāgasiddhavijjādharādãhi parivuto nānānayanipuõamadhurabhāratiü nicchārento dhammaü desesi parisā'ssa dhammaü aņņhikatvā manasikatvā suõantā dasanakhasamujjalitāhi a¤jalãhi namassantā sādhukāra sahassaü pavattentā thomentā mānentā påjentā dhammaü suõanti tadā paneko kuņumbiko parisapariyante nisinno bhagavato råpaggappattaü attabhāvaü ca madhuradhammadesanaü ca sutvā pasanno buddhapamukassa bhikkhusaīghassa mahādānaü datvā tato paņņhāya vãsativassasahassāni saīghassa khãrasalākabhattaü adāsi na kevalaü salākabhattame'va bhikkhånaü senāsanacãvarabhesajja dānādi nānāvidhāni pu¤¤akammāni akāsi tato se yāvatāyukaü tattha ņhatvā āyupariyosāne tato cuto suttappabuddho viya devaloke nibbatti tato so tattha tiüsayojanike kaõakavimāne nekasahassa surasundarãhi nandivamāno devasenāparivuto ekaü buddhantaraü dibbasampattiü anubhavitvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbute 


[SL Page 101] [\x 101/]      

Dãpālaükārabhute laükādãpe rohaõe nāma janapade cittalapabbatavihārāsanne kaviņņhanāmagāme uppalo nāmeko kuņumbiko atthi taü nissāya tassa mātãgāmassa kucchimhi nibbatti athassa nāmagahaõadivase mātāpitaro ayyakapayyakādãnaü nāmaü akatvā phussanakkhattena jātabhāvena phussadevo'ti nāmamakaüsu so anukkamena vaķķhento sattavassikakāle kumārakehi saddhiü kãëanto vihāraü gantvā bodhiyaīgaõe ņhapitaü ekaü saīkhaü gahetvā attano thāmena dhami asanisatassami'va saddo ahosi taü sutvā sabbe te kumārā bhãtatasitā ummādappattā viya bhåmiyaü patiüsu vane migasåkarādayo'pi bhanta cittā tattha tattha dhāvantā parabbhamiüsu ākāsato palavaīgamādayo'pi tathe'va bhåmiyaü patiüsu tato paņņhāya kira so ummādaphussadevo'ti sakala laükātale pākaņo ahosi. 

Tena vuttaü mahāvaüse.

"Cittalapabbatāsanne gāme kaviņņhanāmake,
Uppalassa suto āsã phussadevo'ti nāmako, 

Gantvā saha kumārehi vihāraü so kumārako,
Bodhyā påjitaü saīkhaü ādāya dami thāmasā.

Asanipāta sadde'va tassa saddo mahā ahå,
Ummattā viya asuü te sabbe api ca dārakā.

Catuppadā vihaīga ca hamiüsu cakitā vane,
Tena so āsã ummādaphussadevoti pākaņo"ti.

Athassa pitā uppalakuņumbiko taü dvādasavassakāle attano vaüsānugataü dhanusikkhaü sikkhāpesi so panā'yaü phussadevo dhanusippesu matthakappatto saddavedhi cālapedhi vijjuvedhi ahosi a¤¤āni'pi acchariyavahāni sippāni'ssa svāgatāni.

Tena vuttaü mahāvaüse.

"Hatthassatharusippaü so sikkhāpesi sikkhāpesi sakaü sutaü,
Dhanusippaü ca sikkhesitassa vaüsāgataü pitā.

Saddavedhi vijjavedi cālavedhi ca so ahå,
Vālukāpuõõasakaņaü baddhacammasataü tathā. 

Asanodumbaramayaü aņņhasoëasa aīgulaü,
Tathā ayolohamayaü paņņaü dvicaturaīgulaü

Nibbedhayati kaddhena kaddho tena visajjato,
Thale aņhusabhaü yāti jale tu usabhaü pana.

Nekasippāni tassā'suü a¤¤ānacchariyāni ca,
Tena so pākaņo āsi sakale tambapaõõiyaü"ti.


[SL Page 102] [\x 102/]      
Tato kākavaõõatissamahārājā tassa taü sippåppattiü sutvā tassa pitusantikaü sāsanaü ca paõõākāre ca pesetvā taü āõāpetvā mahantaü paribbayaü datvā rājavãthiyā nivāsagehaü ca bhattagāmakhettavatthudānena saügaõhitvā puttassa santike vāsesi. Tato so aparabhāge duņņhagāmaõã ra¤¤ā saddhiü damiëayuddhaü karonto tattha tattha dvattiüsakhandhāvārabalaü bhinditvā anurādhapuragahaõadivase elārena mahāsaīghāme vattamāne damiëānāü sotapuņapāņanasamatthaü asanisatanipātasaddaü viya mahāsaddaü saīkhaü dhamento mahāsenaü bhindi. 

Atha bhallukena saddhiü yujjhamāno ra¤¤o kaõõakuõķalaü ghaņņento vijjhitvā taü pāte
Pātetvā sakalalaīkārajjaü ekātapattaü katvā ra¤¤o abhisekaü dāpetvā tena saddhiü pu¤¤akammaü karento yathākammaü gato'ti.

Katvā'yambho iti sucaritaü phussadevo atãte,
Dibbaü bhogaü pamuditamano bhåji sabbattha niccaü. 

Tasmā tumhe tibhavavibhavaü patthayantā mahantaü,
Hitvā'lasyaü kurutha kusalaü tãsu vatthåsu sammāti. 

Phussadevassa vatthuü dutiyaü.
------------------

Labhiyavasabhassa vatthumhi ayamānupubbi kathā.

Atãte kira kassapabhagavato kāle eko kuņumbiko dhammaü sutvā sajātasaddho ekadivasaü sugandhasappimadhusakkharā'bhisaīkhatena appodakkhirapāyāsena pattaü påretvā maņņasukhumavatthaü cumbaņakaü katvā patte ņhapetvā saīghassa adāsi tato paņņhāya so vãsativassasahassāni anekāni pu¤¤akammāni karonto pa¤casãlaü sugopitaü katvā pālesã tattha so yāvatāyukaü ņņhatvā tato gantvā devaloke nibbattitvā maõikaõakavimāne nekaccharāsatasampakiõõe anåpamaü dibbasampattiü anubhavitvā ekaü buddhantaraü vãtināmetvā devalokato cuto amhākaü bhagavato buddhuppāde tasse'va kho pana bhagavato parinibbāõato orabhāge sabbattha patthaņe pana'ssa dhammavinaye laīkādãpe kākavaõõatissamahārāje rajjaü kārenta rohaõajanapade mahāgāme tulādhāra pabbatāsanne vāpināmagāmemanto nāme'ko kuņumbiko paņivasati mahaddhano mahābhogo mahāyaso tassa bhariyāya kucchimhi paņisandhiü gaõhi sā dasamāsaccayena puttaü vijāyi nāmaü karonto pana'ssa mātāpitaro vasabho'ti nāmama'kaüsu so anukkamena vaķķhento pubbe sugopitapa¤casãlantā abhiråpo ahosi


[SL Page 103] [\x 103/]      

Dassanãyo pāsādiko paramāya vaõõapokkharatāya samannāgatova ahosi. 

Tadatthadãpatatthaü gāthāyo bhavanti. 

Tulādhārapabbatāsanne vihārāvāpigāmake,
Mantakuņumbissa suto vasabhanāmako ahu.

Pubbe so pa¤casãlāni samādāya sugopayi,
Tena yo pu¤¤akammena råpã āsi manoramo.

Nātithulo nātikiso ārohaparināhavā,
Anditaīgapaccegā ahosi piyadassano.

Kesā'ssa dãghākaõhā sukumā aggavellitā,
Sampahaķķhaü mukhaü tassa phullaü kokāsasādisaü.

Pucimanda dalākārā assā'sumadharārāõā,
Nãvāte dãpasaīkāsā nāsā tassa anuggatā.

Bandhujãvadalākārā assā'sumadharāruõā,
Dantāssā'suü samāvivarā dittamuttā'lisantibhā.

Soõõābharaõasampuõõā kaõõā'suü tassa bhāsurā,
Bāhu bhemalatākārā rattapallavalaīkatā.

Hemabimbanibhaü tassa dehalakkhaõasaüyutaü,
æru karikarākārā pãvarā anupubbaso.

Jaīgheõimigajaīghā'ca tassa 'suü guëhagopphakā,
Kummånnatā pādapiņņhi dãghāvaņaņulalaīgulā.

Kamalā taëuõā pādatalāsumudukomalā,
Tā sujātasarãrattā disvā'ssa råpasampadaü.
Voharanti janāsabbe labhiyavabho itã'tã.

So pana labhiyavasabho anukkamena vãsativassasampanno mahāthāmo dasanāgabalo ahosi-tadatthadãpanatthaü mahāvaüse vuttaü hi

"So kamenā'bhivaķķhento āsivãsativassiko,
Dasanāgabalo āsi tharusippe va kovido.

âdāya so katipaye puriseye'va ārabhi,
Khettatthiko mahāvāpiü karonto taü mahabbalo.

Dasahi dvādasahi cāpi vahitabbe nare'hipi,
Vahanto paüsupiõķe so lahuü vāpiü samāpayi.

Tena so pākaņo āsi labhiyavasabho tadā
Dãpasmiü sakale tasmiü yodho iti mahabbalo"ti.

Atha'ssa taü kiriyaü sutvā kākavaõõatissa mahārājā taü āõāpetvā mahantaü sakkāraü katvā udakavāragāmaü tasse'va dāpesi tato paņņhāya so vasabhodakavāro'ti pākaņo ahosi-atha rājā 


[SL Page 104] [\x 104/]      

Taü gāmaõikumārassa santike vasāpesi so taü upaņņhahanto tena saddhiü dvattiüsa damiëarājāno gahetvā laīkaü ekātapattaü katvā rājānaü abhisi¤citvā tena saddhiü dānādãni pu¤¤akammāni karonto āyupariyosāne yathākammaü gato'ti.

Datvāna dānaü sugatorasānaü pāletvā sammā balu pa¤casãlaü,
Råpaü ca thāmaü ca yasaü ca bhogaü labhanti satta, vanabho'ca evaü

Labhiyavasabhassa vatthuü tatiyaü. 
------------------

Dāņhāsenassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Atãte imasmiüye va kappe kassapo nāma satthā loke udapādi tasmiü samaye eko jānapadiko bhagavato dhammadesanaü sutvā paņiladdhasaddho saīghaü uddissa sopakaraõaü khãrasalākabhattā vãsativassasahassāni adāsi na kevalaü khãrasalākabhattame'va senāsanacãravapiõķapātagilānappaccaye ca a¤¤āni'pi nānāvidhāni pu¤¤akammāni karonto yāvajãvaü sãlāni rakkhanto vasitvā āyupariyosāne suttappabuddho viya gantvā devaloke nibbatti tattha so devaccharā sahassa parivuto nekadevanāņakasatehi payojitagãtavāditehi muditamānaso tattha ciraü vasitvā tato cuto amhākaü bhagavati parinibbute imasmiü laükādãpe kākavaõõatissa mahārāje rajjaü kārente rohaõajanapade kububandha nāmagāme mahante kulagehe nibbatti mātāpitaro pana'ssa nāmaü gaõhantā dāņhāsenā'ti nāmama'kaüsu so kamena vaķķhento soëasavassiko ahosi råpasampanno paramāya vaõõapokkharatāya samannāgato ahosi mahāthāmo mahabbalo ca ahosi atekadivasaü so attano balaü vãmaüsitukāmo kububandhagāmassa mahātaëākāsasne giritalā nāma atthitatthā'bhiruhitvā mahantamahante kālavalliyo āharitvā gaõņhiyo dassento mahantaü taņņakaü vinitvā sahassādhikehi purisehi uddharitumasakkuneyyaü vaņņapāsāõarāsiü tattha katvā ubho koņiyo ekato gahetvā sãse paribbhamanto aīgaõato pātesi evaü so attano balaü mãmaüsitvā gehaü gantvā katabhattakicco mātāpitaro vanditvā eva'māha

Mātāpitunnaü pādāni'dāni vanditva sādaro,
Vattukāmo ahaü ki¤ci ta suõantu samāhitā.

Jino no pāramã citvā buņņho hutvā niruttaro,
Lokābhivuddhiü katvāna ito so sugatiü gato.


[SL Page 105] [\x 105/]      

Tassa dhammo ca saīgho ca loke dippati patthaņo,
Saggāpavaggasampattiü tilokassa adaü tadā.

Dharamāno jino gamma laükāyaü yakkhupaddavaü,
Sametvā sāsanaü sammā patiņņhāpesi attano.

Tadidaü nāsayuü'dāni damiëā kakkhaëā jaëā,
Bhindiüsu buddharåpāni cetiyāni tahiü tahiü.

Chindiüsu bodhirukkhe ca jhāpesuü potthakāni ca,
Bhikkhunaü bhikkhuõãnaü ca akāsuü kāyikaü dukhaü.

Bhindiüsu pattachattādi viheņhesuü anādarā,
Mādisena samatthena na yuttaü tamupekkhituü.

Karonto rājupaņņhānaü tena saddhiü mahabbalo,
Ghātetvā damilaü senaü khemaü katvāna sãhalaü,
Ciraņņhiti karissāmi lokanāthassa sāsana'nti.

Evaü ca vana vatvā mātāpitaro vanditvā rājānaü upaņņhahissāmã'ti vatvā mahāgāmaü gantvā rājānaü passitvā vanditvā aņņhāsi tasmiü kira divase rājā padvasatamatte kammāre gahetvā nānāyudhe dhovāpeti tadā rājā dāņhāsenaü disvā tāta tvaü kuto āgatosi kiü nāmosã'ti pucchi so'haü ayya kububandhagāmenā'gato dāņhā seno nāmā'ti āha athassa rājā apariniņņhite saņņhimatte asipatte gahetvā imāni mesuņaņhu maņņaü katvā sammā dhāraü ņhapetvā dehã'ti vatvā dāpetvā sayaü kammāni olokento sālāyaparabhāgaü agamāsi tato so tāni gahetvā pāsāõe ghaüsitvā sammā dhovitvā dhāraü ņhapetvā ra¤¤o parakoņiü gantvā nivattitvā āgate tāni gahetvā ra¤¤o dassesi rājā tena katakammaü disvā somanasso sahassaü datvā nivāsagehaü ca sabbupakaraõe ca dāpetvā attano upaņņhānaü kātuü niyojesi athāparabhāge duņņhagāmaõimahārājā damiëehi saddhiü yujjhanto te te khandhāvāre bhindanto anukkamena mahelanagaraü sampāpuni taü pana nagaraü daëha'maņņālagopuraü soëasahatthu'bbedhapākāraü udakakaddimasåkka saükhāta parikhāttaya parikkhittaü såravãrayodhehi subhopitaü kehi cipi duppavesaü mahelanagaraü patvā dasamahāyodhaparivuto mahāraõaü akāsi tadā'yaü dāņhāseno mahāsaīgāmaü karonto a¤¤ehi katamaggena na pavissāmi'ti dappito nadanto vagganto appoņhento ahamare dāņhāsenoti attano nāmaü sāvetvā asãti hatthamā'kā samabbhuggantvā oruyha pākāramåle paõhiyā paharitvā
Soëasahatthubbedhaü dãghato tiüsahatthaņņhānaü 

[SL Page 106] [\x 106/]      

Pākāraü bhinditvā nagarabbhantare pātetvā abbhantaraü paviņņho kadalivanaü chindanto viya damiëasenaü ghātetvā mahelaü gahetvā jayaü aggahesi-athā'parabhāge anurādhapurassa gahaõadivase dvinnaü pabbatānama'ntare mahāsaīgāmaü karonto dvattiüsabalakoņņhake bhinditvā yujjhantānaü nekasatadamiëayodhānaü sunisite nā'sinā kumbhaõķiviya sãsāni pātento attano nāmaü sācetvā nekasate nekasahasse damiëe ghātetvā sakalalaīkaü nirāsaükaü katvā rājānaü rajje patiņņhāpesi-rājā'pi anurādhapure chattaü ussāpetvā tassa mahantaü sampattiü adāsi atha amacce'pi sampattãmanubhavamāno dānādãni pu¤¤ānikurumānovasati athāparabhāge tassa verino ra¤¤o santikaü gantvā vanditvā tumhākaü deva dāņhāseno nāme'sayodho aparaddho rajjaü patthetã'ti vatvā paribhindiüsu rājā'pibhedakānaü vacanaü sutvā taü sacca'nti ma¤¤amāno kujjhitvā mārethana'nti amacce niyojesi tadā kira so amacco mahantena parivārena saseno channayoggena sasãsaü nahāyitukāmo tissavāpiü agamāsi atha ra¤¤ā niyojitā'maccā dakkhiõadvāre gahitaayamuggaraü tidhā pabhinnaü ku¤jaraü ņhapetvā sayaü āvudhasajjā saparisāya saddhiü nilãnā aņņhaüsu tato dāņhāsenopi nahātvā sabbālaīkārapatimaõķito tene'va yoggena mahāsenāya parivuto dakkhiõadvāraü sampāpuni atha sā senā mattahatthiü disvā bhayappattā rājānaü ca sutvā amaccassa santike rāsi ahesuü athāmaccena kiü bho palāyathā'ti puņņhā tumhākaü sāmi māraõatthāya ra¤¤ā mattahatthivisajjāpito'ti āhaüsu taü sutvā so yānā oruyha gajābhimukho ahosi taü disvā hatthã'pi gajjanto nadanto hatthaü bhåmiyaü parisumbhanto dhāvi atha so asaniü pātento viya pāõinā pāõiü paharanto bhåmiü chindanto paõhiyā bhåmiü haõanto paņipajjanto gantvā tassa dvisu dāņhāsu gahetvā aparāparaü katvā lu¤citvā kadalikkhandhe viya chaķķetvā soõķamassa gahetvā matthake paribbhamitvā bhåmiyaü paharanto cuõõa vicuõõa akāsi taü disvā ra¤¤ā payuttayodhā bhãtatasitā palāyiüsu atha dāņhāseno tatthe'va ņhito evaü cintesi na sakkā mayā yasadāyakassa ra¤¤ā virajjhi tuü tassa santikaü gantuü ca iminā laddho'kāsena mayā attano patiņņhaü kātuü ca vaņņatã'ti cintetvā jambudãpagamanāya ussåkkamano ahosi. 
 
[SL Page 107] [\x 107/]      

Tamatthaü dassetuü gāthāyo bhavanti.

Samattho'haü vase kātuü hantvāna pani'maü puraü,
Tathāhi me kāyabalaü pa¤¤ā'pi mama dissati. 

Bahupakāro rājā me posetā yasadāyako,
Atho saddho pasanno ca sāsanasso'pakārako.

Kasmā so bhåmipo'dāni na me'rahati dubbhituü,
Ko hi nāma budho loke vasaü kodhassa gacchati.

Yo kodhassa vasaü yāti so yāti narakaü ito,
Dukkhato garahāto ca paccatthe'pi na mu¤cati. 

Yo'dha jeti naro rāgadosamohārino khalå,
Vijetuma'samattho te sasene'ti hamuggate.

Sasåro ca sayodho ca jito so ca jagattayaü,
So'ca santo sukhã khemã dãghāyu nirupaddavo.

Tasmā tesaü vasaü'dāni āgantvāna mayā ito,
Gantvā phāsuvihārena vasatā yattha katthaci.

Yuttaü kātuü patiņņhaü me iti cintiya so pana,
Apakkamma tato ņhānā saüyamaü ajjhupāgamã'ti. 

Tato so dāņhāseno ubbiggamānaso puttadāre ca bandhave ca mahantaü vibhavaü anoloketvā senaü pahāya ekako'va gantvā tato samuddatãre mahājallikaü nāma kevaņņagāmama'gamāsi tatthe'ko mahājalliko nāma kevaņņaputto thāmasampanno paņivasati so mahātiyā ekadoõināvāya vālukaü påretvā samuddaveëantatogāmaü netvā bodhiaīgaõe okãrati tathe'va udakadoõiü āharitvā bodhisinānaü karoti dāņhāseno tadātaü bodhiaīgaõeye'va addasa tato mahājalliko taü disvā paņisatthāraü katvā yodhabhavaü ¤atvā taü vãmaüsitukāmo attano gehaü netvā sakkāraü katvā attano ajjha sayaü tassa kathesi-amacco taü sutvā tena hi samma varakataõķulānaü sattanālãhi bhattaü pācāpehãti pācāpetvā taruõakapitthaphalāni āharāpetvā bhinditvākapāle chaķķhetvā udukkhale koņņetvā bhattena saddhiü madditvā bhattapiõķe vaņņetvā tassa gehamajjhe nisinno taü pakkosāpetvā bho tvaü maü mārehãti vatvā ubhohi hatthehi mama gãvaü daëhaü gaõhāhã'ti āha kevaņņo sādhuti vatvā taü bhattapiõķaü galãtuü na dassāmã'ti daëhā gaõhi amacco'pi tato ekaü bhattapiõķaü gahetvā ajjhohari kevaņņo taü sandhāretuü asakkonto uggalitvā attano gehadvāre pati amacco kevaņņaü pakkosāpetvā tayā'dāni sithilena gahitaü bhavissati idāni daëhaü gaõhāhãti 


[SL Page 108] [\x 108/]      

Gāhāpetvā dve bhattapiõķe ekato katvā ajjhohari kevaņņo hatthaü sandhāretuma'sakkonto uggalitvā purimaņņhānato dåre pati puna'pi so kevaņņaü pakkosāpetvā tassā'bhimānavaķķhanārahaü vācaü vatvā gãvaü gāhāpesi so'pi sabbatthāmena gaëhaü gaõhã athā'macco tato dviguõe bhattapiõķe ekato madditvā vaķķhetvā ajjhohari kevaņņo pure viya hatthaü sandhāretuma'sakkonto pāsayaņņhinā migo viya uggalitvā tato'pi dårataraņņhāne pati iti so taü vãmaüsitvātassa santikaü gantvā vanditvā khamāpetvā tena thiramitto ahosi athā'macco kevaņņaü āmantetvā samma me nāvaü āhara samuddena gantukāmo'smi'ti āha tenekāya nāvāya ahaņāya nāvama'bhiruhitvā ekena pādena bhåmiyaü pahari nāvā vātavegena dhāvamānā ekā'hene'va nāgadãpe nāgatitthe patiņņhāsi tato so thalamu'ggantvā gāëhaü nivāsetvā kese bandhitvā samudde patitvā taranto padvapa¤¤āsayo janaņņhānaü gantvā colaraņņhe kāvãrapaņņane uņņhahi athassa tasmiü manussā disvā vimbhitā acchariyapattā sakkāramakaüsu so taü sakkāraü nābhinandanto manusse pucchi katthe'tarahi bhavanto arahantā vasantã'ti tehi sammaito dvādasayojanaņņhāne takkaü nāma nagaraü atthi tassāsanne vihāre arahanto vasantã'ti vutte anupubbena so addhānaü khepetvā nagaraü patvā manusse pucchi kasmiü ņhāne buddhaputtā vãtarāgā vasantã'ti tena saīiü sammoditvā bhikkhånaü vasanaņņhānaü kathentā evamāhaüsu.
 Ito uttarato yattha dissate'yaü mahānago,
Mayåragãvasaükāso nãlobhāso manoramo.

Labujambajambåramhāditarurājivirājito,
Nāgacampakapunnāgaphullupādapamujjalo. 
Kuņimaõķapasaükiõõaleõasambhārahāsuro, sitasekatasaükiõõa mālakālivirājito.

Yatthā'nantasakuntānaü madhurālāpanissitaü,
Nekanijjharanigghosaü devadundubhisannihaü.

Yattha pabbatakåņesu naccanti sikhino mudā,
Kekānādehi devānama'vhante'ca samantato.

Kilesāriraõe saraõo so'yampabbatavāraõo,
Yatãnaü tidasānaü'va raõe'rāvaõavāraõo.

Yatherāvaõadantagge naccanti surasundarã,
Yahiü naccanti selagge tathā sākhāsu ma¤jarã.


[SL Page 109] [\x 109/]      

Palavagehi vihaīgehi calãtā phullapādapā,
Satthuggatā'lipālãhi nabhaü nãlambudo'pamaü.

Nadãkandarabāgāhã sarasikāmanã yahiü, ālihitā'va sobhanti dharādharanarādhipaü.

Tiņņhanti phullitā yattha kappurā'garucandanā,
Devaīganāni sa¤jannachāyā nandanasannibhā.

Phalino tālabhintālasindisannãraghoõņakā,
Salãlā yattha naccanti manu¤¤a mālute'ritā.

Buddhapaükajakaëhārakerā uppalamālinã,
Pokkhara¤¤o virājanti rasavantā yahi sadā.

Tatthā'nãvattiyaü nāma senāsanama'nåpamaü,
Naroragasurādãhi niccamāsevitaü subhaü. 

Tatthā'suü bhikkhavo santā vãtarāgā jinatrajā,
Kurumānā sadevānaü mahantaü kusalodaya.

Pāmokkho āsi tesaü yo bhikkhunaü yatipuīgavo,
Varuõo nāma nāmena dharamāno jino viya.

Saddhālataü so vaķķhento janānaü mananissitaü,
Dhammambunā saüvaķķhitvā saggamokkhaphalāvahaü'ti.

So yodho taü sutvā tuņņhamānaso tehi desitena maggena anivattiyasenāsanaü gantvā mahāvaruõattheraü disvā vanditvā ekamantaü nisãdi thero tena saddhiü madhurapaņisanthāraü karonto bho tvaü kattha vāsiko kimatthamā'gato'ti pucchi so'pi attano gamanāgamanaü ca ajjhāsayaü ca therassa pakāsesi thero sādhå'ti vatvā tassa kesamassuü ohāretvā pabbajjaü ca upasampadaü ca datvā caritānukålakammaņņhānaü ca uggaõhāpesi athassa kammaņņhānaü gahetvā viharantassa kammaņņhānaü cittaü na gaõhāti so tattha katipāhaü vasitvā upajjhāyassa santikaü gantvā vanditvā ekamantaü nisinno tamatthaü ārocesi thero kinnu kho idaü gambhãrasenāsanaü gocaragāmato tiyojanaņņhāne patiņņhitaü senāsanaīgamasampannama'ssa cittaü kammaņņhāne nā bhiramatã'ti cintento bahu bhikkhubhāvenā'ti ¤atvā tena hi āvuso ito saņņhiyojanamatthake ņhāne therambalakavihāraü nāma atthi taü pana sakkadevarājena māpitaü tattha'dāni eko mahallako ca sāmaõero cā'ti dveye'va vasanti tvaü tattha gantvā yadi te phāsu hoti yathāphāsuü viharanto attano patiņņhaü karohã'ti āha-so sādhå'ti taü paņissuõitvā upajjhāyaü vanditvā pattacãvaramā'dāya 

[SL Page 110] [\x 110/]      

Gacchanto saņņhiyojanãkaü maggaü khepetvā vihārassa samãpaü gantvā pabbatama'bhiruhitu'masakkonto aņņhāsi tattha nevāsikamahallakatthero pabbatamatthake ņhito taü disvā pāõãsaddena sāmaõeraü pakkositvā etha taü bho bhikkhuü āmantetvā sappāya senāsanaü ¤atvā vasāpehã'ti niyojesi-so taü iddhiyā ānetdvā patiråpe senāsane vasāpesi tatthā'pi vasantassa tassakammaņņhānaü na manasi patiņņhāsivitakkavasi koca ahosi tattha so katipayadivasaü vasitvā therassa santikaü gantvā bhante idha vasato me phāsu na hoti samuddo pa¤¤āyati nānāvasadvāro'pi pa¤¤āyati tena me cittaü na ekaggaü hoti a¤¤aü me phāsuvihāraü ācikkhathā'ti āha taü sutvā thero evaråpaü sakkadattiyaü ramaõãya'mpi vihāraü imassa cittaü nābhiramati nābhinandati appevanāmalohakåņapabbatavihāraü phāsu bhavissatã'ti cintetvā ito āvuso padvadasayojanamatthake ņhāne lohakåņabbatavihāro nāma atthi tatthā'bhiramanto samaõadhammaü karohã'ti vatvā taü vaõõento āha.

Ito uttarapassambhi lohakåņavhapabbate,
Vihāre ramaõiyo'sã vãtarāgānamā'layo. 
Pubbapacchimapasse ca tattha dakkhiõauttare,
Cattāro pabbatā āsuü mahantā ratanāmayā.

Tesu pabbatapādesu nānāphaladharā dumā,
Vāteritā'ti yobhanti nilohāsā manoramā.

Campakā nāgapunnāgā sālā ca salālāgaru,
Sãtalaggandhikā nãpā asokacakulādikā.

Nānāvaõõehi pupphehi pupphitā devagandhikā,
Tiņņhanti okirantā te madhuki¤jakkhareõavo. 

Tālahintālasannãra rambhapågāhapantiyo,
Virocamānā tiņņhanti vihāro pavane tahiü. 

Dhotamuttā bhavaõõåhi satthatā mālakā'vali, vibhattā tattha sobhanti duddhasāgarasannibhā.

Bhogindabhogasaükāso pākāro ratanāmayo,
Abbhuggato virocanto tatthā'hosi manoramo.

Ahosi caükamo tattha saņņhihattho sumāpito,
Sukhasamphassado khomo ratanehi parikkhamo.

Kuņimaīapapāsādā sabbe te ratanāmayā,
Indanãlacchadā cārucāmikarajathupikā.

Rattiņņhāna divāņņhānā tatthe'ca ratanāmayā,
Vaccapassāvakuņiyo tathe'va sādhunimmitā.


[SL Page 111] [\x 111/]      

Padumuppalasogandhi phullamuddālakehi ca,
Samākulāpokkhara¤¤o ekatiüsatimaõķitā.

Devatā ca samāgantvā niccaü sammajjanādinā,
Paņijagganti vihāraü taü tehevasādhu gopitaü,

Dukkhā kho āvuso tattha vāso puthujjanenatu,
Sace tvaü bhikkhå sakko'si tattha gantvāna āvasā'ti.

Evaü ca pana vatvā āvuso tasmiü vihārapariyante patiņņhita mahārukkhovātena pahaņo sākhaü nāmeti tvaü tattha gantvā pabbatakåņe ņņhito vātena namitaü taü sākhaü gahetvā vihāraü ārubhitvā vasā'ti āha so therassa vacanaü sutvā sādhå'ti paņissuõitvā vanditvā pattacãvaraü gahetvā nikkhamma paõõarasayojanamaggaü gantvā lohakåņapabbatamatthakamāruyha aņņhāsi tadā vāte nopanamitaü taü sākhaü gahetvā vihāramāruhitvā pattacãvaraü ekamantaü ņhapetvā bandhujãvadalasatthatamiva surattaü silātala'māruyha pallaükaü ābhujitvā nisinno yāva me cittaü āsavehi na parimuccati na tāvi'maü pallaükaü bhindissāmã'ti adhiņņhāya nisãdi tato so karajakāyaü anulomapaņilomavasena sammasanto paņhamadivasaü vãtināmesi tathā dutiya tatiyaü catutthe pana divase tasmiü pabbate devanāgayakkhagandhabbādãhi sādhukāraü dāpento sahapaņisambhidāhi arahattaü pāpuõi tato so tattha nisinno'va paņhaviyaü nimujjitvā attano upajjhāyassa mahāvaruõattherassa pādamåle uņņhahitvā theraü vanditvā paņisatthāraü katvā puna ākāsamuppatitvā rājahaüso viya virājamāno lohakåņapabbhārame'va āgantvā ciraü vihāsi atha so aparabhāge parinibbāõakāle pabbatamatthake ņhito kālaü ghosesi tasmiü khaõe tiüsasahassamattā khãõāsavā iminā me kusalakammena kāyabalaü ca jātito parimutti ca ahosã'ti pakāsetvā tatthe'ca parinibbāyã'ti.

Evaü vidhaü pu¤¤aphalodayāvahaü,
Yo pu¤¤akammaü hi kareyya sobhanaü.

Sayāti saggaü ca pavaggasampadaü,
Karotha tumhe'pi tathāvidhaü subhaü.

Dāņhāsenassa vatthuü catutthaü.
-------------------

Mahānelassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpe rohaõajanapade kappakandaraü nāma ekā nadã atthi tassā nadiyā tãre catturavihāraü nāma mahāvihāraü ahosi anekakuņimaõķapasenāsanehi ca 


[SL Page 112] [\x 112/]      

Anekabhikkhusatehi ca samākiõõaü tatthe'ko kurudevonāma vighāsādo bhikkhånaü santike niccaü bhikkhitvā laddhāhārena kicchena kasirena jãvikaü kappento dãno kapaõo anāëaīgiko abandhuko asahāyo ekako'va paņivasati so pana tattha mālakakaõõe gehacchāyaya rukkhamålādisu niddāyanto divasaü vãtināmeti sammajjanādiü ki¤cikammaü na karoti tasse'vaü vasantassa bahåni saüvaccharāni atikkantāni athā'parabhāge tattha vāsiko saīghatthero vihāracārikaü caramāno kurudevaü udarapuraü bhutvā rukkhamåle niddāyantaü disvā ayaü kho satto ito cuto kuhinnu kho nibbattissatã' nidibbena cakkhunā olokento sattāhaccayena vacitvā niraye nibbattissatã'ti disvā taü pakkosāpetvā ovadanto evamāha.

Natthi tuyhaü pitā mātā bhātā bhagini bandhavā,
Pubbe akatapu¤¤assa bhave taü lakkhaõaü tava. 

Abhira¤¤asuvaõõo'si adha¤¤o'si anāëahiko,
Pubbe akatapu¤¤assa bhave taü lakkhaõaü tava. 

Dunanivattho'si bho'dāni sahayåka kuvelakaü,
Pubbe akatapu¤¤assa bhave taü lakkhaõaü tava.

Kila¤ja'mpi na seyyatthamāsi seyyā chamā'va te,
Pubbe akatapu¤¤assa bhave taü lakkhaõaü tava.

Kapālahattho bhikkhanto carasã tvaü ghare ghare,
Vighāsādo'si peto'va aņņhicammā'vayesako.

Madhurannapāne bhu¤jantepassantopu¤¤avājane,
Pariggilantakhelena gharadvāresu tiņņhasi.

Alabhanto tahi ki¤ci assasanto rudamamåkho,
Chinnāso yāsi socanto ahotuyhama'dha¤¤atā.

Tathāvidho'pi na karosi hitaü āyatipaccayā,
Aho tayā samo natthi tibhave attasattuko'ti.

Taü sutvā kurudevo evamāha.

Niddhano kapaõo dino karissaü kusalaü kathaü,
Puņņho bhante mayā'vikkhayamahaü gacchāmi nibbuti'nti.

Thero āha.

Kãëanti nimisā ettha najjāyaü jalagocarā,
Pāņhinā pāvusā sigusavagārohitādayo.*

Tvaü bho bhikkhitakaü bhattaü gahetvā bhuttasesakaü,
Macchānaü dehi dānāni taü tesaggasukhā'vahaü.
------------------------------------
* Savaīkāsa kulādayo-katthaci. 

[SL Page 113] [\x 113/]      

Gahetvā padvasãlāni pālayantaü sunimmalaü,
Alaü te bhavagogatthaü nibbāõatthaü ca taü ala'nti

So therassa vacanaü sutvā pasannacitto theraü vanditvā pa¤casãlaü gahetvā tato paņņhāya bhu¤janto bhattapiõķaü gahetvā macchānaü deti so ettakaü pu¤¤akammaü katvā sattāhaccayena tato cuto imasmiüye'va laükādãpe mahāgāmāsante ekasmiü gāmake mahābhogassa ekassa kuņimbikassa gehe nibbatti tassa nā'makaraõamaīgale mahājanā uppalakalāpe gahetvā āgamiüsu tasmāssa mahānelo'ti nāmaü kariüsu-tassa pana satta bhātaro ahesuü mahānelo pana kamena abhivaķķhento sobhaggappatto mahābalo mahāthāmo ahosi so nikkammasãlo sukhasilo hutvā nahāyanto bhu¤janto kãlento vicarati na khettādisu ki¤ci kammaü karoti sesā cha bhātaro mātāpitunnaü santikaü gantvā tumhākaü putto mahānelo kasivaõijjādisu ki¤ci na karonto geheye'va supantosayatimayame'ca dåkkhamanubhavissāmā'ti vadiüsu atha naü mātāpitaro pakkosāpetvā kasmā tvaü putta kammaü na karosi kasikammādisu avyāvaņo kathaü kulavaüsaü vaķķhetã'ti evamādinā ovadiüsu so taü sutvā tātāpurisā nāma evaråpaü na karonti aha'mpi purisānama'ntogadho tasmāna me'taü kammaü arahātã'ti āha tato tassa mātāpitaro anattamanā tena hi taü tathāråpe ņhāne niyojemā'ti taü gahetvā mahā gāmaü gantvā duņņhagāmanã mahārājānaü passitvā deva ayaü dārako mahānelo nāma devassa pādamåle vasituü yutto devo taü attano vase vattāpetu'ti vatvā attano gāmame'va agamaüsu rājā sādhå'ti vatvā taü vālukāvãthiyaü tasse'va sasurassa geheye'va vasāti niyojetvā tassa bhattavatthādibhogaü dāpesi-so tato paņņhāya-niccaü rājupaņņhānaü karoti athā'parabhāge nakkhattapāņhati candasuriyaggāhanakkhattapiëādevadundubhipaņhavikampanādayo aniņņhanimitte disvā ra¤¤o santikaü gantvā deva anāgate jātakabhayaü bhavissatã'ti āhaüsu taü sutvā rājā bahuni sassakammāni kārāpento sayame'va āliü bandhanto mātikaü karonto sassakammesu ussukko ahosi athekadivasaü rājā sayame'va kuddālaü gahetvā sambhãraü mātikaü khaõanto upakacchantare hatthampavesetvā ņhitaü mahānelaü disvā kiü bho tiņņhasi mayā sahedaü kummaü karohi'ti āha taü sutvā mahānelo āha.


[SL Page 114] [\x 114/]      

Nedisaü mādisā rājapurisā kammaü karonti ca,
ädisāni ca kammāni purisānaü na sobhati.

Karãnaü matthaluīgesu luddho uttamakesarã,
Pãëitopi jighacchāya kinnu so khādate tiõa'nti.

Evaü ca pana vatvā evaråpaü kammaü purisā na karonti tumhākaü purisehi kātabbaü mayā'pi kārāpethā'ti āha taü sutvā rājā tena saddhiü na ki¤ci kathesi-athekadivasaü rājā anurādhapure attano sahāyavāõijakassa paõõaü likhitvā tāta sãghaü gantvā paõõaü datvā tena vāõijakena dinnaü gahetvā āgacchāhã'ti āha-so'pi rājānaü vanditvā nikkhamma gehaü gantvā bhu¤jitvā puņabhattaü gahetvā pāto'va dãghavāpiyaü gantvā tato nikkhamma gaīgāya vaķķhamānakatitthe dantakaņņhaü khāditvā puņabhattaü bhutvā mahāpāliyaü bhikkhuhi bhattaü agahiteye'va anurādhapuraü pāpuõi atha so vāõijakassa paõõaü datvā sãghaü paõõākāraü sajjethā'ti vatvā tato pa¤cayojanaü honagāmaü gantvā attano pitusahāyaü passitvā tattha bhattaü bhutvā anurādhapuramāga'mma vāõijakaü passiso'pi anekavidhavicittavirāgavatthānaü pa¤casatāni kappurāgarucandanādinekavidha sugandhe ca kaņukabhaõķabhesajjāni ca gonakapaņalika uddalomika ekantalomikapāvārādi anekasayanāsanaü ca sampādetvā adāsi so taü sabbaü ekato katvā bandhitvā hattholambakaü katvā aņņhāsi so taü sabbaü vāmahatthena olambetvā gacchanto anukkamena sāyaõhe mahāgāmaü patvā ra¤¤o paõõākāraü dassesi rājā tassa tuņņho soëasasahassakahāpaõe ca bhogagāmādi a¤¤aü ca mahāsayaü dāpesi so tato paņņhāya rājupaņņhānaü karonto damiëayuņņhesu laddhajayo ra¤¤o abhisekaü kāretvā tena saddhiü dānaü dadanto sãlaü rakkhanto uposathakammaü karonto yāvajãvaü vasitvā āyupariyosāne devaloke nibbatti.

Sãlaü samādāya parittadānaü datvā nimesānama'tãtakāle,
Nelo idhevaü vipulaüva bhogaü alattha saggupagato ahosã'ti.

Mahānelassa vatthuü pa¤camaü.
----------------

Sālirājakumārassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira mahāvālukagaīgāsante muddhavākaü nāma ekaü gāmaü ahosi tattha tisso nāmeko kammāro paņivasati tassa bhariyā sumanā nāma. Te ubho pi saddhāsampannā yaü ki¤ci madhuraü labhitvā dānaü 


[SL Page 115] [\x 115/]      

Adatvāna khādanti athe'kasmiü divase eko nesādo såkaraü māretvā ayaü me kammārassa bhatiyā atthāya bhavissatã'ti āharitvā adāsi atha tisso'pi idaü me sippamålatthāya dhammena samena laddhaü dānaü datvā bhu¤jituü vaņņatã'ti cintetvā maüsaü katvā telamaüsamadhumaüsapheõamaüsa agārapakkakaņukasambhārapakkhittavasenā'ti evaü pa¤cappakārena maüsaü sampādetvā navabhājane pakkhipitvā suddhasāņakena mukhaü bandhitvā ņhapetvā atha so attano saddhiü āvajjetvā imasmiü laīkādãpe ye iddhimantā uttamakhãõāsavā santi tesu aņņhakhãõāsavā mama gehaü āgacchantå'ti ugghositvā sabhariyo a¤¤āni'pi dānopakaraõāni saüvidhāya ņhapesi atha so rattiyaü supinena aņņhaaggikkhandhe attano gehaü pavisante disvā pabuddho ajjesa manoratho me matthakaü pāpunissatã'ti somanasso gehaü paribhaõķaü tvā vitānaü bandhitvā dãpadhåpapuõõaghaņakadalito raõehi alaīkaritvā lājāpadvamāni pupphāni vikiritvā aņņhāsanāni pa¤¤apetvā attano gehadvārato yāva gāmadvāraü etthantare maggaü namaü katvā vālukā okiritvā nānāvaõõāni pupphāni okiritvā khãõāsavānaü āgamanamaggaü olokento gāmadvāre aņņhāsi atha rohaõajanapade talaīgaravāsi mahādhammadinnattharo tassa saddhā sampattiü disvā tassa manorathaü mayā puretuü vaņņatã'ti attano upajjhāyassa godhattherassa santikaü gantvā vanditvā svebhante dåraņņhānaü bhikkhācāraü gamissāmā'ti vatvā tena kuhi gamissathā'ti vutte bhante mahāvālukagaīgāsanne muddhavākagāme kammāratissassa gehaü gamissāmā'ti āha thero sampaņicchite punadivase pattacãvaramādāya rājahaüsā viya ākāsenā'vā gantvā mahāsamuddãvihāravāsã mahāsaīgharakkhitattheraü ca kālavelambakavāsã mahānāgattheraü ca uparikhaddhavihāravāsã mahāsaīgharakkhitattheraü ca velugāmavihāravāsã paņhavivāladhammaguttattheraü ca bhātivaīkavihāravāsi mahānāgattheraü ca kappalināgapabbatavihāravāsi maliyamahādevattheraü cā'ti * ime satta there ādāya ākāsenā gantvā tasmiü gāvadvāre otaritvā cãvarampārupitvā bhamaravaõõa patte ādāya paņipāņiyā gāmaü pavisiüsu kammāratisso te disvā pamuditahadayo pãtiyā phurasarãro pa¤capatiņņhitena vanditvā tesaü hatthato patte ādāya mahantena pujāvidhānena gehaü pavesetvā pa¤¤attāsane nisãdāpetvā sakhajjakaü sopakaraõaü yāguü datvā 
----------------------------------------------- -------------------
* ænantaü dissate.


[SL Page 116] [\x 116/]      antarābhatte sampāditaü maüsaü madhusakkarāya saddhiü bhojetvā upakaņņhāyavelāya samacchamaüsaü sālimaüsodanaü bhojesi-tato therākatabhattakiccā tesaü dhammaü desetvā attano attano vihārameva agamaüsu-tato paņņhāya kammāratisso dānādãni pu¤¤akammāni karonto āyupariyosāne anurādhapuranagare duņņhagāmani abhayamahāra¤¤o putto hutvā nibbatti tassa mātukucchito nikkhamanakālasamanantarame'va sakalalaükādãpe sālivassaü vassi antamaso uddhane ņhapitakaīguādinaü bhattaü parivattetvā sālibhattame'va ahosi kaīguvarakādiparipåritakoņņhāgārāni'pi parivattetvā sālime'va ahesuü tucchakoņņhāgārāni'pi tatheva paripuõõāni ahesuü na kevalaü jātadivaseye'va tassa temāsa sattamāsa navamāsamaīgalesu'ca sitthappavesanakaõõa vedhanauparājaņņhānādimaīgaladivase ca tathe'va sãhaladãpe sālivassaü vassi kaīguvarakagodhåmādi sassāni parivattetvā sālimeva ahesuü evaü so imehi acchariyehi samannāgato ahosi tasmā'ssa nāmaü karonto sālibandhuko eso'ti sālikumāro'ti nāmaü akaüsu. 
So panāyaü kumāro kamenābhivaķķhento aparimitasirisampattiyā samannāgato ahosi.

Bhavante'ttha.

Duņņhagāmaõibhåpassa putto sālikumārako,
Dha¤¤alakkhaõasampanno āsi tejãddhivikkamo. 
Bhårimedho ca so āsi råpena makaraddhajo, ma¤juvāni ca so āsi saccasandho visārado.

Cāgã bhogã balã cā'sã hitesi sabbapāõinaü,
Atinto āsi dānena vatthuttayaparāyano.

Sahassamålakaü bhaddhaü pubbaõhe devamānusā,
Dine dine āharanti so taü dāne pavecchati.

Tato so padvasatikaü labhanto aparaõhake,
Alaggo yācake deti sabbakālaü mahāyaso'ti.

Aparabhāge rājakumārassa yuvarājaņņhānaü datvā dakkhiõavãthiyaü mahantaü pāsādaü kārāpetvā taü tattha vasāpesi tato paņņhāya dakkhiõamalayaü upādāya sabbesu janapadesu manussā sabbaü ayamukhaü tasse'va upanāmesuü athekadivasaü kumāro uposathaīgaü adhiņņhāya issarasamaõavihāraü gantvā sãlamā'vajjento nisinno hoti tadā dakkhiõamalaye manussā sakaņasatena bahuü paõõākāraü ādāya
 
[SL Page 117] [\x 117/]      

Anurādhapuraü āgacchantā issarasamaõavihārāsannaü pāpuniüsu atha sakaņe nisuttagonā yugaü parivattetvā ānakaķķhantā aņņhaüsu atha te manussā vāyamantā'pi sakaņe pājetuü nāsakkhiüsu athe'ko gono rajjuü bhinditvā palāyanto sālirājakumārassa nisinno'kāsaü pāvãsi-manussā gonassa padānusārena gantvā kumāraü disvā vanditvā aņņhaüsu kumāro kimatthāyā'gatatthā'ti pucchi manussā paõõākāraü sāmi gahetvā āgatamhā'ti āhaüsu kumāro tena'hi āharathā'ti āharāpetvā kālaü ghosāpesi vãsati vãsati bhikkhusahassāni sannipatiüsu so tesaü mahādānaü datvā pacchābhatte telamadhuphāõitānã ca aņņhavidhapāniye ca adāsi punapi so vihārassa bhåmidānaü ca datvā mahantaü påjaü katvā nagarame'va agamāsi tasmiü divase ra¤¤o āyuttakapurisā ra¤¤o santikaü gantvā deva dakkhiõapasse sabbaü āyamukhaü kumāroye'va gaõhātã'ti kathesuü taü sutvā rājakumārassa pacchamavãthiyā mahantaü pāsādaü kāretvā tattha taü vāsāpesi-tasmi'mpi vasantassa tasmiü disābhāge devamanussā pubbevãya mahantaü paõõākāraü divase divase āharanti kumāro āhaņāhaņe dāname'va deti evaü kāle gacchante eka divasaü kumāro uyyānakãëaü kãëissāmā'ti pacchimadvārena nikkhamma gantvā uyyānakãëaü kãëamāno tattha tattharamaniyesu sãlātala pokkharaõilatāmaõķaparukkhamålādisu vicaranto ekaü supupphita asokarukkhaü disvā rukkhamålaü upasaükamitvā uddhaü olokesi-tadā hellolagāmissarassa caõķālassa dhãtā devã nāma sā tasmiü rukkhe meghamukhe vijju viya virocamānā råpaggappattā asokamālaü ca pallavaü ca ociõanti pilandhanti aņņhāsi kumāro taü disvā uppannabalavasineho acchariyabbhutajāto pemaü sandhāretu nāsakkhiü

Tathāhi.

Pubbeva sannivāsena paccuppannahitena vā,
Evaü tiü jāyate pemaü uppalaüva yatho'dake'ti.

Tasmā so taü disvā tāya saddhiü sallapanto evamāha.

Kuto tvaü āgatā kā tvaja devatānu'si mānusi,
Na te samasamaü passe asmiü puthuviõķale,

Pādā te padumā'kārā surattā mudukomalā,
Hemamorassa gãvā'ca jaīghā nettarasāyanā.

Bhadde te pãvarā årå hemaramho'pamā subhā, hatthena pamitabbaü te majjhimaīgaü virājati. 

[SL Page 118] [\x 118/]      

Taraīgabhagiü sādheti bhadde te råpasāgare,
Calittaya'mavicchinnaü romarājivirājitaü.

Uroruhāni sobhanti bhadde te råpasāgare,
Soõõabubbålaka¤candasamā uttarasāgare.

Bāhu sobhanti te bhadde pāõipallavalaükatā, kappalatāya sa¤jātā pārohā va mahabbhutā. 

Vattasārādicando te bhāsaraüsãvimissito,
Vikāsayati me bhadde manokeravakānanaü.

Pakkakarakabãjānaü panti'ca dantapantiyo,
Bhāsamānāya te bhadde rattoņņhaüsuvimissãtā.

Siīgāramandire baddhaketå'ca hemayaņņhãyaü,
Cillavalli virājanti avehantā viya kāmuke.

Nilavellita dhammillaü tāpi¤jagumbakopamaü,
Sevitaü vālatãmālā dāmenā'ti manoramaü.

Nāmaü te vada me bhadde ko te mātā pitā subhe,
Mayā puņņho viyācikkha sahattā'si abhattukā'ti.

Athassāvikkhanti sā evamāha.

Sāmi hellolagāmasmiü issarassa sutā ahaü,
Kammāradhãtā caõķālã itima¤¤anti maü janā'ti. 

Taü sutvā kumāro.

Na pariccajati lokoyaü amejjhe maõimuttamaü,
Thiratanaü suvāni ca dukkulā api gāhiyā'ti.

Vatvā tassa paņibaddhacittatāya taü rukkhato otāretvā paricchanne yānake nisãdāpetvā tāya saddhiü nagarame'va agamāsi taü asokarukkhe diņņhatti asokamālā devã'ti tassā nāmaü ahosi. Evaü sā dha¤¤apu¤¤alakkhaõasampannā kasmā caõķālakule jātāti. 

Sā kira pubbe imasmiü laīkādãpe ekasmiü kulagehe nibbatti tassā sumanā'ti nāmama'kaüsu-sā ekadivasaü mātuyā saddhiü mālā caīgoņakaü gahetvā bodhiyaīgaõaü gantvā sādhukaü sammajjitvā kacavaraü chaķķetvā bodhisãnānatthaü mātu pāniyatthāya gatakāle attanaü taruõatāya chātajjhattādhāvanti gehamā'gantvā yāguü pivamānā nisãdi tato mātā'pi bodhisinānaü katvā pupphaü påjetvā vanditvā gehamā'gatā yāguü pivantiü disvā tattha tattha vikiõõa sitthādikaü ca kacavaraü ca disvā kasmā tvaü caõķāli gehaü dusesã'ti āha itarā taü sutvā kuddhā tvameva je caõķālã'ti evaü mātu caõķālavādena abhisapi evaü sā mātaraü abhisapitvā tena pāpabalena 


[SL Page 119] [\x 119/]      
Tato cutā dutãyattabhāve gaīgāsanne muõķavākagāme kammāradhãtā hutvā kammāratissena saddhiü pu¤¤akammaü katvā tato cutā anurādhapurāsanne hellola gāme jeņņhacaõķālassa dhãtā hutvā nibbatti imasmiü sakalalaīkādãpe råpena etissā sadisā a¤¤ā natthi sarãrappabhā samantā caturatanappadese pharitvā tiņņhati mukhato uppalagandho vāyati sarãrato candanagandho vāyati etissā hatthena gahitaü odanādi yaü ki¤ci catumāsaü påtibhāvaü nāgacchati-sā pane'sā pubbasannivāsena sālirājakumārassa bhariyā ahosi.

Tathāhi.

Idhama'ppataraü pāpaü namayhaü āgamissati,
Iccevaü nā'vamantabbaü vipāko kaņukā'hitaü.

Idhama'ppataraü pu¤¤aü na mayhaü āgamissati,
Icce'vaü nā'vamantabbaü vipāko madhuraü hitaü.

Mātu caõķālavādena vaķālã āsi sā idha,
Sammajjanādipu¤¤ena dha¤¤ā āsi suråpavā'ti. 
Tato kumārena taü gahetvā gatakāle sakalanagaraü saübubhi sālirājakumārena ekaü caõķāladhãtaraü pādaparicārikaü akāsi *'ti rājā'pi taü sutvā anattamano ekaü vallabhitthiü pakkositvā gaccha je kumāraü upasaīkamitvā evaü vadeyyāsi pitā kira te sāmi taca cittānukålaü rājaka¤¤aü vā brāhmaõaka¤¤aü vā ānetvā pādaparicārikaü katvā abhisekaü pāpeti pa¤jahe'va taü caõķāliü mā rājakulaü dåsehã'ti vatvā tassā'bhippāyaü ¤atvā mayhaü vadehã'ti pesesi.

Sāpi gantvā tamatthaü tassa ārocesã.
Tato kumāro evamāha.

Bhottukāmo dohalãni supakkaü dāķãmaü phalaü,
Kinnu sā piõitā hoti laddhā sahakārajaü phalaü.

Evaü me ne'va påreti a¤¤aü laddhāna mānasaü,
Kadā bujjhati disvāna candaü paīkajakānana'ntã. 

Evaü ca pana vatvā tassāye'va surattabhāvaü pa¤¤āpesi sā gantvā tamatthaü ra¤¤ā kathesi punekadivasaü rājā brāhmaõe pakkosāpetvā bho tumhe asokamālaü deviü oloketvā lakkhaõaü upaparikkhitvā etha sace sā lakkhaõahãnā mayamassā kattabbaü jānissāmā'ti pesesi-te gantvā tassā lakkhaõaü attabhāvaü oloketvā ati'va vimbhitamānā sā ra¤¤o santikaü gantvā evamāhaüsu.
----------------------------------------------- ------------------
* Vicāraõãyaü. 

[SL Page 120] [\x 120/]      
Suddhā sāmā suppasannā'yatakkhi piõassoõi dakkhiõā'vattavattanāhi,
Saükhittaü sānātilomā vãtaīgi dha¤¤āka¤¤ā sālinã bandhavānaü

Yassā pādā komalā paīkajābhā macchambhojākārarekhā gahirā,
Vaņņaügulyo tambatuhā nakhāca dha¤¤ā ka¤¤ā sālinã bandhavānaü,

Setādantā hāsayantā suvānã pãõā bāhu tuīganāsā subhoru
Bhunaü majjhe sādhujātaü tãsulaü dha¤¤ā ka¤¤ā sālinã bandhavānaü

Chattākāraü yaditu caraīga nettā sālā kamaladalābhā,
Vattaü pãnaü karacaraõā vā mattā lakkhi vilasati tasmi'nti.

Evamādãni vatvā deva dha¤¤apu¤¤alakkhaõasampannā esāvakkavattã ra¤¤o anucchavikā'ti āhaüsu rājā taü sutvā sayame'va'ssa gehaü gantukāmo kumārassa sāsanaü pesesi ahaü tava gehaü gamissāmã'ti kumāro sādhå'ti vatvā deviü pakkosāpetvā bhadde rājā kira idhā'gamissati tava dassanāyā'gamissatã'ti ma¤¤e tasmā tvaü tassa kattabbesu appamatto hohã'ti anusāsi sāpi rājānaü ādiü katvā sabbesā amaccānā khajjabhojjayāgusupabbyachanādayo sampādetvā ņhapesi tato rājā balakāya parivuto mahantena rājānubhāvena uparājassa gehaü agamāsi atha upa rājā ca devã ca ra¤¤o paccuggamanaü katvā vanditvā ekamante aņņhaüsu rājā deviü disvā tassā råpasampadāya tuņņho tvaü nanu bhoti asokamālādevã'ti pucchi tāya evaü sāmã'ti vadantiyā mukhato uppalagandho nikkhamitvā sakalabhavanaü pattharitvā aņņhāsi rājā ta'mpi acchariyaü disvā pasanno gantvā pa¤¤attavarapallaīkhe nisãdi tato devã attanā paņiyattaü anekarasasampannaü sālimaüsodanaü vaķķhetvā sayame'va parivisamānā rājānaü bhojesi rājā bhattādisu a¤¤ātaraso evaråpakumārikā mama puttassa manāpā manaü hi mayā apanãtā abhavissā'ti cintetvā acchariyaråpā esā'ti jayampatikānaü ovaditvā kahāpaõammaõarāsimatthake ņhapetvā abhisekaü katvā agamāsi-tato sā rājāmacce'pi ra¤¤o bhuttaniyāmene'va bhojesi te'pi taü thomentāvaõõentā gokuõapato gorocaname'va haõhanti na kuõaü jāti nāme'sā kiü karissati guõame'cassā caratara'nti vaõõentā ra¤¤o santikaü gantvā ra¤¤ā saddhiü agamaüsu.

Tato paņņhāya sā lokaü saīgaõhantã tena saddhi paņipasati.

Athā'parabhāge rājā pure viya kumārassa uttaradisābhāge pāsādaü kārāpesi kumāre tasmiü vasante pura viya devamanussā 


[SL Page 121] [\x 121/]      

Kumārassa paõõākāraü upanāmenti kumāro'pi bhikkhusaīghassa mahādānaü pavattesã athāparabhāge so helloligāmassāvidåre assamaõķalaü nāma atthi tattha gantvā laddhapaõõākāro kālaü ghosāpesi tato rohaõe tulādhārapabbatavāsino padvasatamattākhãõāsavā sannipatiüsu kumāro tesaü sacivaraü mahādānaü datvā bhante kuto āgatatthā'ti pucchi tehi āgataņņhāne kathite bhante atidårenā'gatattha tumhākaü imasmiü ņhāne vihāraü kāressāmã'ti vatvā attano nāmena mahantaü vihāraü kārāpetvā tesaü adāsi-evaü tena bahudevarattiü tattha vutthe rājā amaccānaü vacane na purato puratthimavãthiyā mahantaü pāsādaü kāretvā adāsi kumāro tattha vasanto pure viya mahābhikkhusaīghassa mahādānaü pavattesi athe'kasmiü divase tesaü jayampatikānaü evaü vivādo udapādi ayaü sampatti mama pu¤¤ānubhāvena nibbattissatã'ti atha rājakumāro attano pu¤¤aü vãmaüsanto ekako'va nisinno hoti tasmiü khaõe tassapu¤¤ānubhāvena devamanussā sakaņasatena sakaņasahassena anekavidhapaõõākārāni ānetvā rājaīgaõe rāsimakāsuü rājakumāro ti disvā somanasso vigatakaīkho deviyā saddhiü keëiü kurumāno nisãditvā devã tayā mama pu¤¤aü diņņhaü kinnå taca pu¤¤ānubhāvaü na passāmā'ti āha deva thokaü adhivāsehi aha'mpi katapu¤¤ā mamānubhāva'mpi passissapā'tã vatvā nisãdi-tasmiü khaõe tassā gehavaüse nibbattā devatā tassa parivitakka¤¤āya dibbosadhaparipuõõaü ekaü yāgubhājanaü ādāya jayampatikānaü purato pāturahosi te taü disvā kiü tayā ānitanti pucchiüsu devatā ayaü asokamālā deviyā ānãtā osadhāgå'ti āha taü sutvā kumāro hasi atha devatānubhāvena sā sāmi mā parihāsaü karohi imassāyāguyā ānubhāvaü tvaü jānāsi kathessāmi te tassā guõa'nti vatvā āha.

Dibbāgadaü imaü dhãra sabbarogaharaü paraü,
Yāya ajitamattena andhā honti anandhakā.

Sãghaü upasamaü yanti kaõķukacchuvaõādayo,
Pãtamattena mågā'pi mågattaü padahantã ca,

Badhãrā badhirā hontã kha¤jādikā sukhã,
Vali valãnaü nāseti tathe'va palitaü sire

Sabbarogavināsāya alametaü gadaü bhuvi,
Mahādhano mahābhogã sabbālaīkārabhåsito.


[SL Page 122] [\x 122/]      
Sace hoti sadā rogã na so sobhati sabbadā,
Arogattasamaü loke dhanadha¤¤aü na vijjati,
Avyādhã ca nirātaīko so'ca sabbattha sobhatã'ti.

Kumāro taü sutvā ekaü mahallakaü pāyetvā apagatavalipalitaü disvā vimbhitamānaso dvādasannaü bhikkhusahassānaü pattapuraü yāguü dāpesi atha yena kenaci ābādhenā'bādhãtā tassa gehaü āgantvā yāguü gahetvā rogaü upasamenti yāgubhājanaü akkhayame'ca tiņņhati evaü te yāva aņņhaüsu tāva ņhatvā antaradhāyi athassa pitā duņņhagāmaõãmahārājāputtaü pakkosāpetvā tāta mamaccayena imaü rajjaü paņipajjā'ti āha so taü na icchi athassa accayena saddhātissakumāro rājā ahosi.

Tena vuttaü mahāvaüse

Duņņhagāmaõãra¤¤o tu rajje thitā janā ahå,
Sālirājakumāro'ti tassā'si vissåto suto.

Atãva dha¤¤o so āsi pu¤¤akammarato sadā,
Atã'va cāruråpāya santo caõķāliyā ahå.

Asokamālādeviü taü sambandhaü pubbajātiyā,
Råpenā'ti piyāyanto so rajjaü ne'va kāmayi.

Duņņhagāmaõibhātā tu saddhātisso tadaccaye, rajjaü kāresā'bhisitto aņņhārasa samāsamo'ti. 
Atha te jayampatikā yāvajãvaü dānaü dentā sãlaü rakkhantā uposathakammaü karontā yāvatāyukaü ņhatvā tusitapure nibbattiüså'ti-tesu sālirājakumāro anāgate metteyyassa bhagavato putto hutvā nibbattissatã'ti .

Iti sujanajanānaü sāsane sohadānaü,
Madhuracaritametaü sutva citte nidhāya.
Ciõatha kusalarāsiü thāmasā sabbakālaü,
Vasatha sivapurasmiü gantva ramme cirambho.

Sālirājakumārassa vatthuü chaņņhaü.
----------------------

Cålināgattherassa vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira anurādhapuranagare bhagavato dakkhiõakkhakudhātuü patiņņhāpetvā devānampiyatissenakārāpitaü thupārāmaü nāma abbhutacetiyaü ahosi dvāraņņālapākārapariveõasamalaükataü nekabhikkhusatasampakiõõaü nekabhåmakapāsādapatimaõķitaü naccagãtavāditehi ca anekapåjāvidhānehi ca niccussacaüsudhota muttāhasetapulina


[SL Page 123] [\x 123/]      

Samākiõõamālakāvalivibhåsitaü vihāraü ahosi-tattha asiggāhakapariveõavāsiko cålanāgatthero nāma atthi so pana attanā piõķapātikattā nibaddhaü candavaükavãthiyaü piõķāya carati athe'kadivasaü so piõķāya caritvā pariveõaü āgantvā piõķapātapaņikkanto divāņņhāne nisãdi athassā vãthiyā ekā sunakhã dārake vijāyitvā jighacchābhibhåtā pavedhamānagattā tattha tattha gocaraü pariyesantã ki¤ci alabhitvā thåpārāmamāgantvā piõķapātapaņikkantaü divāņņhāne nisinnaü cålanāgattheraü disvā tassa purato pavedhamānā mukhaü olokentã aņņhāsi thero taü disvā saüviggo kampamānahadayo evaü cintesi.

Bhavante'ttha.

Sāyaü carākã kapanā attāõasaraõāsunā,
Pavedhamānā aņņhāsi aho saüsāradukkhatā 
Diņņhadiņņhā janā evaü tālenti kaņņhalādinā,
Kharavācāpatodena nittudanti tathe'ca te.

Yāpanaü gocaraü ti¤ci aladdhā divasa'mpi ca,
Pariyesanti patisseti pāpānaü phalamãdisaü.

Yo karoti naro pāpaü kodhalobhādidāruõaü,
Sunakhã'va sadāyaü yo dukkhabhāgã bhavissati.

Yo kāmamãdise satte jighacchāparipãëite,
Ghāsaü datvāna pãõeti soyāti sugatiü ito.

Cintetvāna tadā thero karuõāpuõõamānaso,
Vametvāna adā bhuttaü sunakhiyā dānacetano'ti.

Evaü kira thero cintetvā a¤¤aü dātabbaü apassanto mayā bhutta'mpi etissā patiråpa'nti ekasmiü ņhāne pādena paüsuü apanetvā mukhe aīguliü pavesetvā chaķķetvā tassā kucchipuraü bhattaü adāsi atha'ssā bhuttakāle dhammakarakena pānãyaü āharitvā ekasmiü kapāle pakkhipitvā pānãya'mpi pāyesi sā bhattaü ca pāniyaü ca bhutvā suhitā pãõitindriyā naüīguņņhaü cālenti theraü oloketvā aņņhāsi thero'pi taü disvā pãtiyā puõõahadayo emahā'ha.

Iminā katena pu¤¤ena attānama'napekkhiya,
Hessaü paccayalābhã namaggo avyādhiko sukhi

Mānito påjito hessaü sabbasattehi sabbadā, 
Nibbāõaü ca sukhaü khemaü pāpuõeyyama'nāgate'ti 

Evaü patthanaü katvā pariveõaü pāvisãtato paņņhāya sunakhi'pi nibaddhaü tathā gacchati theropi'ssā yathānuråpaü upakāraü karoti therassa panekaü pu¤¤akammaü taü a¤¤attha gantuü adatvā 

[SL Page 124] [\x 124/]      

Paccakkhe attabhāveye'va vipākaü dātuü ārabhi therassa kira pu¤¤ānubhāvena tadahe'va sāyaõhe anekasahassa upāsaka upāsikānaü sappiphāõitamadhusakkharādihatthā kuhiü cålanāgatthero'ti pariyesamānā āganatvā therassa upanāmesuü thero taü gahetvā nekasahassānaü bhikkhunaü datvā sayamparibhu¤jitato tathe'va manussā kappuratakkolādimukhavāsasahitaü bhesajjaü upanāmesuü thero ta'mpi tathe'va bhikkhunaü datvā paribhu¤jitato tassārattiyā devatā sakalacandavaīkavãthiyaü abhiõķantā evaü ugghosesuü thåpārāme asiggāhakapariveõavāsã cålanāgattherassa suce'va mahādānaü pavattentu'ti-taü sutvā sakalavãchivāsino ca devatāyo ca khajjabhojjayāgusåpavya¤janaü ca sālãmaüsodanaü ca nānāphalāphalādayo ca anekadānopakaraõe ca abhisaükharitvā dutiyadivase upanāmesuü-thero taü sabbaü disvā vihāre gaõķiü pahārāpetvā tiõõaü bhikkhusahassānaü dānaü datvā paribhu¤ji-puna divase there bhikkhatthāya bhikkhante dvārakoņņhake adhivatnā devatā tassa pattaü gahetvā bahidvārakoņņhake sakaņakhandhāvāraü nāma māpetvā anekavidhaü dānavaņņaü saüvidhāya therapamukhassa bhikkhusaīghassa mahādānaü adāsi-tato paņņhāya candavaükavãthivāsino manussācāraü ņhapetvā dānaü datvā tasmiüye'va khandhāvāre therapamukhassa mahābhikkhusaīghassa divase divase mahādānaü pavattesuü tehi iminā niyāmena dānaü dentena vāraü dvattiüsasavaccharehi koņigehaü sampāpuõi evaü thero tato paņņhāya lābhaggayasaggappatto devamanussehi upaņņhahiyamāno bhāvanāma'nuyutto na cirene'va kālena kilesasattuno viddhaüsetvā arahattaü pāpuõi-athe'kasmiü samaye padvasatā bhikkhu mahābodhiü vanditukāmā sannipatitvā idāni kho āvuso maggaü dubbhikkhaü coravālādibhayehi upaddutaü kathā no gamissāmā'ti mantesuü athe'ke evamāhaüsu yadi cålanāgatthero amhehi saha gacchati sabbantaü dukkhaü na bhavissati sopanā'yaü thero mahāpu¤¤o'ti āhaüsu taü sutvā sabbe ekato gantvā therassa evamā'haüsu āvuso bhagavato samāraü mārabalaü vidhametvā kilesasenaü nāsetvā buddhabhåtabhåmippadesaü daņhukāmā jayamahābodhiü vanditukāmā taü no vandāpehi'ti tavā'nubhāvana vanditvā āgamissāmā'ti yāciüsu thero'pi sādhå'ti sampaņicchitvā tehi parivuto thåpārāmato yāva koņņapaņņanaü etthantare devamanussehi sakkariyamāno garukariyamāno catuhi māsehi paņņanaü sampāpuõi tato nāvaü āruhitvā samuddadevatānaü ca nāgānaü ca sakkāraü patigaõhanto tãhi māsehi 


[SL Page 125] [\x 125/]      

Paratãraü sampāpuõi tato bodhimaõķalaü gacchanto tattha tattha devamanussehi katasakkārasammāno anupubbena catåhi māsehi bodhimaõķalaü agamāsi atha so tehi bhikkhuhi saddhiü mahābodhiü vanditvā āgacchanto antarāmagge udaravātena paripãëito ahosi atha bhikkhå taü gāëhavedanaü disvā domanassappattā nisãdiüsu thero te disvā kiü āvuso dummanassā'ti pucchi bhikkhåmayaü āvuso taca pu¤¤ānubhāvena paccayena akilamamānā sukhena āgatamha sace te antarāyo bhavissati kathā no akilamamānā sakaraņņhaü pāpuõissāmā'ti dummanā nisinnamhā'ti āhaüsu taü sutvā thero mā āvuso cintetha mama parinibbutakāle ālāhane sakkāraü katvā dhātuü gahetvā parissāvane bandhitvā gāmappavesanasamaye chatte bandhitvā paņhamaü saīghatthero gāmaü pavisatu evaü tumhākaü bhikkhāya kilamatho na bhavissatã'ti vatvā bhikkhånaü ovaditvā parinibbāyi bhikkhå'pi ālāhanakiccaü kāretvā dhātuü gahetvā gacchantā there dharamāne viya paccayena akilammānā sukhena sakadesaü patvā aho dānānubhāvaü therena vamitvā sunakiyā dinnadānaü tassa dharamāne ãdisaü lokiyalokuttara sampattiü datvā parinibbute'pi ãdisaü acchariyaü asosã'ti somanassappattā tame'va kiccaü manasi nidhāya vāyamantā te sabbe arahattaü pāpuõiüså'ti.

Appa'mpi dānaü manasā sapa¤¤ā katvā visālaü phalamā'vahanti,
Tathe'va tumhe'pi parittadānaü karotha cittena visālabhāvaü.

Cålanāgattherassa vatthuü sattamaü.
----------------------

Meghavaõõassa vatthåmhi ayamānupubbãkathā.

Sãhaladãpe kira mahāgāmāsanne hallolaü nāma mahāgāmaü ahosi-tatthe'ko duggatamanusso attano bhariyāya saddhü bhatiyā kammena paragehe vasanto dukkhena kasirena jãvamāno ekadivasaü khalaü punitvāya ki¤ci vãhiü labhitvā taü iõatthāya datvā tena vaķķhitāya saddhiü puna iõaü datvā evaü vaķķhiü payojento anukkamena bahuü dhanaü uppādetvā nãlapabbatavihāraü gantvā bhikkhu nimantetvā dānaü dadanto dhammasavaõaü kārāpesi evaü so yāvatāyukaü sãlaü rakkhanto uposathakammaü karonto āyupariyosāne kālaü katvā udumbarapabbatebhummadevatā hutvā nibbatti bhariyā'pissa tathe'va nibbatti tassa meghavaõõa


[SL Page 126] [\x 126/]      

Devaputtoti nāmaü ahosi bhariyāpissa candamukhã nāma ahosi tesaü taü nissāya mahantaü ratanavimānaü nibbatti uyyānavanapokkharaõipatimaõķitaü nekadevaccharāsatasampayojiyamānaü gãtavāditaü anekehi devissariyehi samannāgataü ahosi vimānassa parivāretvā kapparukkho nibbattiüsu so panā'yaü devo devarājā viya mahantaü devissariyaü anubhavamānopaņivasati tadā tattha dhåmarakkhasapabbate candamukhaü nāma leõaü atthi tasmiü maliyamahādevatthero nāma vivekamanubråhayamāno tattha paņivasati-bahu bhikkhusaīgho'pã tattha tattha leõapabbhārakuņimaõķaparukkhamålādisu vasantā samaõa dhammaü karoti athekadivasaü thero dhammasavaõatthaü ghosesi tadā meghavaõõadevaputto nekadevaccharāsatasampakiõõo susajjitadevaparisāya parivuto sabbālaükārapatimaõķito pa¤cavaõõadhajapatākacchattādayo ussāpetvā pa¤caīgika turiyesu vajjamānesu mahatā devānubhāvena bhariyāya saddhiü dhammasavaõāya āgacchanto ratanamayapallaükaü ca dibbamayagandhamālādayo ca gāhāpetvā āgamma. Bhikkhusaīghaü theraü vanditvā påjetvā nisinno sādhukāraü dadamāno dhammaü assosi thero tesaü jayampatikānaü mahantaü devānubhāvaü ca devissariyaü ca disvā ajja'mhe pubbe katakammaü mayā pucchituü vaņņatã'ti cintetvā devaputtaü āmantetvā tehi katakammaü pucchanto evamāha.

Pucchā'mahaü devaputtaü meghavaõõaü yasassinaü,
Ko nu tvama'si devindo devarājā'si nandane.

Devissariyasampanno dibbāharaõa bhåsito,
Dibbehi naccagãtehi vāditehi pamodayi.

Pāõissarā mutiīgā ca murajā ekapokkharā,
Vādenti purato tuyhaü nānāvādisu kovidā.

Keci paggayha tālenti kaüsatālādike ghane,
Tathe'va hatthe tālentā gāyaü naccanti nāņakā

Paggayha saīkhavaüsādinānāturiyāni devatā,
Purato vayanti taü sabbaü tvaü tatthā'bhimodayi.

Naccanti nāriyo tattha devaka¤¤ā manoramā,
Layānuyātaü gāyanti gãtaü kāci manoramaü.

Ko vā tvaü kattha vāsã'ti kathaü jānemu taü mayaü,
Puņņho me saüsayaü sabbaü tuyhaü ca bhariyāya ca

Devaputto āha.

Imasmiü pabbate bhante dhåmarakkhasanāmake,
Mama pu¤¤ena nibbatto pāsādo ratanāmayo.
 
[SL Page 127] [\x 127/]      

Icchādāyakanekehi kapparukkhehi'laükato,
Purindado'va modāmi nandane suranandane'ti.

Tato thero āha.

Kena vatena sãlena brahmacariyena te ayaü,
Laddhā devasiri deva taü me akkhāhi pucchito'ti.

Devaputto āha.

Ahambhante atãtasmiü ahosiü parakammiko,
Parakammena jãvāmi appabhogo anāëhiyo. 
Kadāci bhariyā saddhiü palālaü cālayaü ahaü,
Laddhāna dha¤¤ama'ppaü taü iõatthāya payojayiü.

Tato vaķķhiü payojento ahosiü dāsidāsavā,
Dhanadha¤¤avā atho āsiü saddhādhanavibhåsito.

Ahaü ca bhariyā mayhaü ubho dānaü adamhase,
Bhikkhavo sãlasampanne ānayitvā mamaü gharaü.

Appesiü annapānehi vatthasenāsanehi ca,
Gilānānaü adāsā'haü bhesajjaü vyādhighātakaü.

Nekapåjāvidhānehi buddhapåjama'kārayiü,
Dhammakathike samānetvā katvā sakkāramabbhutaü.

Dhammadānaü adāsā'haü sabbadānesu uttamaü,
Ubho mayaü tadā tattha samaggā yatinandanaü.

Pa¤casãlāni gopimha avasimha upesathaü,
Sukatena tena kammena vacitvāna tato mayaü.

Bhummadevesu jātamha imasmiü pabbatuttame,
Imaü me pubbacaritaü iti jānāhi dhãpati. 

Loko'yaü yadi jānāti idaü pu¤¤aphalaü iti,
Niccama¤¤aü vivajjetvā pu¤¤aüye'va karonti te'ti.

Tato thero āha.

Kittakaü vattate āyu imasmiü vasato tava,
Akkhāhi sotu'micchāmi yadi jānāhi me tuva'nti.

Devaputtā āha.

Vaķķhitvāna dharā dhãra gilitvā pabbataü idaü,
Yadā bhåmisamaü hoti kåņaü'pi'ssa na dissati.

Sakaņamaggo yadā hoti asmiü pabbatamuddhani,
Tela bhājanasamapuõõasakaņaü goõā'vahanti hi. 

Pājenti taü patodehi kumārā sattavassikā,
Tadā ito cavitvāna tāvatiüse manorame.


[SL Page 128] [\x 128/]      

Dvādasayojanubbedhe ratanehi susaīkhate,
Devissariyasampanno devatāhi pamodito,
Ramāmi pu¤¤akammena pubbena caritena'ga'nti.

Evaü vatvā theraü vanditvā padakkhiõaü katvā tatthe'va'ntara dhāyitvā sahabhavanamagamāsi-thero'pi taü acchariyaü disvā janekusalakamme niyojesã'ti.

Evaü dānaü yaggasampattidānaü dānaü dibbaü cānugāminidānaü,
Dānaü mantaüsabbasattupaghātaü dānaü tasmā thāmasā bho bhajamho

Meghavaõõassa vatthuü aņņhamaü.
-------------------

Dhammadinnattherassa vatthumhi ayamānupubbi kathā

Laükāyaü talaīgarapabbatāsanne tissamahāvihāre dhammadinno nāma eko khãõāsavatthero nibaddhaü paņivasati padvasatakhãõāsavaparivuto so kire'kasmiü samaye nāgadãpe cetiyaü vandissāmã'ti padvasatamattehi bhikkhåhi parivuto anukkamena sāgiriü nāma mahā vihāraü pāpuõi tasmiü kira vihāre bahulamassutissatthero tatheva padvasahabhikkhuparivāro nibaddhaü paņivasati so dhammadinnattheraü disvā pasannāmānaso agantukasakkāraü katvā tattha vāsesi athassā rattiyā accayena bhikkhusahassena saddhiü teraü gahetvā puõõasālakoņņhakaü nāma gāmaü gantvā attano upaņņhākakulassa gehama'gamāsi-atha tattha vāsiko seņņhiputto mahābhikkhusaīghaü disvā tuņņhamānaso dve there ādiü katvā sabbesaü pattāni gāhāpetvā āsanasālaü netvā te pa¤¤attā'sane nisãdāpetvā sasamaüsodanaü sakena sakhajjakena yāguü datvā antarabhatte madhusakkharāsaīkhataü anekavidhakhajjakaü ca susajjitaü sasamaüsaü ca adāsi tato upakaņņhāya velāya tathe'va sasamaüsasåpena anekavya¤janasaüyuttaü sālibhattaü adāsi the te bhikkhå katabhattakiccā ahokhaõamattena ettakānaü bhikkhånaü dānaü sampādãta'nti vimbhitā ahesuü-thero'pi tassa anumodanama'kāsi seņņhiputto anumodanaü sutvā bhante ajja bahå āgantukā ayyā kuto āgatatthā'ti pucchi tehi tissamahāvihāravāsino mayaü nāgadãpe cetiyaü vandanatthāya gacchāmā'ti vutte upāsako bhante svegamikabhattaü dassāmi mame'va gehe bhikkhathā'ti yāci bhikkhå'pi sampaņicchitvā vihārame'va agamaüsu vihāraü te gatakāle bahulamassåtissattheraü upasaükamitvā vanditvā evamāhaüsu ahobhante


[SL Page 129] [\x 129/]      

Amhākaü sahassamattānaü bhikkhunaü bhuttaņņhāne mahāsasakaņņhirāsi ahosi ãdisaü pāõātipātaü karonto naü kasmā na cārethā'tã ãdisāni pu¤¤akammāni karonto kasmā ovādaü na gaõhissatã'ti āhaüsu tato thero sve seņņhiputtassa gehaü gantvā sampattakāle tumhe'va'ssa kathethā'ti vatvā dutiyadivase katasarãrapaņijaggā pattacãvaramādāya tassa gehaü agamaüsu tato so bhikkhu saīghaü nisãdāpetvā pure viya mahādānaü adāsi-tato tesu katabhattakiccesu onãtapattapāõisu nisinnesu seņņhiputto bahulamasså tissattheraü upasaīkamitvā vanditvā mahalaü vaķķhetha bhante'tã pattaü aggahesi thero attano pāpitaü maīgalaü mahādhammadinnattherassa pāpesã thero'pi tassa dhammaü desento nunāyaü tena katakamma'nti ma¤¤amāno-

Hiüsā appāyukattaü ca bavhābādhattanampi ca,
Viyogadukkhabāhulyaü janetubbiggavāsitanti.

Evamādinā nayena pānātipāte ādãnavaü yebhuyyena kathesi taü sutvā upāsako bhante bhadantā pānātipāto eso'ti ma¤¤anti ma¤¤eti āha-bhikkhåhi āma upāsakāti vuttebhante amhākaü gehe sabbakālaü sasamaüsāni na khiyanti cakkavāëaparipuõõaparisāya'pi diyyamānesu khajjaü ca sasamaüsaü cā'ti imaü dvayaü atirekataraü ca hoti akkhayaü ca nakho panā'ha'mpi bhante jānāmi asukena nāma kāraõena sate uppajjanti'ti vatvā ca dibbacakkhukā bhante imaü kāraõaü passanti bhadantassa santikā sutvā jānissāmã'ti theraü vanditvā pucchi thero'pi tattheva nisinno dibbena cakkhunā tassa bandhapaņipāņi oloketvā ito kappasatasahassamatthake padramuttarassa bhagavato saüsane dinnadānaü disvā tassa kathento evamāha.

Satasahasse ito kappe buddho uppajjināyako,
Padramuttaro lokavidå āhutãnaü paņiggaho.

Sanarāmaralokaü so dhamma nāvāya pårayaü,
Sāsāraõõavato netvā pāpeti sivama¤jasaü.

Tasmiü kāle tuvaü tattha jāto a¤¤atare kule,
Patvāna vi¤¤taü tattha sutvā dhammaü sudesitaü.

Jātasaddho pasanno so ratanattayamāmako,
Piõķacārikavattena carantaü piõķapātikaü.

Addakkhi disvā paggayha pattaü tassa karaggato,
Gehaü netvāna taü bhikkhuü nisinnā taü sukhāsane.


130

Piõķapāta upanesi sasamaüsarasena ca.
Pune'kadivasaü disvā tathe've'kaü yatissaraü.

Ghatasakkharasamapuõõaü madhuraü påvakhajjakaü,
Bhojayitvāna santuņņho evaü tvaü paõidhiü akā. 

Etehi pu¤¤akammehi devamānusajaü sukhaü,
Labheyyāhaü janesa'gge bhogavā yasavā sadā.

Bhavesu saüsarantohaü yattha jāyāmi mānuse,
Sasamaüsaü ca påvaü ca akkhayaü hotu sabbadā.

Idaü te caritaü āsã bhavato pubbajātiyaü
ōhāno'pacitapu¤¤assa vipulaü phalami'disaü.

Dehi dāna'mpi saddhāya mā pāpe'karā kharaü,
Yathābala'mpi bho sãlaü pālehi vimalaü sadā'ti

Evamādinā tassa pubbacaritaü pakāsetvā dhammaü desetvā atirekataraü taü kusale nivesetvā uņņhāyā'sanā ya bhikkhusaīgho vihārame'va agamāsi so'pi sapariso tato paņņhāya atirekataraü dānaü dento sãlaü rakkhanto uposathakammaü karonto saparisova devaloke uppajji.

Asaīkhakappāna'pi matthakasmiü katapu¤¤akamma'mpi na nassatã'ti,
Mantvānapu¤¤assa vipākami'cchatājahātha divasaü kusalenadhãrāti.

Dhammadinnattherassa vatthuü navamaü.
---------------------

Raņņhikaputtassa vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Sãhaladãpe kira dakkhiõamalaye a¤¤atarasmiü gāme eko raņņhikaputto paņivasati so kirekasmiü divase bhattaü bhuü¤jituü nisinno piõķāya carantaü ekaü bhikkhuü disvā pasannamānaso pattaü gahetvā attano sampāditaü bhattaü patte påretvā adāsi-so chinnabhattako hutvā dānaü datvā cittaü pasādetvā aparabhāge kālaü katvā imasmiü ye'va laīkādãpe kadalisālagāme mahābhogasse'kassa issarassa putto hutvā nibbatti-mātā pitaro pana'ssa nāmaü karonto vilaso'ti nāmaü kariüsu so anukkamena vaķķhento sabbissariyasamannāgato ahosi tassa janapadassa ca issaro ahosi dhanadha¤¤adāsidāsagomahisādãhi etena samāno a¤¤o nāma nā'hosi sakalalaīkātale suriyo viya pākaņo ahosi tathāhidānakāle khuddaka'mpi deyyadhammaü phaladānakāle evaü mahantaü hoti-bhavanti ca. 

Yo ce'natthā'vahaü taõhaü dåre katvā nirāsayo,
Saddhaü ca purato katvā deyyaü deti jino'rase.


[SL Page 131] [\x 131/]      

Vipākamhi phalaü tassa na sakkā upametave,
Jāyitvā anubãjamhā mahānigrodhapādapo.

Chādetvāna nahaü yāti mahānãlambudo'pamo,
Tathe'va aõumatta'mpi bãjaü kusalasa¤¤itaü.

Ropeti buddhaputtassa sãlavantassa bhåtale,
Devesu dibbasampattiü tathā mānusikaü sukhaü,
Ante nibbāõasampattiü so vindati anåpama'nti.

Tato rājā tassa mahāsampattibhāvaü sutvā taü vãmaüsitukāmo amhākaü sāliü pesessatu'ti sāsanaü pesesi taü sutvā vilaso rattasālãnaüye'va padvasakaņasatāni påretvā tasmiü pavāëavaõõame'va goõasahassaü yojetvā pesesi taü disvā tuņņhamānaso puna taü vãmaüsanatthame'va amhākaü rājamāse pesetå'ti vatvā sāsanaü pahinitaü pavattiü ¤atvā tatheva padvasakaņasate kasmāsavaõõa goõasassaü yojetvā pesesitato kālamāsamugge'pi kālavaõõa goõasahassaüye'va yojetvā pesesi tatorājā atã'va vimbhitamānaso amacce pucchi bhaõe kittakaņņhāne rathā aņņhaüså'tã tehi devatiyojanaņņhāne ņhitā'ti vutto accherabbhuta citto tassa taü janapadaü bhattagāmaü katvā adāsi tato rājā muggasakaņe ņhite tasmiü okāsemuggagāmavihāraü nāma mahāvihāraü patiņņhāpesi vilaso tato paņņhāya mahābhikkhusaīghassa dānaü dentā a¤¤a'mpi pu¤¤akammaü karonto padvasãlāni rakkhanto yāvatāyukaü ņhatvā devaloke nibbatti.

Karoti hitvā'lasiyaüjano yo pu¤¤āni appa'mpi tathā bahu'mpi,
So jātijātãhu anāgatesu tathā tathā vindati sabbasampadaü.

Raņņhikaputtassa vatthuü dasamaü.
Dutiya yodha vaggo aņņhamo.
---------------------

Siluttassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laīkādãpe rohaõajanapade mahāgāme kākavaõõatissamahārājānaü rajjaü kārente talagaratissapabbatavāsi mahādhammadinnatthero mahārabbhakalene paņivasati tadā tassa guhāya samãpe eko mahāvammiko ahosi atheko silutto yattha katthaci gocaraü gahetvā tatthe'va vammike paņivasati evaü kālegacchante ekasmiü divase gocaraü gaõhantassa tassa dve akkhini bhindiüsu so vedanāvanto hutvā cammikato bahi bhogaü ābhu¤jitvā gocaramalabhatto sayi tato thero tathā nipannaü dukkhitaü 


[SL Page 132] [\x 132/]      

Siluttaü disvā tassa kāru¤¤ena savaõapathe ņhatvā mahāsatipaņņhānaü suttantena dhammaü desesi-so taü dhammaü suõanto sare nimittaü paņņhapetvā cittaü pasādesi tasmiüye'va khaõe eko godho taü māretvā khādi-so tena nissandena tato cuto anurādhapuranagare duņņhagāmaõira¤¤o ekassa amaccassa kulagehe nibbatti atha vuddhippattassa tassa tissāmacco'ti nāmaü ahosi hira¤¤asuvaõõagomahisadāsidāsādi anekavibhavena samannāgato ahosã sare nimittaggahaõamattena dhammo evaü mahantaü sampattiü dadāti aho saddhammā'nubhāvo. 

Honti cettha.

Aho dhammānubhāvo yaü sugatassa mahesino,
Ajātiü jātimattaü so karoti lokapåjitaü.

Niddhanaü dhanavantaü ca akulãnaü kulaggataü,
Dummedhaü ca sumedhattaü dhammo pāpeti sabbadā.

Sakaõaņakā vatã dhammo apāyagamana'¤jase,
Susajjito mahāmaggo saggalokassa gāmino.

Jarārogapahāne'so saddhammo amatā'gado,
Tasmā so sevitabbo'ca janakāyena sādarā.

Soyaü dhammanibho sutvā laddho mānusikaü siriü
Ko taü dhammaü na seveyya atthakāmo janohãki'nti.

Tato so aparabhāge anekāni pu¤¤akammāni katvā suttappabuddho viya gantvā tusitapure vakaõakavimāne nibbattã'ti.

Suõantusanto amataü ¤jineritaü bhajantupåjentu upāsayantutaü
ōhāne ca gamane sayanāsane ca sarantutaü hoti tesaü parāyaõaü

Siluttassa vatthuü paņņhamaü.
-----------------

Nesādassa vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Rohaõajanapade mahāyāme vidholo nāme'ko nesādo paņivasati tassa kira gehe mikasågaramorasukavaņņakādi nānāmbadakacārā ca sālurasaīgho ca migapakkhino ca balisādayo ca dhanupāsavāgurādinesādahaõķaü cā'ti sabbama'ssa geho vijjati-divase divase pa¤capāsasatāni oķķãyanti pa¤capāsasatayaņņhiyo ropãyanti sålāro panavisapātanādi anekāni pāõavadhappayogāni karoti kadāci so kira pa¤casatamatte'pi pāõino māreti evaü sattesu adayāpaõõo nikkaruõo sattaü lohitarattapāõi aīgārapakkaü maüse khādanto pakkalohitāni pivanto maüse vikkiõitvā 


[SL Page 133] [\x 133/]      

Puttadāre posento paņivasati so kirekadivasaü tattha tattha vicaranto maüsaü alabhitvā maüsena vinā na bhu¤jissāmã'ti tinamuņņhiü gahetvā vacchakānaü ņņhitaņņhānaü gantvā tiõaü dassetvā tadatthānã haņajivhaü vacchaü gahetvā jivhaü chinditvā paccāpetvā khādi-athassa rattiyaü sakalasarãre ķāho nibbatti ayakåņa ayamuggarehi pahaņasisoviya tikhãõāya sattiyā chijjamānasarãro viya sålehi vinivijjhiyamāno viya ca hutvā sakalarattiyaü mahantaü dukkhaü anubhavanto niddaü alabhitvānarakaggimhi patito viya assāsaü alabhanto tassārattiyā accayena mahāgāme tissavihāraü gantvā bhikkhusaīghaü disvā vanditvā aņņhāsi bhikkhå'pi'ssa pānātipātã ayaü'ti ¤atvā devadutasuttantena dhammaü kathesuü tato paņņhāya so pāõātipātakammaü pahāya vãtānāmeti athe'kadivasaü so samuddakãëaü kãëitvā nahāyante hi mahājanehi saddhiü goņhasamuddaü gantvā kãlati tatthe'ko nāgarājā taü bhogena aggahesã so kira nāgabhogena attano baddhabhāvaü ¤atvā attanā sutadevadåta suttantaü anussari tadā me bhagavatā desitaü buddhaputtehi vi¤¤ātaü dhammaü mayā sutaü tassa dhammassa ānubhāvena taü amāretvā attano bhavanaü netvā kinnu tvaü samma maraõassa na bhāyasi taü me kathehã'ti āha so'pi ssa dhammassā'nubhāvaü kathento evamāha.

Sutā metaü mahānāga dhammaü dhammassarã'ritaü,
Sabbupaddavaviddhaüsiü madhuraü rativaõķanaü

Tassa me,nussarantassa hasaü nā'hosi kidvanaü,
Tathāhi dhammo nāginda cammova vajirubbhavoti'ti.

Tato nāgarājā āha.

Aha'mpi sotumicchāmi dhammaü sugatadesitaü,
Sutaü te avināsetvā mayhampi vada taü sakhe'ti.

Atha'ssa so saīkhittena nirayakathaü kathesi-tenā'hu porāõā.

Adhimattāni pāpāni avisaükā karonti ye,
Niraye te mahāghore uppajjanti asaüsayaü.

Catukkaõõo catudvāro vãbhatto bhāgaso mito,
Ayopākārapariyanto ayasā paņikujjito.

Tassa ayomayā bhåmi jalitā tejasā yutā,
Samantā yojanasataü pharitvā tiņņhati sabbadā.

Katapāpo'pi yaü dukkhaü ghanajālānirantaro,
Jalamānaīga paccaīgo anubhoti avãciyaü.


[SL Page 134] [\x 134/]      

Vissaraü viravanto'pi vidhāvanto ito tato,
Tasse'kadesamatta'mpi ko samattho vibhāvituü.

Yassa ayomayonaddhaü aggijālaü bahala'mpa ca,
Anto agnijaņāditta-manantaü aõõacodakaü.

Catuddisāto pakkhantaü khaõena yadi sussati,
Tassanto vasamānassa sukhumālasarãrino.

Vilãyamānagattassa āturassa viphandato,
Khalantassa patannassa muchchantassa muhuü muhuü.

Asabhaü gāhituü tassa āyāsena vikampato,
Vilapantassa karuõaü anāthassa vicintato. 

Asayhamatulaü tibbaü ko dukkhaü vaõõayissati,
Sãmbaliü'yomayaü thulaü soëasaīgulakaõaņakaü.

Jālāmālāparikkhittaü uddhaü yojanamu'ggataü,
Caddhehã yamadåtehi tāķayanto punappunaü.

Viddho patodayaņņhãhi sattiyādãhi vā hato,
Jalamānaīgapaccaīgo viravanto ca vissaraü.

Bhãto rudammukho dãno āruhanto punappunaü,
Ubbattetvā na tumukhaü udikkhanto'va rakkhaso.

Bhayena vinimilento aīgamaīgena guhayaü,
Aladdhā niëiyanaņņhānaü vedhamāno vicetano.

Anubhoti hi yaü dukkhaü tassa kā upamā siyā,
Ekantadukkhā nirayā yato evaü sudāruõā.

Na akkhātena pattabbamãti ¤atvā jino brå vi,
Yathāhi antaraü dåraü aggino candanassa ca.

Tatheva antaraü dåraü nirayaggiidhagginaü,
Tisattisataviddhassa yaü dukkhama'vicintiyaü.

Taü nerayikadukkhassa himavāsāsapantaraü,
Avãci gåthanirayo kukkulaü koņisãmbalã.

Asãpattavanaü ce'va tathā khārodakā nadã,
Aīgārapabbato cā'pi saīghāto roruvo'pã ca.

Kālahatthimahāyanto lohakumhādikā'pi ca,
Amitā dussahā bhãmā ghorā'ti bhayadāruõā.

Mahādukkhā'nubhottabbā niraye pāpakamminā,
Etesu ekamekassa vipāko'pi anappako.

Dubbavo atha nissesaü nekavassasatesu'pi,
Taü hi nerayikaü dukkhaü phusitvā veditabbakaü.

Vadento'pi hi nissesaü kathā naü dipayissati, ettha aggã'ti vutte'va kinnu pāde dahissati,
Asaddahanto akkanto dukkhaü pappoti dāruõaü. 

[SL Page 135] [\x 135/]      

Tasmā isãnaü vacanaü saddahanto vicakkhaõo,
Pāpakammaü vivajjetvā na taü pappoti ālayaü.

Kaõņakena paviņņhassa ghatabinduvilãyanaü, yāvatā aggidāho'pi patikārattho'pi dukkhamo.

Nekavassasahassesu niraye tikhãõaggãnā,
Ekajālãkatānaü ko dukkhassantaü kathaü vade.

Ekaggikkhittabhåtā'pã kammena parirundhitā,
Nirayeye'va jãvanti ahokammaü sudāruõaü.

Atimandasukhassatthaü saü muhuttena kibbisaü,
Kataü tassa tulaü kālaü phalaü yaditu ãdisaü.

Ko mānusikadukkhena mahantena'pi aņņito,
Muhutta'mpi anummatto kare pāpādaraü naro.

Aho mohānubhāvoyaü yenā'yaü parimohito,
Evaü dukkhāvahaü kammaü karotã ca sukhatthiko.

Bhāyitabbaü hi pāpāto evaü dukkhaphalaü yato,
Kusale ādaro niccaü kattabbo dukkhabhiruõā.

Padittaīgārakāsuü'ca papātaü'ca bhayānakaü,
Passanto duggatãmaggaü pāpaü samparivajjaye.

Amate ca vise cā'pi yathā hatthagate naro,
Anādilatvā amataü visaü bhu¤jeyya dāruõaü.

Evaü hi sampada'midaü labhitvā mānusaü bhavaü,
Pu¤¤akammaü vivajjetvā pāpakammā'bhisevanaü'ti.

Evaü so tassa dhammakathaü kathetvā nirayadukkhaü vaõeõasi-nāgarājā'pi taü sutvā dhammakathāya pasãditvā tassa sabbakaümadaü maõiratanaü adāsi nesādo'pi maõiratanānubhāvena dānaü dadanto ciraü vasitvā maõiratanaü puttadārādãnaü datvā tissamahāvihāraü gantvā bhikkhu upasaīkamitvā pabbajjaü yācitvā laddhapabbajjupasampado aparabhāge tame'va devadåtasuttantaü sutvā arahattaü pāpuõi-taü disvā tattha mahājano vidholo'pi nāma arahattaü pattoti pāõātipātādipaņivirato dānādayo dasakusalakammapathe pårento yebhuyyena devaloke nibbattãti.

Pamāda'māpajja pure pane'ke mohena pacchā paõuditva mohaü,
Caranti dhammesugatappasatthe te ve janāhonti jinappasatthā'ti.

Nesādassa vatthuü dutiyaü
----------------

Hemāya vatthumhi ayamānupubbikathā.

Tambapaõõidãpe anurādhapurato pacchimapasse ekasmiü gāme a¤¤atarassa kulaputtassa ekā dhãtā ahosi uttamaråpadharā 


[SL Page 136] [\x 136/]      

Paramāya vaõõapokkharatāya samannāgatā kavijanehi vaõõanãya råpā ahosi medhāvinã sutaü sabbaü ekassåtiyā'va dhāreti tassā sarãraü suvaõõavaõõaü ahosi tasmā tassā mātāpitaro hemāti nāmama'kaüsu sā kire'kadivasaü pitarā saņņhiü dhammasavaõatthāya vihāramagamāsi tadā bhikkhu dhammacakkappavattanasuttaü vaõõesuü sā pakatimedhāvitāya ana¤¤avihitā dhammaü suõanti muttāvaliü āvuõanti viya ekakkhara'mpi avināsetvā sāņņhakathaü sabbaü suttantaü dhāresi tato aparabhāge mahātitthapaņņanavāsi eko vāõijaputto vāõijjatthāya pacchimapassaü gantvā vāõijjaü sādhento hemaü disvā paņibaddhacitto tāya saddhiü saüvasitvā pemapāsena taü bandhitvā mahātitthame'va gantvā kismiüci kamme vyavaņo na paccāgami-tasmiü virāyante sā vāõijakaputtaü anussaranti rāgagginā dittadehā mohamåëhā ekasmiü divase rattibhāge ekikā'va mahātitthaü gamissāmã'ti nikkhamma thalamaggena gacchamānānaü dåra'nti cintetvā samuddaü taritvā sãghaügamissāmã'ti veëante ņhatvā kese bandhitvā gāëhaü nivāsetvā samuddãmoga'yha taritumā'rabhi aho rāgassānu bhāvaü evaü so'paddavaü ādhānaü antaragehagamanami'va ma¤¤amānā agamāsi.

Tathāhi.

Rāgayakkhiõiyā viņņhā rāgenā'tivimohitā,
Kāraõā'kāraõaü ki¤ci na jāna'nti hitā'hitaü

Tasmā mātāpitunna'mpi ¤ātimittahitesinaü,
Ajānetvā'va ekā'va rāgavammena vammitā.

Jāletvā rāgapajjotaü rattiyaü timire ghane,
Khānukaõaņakapāsāna bahule visama¤jase.

Ajagaroragasaddåla acchavalakulākule,
Uõõāsakunahuükāra asivoru sãvārute.

Yakkhapetapisācādi bhayabheravasaükule,
âmapakkasusānesu na gaõenti mahabbhayaü.

Katvāna dutiyaü taõhaü daëhamānasa āvudhaü,
Dhārenti āruhã maggaü gahaõaü vanasaüyutaü.

Kumhilamakarākiõõaü mahāvãcisamākulaü,
Samudda'mpi taranti sā agā'pagata bheravā.

Hayāmaha'nti yā ka¤¤ā yadi bhāseyya vi¤¤nā,
Na taü manasikātabbaü bhayaü tāsaütu kittima'nti. 

Athekonāgarājāsamuddamajjhetarantiü disvā pucchanto evamāha.

Vãcisatāre pheõavikiõõe salilamagādhe candasamavattā,
Tuvama'bhiråpā nãlatarakkhi jaladhitaranti kāsi tuvaü'ti.
 
[SL Page 137] [\x 137/]      

Uragapati! Tvaü! Java ciraka laü tavavanitāyo sādhu ramantu,
Vacanapathaü me nāga! Suõa sammājaladhitaranti cittavasabhā'haü"

"Kvayāsi vāmakarabhoru mahānisāyaü,
Pāõādhiko vasati yattha dhavo gatimme.

Bāle kathā vadana bhāyasi ekikā tvaü!
Natveti daëhatasināhi sahāyikā me'ti"

Tato nāgarājā bhadde! Tvaü! Akattabbe niyuttā'si aho sāhasãkā'sã'ti vatvā bhadde! Laīkāvāsino yebhuyyena ki¤ci dhammapadaü jānanti kinnutva'mpi jānāsã'ti pucchi sātassa āma jānāmi. Dhammacakkappavattanasuttaü sāņņhakathaü me paguõa'nti kathesi. Atha nāgarājā samuddamajjhe attano ānubhāvena ratanamaõķapaü māpetvā alaīkatāsane taü nisãdāpetvā sirasi a¤jalimpaggayha kathehi sāmi! Bhagavatā desitaü dhammacakkappavattanasutta'nti ārādhesi-sā pa¤¤attāsane nisinnā nāgarājassa dhammaü desesi nāgarājā dhammaü sutvā pasanno taü sabbālaīkārehi alaīkaritvā sabbakāmamadaü maõiratanaü tassā hatthedatvā attano ānubhāvena mahātitthe vānijakassa ghare patiņņhāpesi atha pahātāya rattiyā tattha manussānaü maõiratanaü disvā imaü maõiratanaü tayā kutoladdha'nti? Pucchiüsu sā tesaü taü pavattiü kathesi. Manussaü tassā vacanaü asaddahantā anurādhapuraü gantvā ra¤¤ā ārocesuü. Rājāpi taü ānāpetvā tassā hatthato maõiratanaü gāhāpesi. Atha'ssā hatthato muttamatteye'va taü parivattetvā pāyāõo'va ahosi-taü disvā puna tassāye'va dāpesi. Tassā hatthagatamatteye'va taü daddillamānaü aņņhāsi-evaü rājā yāvatatiyaü vãmasiütvā taü āmantetvā kathaü tayā taü laddha'nti. Pucchitāya yathābhåtaü vutte santuņņho sahassaü datvā taü gāmaü tassāye'va brahmadeyya datvā pesesi. Sā tato paņņhāya viditadhammānubhāvā atanditā dhammaü sunantã dhammaü pariyāpuõantã dhammeyeva vattantã dhammena samena jãvikaü kappentã dhammena laddhaü dānādisu pu¤¤akammesu niyojentã yāvatāyukaü ņhatvā saggaparāyaõā ahosã'ti.

Yo ve jano vattati sādhu dhamme dhammānupetaü'va kathaükatheti
Dhammaddhajo dhammadharo ca hoti devāpi taü dhammaņhitā aventi.

Hemāya vatthuü tatiyaü.
--------------

[SL Page 138] [\x 138/]      

Kāõasigālassa vatthumhi ayamānupubbãkathā.

Sãhaëadãpe kira daddhagoõagāme eko sigālo tattha tattha gocaraü pariyesamāno ekaü sallakaü disvā gaõhituüdhāvi. Tasmiü khayeõa sallo såcãyo vijjhi tato ekā såci āgamma sigālassa akkhiü bhindi tena so kāõasigālo'ti pa¤¤āyi. Aparabhāge so tassa gāmassa antovāpãyaü gocaraü pariyesamāno itocito vicarati. Tadā eko ajagaro tathā vicarantaü disvā bhogena bandhi. Athe'ko gopālako goråpake pariyesanto taü ajagarena nippãëiyamānaü disvā tassa kāru¤¤ena ajagarena saddhiü vāyamitvā taü vissajjāpesi. Ajagaro sigālaü vissajjetvā gopālaü aggahesi. Sigālo taü disvā mayā kata¤¤nā bhavitabba'nti ma¤¤amāno dhāvitvā ajagarassa bhoge 
Tattha tattha ķasanno saddaü karo'ntopi taü vissajjāpetuma'sakkanto samãpakkhette kasante manusse disvā sãghasãghaü tattha gantvā saddaü katvā tattha ņhapitaü tesaü ekaü vatthaü ķasitvā dhāvi manussā saddāyantā'pi vatthaü pātetuü asakkonto leķķudaõķādihatthā taü anubandhiüsu. Sigālo ajagarassa samãpe vatthaü pātetvā paņikkamma aņņhāsi. Manussā ajagaraü ca gopālakaü ca disvā ajagaraü māretvā gopālaü vissajjāpesuü. Evaü tiracchānagatā'pi attano upakāraü sallakkhetvāpaccupakāraü karonti kimaīgapana manussehi kāraõākāraõaü jānantehi, nanu avassaü mittopaccupakāraü kattabbo'ti?

Tathāhi. 
Dukkhe parammukhā honti sukhe ye honti sammukhā,
Te mittapatiråpāti¤atvā mettiü samācare.

Samuppannesu dukkhesu sakhãnaü cittatāpanaü,
Samadukkhã sadā hoti sakhā so sakhinaü hito. 

Akattabbaü nisedheti kattabbesu niyojati,
Guõaü tassa pakittetã aguõaü tassa nigåhati. 

Dadāti kāle mittassa bhattavatthādikaü dhanaü
Manasā asaņho hoti sakhā so sakhinaü hito.

Pānātipātatheyyādi pāpato paņisedhati,
Kusalesu taü niyojeti sakhā so sakhinaü hito.

Sādaro hoti mittassa ma¤ju bhānã sadā bhave,
Alikaü na bhāsate tassa etaü sammittalakkhaõaü.

Yo mittānaü diso hoti sa hoti attasattuko,
Paccatthe nindito hoti pecca so narakaü bhaje.

Sukhito hoti niddukkho yo mittānaü na dåhati,
Sabbasattapiyo hoti janānaü so januttamo'ti. 

[SL Page 139] [\x 139/]      
Tato paņņhāya te kira a¤¤ama¤¤anissitā mittadhammaü abhindantā ciraü vasitvā jãvitapariyosāne yathā kammaü gatā'ti.

Bhaje sadā uttamamajjhimādhame tadā tadā tehi siyā payojanaü,
Amittavantohikadāci hotidukkhena eko'vasavedhatesadā'ti.

Kāõasigālassa vatthuü catutthaü.
--------------------

Nandivāõijakassa vatthåmhi ayamānupubbikathā.

Sãhaëadãpe kira mahātitthapaņņane nandināmeko vānijako paņivasati so saddhāsampanno vatthåttayaparāyaõo ahosi. Athekasmiü samaye so dāraparivajjaü katvā vānijjatthaü nāvāya gato tattha tãõi saüvaccharāni atikkameti. Tasmiü samaye rājā tattha sivanāme'kaü amaccaü gāmabhojakaņņhāne ņhapesi so panāmacco tadā mahātitthe vãthiyo sodhāpetvā alaīkāraü kārāpetvā dhajapatākādayo ussapetvā puõõaghaņe ņhapāpetvā sayaü nahātvā sabbābharaõapatimaõķitomāhāsenaīgaparivuto alaīkatarathe ņhatvā paņņanaü padakkhiõaü karontā nandivānijakassa gehadvāraü sampāpuõi. Tadā vāõijakassabhariyā bhārakeyårakaņakanåpurādisabbābharaõapatimaõķitā dāsigaõaparivutāekāyaparicārikāya sarãramālambaupaķķhasarãraü dassenti alaīkatapāsādatale ussavaü olokayamānā aņņhāsi-athā'macco taü disvā ummādappatto viya mucchito ca vibbhantacitto ca hutvā manusse pucchi. 

Tathāhi.

Yathā sallena harino viddho vedesi vedanā.
Tathā'ssā nettasallena viddho so mucchito tadā.

Assubinduppabandhehi kalinnanetto rudammåkho
Janaü so pucchikā ce'yā kassa dhãtā manoramāti?

Tato tena puņņho jano evamāha.

"Nandivānijako nāma ettha atthi mahaddhano,
Tasse'sā bhariyā kandadasanā nãlalocanā'ti"

So amacco"idāni kuhiü so vānijo"ti pucchi? So nāvāya paradesaü gato idāni anāgacchantassa tãni saüvaccharāni atikkantānã'ti āhaüsu taü sutvā so attano gehaü gantvā ekaü paricārikaü pakkositvā rahassena sahassaü datvā taü tassā santikaü pesesi. Sā gantvā tassā cikkhanti āha. 

Yathā yasse'kānettena vadanaü ne'va sobhati,
Neva sobhati mattakkhi vine'kā kāmukaü tathā.


[SL Page 140] [\x 140/]      

"Yathā ekena dantena na sobhati gajānanaü,
Ne'va sobhati mattakkhi vinā ekā'va kāmukaü"

"Hemalatā sace gantvā sãtaü candanapādapaü,
Asilissati sobhanti ubho ne'te visuü visuü"ti.

Sā taü sutvā saddhāsampannā ratanattayamāmikā samaõabrāhmaõehi sutapubbadhammā evamā'ha.

"Ko tassa hoti iminā påtikāyena gandhenā'ti" vatvā āha 

"Kāyo'yaü kuõapo jāto kuõapo kuõape rato, 
Indajālakaråpo'va bālāna'mahipatthite.
Amajjhepotthako cā'yaü cintito bālanandito,
Dvattiüsavidha koņņhoso kesalomādiko ayaü"

Apica.

"Anna pānaü khādanãyaü bhojanaü ca mahārahaü,
Ekadvārena pavisitvā navadvārehi sandati.

Annaü pānaü khādanãyaü bhojanaü ca mahārahaü,
Bhu¤jati saparivārehi nikkhāmento nilãyati.

Annaü pānaü khādanãyaü bhojanaü ca mahārahaü,
Bhu¤jati abhãnandanto nikkhāmento jigucchati.

Annaü pānaü khādanãyaü bhojanaü ca mahārahaü,
Ekarattiparãvāsā sabbaü bhavati påtikaü.

Duggandho asuci kāyo kunapo ukkaråpamo,
Nandito cakkhubhåtehi kāyo bālābhinandito.

Allacammapaņicchanno navadvāre mahāvaõo,
Samantato paggharati asåcã påtigandhiyo.

Sace imassa kāyassa anto bāhirato siyā,
Daõķaü nåna gahetvāna kāke soõe ca vāraye.

âgantukena kāyo'yaü alaīkārena maõķito,
Rāgandhikatacakkhånaü subharåpaü ca dissati"

"Evaü vidhaü sarãraü ko nāma puriso vā itthã vā patthetã'ti? âdãni vatvā na icchi. Taü sutvā paricārikā amaccassa santikaü gantvā tama'tthaü ārocesi. Taü sutvā so rāgena pariķayhamāno taü vacanaü amanasã katvā puna dvisahassena paõõākāraü pesesi-vānijakassa bhariyā taü disvā "na ramati cā'yaü puriso'ti ma¤¤amānā evamā'ha"bhaginã nissaro'pi ayaü kāyo jarāmaraõa vyādhãha paripãëito sabbaü ārogyaü vyādhãpariyosānaü, sabbaü, yobbanaü, jarāpariyosānaü, sabbaü jãvitaü maraõapariyosānaü, sabboye'va lokasannivāso jātiyā anuhato jarāya anusaņho,vyādhinā abhibhåto, maraõena abbhāgato'ti āha.


[SL Page 141] [\x 141/]      

Tenā'hu porāõā.

"Yathāpi selā vipulā nabhaü āhacca pabbatā,
Samantā anupariyeyyuü nippoņhentā catuddisā.

Evaü jarā ca maccu ca adhivattenti pāõino,
Khantãye brāhmaõe vessa sudde vaõķālapukkuse.

Na ki¤ci parivajjeti sabbāme'vā'bhi maddatã,
Na tattha hatthinaü bhåmi na rathānaü napattiyā,

Nacā'pi mantayuddhena sakkā jetuü dhanena vā,

Apica.

"Ajjasvevā parasve'ti maraõaü ne'va ¤āyati,
Evamā'sannamaccumhi vattamāne mama'ntike.

Ko nu bhāso kimānendā kā rati kā dhanesanā.
Yo taü pa¤¤āya cinteti bhatta'mpi'ssa na ruccatã'ti"

Evamā'dihi nānākāraõehi paricārikaü bodhetvā pesesã. Amacco tāya taü sutvā apasakkonto puna catåhi sahassehi saddhiü paricārikaü pesesi'tato nandivānijakassa bhariyā tatiyavāre taü āgataü disvā bhagini eso paribhaddho aparajjhatã'ti tassa ca ayaü attano sāmikaü pahāya parapaņibaddhā'ti mayha'mpi ca garahā bhavissati apāyato ca te na muccissantã'ti vatvā evamāha. 

Yo ce parassa bhaddhasmiü aparajjhati naro idha,
Garahā ca bhave tassa daddhādānādika'mpi ca.

âditte yojanubbedhe soëasaīgulakaõņake.
Sadā so vindate'sayhaü dukkhaü simbalikānane'ti. 

Evamādãhi kāraõehi taü bodhetvā pesesi. Puna'pi so cuëha attano muëhabhāvena tato diguõena paõõākārena saddhiü paricārikaü pesesi. Vānijakabhariyā catutthavāre taü āgataü disvā ayaü alajji puggalo idāni taü kharatarena vacaõena oramāpessāmi'ti cintetvā evamāha.

Maricitoya'mānetvā påretvā ghaņavāņisu,
Paribhu¤jati so kāmaü saīgamo tena me tadā. 
Saradabbhaü vaņņikaü katvā vaõaõutelena'temiya,
So dãpaü kurate gehe saīgamo tena me tadā.

Nigrodhodumbarassattha-pupphadāmavibhåsito,
âyāti mama gehaü so saīgamo tena me tadā.

Yadā candā pabodheti mahārājã'va kāõanaü,
Tadā tassa mayā vā'pi tena vā mama saīgamo.

Yadā suriyo pabodheti mahantaü keravaü vanaü,
Tadā tassa mayā vā'pi tena vā mama saīgamo. 

[SL Page 142] [\x 142/]      

Na ca'¤¤o pati me bhoti yāva jãvati me pati,
Kadā kappalatā hoti cāyāsanaü nivesana'nti"

Evamādikāraõāni vatvā puna'pi bhagini! Sace so mama sāmiko kāmaü na jãvati tadā jānissāmi'ti vatvā taü pesesi. Sā'pi gantvā sabbaü taü pavattiü tassa kathesi. Amacco taü sutvā kāmaü kiresā sāmike mate mayā saha gacchatã'ti cintetvā tassa maraõupāyaü cintento bahubhåtavejje sannipātetvā bho idha nisinnesu tuhmesu paradesaü gatamanussaü māretuü ko samatthā'ti,?" Pucchi "sesā na mayaü sakkomā'ti" āhaüsu tatthe'ko ratãdakkho ayaü pana taü kātuü sakkomã'ti vatvā rattiyā majjhimayāme tassa anuråpabalividhānaü gāhāpetvā amaccena saddhiü petapisāca yakkha rakkhasanisevitapa tattha tattha jhāyamānaneka citakaü tatthattha nikkhitta anekamatakalebaraü mahātitthasusānaü gantvā adhunā nikkhittaü kākasonādãhi avikhaõķitadehabandhanaü matamanussaü disvā balividhānaü katvā amaccaü piņņhipasse nisãdāpetvā mantaü parijapanto udakaüpasataü gahetvā matakalebaraü pahari tasmiü khaõe tasmiü kalebare eko amanusso āvisi. Tato paņņhāya sokima'haü tumhākaü karissāmã'ti vatvā abhimukhe aņņhāsi?" Bhåtavejjo bho imaü asiü gahetvā nandivānijakaü māretvā āgacchāhã'ti āha! So taü sutvā sādhåti vatvā gacchanto nāvāya āgacchantaü vānijakaü disvā māremi ta'nti cintetvā mukhena aggijālaü vissajjento daņņhoņņhahãmalocano samuddavãciyo maddanto khaggamu'ggiritvā pakkhandi. Nāvāya manussā āgacchantaü taü disvā sabbe bhayappattā ekappahārena viraciüsu taü sutvā "vānija kena kimatthā rodathā'ti?" Vutte amanussāgamanaü kathesuü, so tenabhibhonto tumhe appamattā mettaükarotha mettā samaü a¤¤aü paņisaraõaü natthã'ti vatvā sabbe sammāsambuddhassa saraõaü gacchāti āha-taü sutvā te sabbe buddhaü saraõaü gacchāmā'ti ādãnā saraõesu patiņņhahiüsu yathā dhāvamāno pāsāõo a¤¤asmiü pāsāõe pakkhalitvā tiņņhati? Evamevaso amanusso saraõapāsāõapākāre pakkhalitvā upasaükamitu'savakkonto paņinivattitvā gantvā bhåtavejjassa purato khaggaü nikkhipitvā matakalebaraü pātetvā apakkami vejjā puna puna mantaü parivattetvā amanussaü āvahetvā yāva tatiyaü pesesi. Taü disvā vānijakaü ādiü katvā nāvāya manussā pure viya saraõasãlesu


[SL Page 143] [\x 143/]      

Patiņņhahiüsu. Catutthe pana vārepesito ganatvā taü upasaükamitu'masakkonto āgantvā amaccassaca vejjassa ca sãsaüddhidhāchinditvā kalebaraü tattha pātetvā apakkami. Evaü amacco paraü māremi'ti upakkammaniraparādhikassa katupakkamena sayame'va mato'ti. 

Tathāhi 

Vadhayo'pakkame satto adåbhiü guõabhājanaü,
Vināsaü yāti so satto sãvāmacco'va vānija'nti.

Aho saraõānubhāvassa mahantatā amanussā'pi saraõagataü āsajja aggikkhandhaü āgamma makkhikā viya dårato'va parivajjenti.

Vuttaü he'taü porāõehi.

"Tathāgataü vãtaraõaü catumāraraõaü jayaü,
Saraõaü ko nagaccheyya karuõābhāvatāsayaü.

Svākkhātaü tena saddhammaü saüsārabhayabha¤jakaü,
Karuõāguõajaü tassa saraõaü ko na gacchati ?
Paripãtāmatarasaü saddhammodaya bhājanaü,
Saīghaü pu¤¤ākaraü kohi saraõaü na gamissa'ti ?"

Tato vānijako nāvāya āgantvā bhariyāya santikā taü pavattiü sutvā tassa kāru¤¤āyamāno katvā pattiü datvā yāvajãvaü bhariyāya saddhiü pu¤¤akammaü karonto sãlāni rakkhanto sapariso devaloke nibbattã'ti.

Evaü vidhaü yo khalu kāmarāgaü vipattimålaü pajahetva dhãrā,
Karonti pu¤¤āni sukhudrayāni te ve pabhāsanti janā tilokaü

Nandivānijakassa vatthuü pa¤camaü.
----------------------

Natulassa vatthumhi ayamānupubbi kathā.

Laīkāyaü kākavaõõatissamahārāje rajjaü kārente rohaõajanapade a¤¤atarasmiü gāme nakulo nāme'ko upāsako paņivasati, so dukkhito dukkhena kasirena puttadāre poseti tassa pane'kā dhãtā dvādasakahāpaõena mahāgāme ekassa kulassa dāpesi-nakulo dhãtaraü kathaü iõato mocessāmã'ti ?" Ussahantoyantabhatikatvā dukkhenadvādasakahāpaõe uppādetvā mahāgāmaü gacchanto antarāmagge sakaņabhinnakhaķaü sampatto tattha tissamahāvihāravāsicålapiõķapātiyatissattheraü addasa disvāpana'ssa etada'hosi. Purebhattakālo'yaü samantato gāmānidåratarāni sace thero chinnabhatto bhaveyya ne'taü patiråpaü kinnukho kātabbaü'nti cintento aņņhāsi tasmiü khaõe eko puriso puņabhattaü gahetvā āga¤ji taü disvā so somanasso' bho! 

[SL Page 144] [\x 144/]      

Bhattapuņaü me dehi dānaü dassāmã'ti āha tena na icchite puna kahāpaõaü gahetvā dehi' āha so ta'mpi na icchi atha upāsako yāva kahāpaõe vaķķhento samma dvādasa kahāpaõe gahetvā dehã'ti vatvā bhattapuņaü gahetvā theraü upasaīkamitvā padvapatiņņhitena vanditvā pattaü gahetvā patte bhattaü ākiritvā therassa adāsã thero pattaü paņiggahetvā ņhito piõķapātassa'gamaü sallakkhetvā sarāgena mayā imaü piõķapātaü bhutvā ettissa paccupakāraü kātuü na sakkā'ti ekaü rukkhamålaü upasaükamma pattaü ņhapetvā nisinno attano attabhāvaü udayavyayavasena vipassanto maggapaņipāņiyā gantvā arahattaü patvā bhattaü paribhu¤ji tadattha dãpanatvaü gāthāyo bhavanti.

Ne'so upāsako tissa pitā bhātā ca mātulo,
Na ¤āti suhado hoti diņņhasambhattako tacā.

Ki¤ci tassa kataü natthi upakāraü tayā pure,
Sãlavanto'ti ¤atvāna tuyhaü dassati bhojanaü.

Mahantataraü ānisaüsaü tassa tvaü yadi icchasi.
Sārāgo taü na bhu¤jāhi mãyamāno'pi bhojanaü.

Ovavaditthāna so attaü katvā dukkhakkhayaü tadā,
Bhattakicca'makā dhãro buddhasāsanasobhako'ti.

Atha so upāsako mahāgāmaü gantvā dhãtaraü passitvā ņhitakāle pitaraü disvā kiü tāta tayaü ānãta'nti pucchi so'pi ammamayā kahāpaõāni ānitāni tāni datvā idaü cidaü dva kata'nti sabbaü tassā kathatvā idāni taü pu¤¤akammaü anumodāhã'ti vatvā pattiü adāsi sā'pi somanassā anumodi.

Tato tissatthero aggaphalaü arahattaü patvā sampiõitindriyo vihārama'gamāsi atha bhikkhu tassā'kāraü disvā bhante ajja tumhehi maggaü vā phalaü vā addhā laddhā bhavissati ma¤¤e'ti āhaüsu thero āvuso asuka gāvosã asuko nāme'ko upāsāko ajjame idaüci'daüva akāsi tena'mhi ajja jotiyāantāgato'ti sabbaü vitthārena kathetvā yadā'haü parinibbāyissāmi tadā me nipannakåņāgāraü a¤¤ehi uņņhahantehi na uņņhahatu yadā so āgantvā uņņhaheyya tadā uņņhahatu'tivatvā parinibbāõasamayepi tathe'va adhiņņhāya parinibbāyi-athassa ādāhanakiccaü karissamā'ti manussā mahantaü pujāvidhānaü katvā kåņāgāraü sajjetvā theraü tattha nipajjāpetvā ukkhipannā ņhapitaņņhānatocāletu'mpi nāsakkhisu, atha sata dvisata catusata pa¤casata manussā taü ukkhipituü nā'sakkhisuü-atha te taü pavattiü kākavaõõatissamahārājanaü ārocesuü rājā'pi senaü parivāretvā tato āgantvā vāyāmaü 


[SL Page 145] [\x 145/]      

Karonto'pi cāletuü nā'sakkhi, tato rājā bhikkhusaīghaü upasaükamitvā kāraõaü pucchi bhikkhå tamatthaü ārocesuü rājā taü sutvā upāsakaü pakkosāpetvā kåņāgāraü gaõhāhã'ti āha tena gantvā kåņāgārakaõõe hatthena puņņhamatteye'va ākāsaü uppatitvā āëāhanaņņhānaü agamāsi atha manussā ca rājā ca taü acchiriyaü disvā accherabbhutacittā tassa mahāsampattiü datvā tena nãvutthagāmaü tasse'va bhattagāmaü katvā adāsi-

Tato paņņhāya taü gāmaü nakulakaõõikā'ti pākaņaü ahosi tato paņņhāya upāsako bahåni pu¤¤akammāni katvā devaloke nibbattã'ti. 

Eva'mpi santo bhavabhogasampadaü labhanti dānena parittakena, tumhe'pi dāne athasãlasa¤¤ame attaünivesethapayāthanibbutiü'ti.

Nakulassa vatthuü chaņņhaü.
----------------

Ambāmaccassa vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Sãhaëadãpe rājaraņņhe cålanāganāmakhandhāvāre venigāmo nāme'ko issaro ahosi tassa eko putto ambāmacco nāma aķķho mahaddhano tattha viharati tadā tasmiü janapade dubbuņņhito nasassaü nipphajji vanaü daķķhaü vãya milātaü vāpisoddhãpokkharaõiādisu udakaü paricchinnaü dipadacatuppādā pipāsābhibhåtā mahādukkhaü anubhavanti sasse nipphanne sabbaü janapadaü dubbhikkhaü ahosi manussā bhikkhaü caritvā dukkhena āhāraü labhanti tassā'maccassāpi gehe dha¤¤aü parikkhiõaü ahosi so attano dāsakammakare āmantetvā tumhe malayaü gantvā bhaëiddisigiverādibhaõķaü gahetvā tattha tattha carantā vãhãsāliādãni āhārathā'ni pesesi atha te manussā cirāyantegehaü parãsodhāpetvā ekaü taõķulanālimattaü disvā pacāpetvā bhu¤jituü nisãdiüsu tadā rattiyaü vihāre nalakhaddhapadhāne vasanto cålapiõķapātikanāgatthero supāruto piõķāya tassa gāmaü pavisitvā yathā dhotena pattena nikkhami amacco theraü disvā kampamānahadayo cintesi.

Tathāhi.

Saüsāre saüsarante na me ve tattha bhavābhave,
Aņņhāne annapānassa kālaniyamo na vijjati.

Tiracchānabhave jāto jãghacchāparipãëito,
Pure aladdho ghasanaü titikkhaü mahatiü khudaü.

Bahuni vassupāgāni paccamāno avãciyaü.
Ghāsanatthaü aladdho'smiü sitthamatta'mpi bhojanaü.


[SL Page 146] [\x 146/]      

Aņņhicammāvasesānaü ķayhantānaü khudānalā,
Pipāsitānaü petānaü labbhate kinnu bhojanaü.

Buddhantara'mpi ye petā aladdhantā pipāsitā,
Jãvanti hi aho tesaü dukkhekā upamāsiyā.

Vicchaķķãtaü niķhuhitaü vijātānaü ca yaü malaü,
Yo labhissati peto so mahāpu¤¤ā'ti vuccati. 

Adatvāna pure ki¤ci dānaü yācakajantunaü,
Udikkhamāne bhuttassa labhate kinnu bhojanaü.

Idāna'jja mayā laddhaü pu¤¤akkhettaü anuttaraü,
Bhojana'mpi ca me atthi dhammenuppāditaü idaü.

Sukhette ajja ropemi bãjama'tta'mpi sādhukaü,
Taü me bhavati dãghaddhaü hitāya ca sukhāya cā'ti. 

So kire'vaü cintetvā therassa santikaü gantvā padvapatiņņhitena vanditvā attano purato ņhapitaü sabya¤janaü bhattaü patte ākiritvā therassa adāsi thero tassa pasannākāraü disvā ajje'sa pasanno dānena tassa atirekataraü pasādaü mayā janetuü vaņņatã'ti cintetvā bhattaü gahetvā vanaü paņiņņho ekasmiü rukkhamåle nisãditvā vipassanto arahattaü patvā'va bhattaü bhu¤ji.

Bhavati.

Aho sappurisā dhãrā buddhaputtā guõākarā,
Paratthe paņipajjanti kata¤¤¨ katavedino'ti.

Tato amacco dānaü datvā gehamā'gamma thokaü niddāyitvā khudābhipãëito bhariyaü āha bhadde atichāto'mhi ukkhaliü olokehi'ti sā tucchabhājanabhāvaü jānanti'pi tassa vacanaü na bhindissāmã'ti gantvā ukkhaliü vicarã sumanamakularāsimi'va bhājanaü påretvā bhattaü aņņhāsi atha sā somanassā uņhehi sāmi therassa dinnadāne vipāko ajje'va no laddho bhattabhājanaü paripuõõaü bhu¤ja sāmãti vatvā nisãdāpetvā taü bhattaü bhojesi tāya pana kaņacchunā gahita gahitaņņhānaü paripårati sā taü acchariya'mpi sāmikassa kathesã athate jayampatikā sakalagāmavāsino ānetvā bhattaü bhojesuü bhattaü na khãyate'va atha sampattasampatte bhojesuü atha'ssā dānetuņņhā tasmiü gāme adhivatthadevatā tassa dāsamanussā viya bahåhi sakaņehi vãhayo āharitvā tassa koņņhāgāre påresuü atha,ssa gehavaüse vasanaka devatā'pi tassa tussitvā attano ānubhāvena vaüsato mahantaü sālidhāraü abbocchinnaü pavattesi tadā tasmiü janapade manussā bhattabijāni gahetvā sadha¤¤ā jātā sota to paņņhāya dānānisaüsassa paccakkhatodiņņhattā bahuü pu¤¤akammaü katvā sabhariyo devaloke nibbattã'ti. 
 
[SL Page 147] [\x 147/]      

Saddho visuddho sucidānavāhaõaü āruyha evaü tidivaü payāti,
Dhāreyya ce sãlamayātapattaü nibbāõarajjesi patiņņhabheyyā'ti.

Ambāmaccassa vatthuü sattamaü.
-------------------

Vānarassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Sãhaëadãpe kira dakkhiõamalaye villanāmeko gāmo ahosi tattha'¤¤ataro puriso vāsaü kappento madhuü pariyesitvā pāõātipātaü katvā jãvanto bhariyāya saddhü vāsaü kappesi athekadivasaü so rathapāsāõavane madhuādãni pariyesamāno tattha tattha vicaranto phalabharito ekasmiü rukkhe vānarasaücārikaü disvā rukkhaü āruyha phalāphalāni khādanto tasmiü pāse pādena bajjhi atha so puriso tattha tattha pāse olokento pāsebaddhā vānaraü disvā mahā me vānaro baddho'ti tuņņho dhanuü āropetvā vijjhitvāna dubbalaü katvā rukkhama'bhiruyhataü gaõhissāmãti tassa samãpaü gantvā viņapato parigalitvā pati taü disvā vānaro māmayi dharante eso maratu'ti sappurisaguõaü purecārikaü katvā tassa cåëāya gahetvā ākaķķhanto ukkhipitvā khandhe patiņņhāpetvā nisãdāpesi tato so akatapu¤¤o mittadåhã asappuriso thokaü viņape vissamitvā laddhassāso tathā vidhaü pāõadadaü sappurisaü māretvā maüsa'mādāya gehamā'gamma sabbaü taü pavattiü bhariyāya kathesi sā taü sutvā aho bhariyaü tayākatakammaü yo bhosatto mittaü dåbheti kataü vināseti kāmaü so idha loke kāyacitta sukhaü na labhati paraloke catusu apāyesu mahantaü dukkhaü anubhavatã'ti āha.

Ta'meva'tthaü pakāsetuü gāthāyo bhavanti.

Nāttano'ti gharaü hoti vighāsādo'ca pãëito,
Appannapāno so hoti yo naro akata¤¤ko.

Mātāpitunna'mpi gharaü sace so upasappati,
ōi'ti taü paņisedhenti yo naro akata¤¤ko.

Thenādinā'parādhāni lokavajjāni nekadhā,
Tasse'va ruhate dosaü yo naro akata¤¤ko.

Rājacorāridahana-sãhavyālādijaü bhayaü,
Tasse'va sabbadā hoti yo naro akata¤¤ko.

Hatthapādādichejjaü ca kaõaõanāsādika'mpi ca,
Nekavadhāni pappoti yo naro akata¤¤ko. 


[SL Page 148] [\x 148/]      

Kāyasukhaü cittasukhaü a¤¤aü vā tādijaü sukhaü,
Na hoti supinenā'pi yo naro akata¤¤ako.

Avaõõo ca akitti ca ayaso ca'ssa vita¤¤ati, pāpo'ti pākaņo hoti yo naro akata¤¤ko.

Caõķālo'ca pisāco'ca kāko'ca sunakho viya,
Sabbe taü avama¤¤anti yo naro akata¤¤ko. 
Avãciyaü ca yaü dukkhaü yaü dukkhaü tiriyaggate,
Petalokesu yaü dukkhaü tathevā'surakāyike,
Yo bhāgã sabbadukkhassa yo naro akata¤¤ko'ni.

Evaü ca pana vatvā yo bho pāpena saddhiü paņivasati tassa pāpamā'gacchatã'ti vatvā na me tayā pāpena saddhiü samāgamo hotu'ti tato ca nikkhamitvā bhikkhuõåpassayaü gantvā pabbajitvā upasampannā vipassitvā nacirene'va kālena arahattaü pāpuõi athassa sāmiko'pi mayā akattabbaü kata'nti cintetvā lajjidhamme patiņņhito saüvegappatto vihāraü gantvā pabbajjaü yācitvā laddhapabbajjupasampado ghaņento vāyamanto na cirene'va kālena arahattaü pāpuõã'ti.

Karotha mā mittadåhiü kadāci kata¤¤mā bhotha kathaü sarātha,
Saggāvahaü bho kusalaü karotha aninditā bhotha anāgatesu 
Vānarassa vatthuü aņņhamaü.
----------------

Jayampatikānaü vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Sãhaëadãpe råcakaviņņhināme'ko gāmo ahosi tattha mahāvãbhavasampannāni pa¤cakulasatāni vasanti sabbe va te mahāsaddhā vatthuttayasaraõaparāyaõā ahesuü-tassā'vidåre råcakaviņņhi nāma nekavihārasahassapatimaõķitaü ārāmaü ahosi tattha pa¤capa¤¤āsasahassādhãkā dvesatasahassamattā bhikkhå vasanti tāni pana pa¤casatakulāni paccekaü pa¤casatapa¤casatabhikkhu nimantetvā satataü mahādānaü pavattenti athā'parasmiü samaye laīkā dussassā ahosi dubbhikkhā tadā nidāghasuriyena sabbanadãkandarasobbhataëākādaso sussãyiüsu vanagahaõaü milātaü sãnapaõõaü ahosi sabbe migasåkara vigahādayo ghammābhãtattā pipāsābhibhåtā vicaranti manussā chāsakabhayena pãķitā dukkhena jãvantã tadā tāni pa¤casatakulāni pakatiniyāmena dānaü dātuma'sakkontā anukkamena dānaü parihāpetvā ekeka kulaü ekeka bhikkhu'ti evaü pa¤cakulasatāni pa¤casatabhikkhu nimantetvā dānaü denti tadā tatthe'ko duggatamanusso attano


[SL Page 149] [\x 149/]      

Bhariyāya saddhi khalaü poņhento palālaü cālento dukkhena kasirena jãvati tadā so gāmavāsike manusse bhikkhusaīghassa dānaü dente disvā sayampi dānaü dātukāmo bhariyaü āmantetvā tayā saddhiü mantento evamā'ha.

Nā'kamha kusalaü khalu bhoti pubbe idāni tasmā atiduggatamha,
Na kucchipåraü madhurannapānaü labhāma pubbesu adinnabhāvā.

ōhitesu atthisu adatva bhattaü maccherabhuttassa narassa'dāni,
Na kucchi påraü madhurannapānalābho nabhāto paņhaciva dåre,

Ito ci'to sibbitathulakantaü sāyukamaõķaü ca kiliņņhamekaü,
Nivāsanaü āsi aho atãte adinnavatthassa kuto nu vatthaü.

Hatthigavāssāmahãsādinānākulākulāna'mhakulāna'majjhe
Dãnā anāthā kapaõā varākā namā'si pubbe katapāpakattā.

Sayantã nānāsayane alaīkate mālādinānāsubhagandhavāsite,
Sakkacca pu¤¤epicitāmahājanā apu¤¤atā semachamāyaamhe.

Akatva pu¤¤āni mayampi dāni karoma kiü āyatijātihetuü,
Lukha'mpi appa'nti acintayitvānidhemasaīghe khaludeyyadhamma'nti.

Evaü tena vutte sāsādhå'ti sampaņicchitā dve janā tattha tattha taõķule pariyesitvā bhattaü sampādetvā missakapaõõasåpena saddhiü bhattaü gahetvā bhikkhånaü bhu¤janaņņhānaü gantvā attano duggatabhāvena pilotikena hirikopinapaņicchādetuma'sakkontābhu¤jantānaü bhikkhunaü parivisituma'sakkontā tesaü dassanaņņhāne aņņhaüsu tato tesu saīghatthero pahãnahavabandhano vãtarāgo ahosi so tathā ņhite jayampatike disvā karuõāpuritamānaso tesaü bhattassa gaõhaõākāraü dassesi te therassābhippāyaü ¤atvā therassa santikaü gantvā bhattaü patte ākiriüsu thero thokaü gahetvā pattaü pidhesi tato te avasesabhikkhu na'mpi pattesu thokathokaü ākiritvā bhikkhånaü vanditvā evaü patthanaü paņņhapesuü.

Ito cutā no ubhayo jayampatijayampatittaü avināsayantā,
Ekattha jāyemu piyā manāpā hessāma råpena pasattharåpā.

Dãghāyukā vaõõavantā yasassi hessāmabhogã ca visuddhasaddhā,
Metteyyanāthaü catupaccayehitappetvakassāmabhavassa anta'nti.

Evaü piõidhānaü katvā pakkāmiüsu bhikkhå'pi tesaü anuggahatthāya taü amataü viya paribhu¤jiüsu tato tattha sannipatitā upāsakopāsikajanā aho acchariyaü kataü bhikkhåhi imaü kilinnabhojanaü bhu¤jantehã'ti sādhukāraü pavattentā somanassā ahesuü atha te jayampatikā tattha yāvatāyukaü ņhatvā tato cutā imasmiüye'va


[SL Page 150] [\x 150/]      

Laükādãpe udumbaragirino passe ekaü ghanaselapabbataü tadå'pa nissāya pabbataņhakadevatā hutvā nibbattiüsu tesaü pu¤¤ānubhāvena nānāratanasamujjalaü nekabhåmisamākiõõaü uyyānapokkharaõipatimaõķitaü mahantaü pāsādaü nibbatti tattha te nānāvidha bherituriyanādehã naccagãtādãhi ca modantā nekadevatāsahassaparivutā devissariyaü anubhavanti tasmiü kāle disāpakkhantā sattakhãõāsavā pabbatapādena gacchanti atha jayampatikā te bhikkhå disvā amhākaü yasadāyakā pu¤¤akkhettabhåtā ete jinasāvakā'ti jātasomanassā tesaü santikaü gantvā vanditvā tattha sakaņakhandhācāraü māpetvā tattha mahantaü dibbamaõķapaü māpetvā te tattha nisãdāpetvā dibbehi khajjabhojjehi sakkaccaü parivisitvā dibbattabhāvaü māpetvā dibbābharaõabhåsitā aņņhaüsu tato saīghatthero tesaü dibbasampattiü disvā yena ete pu¤¤akammena imaü sampattiü samadhigamiüsu taü tedā'ni pucchissāmã'ti cintetvā evamā'ha

Pucchāma hā jayampatike jalante akattha kiü pu¤¤ama'titakāle
Taü me viyāvãkkhatha ¤ātukāmo dānādãnaü kassa ayaü vipākoti. 

Atha te āhaüsu.

Ahumha pubbe kapaõā varākā adamha saīghassa kadantamattaü,
Saddhāya taü dānavaraü bhadante akāsi nodā'ni mahāvibhåtiü.

Tadā parittaü ca adamha dānaü tathāpi taü hoti kadannamattaü,
Saddhaüya dāne supatiņņhitattā tasse'disaü āsi phalaü bhadante'ti.

Taü sutvā thero tumhe bho mārisā imaü dibbasampattiü anubhavantā kittakaü kālaü ettha vasathā'ti pucchanto āha. 

Pucchāmi tumhe vasataü idhe'vaü vadetha kittāvatako nu āyu,
Sukhe ņhitānaü viyame'va attaü ciraü vasissantu apāpakammā.

Athassa āyuü pakāsento evamāhaüsu.

Bhiyyo sukhaü ettha'nubhåyamānā anantarāye'ttha vasāma yāva,
Metteyyanāthassa jinassa pattiü ito cutā ketumatiü gamāma.

Aķķhe kulepåjitalokasammate jātātato tassa jinassadhammaü
Sutvāna datvāna sasāvakassa anupamaü uttamadānama'ggaü.

Pabbajja sabbattha supakaņā no puretva sãlaü paņipattisāraü,
Tadā karissāma jinassa sāsane bhavassa antaü munino sakāse'ti.

âdinā nayena attano āyuppamānaü kathesuü taü sutvā te bhikkhåsantuņņhā tamatthaü janakāye pakāsesuü taü sutvā bahujanā pu¤¤akammāni katvā saggaparāyaõā ahesu'nti.


[SL Page 151] [\x 151/]      

âruyhadānamayanāvamanunapa¤¤āsaddhālaükārasahitaü guõabhaddhapuõõaü
Saüsārapāpaduritākarasāgarassapāraü jayanti sujanā na cirena evaü.

Jayampatikānaü vatthuü navamaü.
-------------------

Rukkhadevatāya vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Ekasmiü samaye laīkādãpe brāhmaõātiyaü nāma chātakaü dvādasasaüvaccharaü aņņhāsi etthantare manussā chātakabhayena upaddutā yebhuyyena kālaü kariüsu ye ca jãvanti aņņhicammāvasesā appalohitamaüsā aņņhisaīkhalikamattā appannapānabhojanā pisācā viya dukkhena kasirena yāpenti tattha rucakaviņņhigāme pa¤casatāni kulāni pubbe dāyakā dānapatino'pi chātakabhayena dānaü dātumasakkonto dānaü pacchindiüsu tadā tatthe'kasmiü kule manussā ekataõķulanāliü gopetvā taü pilotikāya bandhitvā uõhodake pakkhipitvā taõķulodakaü pivitvā puna taõķulaü ātape sukkhāpetvā bhājena pakkhipitvā corabhayena bhåmiyaü khaõitvā ņhapenti evamevaü jãvikaü kappenti tadā eko khãõāsavo sunivattho supāruto taü gāmaü piõķāya pavisitvā yathādhotena pattena paņinivatti te tathā gacchantaü theraü disvā sabbe ekacchandā pubbe adinnabhāvena no imaü dubbhikkhabhayaü dukkhaü anubhavimha yannåna mayaü imaü taõķulaü nissāya tathāvidhaü dukkhaü nā'nubhavissāmā'ti cintetvā tassa hatthato pattaü gahetvā tena taõķulena bhattaü pacitvā pattepakkhipitvā therassa adaüsu atha tesaü saddhābalena ukkhali bhattena paripunõo ahosi te taü abbhutaü disvā ayyassa dinnadāne vipāko ajje'va no diņņho'ti somanassa jātā mahājanaü sannipātetvā te bhattaü bhojetvā paccā sayaü bhu¤jiüsu bhattassa gahitaņņhānaü pårate'va tato paņņhāya te sampattā mahājanassa dānaü dento āyupariyosāne devaloke nibbattiüsu tato therobhattaü gahetvā tadevagāmassa anteütaëāke mahāindavāruõarukkhamåla'mupasaükamma nisinno bhattā bhujitumā'rahi tasmiü pana rukkhe nibbatto eko devaputto āhārena kilanto bhu¤jamānaü theraü disvā attānaü vijahitvā mahallakavesena tassa samãpe aņņhāsi thero anāvajjitvā'ca bhu¤jati devaputto tena carimālopaü ņhapetvā bhuttakāle ukkāsetvā attānaü ņhitabhāvaü jānāpesã theri teü disvā vippaņisārã hutvā taü carimaü bhattapiõķaü tassa hatthe ņhapesi tato so bhattapiõķaü gahetvā cintesi ito kira mayā pubbe samaõabrāhmaõānaü vā kapaõaddhikānaü vā antamaso kākasunakhādãna'mpi


[SL Page 152] [\x 152/]      

âhāraü adinnapubbaü bhavissati tene'vā'haü devo hutvā'pi bhattaü na labhāmi handā'haü imaü bhattapiõķaü therasse'va dassāmi taü me bhavissati dãgharattaü hitāya sukhāyacā'ti evaü ca cintetvā bhattapiõķe āsaü pahāya theramu'pasaükamma sāmi dāsassa vo alaü idha lokena saīgahaü paralokena saīgahaü karothā'ti vatvā tassa patte okiri atha'ssa bhattapiõķaü patte patita matteye'va aņņhavāņãsu dibbamayaü bhojanaü uppajji thero bhattaü bhu¤jitvā sakaņņhāna me'va agamāsi tato devaputto taü dibbannapānaü disvā tuņņhiü pavedesi etama'tthame'va dassetuü gāthāyo bhavanti.

Suladdhā vata'yaü jāti suppabhāsajjavāsaraü,
Yo adāsima'jju mābho tassa me sugatorasaü.

Yama'haü addasaü bhikkhuü paņipattiparāyanaü,
âhuõeyyaü pāhuõeyyaü tassa'jja mama maīgalaü.

Yassa dinnaü yassa yiņņhaü yatthakkhettamhi ropitaü,
Akālikaü phalaü hoti so'jja diņņho mayā muni.

Adinnantā pure dānaü samaõabrāhmaõayācake,
Devabhåtassa mayha'mpi na labhissati tathāvidhaü.

Ajja yena mamaü dinnaü ālopaü carima'ppa'haü,
Tasse'vadāsiü so bhu¤ji mamā'nuggahabuddhiyā.

Ajje'ca dānaü datvāna dakkhiõeyyaanuttare,
Phalaü laddho'smi ajje'va aho khettamahantatā.

Akāliko'ti yaü āhå sugato sugatorasaü,
Tadattho ajja me ¤āto phalaü sacchikato puna. 

Sabya¤janaü sopakaraõaü sudhannaü sādhumakkhayaü,
Aņņhavāņi pātubhåtaü aho dānaphalaü aho'ti.

Evaü ca vana vatvā devaputto āgatāgatānaü dānaü dento ettha vibhāsi-

Yo sãlavantamhiyaü sucã pu¤¤abhåtaü saddhālacāëavalaye sucidānabãjaü
Ropeti so janitakappamahādumindo saggāpavaggavipulaü labhate phala'mho.

Devaputtassa vatthuü dasamaü.
----------------

Siluttavaggo navamo.
----------- 
Culaīgalla vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laükāyaü jajjaranadiyā samãpe culaīgallakavihāraü nāma mahantaü vihāraü ahosi taü anekabhikkhusatehi ca saddhājanehi vasamākiõõaü ahosi tatthe'ko upāsakosaddhāsampanno ratanattayamāmako 
[SL Page 153] [\x 153/]      

So āsanasālaü suvibhattaü kārāpetvā vitānādãhi samalaīkaritvā pānãyaü paribhojanãyaü upaņņhāpeti āsanānã pa¤¤āpeti dantakaņņhādiü āharitvā ņhapāpeti gilānānaü uõhodakaü sãtodakaü upaņņhāpeti padãpapādabbha¤janāditelaü upaņņhāpeti gilānānaü bhesajja yāguādãni upaņņhapeti tasmiü samaye maliyamahādevatthero veriyavihāre paņivasati padhānagharasmiü bahuno janassa hita sukhaü āvahanto tatthe'vaü vasantassa therassa ekadivasaü rattibhāge udare vāto calitassa kirapubbe ekādasayāgu pitakāle so ābādho upasammati ekādasahi osadhehi pariniņņhitā yāgu ekādasayāgu nāma tato thero taü kuto labhissāmã'ti dibbacakkhunā olokento culagallagāmikassa upāsakassa santikā taü bhesajjaü labhissatã'ti disvā pāto'va vuņņhāya sarãrapaņijagganaü katvā cetiyaīgaõabodhiyaīgaõādisu vattaü paņipādetvā pattacãvaramādāya ākāsaü ullaīghitvā gāmadvāre otaritvā cãvarakkhette ņhito supaņicchannaü cãvaraü pārupitvā pattamā'dāya antogāmaü pavisitvā gharapaņipāņiyā bhikkhunto gantvā āsanasālaü pāvisi tadā upāsako āsanasālāya vattaü karonto sampattaü theraü disvā āsanaü pa¤¤āpetvā tattha nisinnassa therassa pāde dhovitvā telaü abbhajitvā vãjanãyā vãjamāno sammodanãyaü kathā kathento kinnu bhante bhadantassa sarãrābādho pãëetã'ti pucchi thero pucchā sabhāvaü ¤atvā tassa attano ābādhaü kathesi upāsako etassa ābādhassa ekādasayāgu hitāmamā'nuggahāya thokaü upadhāretha yāvā'haü bhesajjaü upadhāremã'ti there adhivāsesi tuõhãbhāvena tato so tasmiü khaõe gehaü gantvā bhesajjatthāya sabbaü taü osadhabhaõķaü paņiyādetvā āgamma therassa santike nisãdi sammodanãyaü kathaü kathayamāno tato thero na yo vā so vā eso satto anāgate mahesakkho devaputto bhavissatã'ti ¤atvā upāsakaü āmantetvā upāsaka yāva bhesajjaü sampādãyati tāva tāvatiüsabhavanaü gantvā culāmaõi cetiyaü vanditvā āgacchāma mayā saddhiü ehã'ti āha tato upāsako bhante ahaü tāva cålāmaõicetiyaü vanditu'micchāmi navthi me tādisā iddhi'ti tato thereta upāsaka tava kevalaü gamanacittaü atthiceahaü taü attano ānubhāvena tattha nessāmi ehi mayā saddhi'nti vutte upāsako tuõhã bhāvena sampaņicchi thero'pi attano cammakhaddhaü tassa aīke ņhapāpetvā ayaü mayā saddhiü āgacchatå'ti adhiņņhāya ākāsaü ullaīghitvā tāvatiüsadevalokaü gantvā cuëāmaõi


[SL Page 154] [\x 154/]      

Cetiyassa sattaratanamayadvārakoņņhake patiņņhāpesi tasmiü khaõe påritapāramiyo metteyya bodhisatto chadevalokesu devarājānaü ādiü katvā mahatiyā devaparisāya parivuto mālāgandhadãpadhåpādi nānāpåjāvidhānaü gāhāpetvā cåëāmaõicetiyaü vandituü āgacchati atha'ssa purato eko devaputto purato ca pacchato ca ubhato ca catugāvutaņņhāne odātavaõõavatthā laükārapatimaõķitehi odāta dhajapatāka sahassehi dhāriyamānehi ussāpitasetakuntasetacchattasatasahassehi parivāriyamāno saya'mpi setavaõõavatthābharaõa gandhavilepanehi alaīkatā setasindhavayutte setarathe nisinno mahantena devānubhāvena mahatiyā devissariyāya samannāgato āgacchati upāsako tathā āgacchantaü devaputtaü disvā theraü pucchanto evamā'ha.

Setamaīgo setavattho setābharaõabhåsito,
Setaīgarāgalittaīgo setamālāvibhåsito.

Setālaükārasa¤¤ttaü setayindhavayojitaü,
Setāsanasupa¤¤attaü setamā'ruyha sandanaü.

Obhāsayaü disā sabbāāgaccha ti mahāyaso,
Athā'pi taü mahāsenā parivārenti ãdisā.

Setālaükāravasanā setagandhānulepino,
Paggayha paõķaracchatte patākāyo dhaje tathā. 

Devatā paricarenti samantā catuyojane,
Kãëanti athaselentā ullaīghantā samantato.

Setacāmaramuggayha setābharaõabhåsitā,
Vãjenti suraka¤¤āyo devaputtaü mahiddhikaü.

Pa¤caīgikāni turiyāni paggayha surasundari,
Vajjenti madhuraü tattha modenti taü manoramā.

Sattasarānugaü gãtiü tārādilayasaüyutaü,
Vādenti tantiyo tattha gāyanti surasundari.

Tambabãmbādharā cārupayodharabharā subhā,
Visālāyatanãlakkhā sabbāvayamaõķitā.

Naccanti purato tassa bherimaõķalamajjhagā,
Bhāvabhāvarasåpto manu¤¤ā nayanussavā.

Na me etādiso dhãra diņņhapubbo kudācanaü,
Puņņho ācikkha me eso kiü pu¤¤amakarā pure'ti.
So kira ito pubbe laükādãpe hatthikkhandhavihārāsanne kammāragāme eko gopālako ahosi so ki'rekadivasaü gopāladārakehi saddhiü gāvo gocaraü gāhāpetvā sāyaü gehamā'gacchanto antarā magge ekaü supupphitaü setakālavalligumbaü disvā


[SL Page 155] [\x 155/]      

Tato mālaü ociõitvā mālādāmaü sãse bandhitvā ubhokaõõesu pilandhitvā patodakaü khandhe katvā taü ubhohi hatthehã paggayha gāyanto gehaü gacchati atha so antarāmagge ekaü cammikaü disvā sabbaü taü mālaü omucitvā bhagavantaü mu'ddissa cammikamatthake påjetvā samãpāvāņato udakaü gahetvā osãdvitvā vanditvā kãlamāno pakkāmi athantarāmagge nisinno eko sappotaü disvā ķasi tato so āsannakusalaü saranto kālaü katvā imasmiü devaloke nibbattitvā evaråpaü sampattiü paņilabhi.

Thero upāsakena påņņhotassa etama'tthaü kathento āha.

Laükādãpamhi bho eso gāme kammāranāmake,
Eko gopālako āsi rakkhanto gogaõiü hi so.

Disvā supupphitaü ekaü valligumbaü manoramaü,
So naü tamu'pasaükamma mālāmocãtva pupphitaü.

Piëandhitvāna taü gayha sãse ca kaõõajantusu,
Påjayitvāna taü sabbaü gacchaü vammikamuddhani.

Vanditvāna apakkanto daņņho āsivisena so,
Cavitvā devalokamhi jāto ettha manorame.

Dibbakāmehi modanto devissariyamaõķito,
Mahiddhiko ca so āsi pupphapåjāyidaü phala'nti.

Therassa vacanaü sutvā upāsako somanasso ahosi.

Tasmiü atikkante atha¤¤e devaputto tatheva tigāvutaņņhāne pacāëavaõõavatthālaükārapatimaõķitehi pacāëavaõõadhajapatākāsahassehi dhāriyamānehi ussāpitapavāëavaõõakuntacchattasatasahassehi dhāriyamānehi saya'mpi pacāëavaõõavatthābharaõavilepanehi alaükato rattasindhava yuttapacāëamayarathe nisinno mahantena devānubhāvena mahatiyā deviddhiyā samannāgato āgacchati upāsako tathā āgacchantaü devaputtaü disvā theraü pucchantā eva'māha.

Rattavaīgo rattavattho rattābharaõabhåsito,
Rattaīgarāgalittaīgo rattamālāvibhåsito.

Rattālaükārasaüyuttaü rattasindhavayojitaü,
Rattāsanasupa¤¤attaü rattamā'ruyha sandanaü.

Obhāsaya disā sabbā āgacchati mahāyaso,
Athā'pi taü mahāsenā parivārenti ãdisā.

Rattālaükāravasanā rattagandhānulepino,
Paggayha lohitacchatte patākāyo dhaje tathā,
Devatā paricārenti samantā catuyojane.


[SL Page 156] [\x 156/]      

Kãlanti atha selentā ullaīgantā samantato,
Rattacāmaramu'ggayha rattābharaõabhåsitā.

Vãjenti suraka¤¤āyo devaputtaü mahiddhikaü,
Pa¤caīgikāni turiyāni paggayha surasundarã.

Vajjenti madhuraü tattha modenti taü manoramā,
Sattasarānugaü gãtiü tārādilayasaüyutaü.

Vādenti tantiyo tattha gāyanti surasundarã,
Tambabimbādharā cārupayodharaharaü subhā.

Visālāyatanãlakkhā sabbācayavamaõķitā,
Naccanti purato tassa bherimaõķalamajjhagā.

Bhāvabhāvarasåpetā manu¤¤ā nayanussavā, na me etādiso dhãra diņņhapubbo kudācanaü,
Puņņho ācikkha me eso kiü pu¤¤ama'karā påreti.

So kira ito pubbe laīkādãpe cetiyavihārāsanne ekasmiü gāme gopālako hutvā nibbatti so pana a¤¤ehi gopāladārakehi saddhiü gogaõaü jajjaranadiü otāretvā sayaü vāëukā kãëamāno vāëukāthåpaü katvā rattamālavanaü pavisitvā mālaü bhinditvā tasmiü påjetvā udakaü āsivitvā cittaü pasādetvā ātapanivāraõatthaü sākhāmaõķapaü katvā sāyaü gehaü gato rattibhāge udaravātābādhena kālaü katvā tena pu¤¤akammena imasmiü devaloke nibbattitvā evaråpaü dibbasampattiü paņilabhi thero kira upāsakena puņņho tassa etama'tthaü pakāsento evamā'ha.

Laükādãpamhi bho eso gāme a¤¤atare pure,
Gopāladārako āsã rakkhanto gogaõaü hi so.

Netvāna gogaõaü tattha jajjaravhamahānadiü,
Kiëanto vāëukā tattha dārakehahi sahātahiü.

Katvāna vāëukā thupaü rattamālāhi påjiya,
âsi¤citvā jalaü tattha katvāna tapasaüvaraü.

Tadaheva rattibhāgasmiü vātābādhena so mato,
Imasmiü devalokasmiü uppajjitvā manorame.

Dibbakāmehi modento devissariyamaõķito,
Mahiddhiko ca so āsi pupphapåjāyidaü phalanti.

Taü sutvā upāsako somanasso ahosi.

Tasmiü atikkante a¤¤o devaputto tatheva tigāvutaņņhāne ka¤canavaõõavatthālaükārapatimaõķitehi ka¤canavaõõadhajapatākāsahassehi dhāriyamānehi ussāpita hema mayakuntacchattasahassehi ca parivāriyamāno sayampi suvaõaõavaõõavatthābharaõagandhavilepanehi 
 
[SL Page 157] [\x 157/]      

Alaükatabhemavaõõasindhavayutte bhemarathe nisinno mahantena devatānubhāvena mahatiyā deviddhiyā samannāgato āgacchati upāsako tathā āgacchantaü devaputtaü disvā theraü pucchanto evamā'ha.

Soõõavaõõo soõõavattho soõõābharaõa bhåsito,
Soõõavaõaõaīgarāgaīgo soõõamālā vibhåsito. 

Soõõālaükārasaüyuttaü soõõasindhavayojitaü,
Soõõāsanasupa¤¤attaü soõõamā'ruyha sandanaü.

Obhāsayaü disā sabbā āgacchati mahāyaso,
Athā'pi taü mahāsenā parivārenti ãdisā.

Soõõālaükāravasanā soõõagandhānulepino,
Paggayha ka¤canacchatte patākāyo dhaje tathā.

Devatā parivārenti samantā catuyojane,
Kãlantā atha selentā ullaīghantā samantato

Soõõa cāmaramu'ggayha soõõābharaõa bhåsitā,
Vãjenti suraka¤¤āyo devaputtaü mahiddhikaü.

Pa¤caīgikāni turiyāni paggayha surasundarã,
Vajjantã madhuraü tattha modamānā manoramā.

Sattasarānugaü gãtiü tārādilayasāyutaü,
Vādenti tantiyo tattha gāyanti surasundarã.

Tambabimbādharā cārupayodharaharā subhā,
Visālāyatanãlakkhā sabbāvayacamaõķitā.

Taccanti purato tassa bherimaõķalamajjhagā,
Bhāvabhāvarasåpetā manu¤¤ā nayanussavā.

Na me etādiso dhãra diņņhapubbo kudācanaü,
Puņņho ācikkha me eso kiü pu¤¤ama'karā pure'ti.

So kira ito pubbe laükādãpe mahāgaīgāsanne tindukagāme eko gopāladārako hutvā nibbatti so pana pāto'va uņņhāya gogaõaü gaīgāsannaü netvā tattha tathe vicaranto supupphitaü kosātakãgumbaü disvā tato pupphāni ociõitvā gaīgātãre ekaü vāëukāthåpaü katvā mālaü påjetvā udakena osã¤citvā ātapanivāraõatthaü ekaü sākhāmaõķapaü katvā cittampasādetvā vanditvā pakkāmi aparabhāge kālaü katvā etena kusalamålena imasmiü devaloke nibbattitvā evaråpaü sampattiü paņilabhi thero upāsakena puņņho tassa etama'tthaü pakāsento āha.

Laükādãpamhi bho eso gaīgāsanne manorame,
Gāme tãnduka nāmamhi āsi gopāladārako.


[SL Page 158] [\x 158/]      

So'yaü ki'rekadā gāvo gaīgāsanne suvārayaü,
Disvā kosātakãgumbaü vaõõavantaü supupphitaü.

Tato ciõitvā pupphāni katvā vāëukathåpakaü,
Pupphapåjaü karitvāna osã¤citvā jalaü tadā.
 Sākhāya maõķapaü katvā vanditvā sugataü gato,
Kālaü katvāna so ettha jāto devapure care.

Dibbakāmehi modento devissariyamarųato,
Mahiddhiko vaso āsi pupphapåjāyidaü phala'nti.

Therassa vacanaü sutvā upāsako somanasso ahosi.

Tasmiü atikkante aparo devaputto tatheva tigāvutaņņhāne manivaõõa vatthālaükārapatimaõķitehi maõivaõõadhajapatākāsahassehi dhāriyamānehi ussāpitamaõimayakuntacchattasahapassahi parivāriyamāno saya'mpi maõivaõõa vatthābharaõagandhivilepanehi alaükato maõivaõõa sindhavayutte maõimayarathe nisinno mahantena devatānubhāvena mahatiyā deviddhiyā samannāgato āgacchati upāsako tathā āgacchantaü devaputtaü disvā theraü pucchanto evamāha.

Maõivaõõo maõivattho maõyābharaõabhåsito,
Maõivaõaõaīgarāgamho maõimālā vibhåsito. 

Ratanālaükārasaüyuttaü ratanasindhavayojitaü,
Ratanāsanasupa¤¤attaü ratanamāruyha sandanaü.

Obhāsayaü disā sabbā āgacchatã mahāyaso,
Athā'pi taü mahāsenā parivārenti ãdisā.

Ratanālaükāravasanā ratanagandhānulepino,
Saggayha ratanacchatte patākāyo dhaje tathā. 

Devatā parivārenti samantā catuyojane,
Kãëanti atha selentā ullaīghantā samantato.

Saõicāmaramugga'yha ratanābharaõabhåsitā,
Vãjenti suraka¤¤āyo devaputtaü mahiddhikaü.

Pa¤caīgikāni turiyāni paggayhasurasundarã,
Vajjenti madhuraü tattha modenti taü manoramā.

Sattasarānugaü gãtiü tārādilayasaüyutaü,
Vādenti tantiyo tattha gāyanti surasundarã.

Tambabimbadharā cārupayodharabharā subhā,
Visālāyatanãlakkhāsabbāvayamaõķitā.

Naccanti purato tassa bherimaõķala majjhagā,
Bhāvabhāvarasåpetā manu¤¤ā nayanussavā.

Na me etādi so dhãra diņņhapubbo kudācanaü,
Puņņho ācikkha me eso kiü pu¤¤a'makarā påre'ti. 

[SL Page 159] [\x 159/]      

So kira ito pubbe sãhaëadãpe laükāpabbatapāde mahātissagāme gopāladārako hutvā nibbatti so pana sesadārakahi saddhiü gāvo gocaraü gāhāpento pabbatapādaü sampāpuõi tattha so supupphitaü girãkaõõikavanaü disvā bahåni kusumāni bhinditvā netvā vāëukāthåpaü ussāpetvā vaõeņana vaõaņaü pattena pattaü samaükatvā påjetvā udakaü āsi¤citvā amilāyanatthaü sākhāmaõķapaükatvā somanasso agamāsi so aparabhāge kālaü katvā tena pu¤¤akammena etasmiü devaloke nibbattitvā evaråpaü sampattiü paņilabhi upāsakena puņņho thero eta'matthaü dassento āha.

Eso sãhaëadãpasmiü laükāpabbatasantike,
Mahātissavhagāmasmiü jāto gopāladārako.

Ekadā so kumārehi saddhiü gāvo cārapayaü,
Tasmiü pabbatapādasmiü girikaõõikavanaddasa.

Disvā supupphitaü kusumaü chinditvāna bahuü tadā,
Kandaraü upasaīkamma sãtalaü sikatātalaü.

Katvāna vāëukāthåpaü påjetvā kusumaü tahiü,
âkiritvāna toyena katvā'tapanivāraõaü.

Vanditvāna apakkāmi cuto so tāya jātiyā,
Imasmiü devalokasmiü jāyitvāna manorame.

Dibbakāmehi modanto devissariya maõķito,
Mahiddhiko ca so āsi pupphapåjāyidaü phalanti.

Tampi sutvā upāsako somanasso ahosi.

Tasmiü atikkante a¤¤o devaputto tatheva tiyojanaņņhāne sattaratanamayavatthālaükārapatimaõķitehi sattaratanamayadhajapatākāsahassehi dhāriyamānehi ussāpitaratanamayakuntacchattasahassehi parivāriyamāno saya'mpi sattaratanamayavatthābharaõa gandhavilepaõehi alaükato sattaratanamayasindhavayutte sattaratanamayarathe nisinno tiyojanaņņhāne vitthatasattaratanavicittavitānaü uparidhāriyamāno āgacchati upāsako tathā āgacchantaü devaputtaü disvā theraü pucchanto evamā'ha.

Sattaratanehi samabhåtavatthabharaõabhåsito,
Sattaratanujjalaü dibbaü agghikaü viya sobhati.

Sattaratanalaükāraü dibbasindhavayojitaü,
âruyha devarājā'ca sattaratanamāsanaü.

Obhāsayaü disā sabbā āgacchati mahāyaso,
Athā'pi taü mahāsenā parivārenti ãdisā.

Sattaratanalaükārā sattaratanehi bhåsitā,
Sattaratanadhajacchatta patākāyo tatheva ca. 


[SL Page 160] [\x 160/]      

Sattaratanavitānena dhāreti matthakå'pari,
Devatā parivārenti samantā catuyojane.

Kãlantā atha seëentā ullaīghantā samantato,
Ratanacāmaramugga'yha ratanābharaõabhåsitā.

Vãjenti suraka¤¤āyo devaputtaü mahiddhikaü,
Pa¤caīgikāni turiyāni paggayha surasundarã.

Vajjenti madhuraü tattha modentitaü manoramā,
Sattasarānugaü gãtiü tārādilayasaüyutaü.

Vādenti tantiyo tattha gāyanti surasundarã,
Tambayimbādharā cārupayodharabharā subhā.

Visālāyata nãlakkhā sabbābharaõamaõķitā,
Naccanti purato tassa bherimaõķalamajjhagā.

Bhāvabhāvarasåpetā manu¤¤ā nayanussavā,
Na me etādiso dhãra diņņhapubbo kudācanaü,
Puņņho ācikkha me eso kiü pu¤¤ama'karā påre'ti.

So kira'ito pubbe sãhaëadãpe cittalapabbatavihārāsanne kappakandaragāme saddhāsãlaguõupeto a¤¤ataro puriso ahosi so tattha āsanasālaü kārāpesi tena'ssa nissandena uccato saņņhiyojanappamāõaü āyāmavitthārato tiüsayojanappamāõaü anekabhåmikaü ka¤canavimānaü nibbatti atha so ekaü sālaü kurumāne manusse disvā ekaü phalakaü ca gopāõasãdaõķakaüca vallimuņņhiü ca adāsi tena'ssa nissandena taü ka¤canapāsādaü parivāretvā nekasataratanavimānāni uppajjiüsu ata¤¤ataraü manussaü pokkharaõãyaü khaõamānaü disvā tena saddhiü tãõi cattāri paüsupiõķe apanesi tena'ssa nissandena alaükatadevaparisā nibbattiüsu atha so tasmiü gāme setukārake disvā ekaü padarakhaddhaü tattha upanesi tenassa nissandena tiüsayojanikaü sindhavasahassayuttaü rathaü uppajji atha so dhammaghosako hutvā sāyaü pātaü dhammaghosanaü ghosesi tena pu¤¤akammena a¤¤esaü devānaü uttaritaro ahosi atha so pa¤casãlaü sugopitaü gopesi tena'ssa nissandena devaccharāsahassaü niccaü parivāreti athekadivasaü so dhammaü suõamāno somanassajāto attano uttarasāņakena påja'makāsi tena'ssa pu¤¤akammena anekāni kapparukkhāni sa¤jāyiüsu gaõakhandho hutvā bhikkhusaīghassa mahādānaü adāsi vatthuttayaparāyaõova ahosi tena so sabbadeve abhibhavanto nibbatti tato upāsakena puņņho thero taü sabbaü vyākaronto eva'māha. 

[SL Page 161] [\x 161/]      

So'yaü sãhaëadãpasmiü purimattabhave ito,
Cittalapabbata sanne kappakandaragāmake.

Saddhāsãlaguõopeto āsi a¤¤ataro naro,
Ekaü āsanasālaü so saīghaü uddissa kārayi.

Tena'ssa pu¤¤akammena uccato saņņhiyojano,
Tiüsayojanavitthiõõo nekabhåmisamākulo.

Nekabyuhasamākiõõo duddikkho cakkhumosano,
Sabbasovaõõayo āsã pāsādo mananandano.

Tatthaso ramate niccaü sālāya karaõe phalaü,
Apara'mpi'ssa kusalaü suõohi sutisobhanaü.

Disvā'nekaü mahāsālaü kurumāne mahājane,
Ekaü gopāõasiphalakaü vallimuņņhiü ca so adā.

Tena'ssa pu¤¤akammena pāsādaü paricāriya,
Anekāni vimānāni ramaniyāni vanāni ca.

Pāsādaü sobhayantā te nibbattiüsu manoramā,
Tattha so modate niccaü vallãdānādino phalaü.

Athā'pi kusalaü tassa sotabbaü mananandanaü,
Disvāna so pokkharaõiü khaõamāne mahājane.

Katipayapiņakene'ttha mattãkuddharaõaü akā,
Tena'ssa pu¤¤akammena sugandhaü sãtalaü subhaü.

âkāsato samuņņhāya tassa cittānukålakaü,
Ambudhāraü sarãrasmiü patantetaü pamodati.

Devaccharāparivuto uyyānabhavanādisu,
Sadā kãëati santuņņho mattikuddharaõe phalaü.

Suõoti aparaü tassa pu¤¤akammaü manoramaü,
Disvāne'kaü pu¤¤avantaü karontaü bodhivedikaü.

Catupa¤capaüsupiõķe sopānesi tadantikaü,
Tena'ssa pu¤¤akammena devasenā anåpamā.

Paricārenti paggayha chattacāmaraketavo,
Phalakāvudhāpayā cā'pi aņņhamaīgala ādayo.

Tesaü majjhagato bhāti chando'ca nabhamajjhago,
Athā'pi'ssa pu¤¤akammaü sotabbaü mudamā'vahaü.

Disvāne'so setukāre tassatthaü phalakaü adā,
Te'nassa pu¤¤akammena asmiü devapure vare.

Sindhavassasahassena vāhitaü tiüsayojanaü,
Sabbālaīkārasampannaü rathaü nibbatti tena so.

Mahāyaso mahātejo karoti devacārikaü,
Suõohi aparaü tassa pu¤¤akammaü purākataü.

Saddhammasavaõatthāya sāyaü pātaü pure ayaü,
Ghosesi ghosaü so tena pu¤¤akammena attano. 

[SL Page 162] [\x 162/]      

Parivārenti taü ettha devasenā anåpamā,
Ma¤juvāõã ca so āsi phalaü taü dhammaghosane.

Apara'mpi'ssa kusalaü suõohi sutisobhanaü,
Sugopitaü pa¤casãlaü eso gopesi'to pure.

Tena'ssa pu¤¤akammena accharāyo manoramā,
Parivārenti taü niccaü pa¤casãlassi'daü phalaü.

Apara'mpissa kusalaü suõohi mama santikā,
Saddhammaü suõamāno'yaü santuņņho pãtivegasā.


Påjesi uttarāsaīgaü saddhammassa yasassino,
Tena'ssa pu¤¤akammena kapparukkhāni jāyaruü.

Yaü yaü so akari pu¤¤aü pu¤¤aü tassa phalaü idha,
Sampajjatã'ti ¤atvāna kusale cittā nivesaye'ti.

Tampi sutvā upāsako somanasso ahosi.

Tasmiü atikkante maõikanakādisattaratanamayāni paccekaü caturāsãtikuntasahassāni pårato katvā tatheva rattuppalakalāpādibhedaparipuõõasugandhaparipåritaü sattaratanamayakalasasatasahassaü pårato katvā tatheva aņņhuttarasatamaīgalagahitehi devehi parivāriyamāno tiyojanikaü ratanacchantaü matthake dhārayamāno maõikiīkiõikajālasahitaü uparicittavitānaü katvā tiyojanike sattaratanamayarathe mahatiyā devaparisāya parivuto dhammasavaõatthāya gatehi chadevaloke dhammasoõķakadevehi parivuto katakusalehi anekehi mettayyassa buddhattaü āgamayamānehi devaputtehi devadhãtāhi parivuto anekasatapacceka buddhabodhisattehi ca parivuto sabbeyaü devatānaü siriü attano siriyāabhibhavamāno anekasahassatālāvacarehi ca nāņakagaõehi ca abhisammodiyamāno nānādevatāhi abhitthutaguõaghoso sakaladevanayanamattamadhukarānaü padumāyamāno āgacchati upāsako taü disvā atãva somanasso theraü pucchanto āha.

Anåpamo asadiso mahatãsiriyā jalaü,
âpårayaü disā tāhi ko'yaü eti mahāyaso'ti.

Athassa thero vyākaronto āha.

Yo solasa asaükheyyaü påretvā sabbapārami,
Dhammaü deseti devānaü sametteyyo jinaddhakuro.

Pu¤¤aü katvāna ye sattā jāyāma tusite pure,
Patthentã kāraõā yassa sa metteyyo jinaīkuro

Yo ketumatiyaü jāto buddho hutvā anuttaro,
Lokaü dukkhā pamoceti sa metteyyo jinaīkuro.


[SL Page 163] [\x 163/]      

Bahå anāgate yassa sāsane kalisāsane,
Karonti jātiyā antaü sa metteyyo jinaīkuro.

Tasse'vaü sallapante metteyyo bodhisatto āgantvā rathā oruyha theraü upasaükamitvā pa¤capatiņņhitena vanditvā ņņhito kimatthāye'ttha bhante āgatatthā'ti pucchi thero mārisa mayaü cåëāmaõicetiyaü vandanatthāya āgata'mhā'ti āha tato upāsato bodhisattaü vanditvā aņņhāsi bodhisattena ko'yaü bhante puriso'ti vutte thero āyasmā culagallaupāsako saddhasãlaguõupetoti āha bodhisatto tassa tadanuråpaü dibbasāņakayugalaü datvā appamatto hohã'ti ovaditvā upāsakena ca therena ca saddhiü cålāmaõicetiyaü gantvā vandāpesi tato thero cetiyaü vanditvā upāsakena saddhiü culagallavihāraü āgantvā bhojanasālāya nisinno bhesajjayāguü paribhu¤jitvā våpasantarogo attano vihārame'va agamāsi upāsako'pi theraü vanditvā nivatti gāmikā upāsakassa dibbasāņakaü disvā kuto'daü tumhehi laddha'nti pucchiüsu so therena saddhiü attano devalokagamanaü ca attanādiņņhadibbasampattiyo ca metteyyabodhisattena dibbasāņakayugassa dinnabhāvaü cā'ti sabbaü kathetvā mahājane kusale nivesetvā sayaü sattāhamattaü pu¤¤akaraõena khepetvā tato cuto suttappabuddho viya tusitapure tassa ca santike mahesakkho devo hutvā nibbattiti.

Evaü hi nānāguõabhåsanā janā gunānubhāvena upenti saggaü
Påretha tasmā guõameva kevalaü guõaü hi sabbattha pasatthamevā'ti.

Cålagalla vatthuü paņhamaü.
-------------

Paõķaraīgassa vatthåmhiayamānupubbi kathā. 

Sãhaëadãpe kira a¤¤atarasmiü gāme veõisālo nāma eko issaro ahosi so tisso'ti nāme'kaü puttaü paņilabhitaü vayappattaü mātāpitaro āvudhasippesu nipphattiü pāpetvā ra¤¤o dassesuü so rājānaü upaņņhahanto abbhantariko ahosi rājā tassa pasanno amaccaņņhānaü datvā mahāgāmaü bhogagāmaü katvā adāsi tato paņņhāya so tissāmacco tasmiü vasanto mahāvibhavo ahosi saddhāsampanno niccaü bhikkhånaü catupaccayehi upaņņhahanto paņivasati athekadivasaü so tissamahāvihāre attano kulupagattherassasantikaü gantvā dhammaü suõanto dakkhiõa vibhaīgasuttantaü sutvā bhikkhusaīghassa mahādānaü pavattesi tato


[SL Page 164] [\x 164/]      

Paņņhāya aggabhattaü saīghassa adatvā na bhu¤jati athekadivasaü so gehaü alaīkārāpetvā mahādānaü paņisādetvā bhikkhusaīghaü gehaü nesi tasmiü divase bahå jānapadikaü taü dassanatthāya āgamiüsu so manussānaü dānaü dassathā'ti niyojetvā tehisaddhiü sākacchanto agghabhattaü pammussi atha purebhattaü atikkami bhikkhusaīgho'pi bhu¤jitvā vihārame'va agamāsi atha so nahātvā bhu¤jituü vihāra'magamāsi atha'ssa purato aggarasabhojanaü upanesuü so taü disvā kimatthāya bho imaü aggarasaü saīghassa na dinna'nti vutte manussā sāmi tumhākaü anānayaü kathaü dassāmāti āhaüsu taü sutvā amacco saīghassa aggabhattaü adatvā mayā na paribhuttapubbaü tena hi bhaõe vikāle bhikkhussa vā bhikkhuõiyā vā na sakkā dātuü kassa dassāmā'ti vatvā bhojanārahaü pariyesanto eko issarabhattiko tasmiü nagarasāmante ekasmiü susāne vasante paīaraīgaparibbājakena kataparicayo imaü aggarasaü tassa dāpessāmā'ti cintetvā tassa guõaü kathento evamā'ha.

Yo ve deva ayaü loke sabboissaranimmito,
Lokasmiü yaü sukhaü dukkhaü sabbami'ssarasantakaü.

Tasse'ko tāpaso ettha susānasmiü vasissati,
Bhasmaīgarāgalittaīgo råëhakaccho rajassiro.

Jaņādharo jalladharo pānãpattena bhikkhati,
Nattha'¤¤ā guõato tena samo a¤¤ojagattaye,
Pu¤¤akāmena tasse'va dātabbaü taü subhojananti. 

Taü sutvā amacco tena hi taü tassa dethā'ti niyojesi manussā bhattamādāya taü susāna'magamaüsu tadā so paõķaraīgo rattiyā itthiyā saddhiü vasitvā pāto'va tāya eva saddhiü suraü pivitvā matto sāyaü surāpānopakaraõatthāya vāpiü gantvā baëisenamacche uddharitvā valliyā ācuõitvā balisaü udake pātetvā yaņņhiü gahetvā aņņhāsi so manusse āgacchante disvā sãghaü macche ca balisaü ca udake osãdāpetvā pādena akkamitvā aņņhāsi manussā taü sabbaü disvā imaü ahirikaü guõavanto'ti kathe'nti aho mohānubhāvo'ti bhojanaü tassa adatvā amaccassa santikaü gantvā evamā'haüsu.

Na dakkhãõāraho svā'yaü aguõo hirivajjito,
Itthidhutto surādhutto theno pāõātipātiko.
Pivitvā itthiyā paõķiü suraü eso yathicchitaü,
Macche uddharatedā'ni balisena asa¤¤ato.


[SL Page 165] [\x 165/]      

Natthassa'cāramattampi kuto sãlaü samādhiko,
Etādisānaü yaü dinnaü kinnå tassa mahapphala'nti

Evaü ca pana vatvā eso sāmi no disvā baëisaü ca macche ca pādena udake osãdāpetvā aņņhāsã'ti āhaüsu taü sutvā amacco eta'mpi'ssa hirimattaü taü nissā'yapi'ssa dānaü dassāmã'ti vadanto evamāha.

Deti ye'pacikāna'mpi tiõapaõõampi cetasā,
Tena tādisakaü hoti phalaü tassa bhivantare.

Tittiü katvā dinnadānaü tiracchānasatassa yaü,
Manussekassa taü sabbaü dinnena samakaü siyā.

Yathāsāratare khette bãjama'ppa'mpi ropitaü,
Phalaü deti mahā hutvaü kassakassa anappakaü.

Yathā uttamakhettesu dānaü yo deti saddhayā,
Devaloka manusse'pi nibbāõaphaladaü hitaü.

Yo asāratare khette bãjaü ropeti'nappakaü,
Na vipulaü taü phalaü hoti ki¤ci ki¤ci'pã dassati.

Tatheva guõahãõesu dussãlesu patiņņhitaü,
Vipulaü na phalaü deti ki¤ci ki¤ci phalaü siyā.

Etassā'haü imaü datvā ki¤cimattaü phalaü labhe,
Appevanāma tasmā'haü etasse'va dadāmidaü.

Sā'pi appatarā lajjā manussatte guõaü nanu,
Hoti tādisako kālo teni dānena me apã'ti.

Evaü ca pana vatvā latena bho amacca baëãse udake osãdāpentena hirimatte patiņņhitena bhavitabbaü tasmā'ssa eta'mpi nissāya aggabhattaü dammi'ti vatvā bhattaü dāpetvā dutiyadivase'pi taü ānāpetvā dānaü datvā cittaü pāsādetvā pesesi a'thassa aparabhāge maraõama¤cake nipannassa manasi tena kataü paņhaviü viya ca samuddaü viya ca mahādānaü ņhapetvā tassa taü dānaü āpāthagataü ahosi tato cuto sotena pu¤¤aphalena kālatindukavihāre sattapaõõirukkhe bhummadevatā hutvā nibbatti tasmiü khane tassa dibbamayāni khajjabhojjaleyyapeyyādãni anekadibbasampattiyo ca nibbattiüså'ti.

Accheramattaü janatā suõātha nihãnajaccassa'pi dinnadānaü,
Evaüphalaühoti katannutumhe khettesva'nagghesu pamādayitthā'ti.

Paīaraīgassa vatthuü dutiyaü.
------------------

Dubbiņņhimahātissassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Anurādhapurassā'vidåre maheëanagaraü nāma ahosi tasmiü dubbiņņhimahātisso nāma eko issaro paņivasati mahaddhano mahābhogo mahāparivāro ca ahosi saddhāsampanno dāyako ca bhariyā'pissa saddhāsampannā ratanattayamāmikā evaü tesu dānādikusalakammena divasaü vãtināmentesu aparabhāge tassa gehe vappamaīgalaü nāma ahosi anekasatamanussā kammante niyuttā honti sabbasetabalivadde galiddiyā nāhāpetvā gale sippi ābharaõāni pilandhāpetvā siīgesu hemarajatakose pavesetvā alaīkaritvā yuganaīgalesu yojetvā manussā vibhavānuråpaü khādanãya bhojanãyaü khādantā bhu¤jantā tathāråpehi vatthālaīkārehi alaīkatā kasanti ca vapanti ca gehe'pi itthiyo tatheva alaīkatā ussavavesena bãjakammaü karonti sve tassa maīgala'ntã ¤atvā ekopana'ssa iõa sandhārako tassã'dānã maīgalassa antarāyaü karissāmã'ti cintetvā upāyaü pariyesanto ete khalå saddhāluno bahu bhikkhusaīghesu idhā'gatesu dāna vyāvaņā hutvā maīgalaü ņhapessanti evaü tassa maīgalantarāyo bhavissatã'ti cintetvā atha so lahuü abhayuttaravihāraü gantvā tissattheraü upasaükamitvā vanditvā bhante dubbiņņhikassa anuggahāya pa¤cahi bhikkhusatehi saddhiü tassa gehaü gacchatā'ti nimantetvā pakkāmi tato so dutiyadivase dāsakammakaraparivuto khettama'gamāsi tasmiü gate thero pāto'va vuņņhāya sarãrapaņijagganaü katvā pa¤casate bhikkhu ādāya tassa gehadvāraü sampāpuõi-athassa bhariyā sa bhikkhu saīghaü theraü disvā jātasomanassā thera mupasaükamma vanditvā hatthato pattaü gahetvā sabbete bhikkhå attano gehe nisãdāpetvā a¤jalimpaggayha somanassaü pavedamānā aņņhāsi thero tattha dānakamme ussāhaü apassanto upāsike ajja tavagehe mahākolāhalaü a¤¤esu kiccesu vyavaņehi bhavitabba'nti āha-upāsikā bhante tāni'pi kiccāni imāni mayhame'va bhāroti'vatvā turita turitā yāgu abhāvena gehe dārakānaü paņiyatta bhojanaü dadhi madhuguëatelādãhi samānetvā patte okiritvā dāpesã thero pattamā'dāya gantumā'rabhã taü disvā mā bhante gacchatha yāva bhattaü sampādiyati tāvã'daü bhu¤jitvā acchatha'ti nimantetvā dānaü paņiyādetu mārahi tato dubbiņņhimahātisso khettato geha'māgamma theraü disvā somanassa jāto vanditvā ekamante aņņhāsi atha'ssa 
 
[SL Page 167] [\x 167/]      

Thero upāsaka mayaü nåna tava gehe maīgalabhāvaü jānissāma ve nā'gamissāma mayaü tava santikā pesitena manussena nimantitā āgata'mhā'ti kathesi. Taü sutvā upāsako so'yamhante mayaü iõāyiko puriso mama vappamaīgalassa antarāyaü karissāmã'ti evama'kāsi soyambhante mama anatthaü karomã'ti atthame'va akāsi tesa me kataü upakāraü atã'va mahantaü idāni taü nissāya tumhādisānaü guõavantānaü dassanaü ca vandanaü ca dānamānanādikaü ca ahosi bhante ajjapaņņhāya so mama sahāyo'ti vatvā evamā'ha.

Sahāyakā maya'nteke paņi¤¤ātā narā idha,
Pāõātipātakamme te niyojenti sahāyakaü.

Parassaharaõe ce'ke sandhicchedādidāruõe,
Niyojenti sakaü mittaü te mittapatiråpakā.

Itthidhutto surādhutto akkhadhutto sahāyako,
Hayāsaü tattha yojeti so mittapatiråpako.

Bhāsanto alikaü loke vaõõentā tucchavaõõanaü,
Mittaü micchāsu yojentã te mittapatiråpakā.

Naccantā atha gāyantā vādentā keëisãlakā,
Tattha yojenti mittaü ye te mittapatiråpakā.

Ayaü ināyiko mayhaü raņņho yaü kāsi ãdisaü,
So me hitāvaho āsi paccatthe ca parattha ca.

Ajjatagge ayaü mayhaü ¤ātako ca sahāyako,
Kātabbo so mayā niccaü upakāro yathābala'nti.

Evaü ca pana vatvā bhante eso me ajjatagge sahāyo'ti vatvā iõapaõõaü phāletvā vissajjetvā attano santike ye'va vasāpetvā yathāvibhavaü paņijaggi atha upakaņņhāya velāya jayampatikā mahādānaü datvā ticãvarādiparikkhārehi te tosetvā vihāraü ye'va pāpesuü.

Saddhayā laīkaü dakkhiõeyyesu datvā
Bhåtale bhāti yo sāminã sāmikeva,
Sādhavo sādhunaü sādhu datvāna tamhā
Nibbutiü yātha bho sogate suppasannā'ti. 

Dubabiņņhimahātissassa vatthuü tatiyaü.
----------------------

Tissāsāmaõerassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Sãhaladãpamhi uttarapasse nāgavihāro nāma ekaü vihāraü ahosi tattheko daharasāmaõero anāgate ettha dhanasāraü


[SL Page 168] [\x 168/]      

Bhikkhunaü anupakāraü hutvā vinassatã'ti ¤atvā taü vissajjāpetvā bhikkhusaīghassa mahādānaü pavattesi dadanto ca tattha tattha gantvā bahå bhikkhå nimanteti bhojanasālāya cittavitānaü bandhitvā mālādāmādayo olambati āsanāni ca pānãyaü paribhojanãyaü ca dantakaņņhādayo ca upaņņhapeti pāto'va yāgukhajjakena upakaņņhāya velāya paõãtena bhojanena parivisati evaü niccaü saīghupaņņhānaü karonto aparabhāge bhikkhusaīghagatena pasādena kālaü katvā tasmiü ye'va vihārasāmante ekasmiü mahānãgrodharukkhe bhummadevatā hutvā nibbatti tassa tisse'tveva nāmaü ahosi so mahānubhāvo mahāparivāro ca ahosi tassa pa¤cayojanike ņhāne dibbannapānaü gahetvā devatā upatiņņhanti tehi tassa ca parivāra devatāna¤ca āhārakiccaü sādhenti athe'kasmiü divase tasmiü ye'va vihāre vasantānaü bhikkhunaü saņņhimattā bhikkhå sāmanta gāmesu bhikkhaü carantā ki¤cimattaü alabhitvā yathādhoteneva, pattena vihāraü āgacchanti tato tissadevaputto tathā'gacchante bhikkhå disvā evaü cintesi pubbe panā'haü vihārasantakaü bhikkhunaü parināmetvā dutiye attabhāve evaråpaü sampattiü paņilabhiü idānā'haü mama santakena bhikkhunaü dānaü dassāmã'ti cintetvā attano bhariyaü āmantetvā passa bhadde etesaü bhikkhånaü ākappasampattinti dassento āha.

âgacchantā ime bhadde buddhaseņņhassa sāvakā,
Sãlavā vattasampannā sabbasattahite ratā.
Pālenti jãvitaü'ce'te sammāsambuddhasāsanaü,
Ete sannaddhayodhā'va klesārisãyapātane.
Yattha dinnaü yattha yiņņhaü anantaphaladaü siyā,
Yassa dassa namā'gamma cakkhå hoti nirāmayaü.
Yambhāvitassa cittassa koci soko na vijjati,
Bhote taü saīgharatanaü tatiyaü lokapåjitaü,
Ehi taü payirupāsāma sakkaroma yathābalanti.

Tato sā āha

Dema dānāni bho'dāni yattha dinnaü mahapphalaü,
Taü bhavissati no dānaü atthāya ca hitāya cā'ti.

Evaü ca pana vatvā te ubho'pi bhikkhunaü santikaü gantvā pa¤capatiņņhitena vanditvā te saņņhimatte bhikkhå nimantetvā pabbatābhimukhā ahesuü atha te bhikkhå upāsaka etasmiü pabbate manussā vāso natthi kuhiü no nesã'ti devaputtāpi bhante amhākaü


[SL Page 169] [\x 169/]      

Nivāsanaņņhānaü etasmi'nti vatvā bhikkhu ādāya attano vimāne nisãdāpetvā dibbannapānaü āharathā'ti attano parivāradevatānaü āõāpesi devaputtā dibbannapānaü gahetvā pa¤cayojanikeņhāne patthaņā āgacchantã tadā ariņņhapabbate vasanto mahāsumano nāmadevaputto attano parisāya saddhiü rājāyatanacetiyaü vandissāmã'ti nāgadãpaü gacchanto antarāmagge tissadevaputtassa parivārakadevatāhi harãyamānaü dibbannapānaü disvā kassetaü paõõākāraü harathā'ti pucchi tāhi vihārāsanne tissa devaputtassa harãyamānā'ti vutte mahāsumano devaputto attano upakaraõehi saddhiü tissadevaputtassa santikaü gantvā tena saddhiü paņisatthāraü katvā ubho'ca ekato bhikkhusaīghaü vanditvā mahādānaü pavattetvā ekamante nisãdiüsu devaparisāhi saddhiü tato te bhikkhå piõķapātapaņikkantā bhuttānumodanāvasāne saīghatthero tissadevaputtaü āmantetvā tassakatakammaü pucchanto evamāha.

Vimānaü te mahā etaü sabbaü taü ratanāmayaü,
Sayanāsanasampannaü māladāmādi bhåsitaü.

Pa¤caīgikāni turiyāni paggahetvāna devatā,
Vādenti madhuraü gãtaü gāyanti hadayaīgamaü.

Naccanti caturā ettha devaka¤¤ā manoramā,
Bhāvabhāvavilāsehi ramāpenti tavaü sadā.

Kuntacchattapatākāyo gahetvā ratanāmayā,
Parivārenti taü niccaü devasenā manoramā.

Sabbālaīkārasampanno vaõõavanto mahāyaso,
Viroceti disā sabbā suriyo'va nabhamuggato. 

Kena te pu¤¤akammena sãlena ca vatena ca,
Uppajjanti ime bhogā taü me akkhāhi pucchito'ti.

Atha'ssā' vikkhanto devaputto āha.

Ahaü bhante atãtasmiü vihāre nāgasavhaye,
Ahosiü samanuddeso saddhāsãlaguõākaro.

Senāsanaparikkhāraü nassamāna'mudikkhiya,
Tena målena bhikkhånaü mahādānama'dāsahaü.

Bandhitvāna vitānāni pa¤¤apetvāna āsane,
Påjetvā'nekapupphāni ujjāletvā padãpiyaü. 
Madhusakkharagulopetakhajjabhojjehi saüyutaü,
Nānāvidhāhi yāgåhã bhikkhusaīghamu'paņņhahiü.

Samacchamaüsavikatiü upetaü gorasena ca,
Madhurannena tappesiü bhikkhavo yāvadatthakaü.


[SL Page 170] [\x 170/]      

Upaņņhahanto bhikkhåname'vame'vaü tadā ahaü,
Bahåni vassåpagāni khepetvāna tato cuto.
Etthā'haü rucire devavimāne ratanāmaye,
Jātosiü tena kammena devo hutvā mahiddhiko.
Parasantakena dinnassa dānassa phala'mãdisaü,
Kãdisannu phalaü hoti sakasantakato aho.
Natthi dānasamo bhante loke sabbatthadāyako,
Deti so bhavasampattiü tathā lokuttaraü sukhanti.

Tato so devaputtaü āmantetvā bho imaü sampattiü kittakaü kālaü anubhosã'ti pucchanto āha.

Pucchāmi taü devaputtaü pãtiyā vasago ahaü,
Tavimaü anubhontassa dibbasampattima'bbhutā,
Kālo kãvatako hoti yadi jānāsi me vade'ti.

Athassā'cãkkhanto devaputto āha.

Yathā'kāso ananto so yassa antaü na dissati,
Evaü me pu¤¤akammassa antaü no dissate mayā
Lokanāthaü ņhapetvāna konu a¤¤o jagattaye,
Ĩātuü me carimaü koņiü taü bhoti jinagocaranti. 

Tassa kathaü sutvā bhikkhu santuņņhā tato paņņhāya gāmanigamarājadhānisu cārikaü caramānā manussānaü taü sampattiü vaõõetvā manusse dānādisu yojesunti.

Dhammena laddhaü parasantakaü vā samādapetvāna para'mpi tena,
Dadeyya dānaü pacurānubhāvaü tatheva laddhaü sakasantakaü vā'ti. 

Tissasāmaõerassa vatthuü catutthaü.
--------------------

Goëaupāsakassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Parinibbute kira sammāsambuddhe patthaņesu lokasmiü dhammavinayesu laīkāyaü rohaõe goņhasamuddatãre goņhagāmaü nāma ekaü gāmaü ahosi tatthe'ko upāsako paņivasati ãsakaü panassa vāmanattā gāmavāsino goëo'ti voharanti so pana buddhasāsane pasanno dāyako dānapati ahosi athe'kadivasaü so samuddatire vicaranto buddhapåjanatthaü pupphāni ociõāti tadā piyaīgudãpato dvādasamattā bhikkhå samuddamatthakenā'kāsena gantvā ekasmiü rukkhamåle ņhatvā cãvaraü pārupanti so disvā pasannamānaso tesaü samãpamu'pagantvā pa¤capatiņņhitena vanditvā bhante imasmiü gāme asukavãthiyā bhikkhāya carituü phāsuka'nti vatvā sayaü paņhamataraü attano gehaü gantvā tesaü āsanāni pa¤¤āpetvā 


[SL Page 171] [\x 171/]      
Lājapa¤camānipupphāni okiritvā ubhosu passesu puõõaghaņe ņhapāpetvā padãpe ujjāletvā pādapaņe pattharitvā ņhito bhikkhunaü attano gharadvāraü āgatakāle pāde vanditvā patte gahetvā āsanesu nisãdāpetvā paõãtena khādanãyena bhojanåyena sakkaccaü santappesi tato bhikkhunā bhattakiccāvasāne ekamantaü nisinno bhante no dāsassa anuggahāya nibaddhaü idhe,va bhikkhaü gaõhāthā'ti nimantesi bhikkhå na icchiüsu atha so bhante ajjapaņņhāya aņņhasalākabhattāni tumhākaü dassāmi mamā'nuggahaü karothā'tiyāci-bhikkhu tena hitaü upāsaka dhuravihāre bhikkhånaü dehãti āhaüsu tato upāsakena bhante tumhākaü nibaddhavāsaņņhāne bhikkhunaü eva dammi'ti te tuõhãbhāvena adhivāsesuü upāsako tesaü adhivāsanaü vanditvā salākaü attano nāmena chinditvā bhikkhånaü adāsi bhikkhånaü ādāya piyaīgudãpaü gantvā vassaggena taü bhikkhånaü pāpetvā aņņhajanā nibaddhaü āgacchantã athe'kadivasaü upāsako attanto mātugāmaü amentetvā bhadde ayyānaü āgatakāle appamattā hutvā dānaü dehã'ti niyojetvā kenaci de'va karaõãyenagāmantaraü āgamāsi-tato sā sāmikassavacanaü sutvā bhikkhånaü āgatakāle sakkaccaü parivisitvā vanditvā ņhitā bhante nibaddhaü kattha vasissathā'ti pucchi taü sutvā bhikkhu ki¤ci akathetvā'va ganatvā tato paņņhāya ete amhākaü vasanaņņhānaü pucchantã'ti nāgamiüsu dutiyadivase upāsako bhariyaü pucchi kimatthaü ayyā nā'gacchantã'ti sā attanā kathitaniyāmaü vatvā mayā ettaka'meva vuttaü tena ma¤¤enā'gacchantã'ti so taü sutvā bhariyaü paribhāsitvā sovanto paridevanto divasaü vãtãnāmeti bhikkhu tama'tthaü ¤atvā tassā'nuggahāya katipayehi divasehi salākaü gahetvā tassa geha'magamaüsu tato paņņhāya so tesaü sabhariyo dānaü dento addhānaü vãtināmesi aparabhāge so attano ghare dhanaü vayaü gacchante nāvāya vaõijjaü katvā dhanaü āharitvā dānaü dassāmã'ti cintetvā bhariyaü āmantetvā ayyānaü dānaü mā upacchindi'ti dānasaüvidhānaü katvā vāõijakehi saddhiü nāvamabhiråhi nāvā sattadivasāni sukhena gantvā samuddamajjhe vassavātena pahaņā udake osidi tattha sabbemanussā macchakacchapānaü gocarā ahesuü so'yeva upāsako samuddaü taranto ossaņņhaviriyo udake osãditumā'rabhi tasmiü samaye piyaīgudãpe saīghatthero dibbacakkhunā samuddaü olokento taü osidantaü disvā bhikkhånaü evamā'ha āvuso tumhākaü upāsako samuddamajjhe osãdati rakkheyyāthana'nti te ekassa sāmaõerassa bhāramakaüsu


[SL Page 172] [\x 172/]      

So iddhiyā tattha gantvā attano iddhibalena ānetvā piyaīgudãpe bhojanasālāya nisãdāpesi yebhuyyena pana sakkodevānamindo piyaīgudãpaü āgantvā bhikkhå vandati tesaü santike dhammaü suõāti tadā'pi so tassa devaccharā parivuto sabbābharaõavibhåsito sarãrappabhāhi disaü obhāsayama'gamāsi upāsako taü disvā bhayappatto gehaü pavisitvādvāraü pidhāya aņņhāsi atha sakko devānamindo tattha tattha bhikkhå vandanto taü sāmaõeraü upasaükamitvā padvapatiņņhitena vanditvā ekamantaü aņņhāsi atha'ssasāmaõero māhārāja goëaupāsako tayā diņņhapubbo'ti devānamindena na mayā diņņhapubbo'ti vutte sāmaõero sace tvaü daņņhukāmo'si etthe'va so'ti vatvā tenā'nu¤¤āto upāsakaü dassesi atha sakkodevānamindo tena saddhiü paņisatthāraü katvā upāsaka tava dānanigghosaü sakaladevaloke patthaņa'nti vatvā evamāha.

Imaü dānaü vidhiü goëa dasapāramidhammato,
Paņhamaü katvāna sambhaņņhaü muninālokasāminā.

Dāyakā chasu devesu uppajjanti mahāyasā,
Aneka satamubbedhe pāsāde ratanāmaye.

Nekadevaccharākiõõe uyyānapatimaõķite,
Dāyakā goëa saggesu tāvatiüse manorame.

Sakkatta'mpi ca kārenti abuddhena avāciyaü,
Labhanti dānapatino cakkavatti sirimpi ca. 

Sattaratanasampannaü catudãpassa issaraü,
Padesarajjaü vipulaü goëa kubbanti dāyakā.

Dhammāsokanarindo'va tejavanto mahāyasā,
Khattiyādimahāsālā hutvā jāyatti dāyakā.

Hatthassadāsãdāsehi anantavibhavehi ca,
Paccekamunibhāvaü ca sāvakattaü ca dāyakā.

Nirāmisaü labhante te aggaü lokuttaraü sukhaü,
Nettarattādidānehi buddho buddhattamāgato.

Tasmā dānavaraü etaü dātabbaü'ca sadā'darā,
Jānantena sadā goëa dānassa phalamuttamaü.

Dātabbama'ppakaü vā'pi bahuü cā'pi subhāsubhaü,
Cittamatte pasanne'pi phalaü hoti anåpamaü.

Tasmā dadeyya sabbattha sadā sabbaü'ca vi¤¤nā, tava dānamayā ghosā pattharitvā sadevake.

Devajivhaggaraīgamhi niccaü naccanti maõķitā,
Datvā dānaü varaü goëa sãlavante bahussute,
Anindito devalokamā'gaccha mama santika'nti.


[SL Page 173] [\x 173/]      

Evaü taü ovaditvā sakko sāmaõeraü kimatthāye'sa idhā'gatoti pucchi sāmaõero eso mayā devarāja bhinnanāvo udake osãdamāno ānãto'ti sabbaü kathesi taü sutvā sakko vissakammaü āmantetvā gaccha imaü nāvaü pākatikaü saratanaü etaü nāvāya gahetvā khippaü tassa gehe patiņņhāpehã'ti āha vissakammo udake osãditaü tassa taü nāvaü attano ānubhāvena uņņhāpetvā nāvaü sattaratanehi påretvā upāsakaü nāvaü āropetvā tadaheva tassa gehaü pāpetvā sakaņņhāname'va gato upāsako'pi amitadhanaü gehaü ajjhāvasanto dānaü dento āyupariyosāne devaloke nibbatti mahājano'pi taü dinvā bahu kusalakammaü katvā devalokeye'va nibbattã'ti.

Evaü dānaü saggasopānamaggaü dibbaü yānaü bhåsitaü cārumaggaü,
Tasmābhonto dethadānāni niccaügantvāsaggaü bhu¤jathassārama'ggaü.

Goëa upāsaka vatthuü pa¤camaü.
--------------------

Puņabhattadāyikāya vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Laīkāyaü rohaõe kappakandaranadiyā'sanne erāmaõã'ti pākaņo eko gāmo ahosi tattheko mātugāmo kenacidevakaraõãyena anurādhapuraü gamissāmã'ti puņabhattamā'dāya gacchanti upakaņņhāya velāya antarāmagge agāmakāra¤¤e gacchantaü khãõāsavattheraü disvā imāya velāya bhadantassa a¤¤aü bhikkhācāraņņhānaü natthi mayhaü ce'kaü puņabhattaü atthi taü tassa dassāmã'ti cintetvā thera'musaīkamitvā padvapatiņņhitena vanditvā pattaü gahetvā patte okiritvā bhante thokaü idhe'va acchathā'ti vatvā kandarantaraü pavisitvā sākhābhaīgaü nivāsetvā nivatthavatthaü dhovitvā āgammatherassa adāsi therotaü gahetvā ayaü maü passatå'ti adhiņņhāya tassā pasādasaüvaķķhanatthāya ākāsaü uppatitvā rājahaüsoviya pāyāsi sāgacchantaü theraü disvā pãtiyā phuņasarãrā ahosi dinnaü me dāna'nti āvajjamānā pa¤jalikā aņņhāsi tasmiü khane tattha kandarāsanne ekasmiü rukkhe nibbatto devaputto tassā saddhāsampattiü disvā ekasmiü samugge dibbasāņakāni pakkhipitvā mā imāni khãyantå'ti adhiņņhāyatassāhatthedatvā antaradhāyi tato sā taü samuggaü vicaritvā dibbasāņakāni disvā ayyassa ajjamayā dinnasāņakassa vipāko ajje'va diņņhoti somanassajātā mā imāni ayyānaü datvā paribhu¤jissāmi'ti cintetvā ayyā kho


[SL Page 174] [\x 174/]      

Dāsiyā anuggahatthāya idhā'gacchantuti ugghosesi tasmiü khaõe ariyakavihāravāsãno dvādasasahassā bhikkhå āganatvā tassā purato pāturahaüsu sāte bhikkhu disvā atã'va pasannā pa¤capatiņņhitena vanditvā sabbesaü bhikkhånaü ticãvarappabhonakaükatvā dibbasāņakāni adāsi sāņakāni samugge akkhayānã hutvā tiņņhanti sā tato tesu gatesu ekaü sāņakaü gahetvā paridahitvā attanogehamā'gantvā bahåni pu¤¤akammāni katvā āyupariyosāne gantvā devaloke nānāvirāgavatthālaükārapatimaõķite dvādasayojanike dibbavimāne nibbatti vimānassa ekekasmiü passe saņņhisaņņhi hutvā cattāëãsādhikā dvisatamattā kapparukkhā nibbattiüsu sā tattha anekadevatāsahassaparivutā dibbasampattima'nubhavati.

Bhavanti pane'ttha gāthāyo.

Saddhāya datvā puņabhattame'kā nivatthavatthaü malinadva thålaü,
Bhikkhussa ekassa anāsavassa dibbambare sā tadahe'va laddhā.

Dibbāni vatthāni punā'pi esā datvāna dānaü munisāvakānaü,
Tassā'nubhāvena tato cavitvā nibbatti saggeparamappaõitā.

Tatthe'va tassā'si mahāvimānaü ubbedhato dvādasayojanena,
Tassānu'råpena visālavantaü dussambhayaü nekavirāgavantaü.

Tamhādigopāõasi ādikesu bhåmãsu bhitticchadanesu tesu,
Ante samantā chadanassa tassa nānāvirāgambaralaükatāni. 

Tatheva vatthehi vibhattavatthā gabbhānamanto sayanāsanāni,
Pāvārapaccattharanatthatāte bhāsanti niccaü ramaõiyaråpā. 

Nānāvirāgaddhajapantikehi muttāmaõãlambitakaõõikehi,
Vāteritā kiīkinirāvakehi amandanandāvahamā'si niccaü.

Sā devaka¤¤ā kaõakāvabhāsā payodharā tārahārābhirāmā,
Bimbādharā ka¤canavallilãlā mukhambujā nettamadhubbatehi.

Vicittavatthādivibhåsitaīgã sugandhaka¤¤ā patisevitaīgã.
Bhāsantamālāyutauttamaīgã payāsa sā devaka¤¤āsamaīgã.

Anantasampattisamaīgibhåte visālapāsādavare suramme,
Naccehi gãtehi ca modamānā vahāsi evaü suviraü divasmiü.

Ĩatvāna dehama'ciraü khaõabhaīgura'nti
Sampattināma manujassa ca nassatã'ti,
Saggāpavagga vibhavaü madhuranti evaü
Dānādinekakusalesu yateyyadhãro'ti.

Puņabhattadāyikāya vatthuü chaņņhaü
--------------------

Dutiyajayampatikānaü vatthumhi ayamānupubbikathā.

Tesu eko saīghāmacco nāmaso kira catukkhattuü devatāhi sādhukāraü dāpetvā dāna'madāsi tassa bhariyā saīghadattā nāma sā


[SL Page 175] [\x 175/]      

Sakkassa deva ra¤¤o paõķukambalasilāsanaü uõhākaraü kāretvā dāna'madāsi tesu paņhamaü saīghāmaccassa kathā veditabbā-laükāyaü mahāgāme pubbe saüghāmacco nāme'ko dhãtaraü ca puttaü ca paņilabhitvā puttassa saīghāmacco'ti attano nāmaü katvā vasanto attano maraõāsanne jeņņhadhãtaraü pakkosāpetvā kaõiņņhassa hatthaü jeņņhikāya hatthe ņhapetvā mama puttassa mahallakakāle dehã'ti sahassagghaõakaü sāvakayugaü ca khaggaratanaü ca mahāchurikaü ca datvā kālama'kāsi anukkamena so vaķķhitvā dvādasavassiko balena ca råpena ca samannāgato bhaginiyā geheyeva paņivasati tasmiü kira samaye brāhmaõātiyaü nāma corabhayaü nibbatti tato so saīghāmacco bhaye våpasante āgamissāmã,ti taü sabbaü attasannakaü bhaginiyāye'va santike ņhapetvā paccantajanapadaü gantvā vasanto bhaye våpasante puna mahāgāmaü āgantvā jeņņhikāya geheye'va nivāsaükappetvā dutiyadivase pāto'va nahānatthāya tissavāpiü agamāsi tadā koņņagallapabbatavāsã mahānāgatthero sabbattha mahāgāme piõķāya caritvā yathādhotena pattena nivatto vihāraü āgacchati amacco theraü disvā bhikkhāhāraü laddhaü bhante'ti pucchi thero labhissāma upāsakā'ti āha atha so tenahi bhante thokaü idhe'va acchathā'ti vatvā bhaginiyā gehaü gantvā bhattaü atthi'ti pucchitvā tāya natthi'ti vutte so turita turito antaragehaü gantvā attano sahassagghanakaü muttāhāraü ņhapetvā kahāpaõagghanakaü bhattaü labhitvā theramupasaükammabhattassa laddhāyāsaü vatvā patte bhattaü okiritvā adāsi thero taü ādāya phāsukaņņhānaü gantvā attānaü ovaditvā saīkhāre sammasanto arahattaü patvā'va bhattaü bhu¤ji tasmiü khaõe anurādhapuranagare duņņhagāmaõira¤¤o chatte adhivatthā devatā saīghāmaccassa dānaü anumodanti chattapiõķacãvarato nikkhamitvā sādhukāra'madāsi.

Tathāhi. 

Sādhu sādhu tayā dinnadānaü ņhāne patiņņhitaü,
Tasmā taü anumodāmi sādhu sādhu upāsakā'ti.

Imaü tassā devatāya paņhamaü sādhukāraü.

Rājā tassā sādhukāra saddaü sutvā kassā'yaü sādhukārasaddo'ti pucchi devatā saīghāmaccassa dānamahantaü ācikkhi taü sutvā rājā pasanno ahosi athekadivasaü amacco goņhasamudde nahāyamāno 

[SL Page 176] [\x 176/]      

Tassa pu¤¤ānubhāvena suvaõõa māsakasahassena puõõā ekā doõi āgantvā tassa sarãre pahari taü so kaliīgarakhaõķakanti ma¤¤amāno hatthena dårama'kāsi sā punappuna āgantvā tassā sarãre laggate'va so kāraõene'ttha bhavitabba'nti uddharitvā thale ņhapetvā khaggena paharitvā suvaõõaü disvā taü bhaginiyāye'va datvā anurādhapuraü gamissāmã'ti bhaginiyā hatthato sāņakayugaü gahetvā khaggaü bandhitvā nikkhami tasmiü samaye eko bhikkhu timbarugāme piõķāya caritvā yathādhotena pattena nikkhami amacco taü tucchapattena nikkhamantaü disvā attanā nivatthapa¤casatagghanakaü sāņakaü datvā bhattaü gahetvā bhikkhussa patte okiritvā adāsi so'pi taü gahetvā phāsukaņņhāne nisinno karajakāye ¤āõaü pattharitvā vipassanaü vaķķhetvā arahattaü patvā'va paribhu¤ji tadā'pi ra¤¤o chatte adhivatthā devatā somanassā tassa sādhukāraü adāsi.

Tathāhi.

Sādhu sādhu tayā dinnadānaü ņhāne patiņņhitaü,
Tasmā taü anumodāmi sādhu sādhu upāsakā'ti.

Idaü tassā devatāya dutiyasādhukāraü

Puna'pi rājā taü sādhukārasaddaü sutvā kassāyaü sādhukārasaddoti pucchi devatā'pi saīghāmaccassa dānamahanta taü ācikkhi tampi hutvā 'rājā pasanno ahosi-athā'parabhāge devagirivihāre ekaü bhikkhuü dvādasasaüvaccharāni vātābādho pãëeti so kãre'kadivasaü attano sāmaõeraü pakkosāpetvā ghatena meattho āvuso'ti āha sāmaõero supaņicchanto cãvaraü pārupitvā thalakaü ādāya sakalagāme āhiddhitvā ki¤ci aladdho āgacchati amacco taü tathā āgacchantaü disvā kiü bhante pariyesathā'ti pucchi sāmaõero tassa sabbaü ācikkhi tato amacco tena hi bhante etthe'va thokaü tiņņhathā'ti thālakaü gahetvā attano gāmaü gato attano churikaü målatthāya ņhapetvā aņņhakahāpaõagghanakena sappinā thālakaü påretvā ānetvā tassa adāsi sāmaõero taü ādāya therassa datvā ghatassa laddhaniyāmaü kathesi thero visadhena telaü pivitvā natthukamme kate so ābādho paduminipaõõe udakabindåni vãya vãnivaņņetvā agamāsi tato so våpasantarogo atirekatelena patimā ghare dãpaü ujjāletvā påjama'kāsi tato thero anāmayo ekaggamano hutvā vipassanaü vaķķhetvā arahattaü pāpuõã puna'pi sā devatā tathe'va sādhukāra'madāsi.

[SL Page 177] [\x 177/]      

Tathāhi.

Sādhu sādhu tayā dinnadānaü ņhāne patiņņhitaü,
Tasmā taü anumodāmi sādhu sādhu upāsakā'ti.

Idaü tassā devatāya tatiyasādhukāraü.

Rājā purimanayene,va devataü pucchi tāya yathābhåtaü vutte somanasso hutvā taü daņņhukāmo hutvā idāni so kuhi'nti amacce pucchi amaccā najānāma devā'ti āhaüsu atha rājā taü pariyesatha yo taü āneti tassa mahantaü yasaü dassāmã'ti āha taü sutvā manussā taü pariyesituü catåhi dvārehi nikkhamiüsu atha puratthimadvārena gatā cittavāpiyā samãpe taü rājānaü passissāmã'ti khaggaü bandhitvā kilantaråpaü āgacchantaü disvā pucchāsabhāgena taü saüjānitvā rājā taü passitukāmo'ti vatvā ādāya pakkamiüsu so āgacchanto cetiyapabbate vihārapaccantapariveõaü patvā bhikkhu vanditvā vissamanto a¤¤ataraü khãõāsavattheraü cãvarakammaü katvā khaddhe appabhonte saüharitvā ņhapentaü disvā attano nivāsavatthena antaü chinditvā adāsi tato thero taü cãvare payojesi amacco taü disvā mahantena somanassena anurādhapuraü pāvisi tadā'pi chatte adhivatthā devatā pubbe viya sādhukāra'madāsi.

Tathāhi.

Sādhu sādhu tayā dinnadānaü ņhāne patiņņhãtaü,
Tasmā taü anumodāmi sādhu sādhu upāsakā'ti. 

Imaü tassā devatāya catutthasādhukāraü.

Tampi sutvā rājā purimanaye'ne'va somanasso tasse'va kathaü kathento nisinno hoti tasmiü khaõe amacco gantvā dvāre ņhito attano āgatabhāvaü rājānaü jānāpetvā tenā 'gacchatåti vutte gantvā rājānaü vanditvā ekamantaü aņņhāsi athassa rājā tuņņho madhurapaņisatthāraü katvā mahantena yasena ca parivārena ca saddhiü bhaõķāgārikaņņhānena påjetvā tena katapu¤¤akammaü anumoditvā sammā dānaü dāpesi so ra¤¤o santike mahatiyā sampattiyā modamāno attano anucchavikaü kumārikaü olokento ādārābharaõo paņivasati.

Ayaü saīghāmaccassa kathā.

Saīghadattāya kira kathāmaggo evaü veditabbo.

Brāhmaõātiyassa bhayassa pubbe anurādhapuranagare ekasmiü kule sattaputtā ahesuü ekā'ca dhãtā tato aparabhāge tesaü


[SL Page 178] [\x 178/]      

Mātāpitaro kāla'makaüsu atha brāhmaõātiyabhaye sampatte mayaü paccantaü gantvā jãvissāmā'ti sabbe ekacchandā hutvā kaniņņhikāya ārocesuü sā taü sutvā sādhå'ti bhātaro anujānāpetvā attano kulupagapidhānagallavāsi cålanāgattheraü ca gahetvā paccantaü gantvā therassa paõõasālaü katvā vasāpetvā sattajanā vanaü gantvā nānāvidhāni phalāphalāni āharitvā theraü ca kaõiņņhikaü ca posenti athekadivasaü te gataņņhāne ekaü sāņakaü labhitvā kaõiņņhiyā adaüsu sā dutiyadivase theraü āgataü disvā atã'va dubbalacãvarattā sayaü pilotikaü paridahitvā taü therassa upanāmesi so alaü bhagini tena me sace purāõapilotikā atthi taü me patiråpa'nti sā theraü punappuna yācitvā sāņakaü pādamåle ņhapesi so tena cãvarakammaü katvā rajitvā bahuü sibbitapurāõakatthakacãvaraü ņhapetvā taü paridahi tato so cãvaraphāsubhāvena cittekaggataü labhitvā vipassanaü vaķķhetdvā arahattaü pāpuõi-kumārikā'pi tena somanassena gehaü pavisitvā attano dānaü āvajjayamāno seyya kappesi tassā dānānubhāvena tasmiü khaõe sakkassā'sanaü uõhākāraü dassesi so āvajjanto tassā katapu¤¤akammaü disvā tuņņhapahaņņho aņņha dibbasāņake ekasmiü ka¤cuke pakkhipitvā sayame'va āgantvā taü tassā ussisake ņhapetvā akkhayaü katvā adhiņņhāya sakaņņhāname'va agamāsi atha sā ussisake ņhapitaü ka¤cukaü mocetvā dibbasāņakāni disvā mayā dinnadāne vipāko ajje'va laddho'ti tato ekaü sāņakaü nivāsetvā bhātarānaü paccekaü sāņayugāni datvā therassa ticãvaratthāya sāņakāni adāsi ka¤cuke sāņakānã na khãyante'va te evaü kālaü atikkamentā bhaye atikkante paccantapabbatā otaritvā anurādhapuraü āgacchantā tissavāpiü sampāpuõiüsu tadā saīghāmacco mahantena parivārena bahussutehi paõķitajanehi parivuto nahānatthāya tissavāpiü patvā udakakãëaü kãëati tadā mahāmegho uņņhahitvā mahāgajjitena gajjanto tattha tattha asani pātento āga¤ji tato sabbe'va uttaritvā pāliyā katamaõķape aņņhaüsu bhaginiyā saddhiü te'pi sattajanā meghe āgate dhāvitvā helloliyagāmaü pavisiüsu sā pana kumārikā aturitagamanā ākappasampannā sanikasanikaü āgacchati saīghāmacco taü disvā vinãtā'yaü mahāguõā evaråpā hiriottappasampannā kumārikā mayā na diņņhapubbā'ti cintetvā tassā paņibaddhacittohutvā taü apassanto viya paõķitajanābhimukho hutvā pucchanto kena guõācāralakkhaõena samannāgatā itthã patikulaü vaķķhetã'ti pucchi.


[SL Page 179] [\x 179/]      

Te'pi tassa evamā'haüsu

Loke vadati puüsānaü dukkhaü dukkhaü bhavābhavaü, bharãyāyattanti taü ¤atvā kalattaü saīgahe buddho.

Yā ka¤¤ā devaka¤¤ā'va hoti sabbaīgasobhanā,
Tassā ve dugguõā hoti tehi råpaü pithãyati.

Uttaroņņhe kapole ca årujaüghāsu bāhusu,
Sā ve patiü vināseti yassā honti tanuråhā.

Salālāmahatãkaõhā dharā kuladvijākarā,
Khallāņā ca kalārāca yā sā dukkhassa bhāginã.

Aņņhicammā'vasesā yā sirāvitatadehinã,
Kha¤jā kuõi kalaükā ca daëiddā sā carākikā.

Kāõā kekarā andhā visamakkhi madhupiīgalā,
Nikkhantabubbulākāranettā sā vidhavā bhave.

Pãõā kiõã vaükanāsā tuņņhi sappodarā vaõã,
Kākajajjarabhāsi ca vibhāsā ca alakkhikā.

Kharassarā ca yā hoti pisunāmittadåbhikā,
Kalahappiyā kodhamanā sā bhariyā maccusādisā.

Bahubhāõã mahāhāsā sericārã mahagghasā,
Ahirikā anottappā sā nāsayati sāmikaü.

Corãca kaņhinā yātu surāpāyã musāratā,
Uõõalā kelisãlāva sā ka¤¤ā vidhavā siyā.

Ravanti gacchamānāya sandhayo ca hasantiyā,
Gaddhe kåpāni jāyanti sārinã patino sadā.

Yā ce lakkhaõahãnā'pi assavā guõavā vadhå,
Pubbuņņhāyã ca yā hoti tathā paccā nipātini. 

Patiņņhāpeti vittese sā bhave sādhusādhavaü,
Na bhindati sadā kāmaü yā ka¤¤ā patino manaü.

Sukhadukkhe samā hoti sā pāõena samāmatā,
Bhojane sayane gamane bhaye vyādhiupaddave.

Samacittā sadā hoti sā hoti patipåjikā,
Uõhodakādidānesu pādasambāhaõādisu.

Patiü yā nā'vama¤¤eti sā hoti patipåjikā,
Gandhapupphādinā yātu paõipāteti sāmikaü.

Navuccāsanikā hoti sā hoti patipåjikā,
Mātāpitusu bhātādisassåsa surādi¤ātake.
 Sādarena upaņņhāti sā hoti kulanandanã,
Dāsakammakare kamme yā dhammena niyojati.

Nikkhittadaõķapharusā sā hoti janara¤janã,
Sā dānābhiratā hoti tãsu vatthusu māmikā. 


[SL Page 180] [\x 180/]      

Sãlācāraguõåpetā bhariyā dhammacāriõã,
Puttaü pasatiråpena janeti nāticārini.

Dhãtaraü sakaråpena sā janetisa uttamā,
Bhåmiü akampayaüyāti yāti ka¤¤ā sani saniü.

Dãsaü yā nā'caloketi na pakkhalati bhåmiyaü,
Sā'pi ka¤¤ā carā'rohā caritabbā careni'dhā'ti. 

Tesaü vacanaü sutvā amacco dårato'va āgacchantiü taü tesaü dassetvā tehi'pi na diņņhapubbā ãdisā sikkhãtakumārikā'ti vutte amacco manusse pesesi tassā sassāmika assāmikabhāvaü jānāthā'ti te gantvā taü pucchitvā assāmikabhāvaü ¤atvā amaccassa kathesuü so taü sutvā bhātaro pakkosāpetvā attano abhippāyaü vatvā tehi sampaņicchite tatthe'va mahantaü maīgalaü katvā sabbissariyaü adāsã sā'pi taü saüghāmaccaü ādiü katvā antamaso cålaveņakā dãnampi dibbavatthāni adāsi tato amacco saüghadattāya bhātaro assapiņņhe nisãdāpetvā mahāparivārena nagaraü pesesi sayampi tāya saddhiü ekasmiü yogge nisinno nagarābhimukho gacchanto dakkhiõamahācetiyaü ca ratanamālicetiya¤ca disvā saüghadattā sāmikassa eva'māha sāmi dvãsu cetiyesu dhaje påjetvā gamissāma bahå dhajayaņņhiyo āharāpethā'ti āha taü sutvā amacco tasmiü yeva khaõe yaņņhisakaņe påretvā veëuyaņņhiyo āharāpesi atha sā dvãsu vihāresu yaņņhiyo ussāpetvā pãtavaõõadibbavatthehi dhaje påjesi mandamārutena dhajā atãva sobhiüsu atha dvãsu cetiyesu sugandhaparibhaddhaü katvā gandhapa¤caīguliyo dāpetdvā vanditvā sāmikena saddhiü nagaraü pavisitvā rājānaü passitdvā taü ādiü katvā sakalanagare dibbavatthāni adāsi atha pa¤camahāvihāre bhikkhånaü ticãvarappahonakaü sāņakaü adāsi ka¤cuke panavatthāni na khiyante'va evaü jayampatikā bahåni kusalakammāni karontā kālaü vãtināmenti tadā saüghāmacco madhumaüsaü gāhāpetvā manusse ra¤¤o santikaü pesesi rājā ayaü paccantajanapadaü paribhu¤jitukāmo'ti cintetvā dakkhiõadvārato paņņhāya sakalaü dakkhinapassaü adāsi tattha ciraü vasanto ekadivisaü ra¤¤o pure viya påthukā pesesi rājā ayaü maügujanapadaü bhu¤jitukāmo'ti pacchimadvārato paņņhāya sabbaü pacchimapassaü adāsi tattha'pi vasanto so ekadivasaü ra¤¤ohisamuëāëaü pesesi rājā ayaü gaīgāsanne vasitukāmo'ti cintetdvā puratthimadvārato paņņhāya sakalaü puratthimapassaü adāsi so tattha vasanto ekadivasaü gaīgāya kãlanto mukhadvāraü agamāsi athassa pu¤¤ānubhāvena nānāvirāgavatthasampuõõā nāvā


[SL Page 181] [\x 181/]      

âganatvā tassa purato aņņhāsi so tato sāņakāni gāhāpetvā kumbhelamahāvihāre mahābhikkhusaīghassa datvā bahåni pu¤¤akammāni upacinanto anurādhapurame'va āgamma ciraü vasitvā āyupariyosāne bhariyāya saddhiü devaloke nibbattã'ti.

Saüsāra duggavipine bhayade asāre
Ropetvā dānasurapādamaccuëāraü,
Tassā'nubhāvajanitaü sukhame,samānā
Antenu'bhonti sujanā amatapphala'nti.

Dutiyajayampatikānaü vatthuü sattamaü.
-----------------------

Saüghadattattherassa vatthumhi ayamānupubbi kathā.

Laīkāyaü kira anurādhapure a¤¤ataro rājakammiko tene'va kammena jãvikaü kappento viharati so kirekadivasaü ra¤¤o kenaci deva karaõãyena muggāyatanaraņņhaü gantvā tatthekaü kevaņņagāma'magamāsi tattha manussā rājakammiko ayaü'ti bahuü suraü upanāmesuü so tehi saddhiü suraü pivitvā matto sabbarattiü kãëitvā puna divase chinnāya surāya jātajjhatto maüsena bhattaü atthã'ti pucchi te rājadåto ayaü'ti kukkuņamaüsarasena sappinā saddhiü sālibhattaü upanāmesuü atha'ssa bhattagandhaü ghāyitvā ekā sunakhã dhāvamānā āgacchati so taü disvā kujjhitvā paharaõayoggaü vā kaņhalaü vā apassanto paņhamāvaņņitaü bhattapiõķaü gahetvā daņņhoņņho rattālocano kharassaro thāmasā taü pahari atha sā bhattapiõķaü paribhu¤ji tato so aparaü bhattapiõķaü gahetvā attano mukhe ņhapetvā vi¤¤ātaraso aho evaråpaü madhuramaüsena yuttaü bhattapiõķaü mayā sunakhiyā dinna'nti aparacetanā pasādesi so ettakaü pu¤¤akammaü katvā puna nagaraü āgacchanto erakavassaü nāma khaddhaü pāpuõã tattha corā taü disvā māresuü so kālaü katvā mahālenavihārāsanne ekasmiü gāme nibbatti tassa mātāpitaro saüghadatto'ti nāmaü akaüsu so anupubbena vaķķhento mahālenavihāre bhikkhånaü santike pabbajitvā vattācārasampanno upasampadaü labhitvā dhammaü pariyāpuõã tato aparabhāge laükāyaü brāhmaõātiyaü corabhayaü sampāpuõi manussā jãvitumasakkonto tattha tattha giriduggavanaduggādisu pavisitvā jãvikaü kappessāmā'ti gacchantā taü theramupasaīkamitvā bhante etthajãvituü na sakkā a¤¤attha gamissāma sace icchatha amhehi saddhiü āgacchathā'ti āha taü sutvā thero upāsaka imaü cetiyaü ca bodhiü ca 


[SL Page 182] [\x 182/]      

Pahāya gantuü na sakkomi vattapaņivattaü karoto me etthe'va maraõaü seyyā'ti gamanaü nā'nujāni manussā tāsu tāsu disāsu pakkamiüsu tato thero dutiyadivase cetiyaīganādãsu sabbatthavattaü katvā sammå¤janã ādayo saüsāmetvā pattacãvaramādāya bhikkhācāraņņhānaü apassanto leõābhimukho aņņhāsi atha tasmiü lenadvāre ekasmiü rukkhe adhivatthodevaputto manussavaõõaü nimmiõitvā theraü upasaükamma pāde vanditvā bhante tumhākaü bhikkhāhāraü¤ca ārakkha¤ca mayhaü bhāro'ti appossukko etthe'va vasanto tumhākaü samaõadhammaü karothā'ti nimantesi thero'pi adhivāsesi tuõhãbhāvena devaputto therassa adhivāsanaü viditvā dibbamayehi annapānehi dvādasasaüvaccharāni sādhukaü upaņņhāsi thero'pi ekadivasaü patisallãno vitakkesi sabbo loko jātakabhayena upadduto yaü ca maü devaputto dibbehi annapānehi niccaü upaņņhāpeti pubbe mayā buddhapaccekasambuddhasāvakādãnaü a¤¤atarassa dinnadāne vipākaü bhavissatã'ti-athekasmiü divase devaputto thera'mupasaīkamma vanditvā aņņhāsi tato thero devaputtaü āmantetvā tama'tthaü pucchanto āha.

Pucchāmi taü devaputta vitakko udapādime,
Passanti sakalaü devā yadi jānāsi saüsame.

Upaddutā chātakena laīkāyaü janatā bahå,
Esantā saraõaü gaüchuü sakkā te yattha jãvituü.

Ahame'ko tayā deva rakkhito paripālito,
Anubhomi yathākāmaü sabbadā dibbabhojanaü.

Kena me pu¤¤akammena sãlena ca vatena ca,
Uppajjanti mame'tāni taü me akkhāhi pucchito'ti. 

Athassācikkhanto devaputto evamā'ha.

Kaņacchumittaü bhikkha'mpi yo buddhassa naro dade,
Vipākaü konu sakkoti vattuü hitvā munissaraü.

Tathā paccekabuddhassa sāvakassa ca sāmino,
Yo naro deti dānānã tampi buddhā'va bhāsare.

Yo ve dhammaü upaņņhāti saüghaü vā'pi jinorasaü,
Vipākaü tassa ko vattuü samattho hoti taü vinā.

Ahaü bhante na sakkomi atãte jātiyo bahå,
Appesakkādibhāvattā passituü mandapu¤¤atā.

âcikkhanto ahaü'dāni caritaü pubbajātiyaü,
Suõotha bhante sumano dānamappataraü tava.


[SL Page 183] [\x 183/]      

Tava bhu¤jitu'mānitaü pubbe sādhurasodanaü,
Nisinno bhojanatthāya disvā soniü samāgataü.

Tassā tvaü kupito ruņņho daņņhoņho bhãmalocano,
Paņhamena bhattapiõķena paharã taü palāpituü.

Sā tuņņhā piõķalābhaüva paribhu¤ji jighacchitā,
Atha tvaü dutiye piõķe rasa¤¤āto vicintayi.

Sādurasaü mayā dinnaü sādhusādhå'ti bhāsiya,
Pasādesi sakaü cittaü ettakaü te purā kataü. 

So tvaü tena pu¤¤ena cavitvā tāya jātiyā,
Idha jāto'si taü sabbaü lābhã'si yatinandana.

Dātabbaü sabbadā dānaü ruņņhenā'pi janenidha,
Phalaü tādisakaü deti dāyakānaü anåpamantã.

Taü sutvā thero aho kopena paharaõatthāya sunakhiyā khittapiõķe'pi evaråpaü vipākaü saddhāya sãlavato somanassena dinnadāne kiüdā'ni dāyakassa phalaü bhavissatã'ti atã'va somanassa citto hutvā tade'va somanassaü aparihāpento cittaü ekaggaü katvā vipassanaü vaķķhetvā arahattaü pāpuõã'ti.

Dānena sattā tidivaü payanti dānena nibbāõapuraü payantã,
Dānaü hi sabbattha parāyananti dāne'va cittaü ramayantusanto.

Saīghadattattherassa vatthuü aņņhamaü.
-----------------------

A¤¤atarakumārikāya vatthumhi ayamānupubbi kathā.

Tambapaõõidãpe dubbiņņhimahārāje rajjaü kārente mahā gaīgāya ca serisarassa ca avidåre kārakaü nāma gāmaü ahosi tasmiü eko vibhavasampanno kulaputto ekaü kumārikaü pādaparicārikaü katvā vasanto dānādãni pu¤¤āni karoti tasmiü samaye udumbara mahāvihāre chahi chahi māsehi ariyavaüsadesanā bhavissatã'ti samantā catuyojane ņhāne manussā sannipatitvā mahantaü påjāvidhānaü karonti tadā'pi kārakagāme manussā tattha gamanasajjā aņņhaüsu so'pi kho upāsako attano bhariyābhutaü kumārikaü pakkositvā bhadde yāvā'haü etehi saddhiü gantvā dhammaü sutvā bhikkhusaīghassa upaņņhānaü katvā āgamissāmi tāce'ttha anukkaõņhantãvasā'ti gehaü ca ku¤cikāmuddãkaü ca paņiyādetvā tehi saddhiü tilataõķuladadhimadhuguķakhajjabhojjādi upakaraõe gāhāpetvā tattha agamāsi tato sātesaü gatakāle evaü cintesi sabbe'va te manussā mā nivattetvā dhammaü sotuü gatā dhammaü nāma na tesāseva 


[SL Page 184] [\x 184/]      

Ca piyaü mayhampi piyatarame'va na tesaü ye'va saggasampatti ca mokkhasampatti ca piyā mayhampi piyatarameva pubbe akatapu¤¤attā appesakkakule nibbattiü idāni mayā pamajjituü na vaņņatã'ti cintetvā saüviggamānasā dhamme sukatādarā attano sahāyabhåtaü a¤¤aü mātugāmaü pakkositvā ku¤cikāmuddika¤ca geha¤ca tassā nãyyādetvā samuddantena gacchanti sattagaīgāmukhadvārena uttaritvā tato tomaõaratitthaü sampāpuõi tadā titthe nāvā na hoti titthaü pana puthulaü gambhãraü taü tassā uttānaü viya ca pa¤¤āyati sā tattha ņhitā gāëhaü nivāsetvā saddhā sampannā dhammagatena pãtipāmojjena samuddaü taritu'mārabhi tadā vaõķavāto samuddaü uppātetvā mahāåmiyo uņņhāpesi mahantataraīgabbhantarena taü tarantiü disvā eko mahāmaccho āgantvā gocaro me laddho'ti majjhene'va ķasitvā chindituü nā'sakkhi tato so dve tayo vāre āgantvā ķasanto'pi ki¤ci kātuü nā'sakkhã sarãre chavimatta'mpi vivaõõaü nā'hosi aho dhammānubhāvo nāme'soidha loke'pi paraloke'pi dhammacārino bhayaü vā chambhitattaü vā nahoti pecca saggaü ca nibbāõaü ca pāpuõāti.

Tena vuttaü.

Dhammohaverakkhati dhammacāriü dhammo suciõõo sukhamā'vahāti,
Esā'nisaüso dhamme suciõõe na dåggatiü gacchati dhammacārã'ti.

Tato sā sukhena samuddaü taritvā thala'muggamma udumbaragirivihāraü gantvā cetiyaü ca bodhiü ca vanditvā bhikkhusaīghaü ca vanditvā pa¤casãlaü samādāya parisapariyante ņhitā'ca a¤jalimpaggayha ana¤¤avihitā dhammaü suõanti kilesajālā bhinditvā sahassanayamaõķitaü sotāpattiphalaü sacchikāsi tato sātiyāmarattiyā ņhitādhammaü sutvā pabhātāya rattiyā sassusasure ca sāmika¤ca disvā attano āgatakāraõaü vitthārena kathetvā bhikkhusaīghaü ca vanditvā tehi saddhiü gāmameva agamāsi sā tato paņņhāya kāyagatāsatiü manasikaronti gharāvāse allãnayamānacittā paņivasati athekadivasaü sā sāmikassasãse pilandhitamālādāmaü mocayamānā uõhena milāyitvā sãse sedajallikāya alittabhåtaü duggandhamālādāmaü disvā aniccārammaõaü paccupaņņhāpetvā mālādāmaü sāmikassa dassetvā evamā'ha. 

Yathā imaü tathā etaü yathā etaü tathā idaü,
Duggandho asuci loko yathā bhåtaü na passati.

Aņņiyāmi sarãrasmiü asmiü kimikulālaye,
Kesā lomā nakhā dantā tacomaüsaü nahāru ca, 

[SL Page 185] [\x 185/]      

Aņņhã ca aņņhimi¤jā ca vakkampi hadayampi ca,
Yakanaü kilomakaü cā'pi pihakaü pipphāsame'va ca.

Antamantaguõaü cā'tha udariyaü ca karãsakaü,
Pittaü semhaü ca pubbo ca rudhiraü ca sedo tathā.

Medassu vasā khelaü ca tathā siīghānikā'pi ca,
Lasikā muttaü matthalåīga'mãti kuõapā dvisoëasa.

Natthe ttha kuõape a¤¤aü maõimuttādikaü dhanaü,
Sugandhatā tahiü natthi sabbaü'ca kuõapaü idaü.

Attaü bho kuõape jātaü kuõapaü kuõape rataü,
Tasiõāya ca mohassa ānubhāva'maho aho.

Vāyasā ca suvānā ca siīgālā makkhikā tathā,
Sugandhaü ne'va icchanti icchanti kuõapaü'va te.

Paccekaü'va paņikkålaü dvattiüsakuõapaü idaü,
Ramaõãyanti ma¤¤anti bālā mohena pārutā.

Dhãrā sampaõõamedhāvã taü sabhāvaü vicintiya,
No'palimpanti attānaü nibbānābhimukhā sadā.

Nahātvā sãlarahade sãlagandhavilepino.
Saddhāpupphaü pilandhitvā yanti santipuraü ito.

Okāsaü ce labhissāmi ahaü bho tava santikā,
Ajje'va pabbajissāmi pabbajjā mama ruccatã'ti. 

Kumārikā sāmikassa evaü vatvā pabbajjāya okāsaü yāci so'pi sādhu bhadde yathājjhāsayaü katvā tabbajjāhã'ti anujāni sā sāmikā naü anujānāpetvā mahāgāmāsanne bhikkhunupassayaü gantvā attano mātubhaginiyā sumanattheriyā santike pabbajitvā sāsanadhåraü pårenti dubbiņņhimahāra¤¤ā kārāpitagirimaõķamahāpåjā anubhavituü upajjhāyāya saddhiü gacchanti erakavassakhaddhaü nāmaņņhānaü patvā kammaņņhānaü manasikaronti vana pabbatadevatāhi ekaninnādena sādhukāraü pavattāpenti arahattaü patvā attano samanadhammaü matthakaü pāpesã'ti. 

Gehe dhane ¤ātimitte suhajje vihāya rāgaü navayobbane'ca,
Pa¤¤āya saīkhāragataü viditvā papponti nibbānapuraü sapa¤¤ā'ti. 

A¤¤atarakumārikāya vatthuü navamaü.
---------------------

Tissamahānāgattherassa vatthumhi ayamānupubbikathā.

Bhagavati parinibbute lokanāthe tassa sāsane loke suvipphārite sãhaladãpe rohanajanapade kuņimbiyavihāraü nāma ahosi. Tadā tattha pothujjanikasaddhāya asamo tissamahānāgatthero 

[SL Page 186] [\x 186/]      

Nāma saīghaparināyako hutvā paņivasati so kire'kasmiü divase amaraleõavāsino pahinnapaņisambhidāppattassa tissattherassa santikaü gantvā vanditvā ekamantaü nisãdi so tena saddhiü madhurapaņisatthāraü katvā āvuso puthujjanā nāma aniyatagatikā tayā kho pana pariyattidharena saddhāpabbajitena pothujjanika kālakiriyaü kātuü navaņņati vinayapiņakapariyāpannaü pātimokkhasaüvarasãlaü sampādentena ācāragocarasampannena bhavitabbaü tathā indriyasaüvarasãlaü sampādentena chadvārikānã pāpāniparivajjetvā satisampannena bhavitabbaü tathā ājãvapārisuddhisãlaü sampādentena anesanasambhåtaü micchājãvaü pahāya āraddhaviriyena bhavitabbaü tathā paccayasannissitasãlaü sampādentena dhammena uppannapaccaye yoniso paccavekkhitvā paribhogakaraõe ca pa¤¤āsampannena bhavitabbanti evaü catubbidhesusãlesupatiņņhitassa suparisuddhasãlassa cāyamāno maggaphalāni khippame'va sacchikaroti tasmā paņhamaü sãlavisuddhiye'va kātabbāti dassento āha.

Tena vuttaü,

Sāsane kulaputtānaü patiņņhānatthi yaü vinā, 
ânisaüsa paricchedaü tassa sãlassa ko vade.

Na gaīgā yamunā cā'pi sarabhå vā sarassati,
Ninnaīgā vā'ciravatã mahã cā'pi mahānadã.

Sakkuõanti visodhetuü tammalaü idha pāõinaü.
Visodhayati sattānaü yaü ve sãlajalaü malaü.

Na taü sajaladā vātā na cā'pi haricandanaü,
Ne'va hārā na maõayo na candakiraõaīakurā. 
Samayantãdha sattānaü parilābhaü surakkhitaü,
Yaü sameti idaü ariyaü sãlaü accantasãtalaü.

Sãlagandha samo gandho kuto nāma bhavissati,
Yo samaü anuvāte ca paņivāte ca cāyati.

Saggārohaõasopānaü a¤¤aü sãlasamaü kuto,
Dvāraü vā pana nibbāõanagarassa pavesanaü.

Sobhante vaõõarājāno muttāmaõivibhåsitā,
Yathā sobhanti yatino sãlabhåsanabhåsitā.

Attānuvādādibhayaü suddhasãlassa bhikkhuno,
Andhakāraü viya raviü hadayaü nāvagāhati.

Sãlasampattiyā bhikkhå sobhamāno tapovane,
Pabhāsampattiyā cando gagane viya sobhati.

Kāyagandhe'pi pāmojjaü sãlavantassa bhikkhuno,
Karonti api devānaü sãlagandhe kathā'vakā. 
 
[SL Page 187] [\x 187/]      

Sabbesaü gandhajātānaü sampattiü abhibhåyati,
âvisāti dasadisā sãlagandho pavāyati. 

Appakā'pi katā kārā sãlavante mahapphalā,
Hontã'ti sãlavā hoti påjāsakkārabhājano.

Sãlavantaü na bādhenti āsavā diņņhadhammikā, samparāyika dukkhānaü målaü khaõati sãlavā.

Yā manussesu sampatti yā ti devesu sampadā,
Na sā sampannasãlassa icchitā hoti dullabhā.

Accantasantāpanayā ayaü nibbāõa sampadā,
Sampannasãlassa mano tame'va anudhāvatã'ti.

Evaü akhaõķasãlena bhikkhunā sãlavisuddhādi sattavisuddhiparamparāya gantvā bhāvanā matthakaü pāpetabbā'ti ādinā ovaditvā satipaņņhāna suttantaü desetvā kammaņņhānaü adāsi tato so kammaņņhānaü gahetvā theraü vanditvā puna attano vihāraü āgacchante antarāmagge kakkhalo pharuso manussamārako eko mattahatthi maggaü rundhitvā aņņhāsi tasmiü khaõe mahāmegho pāvassitu'mārabhi tato so hatthi therassa mettābalena nimmado āgantvā tassā'bhimukho aņņhāsi tato thero gantvā tassa catunnaü pādāna'mantare nisinno mahāmeghe pavattamāne satipaņņhānasuttantaü manasikaritvā kammaņņhānaü bhāventā maggaparamparāya anupubbena paņhavippamāõaü kilesa samudayaü pahāya paņhavipabbatādayo unnādento vanadevatāhi sādhukāraü dāpento arahattaü pāpuõi-tasmiü khaõe hatthino samantā ākāsatodevā pupphavassaü vassāpesuü nāgā nāgalokato āgantvā anekavidhaü pupphadhåpadãpādi påjāvidhānaü akaüsu sakalavanasaõķe devatā sannipatitvā dibbapupphadãpādinā anopamaüpåja'makaüsu tato thero hatthināgaü ādiü katvā devānadhammaü desesi taü sutvā nāgarājā therassa pasanno tena viyogaü asahanto tena saddhiü viyoëakavihāre tisaü vassāni therassa upaņņhānaü kurumāno vasi-atha thero tasmiü ye'va vihāre parinibbāyi manussā tassa sarãraü mahantena påjāvidhānena kåņāgāraü āropetvā kuņumbiyavihāraü netvā sattadivasāni mahantaü påjāvidhānaü kurumānā sādhukãëaü kãëiüsu hatthināgo'pi tena saddhiü āgantvā saya'mpi påjaü katvā viyolakavihārame'va punā'gamma bhikkhånaü santike dhammaü suõante vanakusumādayo påjento kusalakammaü katvā āyupariyosāne tāvatiüsabhavane nibbatti tassākāraü disvā ca sutvā ca mahājanā pu¤¤akammāni katvā bahå saggaparāyanaü ahesuü'ti. 

[SL Page 188] [\x 188/]      

Tidhāppabhinnā mada vāraõāpã disvāna sãlaü paõipātayanti,
Pāletha bhonto sakajãvitaü'ca sãlaü tilokehi namassanãyaü.

Tissamahānāgattherassa vatthuü dasamaü.
--------------------------

Cålagallavaggo dasamo.
---------------
Mahallikāya vatthumhi ayamānupubbikathā.

Laīkāyaü kira rohaõajanapade kakubandhagāmema ekā mahallikā paņivasati caõķāpharusā viggahasãlā dānādisu ki¤ci sucaritaü nāssāmanasi vattati tasmiü kira samaye maliyamahādevatthero dibbacakkhunā lokaü olokento taü mahallikaü na cireneva kālaü katvā niraye nibbattamānaü addasa disvānassa etadahosi esā kho pana kakkhalā pharusā kena nukho upāyena narakā uddhareyyanti cintento mayi tattha gate sā uëuīkamattaü yāguü mama patte okirissati atha sā tamhā dukkhā muccissatã'ti disvā mayā kho pana tassa taü uëuükayāgudānaü mahapphalaü mahānisaüsaü kātuü vaņņatã'ti nirodhasamāpattiü samāpajjitvā tato sattame divase nirodha uņņhito sarãrapaņijagganaü katvā pattacãvaramādāya tassā taü gāmaü gantvā cãvarakkhette ņhito cãvaraü pārupitvā pattamādāya gharapaņipāņiyā bhikkhaü caranto mahallikā gehadvāraü sampāpuni tato sampattaü theraü disvā yāguuëuīkaü gahetvā theramupasaükamma patte ākiritvā attano cittaü pasādetvā vanditvā gehameva agamāsi thero'pi taü gahetvā bahigāme udakaphāsukaņņhāne nisãditvā tassānuggahatthāya taü yāguü paribhu¤jitvā nisinno hoti tadā pana yonakarājaputto mahābuddharakkhitatthero tatheva sattāhaü nirodhasamāpattiü samāpajjitvā nirodhā uņņhito uttarakuruü gantvā piõķapātaü paņilabhitvā tato ekaü paņiviüsaü gahetvā sãhabodhittheraü pakkositvā imaü maliyamahādevattherassa dehãti pesesi so'pi taü gahetvā nabhasā āgamma therassa upanāmesi therena kimetanti vuttebhante mahābuddharakkhitatthero etaü tumhākaü pahinãti sabbaü kathesi taü sutvā thero āvuso sãhabodhitthero kimatthaü mahallikāya tuyhaü dānaü vilumpatãti vatvā uttarakuruto āni taü bhattaü abhu¤jitvā tameva yāguuëuīkaü paribhu¤jitvā bhattakiccaü niņņhāpesi tato sãhabodhitthero kimassā bhante ānisaüsaü passamāno tassāyeva anuggahamakāsãti pucchanto āha.


[SL Page 189] [\x 189/]      

Pucchāmi theraü katakiccaü pahãnabhavabandhanaü,
Kimatthaü passamāno tvaü tassākāsi anuggahaü.

Kimāyatiü phalaü esā yāgudānena vindati,
Tamme dhãra viyācikkha sotumicchāmi taü phalanti. 

Atha'ssa āvikaronto thero evamāha.

Yā sā adāsi me ajja parittaü yāgumattakaü,
Tena sā pu¤¤akammena devaloke ramissati.

Tattha naccehi gãtehi dibbehi vāditehi ca,
Pamodati mahābhogā mahāsukha samaīginã.

Yā manussesu sampatti yā ca devesu sampadā,
Etena pu¤¤akammena lacchate sā anāgate.

Eteneva niyāmena saüsaranti bhavābhave,
Sampuõõa saņņhikappāni sampattimanubhossatã'ti.

Taü sutvā sãhabodhitthero theraü vanditvā piyaīgudãpaü gantvā tamatthaü buddharakkhitattherassa ārocesi sopi taü sutvā āvuso ayaü mahallikā asãtikappe dibbasampatti manubhavissatã'ti āha-tampi sutvā atha¤¤ataro ayaü kappasataü dibbasampatti manubhavissatã'ti āha evaü te attano dassanavisaye ņhatvā vyākariüsu tato taü sutvā mahāsaügharakkhita tthero ime kira therā arahato dinnadāne vipākaü paricchinditvā kathenti ayuttaü tehi kathãtaü amhākaü bhagavā dakkhiõāvibhaīgasuttantaü desento tiracchānagatassa dinnadānamupādāya ānisaüsaü kathento ko pana vādo bhikkhave arahato dinnadānassa ānisaüsanti vatvā kālaparicchedaü akatvā desesi kimaīgapanime therā evaü kālaü niyamentã buddhavisayo cesa arahato dinnadānassa vipākoti vatvā tesaü therānaü daõķakammaü niyojesi atha te therā sineråpādato ratanavāëukaü gahetvā piyaīgudãpe saīgharakkhitattherassa mālake okiritvā taü theraü khamāpesuü tato sā mahallikā sattame divase kālaü katvā devaloke nibbattitvā vuttappakāraü dibbasampatti manubhavati.

Sa sārasārādikamena bhåmãsu nivuttabãje kamato mahapphalaü,
Evampi dānassa ca khettasampadā labhanti dānā bhavabhogasampadaü.

Mahallikāya vatthuü paņhamaü
-------------------

Pa¤casatabhikkhånaü vatthumhi ayamānupubbi kathā. 

Amhākaü bhagavato parinibbāõato orabhāge tambapaõõidãpe kumbalatissapabbate ariyākaro nāma mahāvihāro atthi 


[SL Page 190] [\x 190/]      

Tattha ekasmiü pabbhāre pa¤casatamattā vaggulãyo tattha tattha gocaraü gahetvā āgamma ekattha paņivasanti tasmiü samaye eko bhikkhu pabbhārasanne guhāyaü vasanto anvayaü satipaņņhānasuttantaü sajjhāyaü karoti tato tā vagguliyo tassa sare simittaü gahetvā atthampi akkharampi padampi ajānantā sare cittaü pasādetvā aparabhāge katakālakiriyā teneva kusalakammena tasmiü yeva vihārāsanne a¤¤atarasmiü gāme tesu tesu kulesu nibbattiüsu sabbe te ārogā sukhino mahāvibhavā samaggā sammodamānā vasanti evaü vasantā ekadivasaü tasmiü vihāre ariyavaüsadesanāmahe vattamāne tattha gantvā dhammaü suõantā nisãdiüsu tato dhammakathikamahāthero saüsāre virajanānaü dhammaü desesi.

Bhavesu sabbesu sadā asesato asārakaü pu¤¤aphalaü asassataü,
Taraīgadolānalavajjuca¤calaü piheyyakotampinarovicakkhaõo.

Bhavaggapattāpipajāaråpino āyukkhayantesamupenti duggatiü,
Sayampabhā brahmagaõā mahiddhikā khajjotabhåtā vicaranti ekadā.

Devindabhåtā tidive mahāyasā upenti caõķālagatiü jigucchitaü,
Aliīkatā devagaõāsukheņhitā bhavanti petesu punobubhukkhitā.

Suthullitenandanakānaneratā carantibhåyo asipattakānane,
Vimānaseņņhesu ciraü pamoditā bhavanti pacchāniraye jalantare.

Bhutvā sudhanna'mpi puresurālaye gilantisampajjalitaü ayogulaü,
Pitvā suciü sãtasugandhapāniyaü pãvanti te lohajalaü subhiüsanaü.

Sukhaü sayitvā sayane alaīkate sayanti ditte ayabhåtale pajā,
Nisevitā accharadehajaü sukhaü puno'pagåhanti ca koņisambaliü.

âkāsagagabhodakasevitā pure patanti te vetaraõiü mahānadiü,
Dibbaüsukhaüpokkharaõi nisevitā tolohakumbhimhi patanti ekadā.

Pure caritvā harimerumatthake caranti aīgāranagassa matthake,
Sukhaü nisinnā salapaõķukambale sålesu acchanti ciraü padãpitā.

Pure ņhitā hemarathe surālaye vahanti ādittarathe yamālaye,
Gajuttamerāvaõakhandhavāhitā vahanti khandhena para'mpi ekadā.

Narādhipākevalacakkavattino bhavanti dāsā punapu¤¤asaīkhaye,
Dhanena mandhātusamā'pi ekadā kapālahatthā vicaranti naddhanā.

Bahussutā vajirayamānabuddhino bhavanti phalā kujalā kubuddhino,
Vicittavākyā kathikā bhavanti te mågā punohatthavikāracodakā.

Etesu nibbinnamano bhavesu niratthakaü sabbabhava'nti ¤atvā,
Bhavesuchandaü pajahitvadhãro nibbāõame'vā'bhimukho bhaveyyā'ti. 

Tato te pa¤casatā mānavakā dhamme suõantā saüsāre nibbinnā dānādikusalakamme ye'va attano attaü niyojentā


[SL Page 191] [\x 191/]      

Pune'kadivasaü vihāraü gantvā mahāsatipaņņhānasuttantadesanaü sutvā gharāvāsaü pahāya sabbe pabbajitvā pubbe vaggulikāle yasmiü pabbhāre vasiüsu tatthe'va te abhiratā vāsaü kappenti athe'ka divasaü tesu eko bhante imasmiü pabbhāre vagguligandho ghāyati kiü karissāmā'ti āha taü sutvā saüghatthero āvuso tumhe kiü jānātha ito purimattabhāve tumhe vagguliyo ettha ciraü vasittha etaü tumhākaü jakanagandha'nti pubbajātiü nesaü vitthārena kathesi taü sutvā te sabbe pa¤casatā saüvegappattā aparabhāge mahāsatipaņņhānadhammadesanaü sutvā sotāpannā ahesuü punekadivasaü tame'va suttantaü sutvā sahapaņisambhidāhi arahattaü pāpuniüså'ti. 

Sārasāravivekabhāvarahitā pakkhi'pi ki¤cāvidå,
Sutvā vagguliyo ravaü'ca yatino pāliühi sajjhāyato. 

Vindantā mahatiü siriü dhitiharaü kāmaggiyaü tapphalā,
Sampattā jinasevitaü sivapadaü tumhādisā kā kathā. 

Pa¤casatabhikkhånaü vatthuü dutiyaü.
--------------------

Dantakuņimbikassa vatthumhi ayamānupubbikathā. 

Sãhaladãpe kira uttarāpasse nāgakāragāmo nāma atthi tattha dantakuņimbiko nāma eko kulaputto atthi aķķo mahaddhano mahābhogo paņivasati so saddho pasanno ratanattayamāmakodātā dānapati ahosi so kire'kasmiü samaye bahåni sassāni kārāpetvā ekasmiü divase sampannaü sālãkkhettaü olokayamāno vicarati tadā piyaīgudãpavāsã maliyamahādevatthero satta arahantehi saddhiü ākāsenā gantvā tasmiü gāmadvāre otaritvā patiråpaņņhāne ņhatvā cãvaraü pārupati tadā so kuņimbiko te bhikkhu disvā pasannacitto lomahaņņhajāto turita turito upasaīkamitvā pa¤capatiņhitena vanditvā bhante asukasmiü gehe bhikkhatha tesaü kulānaü hitasukhāyā'ti nimantetvā sayaü paņhamataraü gehaü gantvā torane ussāpetvā dhajapatākādayo bandhitvā punnaghaņadãpādãhi ubhosu passesu alaükaritvā sittasammaņņāya bhåmiyā setapaņe pattharitvā lājapa¤camāni pupphāni vikiritvā antogehe celavitānaü bandhitvā āsanāni pa¤¤āpetvā bhikkhåsu āgatesu vanditvā pattāni gahetvā te antogehe nisãdāpetvā pāde dhovitvā sugandhatelena makkhetvā yāgukajjake upanāmetvā tesaü bhojanāvasāne upasaīkamma vanditvā nisinno dhammaü sutvā upakaņņhāya 


[SL Page 192] [\x 192/]      

Velāya tathe'va anekehi madhurehi såpavya¤janādihi sakkaccaü parivisitvā bhuttāvasāne vanditvā therassa bhante ayyassa vihāre bhikkhånaü niccaü aņņhasalākabhatte dammã'ti nimantesi thero taü sādhå'ti adhivāsetvā vihārame'va agamāsi tato paņņhāya piyaīgudãpavāsino bhikkhå nibaddhaü āgantvā bhu¤janti so'pi tesaü sakkāraü atirekataraü kāronto upaņņhesi. Tadā piyaīgudãpe bhikkhå dvādasasahassamattā vasanti sādhikehi catåhi vassehi salākaü therānaü pāpuõāti evaü dānaü dento pa¤casãlāni gopento aparabhāge dhanaü pariyesitvā dānaüdassāmã'ti cintetvā dhanaü pariyesanatthāya parasamuddaü gantukāmo attano māgugāmaü āmantetvā bhadde bhikkhånaü appamattādānaü pavattehã'ti anusāsitvā sayaü nāva'mabhiruyha suvaõõabhåmiü agamāsi atha nāvā sattāhaü samudde dhāvitvā ākulā vātena pahaņā paribbhamitvā bhijji nāvāya manussesu dantakuņimbikaü ņhapetvā eko'pi nā'hosi sabbe'pi macchakacchapabhakkhājātā tadā so kuņimbiko samuddaü taranto kilantasarãro ossaņņhaviriyo osãditu'mārabhi tasmiü khaõe maliyamahādevatthero dibbacakkhunā samuddaü olokento kuņumbikaü samuddamajjhe osãdantaü disvā sãhabodhittheraü pakkositvā tumhākaü bhattapattaü samudde osãdatã'ti āha taü sutvā thero bāhuü dãghaü katvā māpetvā udakā uddharitvā piyaīgudãpe patiņņhāpesi tato kuņumbiko dvādasasahassamatte bhikkhusaüghe disvā pasanno vanditvā ekamantaü nisinno katabhattakicco theraü upasaükamitvā āgamanaü anujāni taü sutvā maliyamahādevatthero upāsaka ajjekarattiü adhivāsehi bhikkhunaü dassanāya sakko devānamindo āgamissati taü devaccharāparivutaü devasaüghaparibbåëhaü sakkadevarājaü passissasi idhe'va acchāti āha atha so sādhå'ti vatvā taü divasaü tatthe'va vihāsi punadivase sakko devānamindo pāricchattakapupphādi nānāvaõõagandhapupphānã ca dãpadhåpādayo ca gahetvā tāvatiüsabhavanato āgamma devaccharāhi ca parivuto anekadevagaõehi ca parivuto bhikkhå påjetvā vanditvā ekamantaü nisãdi sammodanãyaü kathaü kathayamāno tasmiü samaye mahāthero kuņimbikassa guõaü vatvā dassesi tadā devānamindo nisinnāsanā vuņņhāya kuņumbikassa santikaü gantvā taü dibbamālādãhi påjetvā tena saddhiü nisinno paņisatthāraü karonto evamā'ha.


[SL Page 193] [\x 193/]      

Imaü dānavidhiü samma dasapārami dhammato,
Paņhamaü katvāna sambhaņņaü muninā lokasāminā.

Dāyakā chasu devesu uppajjanti mahāyasā,
Anekasata mubbedhe pāsāde ratanāmaye,
Nekadevaccharākiõõe uyyānapatimaõķite.

Dāyakā samma saggesu tāvatiüse manorame,
Sakkatta'mpi ca kārenti abuddhena avāciyaü.

Labhanti dānapatino cakkavattisiri'mpi ca,
Sattaratanasampanno catudãpassa issarā.

Padesarajjaü vipulaü sammakubbantidāyakā,
Dhammāsoka narindo'va tejavanto mahāyaso.

Khattiyādi mahāsārā hutvā jāyanti dāyakā,
Hatthassadāsãdāsehi anantavibhavehi ca. 
Paccekamunibhāva¤ca sāvakatta¤ca dāyakā,
Nirāmisaü labhante te aggaü lokuttaraü sukhaü.

Nettarattādidānehi buddho buddhatta'māgato,
Tasmā dānavaraü etaü dātabbaüva sadā'darā.

Jānantedha sadā samma dānassa phalamuttamaü,
Dātabbaü appakaü cā'pi bahuü cā pi subhāsubhaü.

Cittamatte pasanne'pi phalaü hoti anåpamaü,
Tasmā dadeyya sabbattha sadā sabbaüva vi¤¤nā. 

Tava dānamayaü ghosaü pattharitvā sadevake,
Devajivhaggaraīgamhi niccaü naccati maõķitā.

Datvā dānavaraü samma sãlavante bahussute,
Anindito devaloka'māgaccha mama santikatti. 
Tato kuņumbiko sakkena katapaņisanthāro attano gamanaü tassa pakāsesi sakko vissakammadevaputtaü pakkositvā dantakuņumbikassa sattaratananāvaü māpetvā taü tassa nivesanaü pāpehã'ti āha taü sutvā vissakammadevaputto tassa sattaratananāvaü māpetvā taü sattaratanehi påretvā taü kuņumbikaü nāvāya āropetvā attano ānubhāvena tassagehe sattaratananāvaü patiņhāpetvā devalokame'va agamāsi tasmiü khaõe ra¤¤o chatte adhivatthā devatā tassa pu¤¤ānubhāvaü disvā sādhukāra'madāsi rājā taü sutvā kasse'sa sādhukārasaddo'ti vutte devatā kuņumbikassa sabbaü taü pavattiü vatvā tasse'sa sādhukārasaddo'ti āha. 

[SL Page 194] [\x 194/]      

Rājā taü sutvā tuņņhamānaso kuņumbikaü pakkosāpetvā mahantaü vibhavaü ca mahāvidhāna¤ca dāpetvā dantagāmaü bhattagāmaü katvā adāsi so tato paņņhāya pu¤¤akammāni karonto āyupariyosāne saggapadaü påresi.

Evaü budhaü paramadānamahāsamudde nāvāya maõķitamanomayikāyi kāmaü,
Kãëitvadibbavibhavehipamodamānā pappoütisādhusukhasantipuraü surammaü.

Dantakuņumbikassa vatthuü tatiyaü.
-------------------

Ettāvatā.

Samattā'nantarā yena yathā'yaü rasavāhinã,
Tathā sijjhantu saīkappā jantånaü sādhusammatā.

Dhammāmitarasaü loke vahanti rasavāhinã,
Pa¤cavassasahassāni pavattatu aninditā.

Dvattiüsabhāõavārehi niņņhitā rasavāhinã,
Karotu sabbasattānaü icchitaü sabbadā subhaü.

Kāliīgavhamahāthero yassopajjhāyataü gato,
Maīgalavho mahāthero khaõķasãmāpatã yatã.

Yassa ācariyo āsã sabbasatthavisārado,
Ara¤¤ā yatanānanda mahāthero mahāgaõã.

Garuttamāgato yassa satthasāgarapāragå.

Yovippagāmavaüseka ketubhåto tisãhale,
Yo'kā sãhalabhāsāya sãhalaü saddalakkhaõaü,

Yo ca samantakåņassa vaõõanaü vaõõayi subhaü,
Tena vedehathereõa kathāyaü rasavāhinã.

Yaü pu¤¤aü pasutaü hoti thomentena jinaü mayā,
Tena pu¤¤ena loko'yaü sukhã hotu averiko.

Pālentu devatā lokaü sammā devo pavassatu,
Pālayantu mahãpālā dhammena sakalaü pajaü.

Pa¤cavassasahassāni dippatu jinasāsanaü,
Vatthattayassa me niccaü jayassu jayamaīgalaü.

Ni ņņhi tā. 
 

